Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահություն 2.2012

Մարմնի հենաշարժական ապարատ

Մարմնի հենաշարժական ապարատ

Մարմնի հենաշարժական ապարատի հենք հանդիսացող կմախքի ոսկրերն իրար միացնող շարակցահյուսվածքային փակեղների և կապանների միջոցով կազմված բազմաթիվ հոդերը բավարար չեն շարժումներ իրականացնելու համար:

 

Դրանց շարժման մեջ դնողը մկաններն են, որոնց որոշակի ուղղվածություն ունեցող մկանաթելերի խրձերի երկու ծայրերն ավարտվում են ամուր ջլերով: Սրանք լինելով հոդից դուրս, սերտաճած են հոդի կազմության մեջ մտնող ոսկրերի ծայրերին և մկանի կծկման ժամանակ հոդի վրայով սահելով, որոշակի շարժում են ապահովում:

 

Դա լավ տեսանելի է նախաբազկի շարժումը պատկերող նկարում (նկ. 1-Ա, Բ): Այստեղ անշարժ բազկոսկրի առաջային երեսի վերին ծայրին ամրացած երկգլխանի ծալիչ մկանի ստորին ծայրը կպած է նախաբազկի ծղիկոսկրին և մկանի կծկման շնորհիվ կատարվել է նախաբազկի առբերում, այսինքն` արմնկային հոդը ծալվել է և կախված նախաբազուկը վեր է բարձրացել: Այդ ընթացքում բազկոսկրի հետին երեսին գտնվող եռագլուխ` տարածիչ մկանը թույլ է, իսկ երբ ինքը` եռագլուխ մկանն է կծկվում, այն հետ է բերում նախաբազուկը` ուղղելով ծալված հոդը: Այս գործողությունն արդեն ուղեկցվում է երկգլխանի ծալիչ մկանի թուլացմամբ:

 

Նկար 1. Նախաբազկի շարժումները

Ա. Կատարվել է նախաբազկի առբերում` արմնկահոդը ծալվել է

 

 

Բ. Կատարվել է նախաբազկի և արմնկահոդի ուղղում

 

Նկար 2. Դաստակիմատներնառբերողուտարածողմկաններըսկիզբենառնումնախաբազկից

Ա. Դաստակի առաջնային` ափը փակող, մատներն աշխատեցնող կարճ ու երկար մկանախմբերը


 

Բ. Դաստակի հետին երեսի` ափը բացող մկաններն են ու մի քանի հոդերի վրայով անցնող մկանաջլերը իրենց շարժումները զսպող կապաններով

 

 

Այսպիսով, շարժում ապահովող յուրաքանչյուր մկան ունի իրեն հակառակ գործողություն կատարողը` անտագոնիստը: Այս իրարամերժ շարժումների իրականացումը կատարվում է մկանների կազմության մեջ մտնող զգացող և ուղեղից եկած շարժման կամ արգելակման հրահանգ հաղորդող նյարդերի միջոցով:

 

Որոշ մկաններ և դրանց ջլերը բավական երկար են և մինչև ծայրային հեռակա ոսկրին հասնելը անցնում են մեկ կամ մի քանի հոդերի վրայով: Երբ մկանը կծկվում է, ճանապարհին այդ երկար ջլերը սահում են դրանց շարժումը զսպող ու ուղղորդող ամուր կապանների տակով: Այդպիսի մկաններ են ձեռքի ափը փակող` բռունցք դարձնող ու բացող (նկ. 2-Ա, Բ), ինչպես նաև ոտքի թաթն ու մատները բարձրացնող և իջեցնող մկանախրձերն` իրենց երկար ջլերով (նկ. 3): Ձեռքի ափն ու մատները շարժող մկանախմբերը, որոնք սկիզբ են առնում նախաբազկից և վերջանում մատների ոսկրերի վրա, պատշաճ վարժանքի միջոցով կարողանում են նրբագույն շարժումներ իրականացնել: Դա առավելապես արտահայտվում է նկարելիս, երաժշտական գործիքների վրա նվագելիս, ասեղնագործելիս և այլն:

 

 Նկար 3. Ոտքի թաթ

 

Մարմնի հենաշարժական ապարատի բարդ շարժումներն իրականացվում են իրար նպաստող և հակազդող մի քանի մկանախմբերի կոորդինացված գործողություններով: Կյանքի ընթացքում ձեռք բերված փորձի և գիտակցության զարգացմանը զուգընթաց, օրգանիզմում մշակվում են արտաքին ակնթարթային բացասական ազդակներից (բարձր և ցածր ջերմություն, ուժեղ լույս, էլեկտրական հոսանք և այլն) խուսափելու, պաշտպանվելու, այսպես կոչված` ակամա պայմանական ռեֆլեքսներ: Դրանց շնորհիվ մարմնի կամայական մկանները կարող են կծկվել ոչ միայն գիտակցված կամ նախորոք մտածված, այլև չգիտակցված ռեֆլեքսի ձևով: Դրանք ակնթարթային պաշտպանական շարժումներ են, որոնց հիմքում ընկած է օրգանիզմի նյարդային համակարգի հիշողությունը, փորձը, որը ձևավորվել է նախկինում ցավի, տհաճության զգացումներ առաջացնող ազդակների հետ առնչվելիս:

 

Օրվա ընթացքում մեզ համար աննկատելիորեն, չգիտակցված` արդեն սովորական դարձած բազմաթիվ բարդ շարժումներ ենք կատարում` կենտրոնական նյարդային համակարգի կոորդինացնող հատկության շնորհիվ: Օրինակ` քայլելիս մարմնի բազմաթիվ մկաններ են մասնակցում, որոնք կատարելով տվյալ պահին անհրաժեշտ, ուժով, ռիթմով, սահունությամբ, համակցված գործողություններ, ապահովում են մարմնի հավասարակշռության և տեղաշարժման ներդաշնակ գործընթացը: 

 

Ակնհայտ է, որ երեխայի համար քայլել սովորելը երկարատև դանդաղ զարգացող, փոխհամակցված գործողությունների յուրացման և մշակման կարիք ունի, իսկ սպորտի տարբեր ձևերին տիրապետելը կամ պարարվեստում շարժումների գեղագիտական արտահայտչականության հմտություններ ձեռք բերելը տարիների ֆիզիկական, հոգեբանական մարզումներ են պահանջում:

 

Կենցաղում, առօրյա աշխատանքում, պատահարների ժամանակ տարբեր վնասվածքների հետևանքով որևէ նյարդի ամբողջականությունը խախտվելիս դադարում է տվյալ մկանի գործունեությունը: Մկանը ենթարկվում է ապաճման (ատրոֆիա), կորցնում է կծկվելու հատկությունը` դառնում անդամալույծ: 

 

Խոշոր նյարդի վնասման դեպքում տեղի է ունենում ամբողջ մարմնամասի անդամալուծում: 

 

Չափահաս մարդու կմախքային մկանները կազմում են նրա մարմնի զանգվածի 40%-ը, իսկ նորածինների և փոքր երեխաներինը` 20-25%-ից ոչ ավելի: 

 

Մկանային համակարգի խնամքը, նրա կոփումը և զարգացումը հասարակության առողջության և կյանքի որակը բարելավող ամենակարևոր գործոններից է; Վաղուց հայտնի «Շարժումը կյանք է» կարգախոսն այսօր ոչ միայն աճող սերնդի, այլ նաև տարեցների համար թերշարժունակությունից խուսափելու միջոցով առողջությունն ու երկարակեցությունն ապահովող կարևոր կենսական խնդիր է: Ճիշտ սնվելու և օրգանիզմի բոլոր օրգանների ակտիվությունն ապահովելու համար ստեղծված հնարավորություններն այսօր շատ են և բազմազան: Ծուլությունն ու հեռուստացույցից հիվանդագին կախվածությունը, գերլարվածություն պահանջող համակարգչի հետ երկարատև աշխատանքն ու գայթակղիչ խաղերով տարվելը, մասնավորապես զարգացող սերնդի համար, արդեն կործանարար չափերի է հասնում: Օրգանիզմի ներդաշնակ զարգացումը պահանջում է ապահովել նաև նրա ֆիզիկական կոփումն ու մարզվածությունը: Սա առողջ ապրելակերպի այբբենական անհրաժեշտություն է, որ գալիս է մարդկային հասարակության անցյալի հազարամյակներից: Դա ներկա և ապագա կյանքի կարևոր գրավականն է:

Հեղինակ. Մարտունի Մուրադյան պրոֆեսոր
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 2.2012 (295)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Մուտք` հարուստ կենսափորձով. պրոֆեսոր Դերենիկ Դումանյանը` ՀՀ առողջապահության նախարար
Մուտք` հարուստ կենսափորձով. պրոֆեսոր Դերենիկ Դումանյանը` ՀՀ առողջապահության նախարար

Հանրահայտ ճշմարտություն է` մարդն իր գործում առավել հաջողակ է, երբ այս կամ այն հանգրվանին հասնում է աստիճան առ աստիճան, երբ առաջ մղող ուժը նվիրումն ու վստահված գործը պատվախնդրորեն կատարելն է...

ՀՀ օրենսդրությունը բուժօգնություն ստանալու իրավունքի մասին
ՀՀ օրենսդրությունը բուժօգնություն ստանալու իրավունքի մասին

Բժշկագիտության զարգացման ներկայիս փուլում մարդու բուժօգնությունը հնարավոր է կազմակերպել հիմնականում նրան զերծ պահելով ցավից և տառապանքներից...

ՀՀ օրենքներ
Իմ հաջողությունները գործընկերներիս հաջողություններն են. հարցազրույց բ.գ.դ., պրոֆեսոր Սմբատ Դաբաշյանի
Իմ հաջողությունները գործընկերներիս հաջողություններն են. հարցազրույց բ.գ.դ., պրոֆեսոր Սմբատ Դաբաշյանի

Հարցազրույց ՀՀ ԱՆ պրոֆեսոր Ռ. Յոլյանի անվան արյունաբանական կենտրոնի տնօրեն, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Սմբատ Դաբաշյանի հետ...

Բժիշկներ
Երեկո` նվիրված առողջության պահպանման նվիրյալներին
Երեկո` նվիրված առողջության պահպանման նվիրյալներին

Հունիսի 21-ին մեր երկրում հերթական անգամ նշվեց բուժաշխատողի օրը, որը կազմակերպել էին ՀՀ առողջապահության նախարարությունն ու Հայաստանի առողջապահության աշխատողների արհեստակցական կազմակերպությունների հանրապետական միությունը...

Իրադարձություններ Հայաստանում
Հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունությունն ու դրա լայն տարածվածությունը` արդի գերխնդիրներից է
Հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունությունն ու դրա լայն տարածվածությունը` արդի գերխնդիրներից է

Շնչառական վիրուսային սուր հիվանդությունների (ՇՎՍՀ) ժամանակ հակաբիոտիկների անհիմն նշանակումը հակաբիոտիկակայունության ձևավորման վտանգավոր գործոններից մեկն է...

Դեղամիջոցներ Վարակաբանություն
Բժշկական ասոցիացիաների Եվրոպական ֆորումի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ղեկավար կազմի համաժողովը Երևանում
Բժշկական ասոցիացիաների Եվրոպական ֆորումի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ղեկավար կազմի համաժողովը Երևանում

Սույն թվականի ապրիլի 19-20-ը Երևանի «Արմենիա Մարիոթ» հյուրանոցի« Տիգրան Մեծ» դահլիճում Հայկական բժշկական ասոցիացիան կազմակերպել էր Բժշկական ասոցիացիաների եվրոպական ֆորումի (ԲԱԵՖ) և Առողջապահության...

Իրադարձություններ Հայաստանում Միջոցառումներ
Համակարգչային կախվածություն
Համակարգչային կախվածություն

Արդյո՞ք համակարգչային կախվածությունը պետք է մտցնել հիվանդությունների միջազգային դասակարգման մեջ: Վերջին տարիներին հոգեկան առողջության ոլորտի մասնագետները քննարկում են...

Հոգեկան առողջություն
Առողջությունն ամեն ինչ է, առանց առողջության ամեն ինչ ոչինչ է. հարցազրույց պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Արթուր Աբրահամի հետ
Առողջությունն ամեն ինչ է, առանց առողջության ամեն ինչ ոչինչ է. հարցազրույց պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Արթուր Աբրահամի հետ

Հարցազրույց պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Արթուր Աբրահամի հետ:

Ասում են սպորտն առողջության գրավականն է, սպորտին այդչափ մոտ կանգնած Արթուր Աբրահամն իրեն առողջ մարդ համարո՞ւմ է...

Մարմնամարզություն և սպորտ
Շուրջդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց միզարձակման խանգարումների բուժումը Վեզիկարով

Շուրջդաշտանադադարային շրջանը (պերիմենոպաուզա) կնոջ ֆիզիոլոգիական զարգացման ճգնաժամային փուլերից մեկն է: Այն ընդգրկում է նախադաշտանադադարային, դաշտանադադարի և հետդաշտանադադարային փուլերը` սկսած վերջին ինքնաբեր դաշտանից հետո մեկ և ավելի տարի...

Դեղամիջոցներ Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա Միզային համակարգ
Արթրոզ` հիվանդություն, որը կարելի է կանխել
Արթրոզ` հիվանդություն, որը կարելի է կանխել

Արթրոզը` հոդախտը, հոդերի քրոնիկական հիվանդություն է, որով տառապում է վաթսունն անց մարդկանց գրեթե 80 տոկոսը: Այն առաջանում Է հոդի հաճախակի գերբեռնվածության, վնասման, ներզատական համակարգի, նյութափոխանակության խանգարման, ավելցուկային քաշի...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Բերանի խոռոչի ալերգիկ դրսևորումներ

Ալերգիա տերմինն ունի հունական ծագում և նշանակում է օտար ներգործություն: Ըստ էության խոսքը վերաբերում է օրգանիզմի իմունային համակարգի ուրույն ռեակցիային...

Ստոմատոլոգիա Ալերգոլոգիա
Արաբական խալիֆայության հայազգի բախտիշու բժիշկների գերդաստան
Արաբական խալիֆայության հայազգի բախտիշու բժիշկների գերդաստան

Արաբական նվաճումների հետևանքով VII-VIII դարերում Արաբական խալիֆայության իշխանության տակ անցան Պարսկաստանը, Սիրիան, Հայաստանը, Եգիպտոսը, Մարոկկոն, Իսպանիան: Մոլեռանդորեն իսլամ դավանելով հանդերձ` այդ...

Պատմության էջերից
Վագինիզմ մարմինը ցանկանում է, հոգին` վախենում...
Վագինիզմ  մարմինը ցանկանում է, հոգին` վախենում...

Յուրաքանչյուր կին վախենում է «դա» անել առաջին անգամ: Իսկ եթե առաջին անգամ չէ՞: Եթե արդեն հազարերորդ անգամ ցավի հանդեպ վախը, անհարմարության զգացումը, լարվածությունը չեն անցնում, ստիպում են կնոջը ներքուստ...

Սեքսոլոգիա ԿԻՆ: Ինտիմ
Եթե մանկիկը հիվանդացել է
Եթե մանկիկը հիվանդացել է

Երբ երեխան հիվանդանում է, հաճախ չգիտենք ինչպես վարվել, ինչ միջոցներով օգնել նրան այդ վիճակից դուրս գալու համար: Այս հարցերի շուրջ է մեր զրույցը Երևանի 2-րդ բուժմիավորման մանկական պոլիկլինիկայի մանկաբույժ Զարինե Կոջոյանի հետ...

Մանկական հիվանդություններ

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ