Մայիսի 28-ը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրն է

Ամեն տարի մայիսի 28-ին Հայաստանի բնակիչները Առաջին Հանրապետության օրն են նշում: Այս տոնի երկրորդ անունը Ինքնիշխանության վերականգնման օր է: 1918 թ. մայիսի 28-ին ավելի քան վեց դար տարբեր նվաճողների լծի տակ գտնվող Հայաստանի անկախությունը վերականգնվեց:

1639 թ. Օսմանյան կայսրության և Պարսկաստանի միջև բաժանված Հայաստանի պարսկական մասը 1813-1827 թթ., իսկ 1828 թ. և 1878 թ.՝ թուրքական Հայաստանի մի մասը Ռուսաստանն իրեն միացրեց: 1870-ական թվականներին հայկական ազգային շարժումն է սկսվում, որոնց ղեկավարները փորձում էին Օսմանյան կայսրությունն իրենց ենթարկել ցանկացող այն ժամանակվա հզոր պետությունների մրցակցությունից իրենց համար օգուտ քաղել:

Շուտով, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո, թուրքերն անցան «Հայկական հարցի» լուծմանը՝ Փոքր Ասիայից բոլոր հայերին բռնի ուժով արտաքսելու ճանապարհով: Թուրքական բանակում ծառայող հայ զինվորները զորացրվեցին և գնդակահարվեցին, կանայք, երեխաները և ծերերը բռնի ուժով արտաքսվեցին դեպի Սիրիայի անապատներ: Մահացածների թվերը շատ տարբեր են հիշատակվում՝ 600 հազարից մինչև 1 միլիոն մարդ:

Թուրքերի և քրդերի կողմից ցույց տրված օգնության շնորհիվ որոշ հայերի հաջողվեց կենդանի մնալ, նրանցից շատերը Ռուսական Հայաստաան կամ Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներ փախան: Ռուսական Հայաստանն անկախ հանրապետություն հայտարարվեց 1918 թ. մայիսի 28-ին:
Չնայած սովին, փախստականների զանգվածային ներհոսքին և հարևան Ադրբեջանի, Վրաստանի, Թուրքիայի հետ հակամարտություններին՝ հանրապետությունը քաջաբար պայքարում էր իր  գոյության համար: 1920 թ. Կարմիր բանակի մի մասը մտավ Հայաստան, նույն թվականի դեկտեմբերի 2-ին այն Սովետական հանրապետություն հռչակվեց:

Չնայած Հայաստանի Հանրապետությունն այսքան կարճ ժամանակ գոյություն ունեցավ, բայց մայիսի 28-ը կարևոր օր է մնում հայերի համար, քանի որ այս օրը Հայաստանը վեց դար անց առաջին անգամ անկախություն ձեռք բեռեց:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ