Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հայ բժիշկերի կյանքից

Սերգեյ Սողոմոնի Իստամանով. ծննդյան 170 ամյակը

Սերգեյ Սողոմոնի Իստամանով. ծննդյան 170 ամյակը

Իսկական անունը՝ Սարգիս Իստամանյան, բժիշկ, փսիխոֆիզիոլոգ, վեներոլոգ, բժշկության դոկտոր:

Ծնվել է 1852 թ., Թիֆլիսում:
 
1869-77 թթ. սովորել է Գերմանիայի Վյուրցբուրգ և Լայպցիգ քաղաքների համալսարաններում, Ենայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում:
 
1877-79 թթ. որպես զինվորական բժիշկ մասնակցել է ռուս-թուրքական պատերազմին:
 
1881-85 թթ. որպես ասիստենտ աշխատել է Պետերբուրգի ռազմաբժշկական ակադեմիայում: Լինելով ռուս մեծ գիտնական Ի. Սեչենովի հետևորդը, աշխատել է հայազգի գիտնական Ի. Թարխանովի ղեկավարած ֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայում և ուսումնասիրել զգացող նյարդերի գրգռումների ազդեցությունը մարդու և կենդանիների վերջույթների ծավալի, մաշկի ջերմաստիճանի, երակազարկի, արյունաճնշման, ուղեղի ծավալի փոփոխությունների վրա:
 
1885 թ. Ս. Պետերբուրգում պաշտպանել է թեզ. «Մարդու անոթային համակարգի վրա զգացող նյարդերի գրգռման ազդեցության մասին» թեմայով և արժանացել բժշկության դոկտորի աստիճանի:
 
1889 թ. Թիֆլիսի քաղաքային վարչության որոշմամբ և ֆինանսավորմամբ բացել է կանանց վեներական հիվանդությունների բուժարան և աշխատել գլխավոր բժիշկ:
 
Զբաղվելով վեներոլոգիայի խնդիրների լուսաբանմամբ, հեղինակել մի շարք ծանրակշիռ գիտական աշխատություններ:
 
1897 թ. բժիշկ (հետագայում՝ բժշկության դոկտոր) Ա. Հակոբյանցի մասնակցությամբ կատարել է փափուկ շանկրի հարուցչի կլինիկական և մանրէաբանական ուսումնասիրություն և աշխարհում առաջինը արհեստական սննդամիջավայրում ստացել այդ հարուցչի մաքուր կուլտուրան և պատվաստումների միջոցով ապացուցել նրա յուրահատկությունը:
 
Կովկասյան կայսերական բժշկական ընկերության նիստում հաղորդելով իրենց գյուտի մասին, Իստամանովը հայտարարում է, որ փափուկ շանկրը «յուրատեսակ» հիվանդություն է, որի հարուցիչը հենց Դյուկրեյի հայտնաբերած ցուպիկն է:
 
1912 թ. նշանակվել է Թիֆլիսի Ալեքսանդրյան մաշկավեներաբանական հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ:
 
1886-1908 թթ. եղել է Կովկասյան կայսերական բժշկական ընկերության իսկական անդամ, 1908-09 թթ. փոխնախագահը, 1910-12 թթ.՝ նախագահը:
 
ԽՍՀՄ ՄԳԱ ակադեմիկոս Մ. Մազմանյանը և բժշկագիտության դոկտոր պրոֆ. Ա. Լալայանը հավաստել են, որ Ս. Իստամանովի անունը արժանի տեղ է գրավում հայրենական ֆիզիոլոգիայի և հոգեբանության պատմության մեջ, քանի որ նա առաջիններից էր, որ կասկածի տակ առնելով վեգետատիվ պրոցեսների ավտոմատիկ լինելու մասին տարածված դրույթը, ցույց տվեց գլխուղեղի կեղևի մասնակցությունը նաև վեգետատիվ պրոցեսներին, նշեց կեղևի կապը ներքին օրգանների հետ, դրանով իսկ պաշտպանելով ներվիզմի տեսությունը:
 
ԽՍՀՄ ԳԱ ԵՎ ԽՍՀՄ ԲԳԱ թղթակից անդամ, խոշոր ֆիզիոլոգ և հոգեբան Ս. Կրավկովը վկայում է. «Ս. Իստամանովի հետազոտություններում և եզրահանգումներում չի կարելի չտեսնել այն բանի նախատիպը, որը քիչ ավելի ուշ շարադրեց Ի. Պավլովը՝ պայմանական ռեֆլեքսների վերաբերյալ իր ուսմունքում»:
 
Հայտնաբերել է այնպիսի օրինաչափություններ, որոնք բացարձակ նորություն էին փսիխոֆիզիկայի ասպարեզում:
 
Մարդկային հույզերը կապելով զգայությունների հետևանքով օրգանիզմում կատարվող փոփոխությունների ու դրսևորումների հետ, ցույց է տվել, թե ինչպես բերանի լորձաթաղանթի և մաշկի այլ մասերի գրգռման հետևանքով առաջացած՝ արյունատար անոթների մկանների լայնացումը կամ նեղացումը որոշակի դեր ունի մարդու ինքնազգացողության գործում:
 
Ըստ նրա, արտաքին գրգռիչներից առաջացած մարմնական փոփոխությունները կարելի է բացատրել օրգանիզմում կատարվող ինտիմ բնույթի ֆիզիկա-քիմիական պրոցեսների և դրանց դրսևորումների վրա ունեցած գլխուղեղի ազդեցությամբ:
 
Նա փորձերով ապացուցել է, որ երաժշտության ազդեցության տակ մարդու արյունատար անոթների մկանային տոնուսը ուժեղանում է, մարմնի ջերմությունը՝ իջնում, արյան ճնշումը՝ բարձրանում, զարկերակի աշխատանքը՝ արագանում:
 
Իր փորձերով արել է ֆիզիոլոգիայի և հոգեբանության զարգացման համար կարևոր նշանակություն ունեցող մի շարք եզրակացություններ:
 
Ըստ նրա, արտաքին զգայարանի նույնիսկ աննշան գրգռման դեպքում առաջանում են պերիֆերիկ մասերի արյան շրջանառության փոփոխություններ:
 
Այսպիսով, Իստամանովը առաջիններից էր, որ
 

  • կասկածի տակ դրեց վեգետատիվ պրոցեսների ավտոմատիկ լինելու իշխող դրույթը,
  • ընդգծեց գլխուղեղի կեղևի մասնակցությունը վեգետատիվ պրոցեսներին, նշեց կեղևի կապը ներքին օրգանների հետ, պաշտպանեց նևրիզմի դարակազմիկ դրույթը,
  • պաշտպանեց և փորձերով հաստատեց Ի. Սեչենովի ռեֆլեկտոր տեսությունը,
  • ընդգծեց արտաքին զգայարանների գործունեության անպայման ռեֆլեկտոր և պայմանական ռեֆլեկտոր բնույթ ունենալը,
  • հոգեկան երևույթները մեկնաբանեց որպես գլխուղեղի ռեֆլեքսներ:

 
Հեղինակ է ֆիզիոլոգիայի, հոգեբանության և վեներաբանության խնդիրներին վերաբերող շուրջ 15 գիտական աշխատությունների, որոնք տպագրվել են ռուսական և արտասահմանյան հանդեսներում:
 
Մահացել է 1913 թ., Թիֆլիսում:
 
Հարություն Մինասյանի «Հայազգի բժիշկ գործիչներ» գրքից, համառոտագրված տարբերակ

med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ԵՊԲՀ. Մարդկանց սրտերը վիրահատելով. բժշկագիտության նվիրյալ Ալեքսանդր Միքայելյանի հիշատակին
ԵՊԲՀ. Մարդկանց սրտերը վիրահատելով. բժշկագիտության նվիրյալ Ալեքսանդր Միքայելյանի հիշատակին

Սրտաբան-վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ Ալեքսանդր Միքայելյանի կատարած աշխատանքի շնորհիվ Հայաստանում տասնամյակներ առաջ հիմնադրվեց բժշկական...

Պետրոս Թովմասի Թաշճյան. ծննդյան 155-ամյակը
Պետրոս Թովմասի Թաշճյան. ծննդյան 155-ամյակը

Բժիշկ, կուսակցական, ազգային գործիչ: Ծնվել է 1867 թ. նոյեմբերի 21-ին, Արևմտյան Հայաստանի Դիարբեքիր (Տիգրանակերտ) քաղաքում...

Հրաչյա Խաչատուրի Բունիաթյան. ծննդյան 115 ամյակին
Հրաչյա Խաչատուրի Բունիաթյան. ծննդյան 115 ամյակին

Կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, Բիոքիմիկոսների և նեյրոքիմիկոսների հայկական դպրոցի հիմնադիր...

ԵՊԲՀ. Անվանի բժիշկ-գիտնական Ռաֆայել Ստամբոլցյանն այսօր կդառնար 100 տարեկան
ԵՊԲՀ. Անվանի բժիշկ-գիտնական Ռաֆայել Ստամբոլցյանն այսօր կդառնար 100 տարեկան

Լրացավ անվանի սրտաբան, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, պետական մրցանակի դափնեկիր, գիտության վաստակավոր գործիչ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ռաֆայել Պարույրի Ստամբոլցյանի 100-ամյակը (1922-2012թթ.)...

Բարսեղյան Մինաս Մանուկ (Բազիլ Խան). ծննդյան 165 ամյակը
Բարսեղյան Մինաս Մանուկ (Բազիլ Խան). ծննդյան 165 ամյակը

Բժիշկ, գիտնական, պրոֆեսոր, բանասեր, թարգմանիչ, խան
 
Ծնվել է 1857 թ. հուլիսի 14-ին, Պարսկաստանի Նոր Ջուղա (Իսպահան) քաղաքում...

Ջեյմս Ֆիլիպի Բաղյան. ծննդյան 70 ամյակը
Ջեյմս  Ֆիլիպի Բաղյան. ծննդյան 70 ամյակը

Բժիշկ, ինժեներ, մարզիկ, բժշկագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, տիեզերագնաց, ԱՄՆ ՌՕՈՒ գնդապետ, պետական և վարչական գործիչ, տիեզերքում եղած առաջին հայը...

Անդրեյ Արկադիի Բաղդասարով (Բաղդասարյան)
Անդրեյ Արկադիի Բաղդասարով (Բաղդասարյան)

ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության գլխավոր արյունաբան, Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր...

Ստեփան Եղիայի Արսլանյան. ծննդյան 200-ամյակը
Ստեփան Եղիայի Արսլանյան. ծննդյան 200-ամյակը

Բժշկապետ, փաշա, ուսուցչապետ, զորավար, բանասեր, հասարակական-կրթական գործիչ, Ազգային ժողովի բազմիցս ատենապետ
Ծնվել է 1822 թ. դեկտեմբերի 25-ին, Կոստանդնուպոլսի Պեյօղլու թաղամասում, Եղիյա և Վարդենի Արսլանյանների...

Ծննդյան 145 ամյակը. Աստվածատուրով Միխաիլ Իվանի
Ծննդյան 145 ամյակը. Աստվածատուրով Միխաիլ Իվանի

Նյարդաբույժ, փսիխոթերապևտ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌՍՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ...

Ծննդյան 125 ամյակը ԱՍԼԱՆ ԱՆՆԱ ՄԸՐԳԸՐՏԻ
Ծննդյան 125 ամյակը  ԱՍԼԱՆ  ԱՆՆԱ  ՄԸՐԳԸՐՏԻ

Իսկական անունը՝  Ասլանյան Աննա Մկրտչի: Բժիշկ-ծերունաբան, ակադեմիկոս, Ռումինիայի գիտության վաստակավոր գործիչ:
Ծնվել է 1897 թ. հունվարի 1-ին, Ռումինիայի Բրըիլա քաղաքում...

Ալթունյան Ասատուր–Արամ Թադեվոսի. Ծննդյան 165 ամյակի առթիվ
Ալթունյան Ասատուր–Արամ Թադեվոսի. Ծննդյան 165 ամյակի առթիվ

Բժիշկ, առողջապահության կազմակերպիչ, հասարակական և ազգային գործիչ

Ծնվել է 1857 թ. մարտի 21 թ., Սեբաստիայում...

ԵՊԲՀ-ն` երկրորդ ընտանիք. ի հիշատակ պրոֆեսոր Նելլի Խոստիկյանի
ԵՊԲՀ-ն` երկրորդ ընտանիք. ի հիշատակ պրոֆեսոր Նելլի Խոստիկյանի

Բժշկական 100-ամյա դարբնոցում հիշում են բոլոր այն մարդկանց, պրոֆեսորադասախոսական կազմի ներկայացուցիչներին, աշխատակիցներին, որոնք տարբեր տարիների կտրվածքով կարևոր ներդրում են ունեցել...

Հայ վիրուսաբանի դերը իմունականխարգելման զարգացման գործընթացում. Ալբերտ Կապիկյան (1930-2014). «Սալուտեմ» ամսագիր № 1
Հայ վիրուսաբանի դերը իմունականխարգելման զարգացման գործընթացում. Ալբերտ Կապիկյան (1930-2014). «Սալուտեմ» ամսագիր № 1

Վիրուսաբանության բնագավառի հսկաներից մեկը` Ալբերտ Կապիկյանը, բազմամյա աշխատանքի արդյունքում հայտնաբերել է ռոտավիրուսը և ստեղծել առաջին արտոնագրված ռոտավիրուսային պատվաստանյութը...

Սալուտեմ 1.2021
ՀՀ ԱՆ. Էմիլ Գաբրիելյանն այսօր կդառնար 90 տարեկան
ՀՀ ԱՆ. Էմիլ Գաբրիելյանն այսօր կդառնար 90 տարեկան

Ականավոր բժիշկ-գիտնական, պետական և հասարակական գործիչ, ՀՀ առողջապահության նախկին նախարար (1975-1989թթ.), Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոնի հիմնադիր, ակադեմիկոս...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ