Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահություն 1.2012

Աճող օրգանիզմի շարժունակության կարգավորումը

Հիպոդինամիան համարվում է դարի, այսպես կոչված` պրոգրեսի հիվանդություն: Դա մարդու շարժողական ակտիվության հարաբերական սահմանափակումն է, որը պայմանավորված է ժամանակակից քաղաքակրթության և գիտատեխնիկական առաջընթացով:

 

Սա կենսական կարևոր խնդիր է տարիքային բոլոր խմբերի, մասնավորապես` աճող օրգանիզմի համար: Երեխաների բարձրագույն նյարդային համակարգի գործունեությունը պայմանավորվում է մանուկ հասակում ունեցած ֆիզիկական ակտիվության մակարդակով: Նրանք օրվա ընթացքում տարբեր խաղերի ժամանակ վազում են գրեթե 10 կմ: Դրա շնորհիվ ապահովվում են ֆիզիկական ճիշտ զարգացումն ու բարձր ակտիվությունը: Ցավոք, դասաժամերի ընթացքում հնարավոր չէ հասնել ֆիզիկական ակտիվության զարգացման ցանկալի արդյունքի: Ուսումնական պրոցեսում մեթոդական ցուցումների միօրինակությունը, մարզասարքերի անբավարար օգտագործումը, պարապմունքների ժամանակ մաքուր օդի սակավությունը շարժողական նվազ ակտիվության նախադրյալներ են: Առաջին և երկրորդ դասարանների աշակերտների ակտիվությունը պակասում է 50, իսկ բարձր դասարանցիներինը` 75%-ով:

 

Քաղաքային կենսակերպը (խաղահրապարակների, ազատ տարածքների բացակայություն և այլն) բացասաբար է անդրադառնում հատկապես դպրոցականների ֆիզիկական ակտիվության վրա: Ահա թե ինչու անհրաժեշտ է ֆիզիկական ակտիվ գործունեության տևողությունը օրվա ընթացքում հասցնել մինչև 2-2,5 ժամի, այսինքն` մինչև սահմանված ֆիզիոլոգիական միջին չափանիշներին:

 

Թերշարժունության հետևանքները հայտնի են բոլորին: Դրանից տուժում են օրգանիզմի էներգետիկ հաշվեկշիռը, նյութափոխանակությունը և հիմնական ֆիզիոլոգիական գործունեության համար անհրաժեշտ սննդանյութեր ու թթվածին մատակարարող համակարգերը: Վերջինիս դեպքում նվազում է սրտի և անոթների մկանային հյուսվածքները կարգավորող ակտիվությունը: Աստիճանաբար ձևավորվում է չմարզված, թույլ հարմարվողականություն ունեցող արյան շրջանառության համակարգ, որն ազդում է նաև իմունիտետի մշակման գործընթացի վրա: Դա բերում է մարմնի հավելյալ զանգվածի կուտակման, ուստի առաջին պլան է մղվում սննդակարգի պահպանման հարցը: Դրան զուգընթաց, ի հայտ են գալիս նախադպրոցական տարիքի երեխաների կեցվածքի և հենաշարժական ապարատի շեղումներ:

 

Քիչ շարժուն երեխաներին բնորոշ են շարժումների վատ կոորդինացիան և տարածության մեջ վատ կողմնորոշվելը, որի պատճառով նրանք ֆիզիկական դաստիարակության դասաժամերին և կենցաղում կարող են տարբեր վնասվածքներ ստանալ: Ֆիզիկական թույլ կոփվածությունն իր հերթին պատճառ է դառնում ապագա մասնագիտության ընտրության հարցում լուրջ սահմանափակումների, դժվարություններ է ստեղծում հետագայում արտադրությունում աշխատելու ժամանակ և զինվորական ծառայության ընթացքում:

 

Սպորտի նկատմամբ դպրոցականների վերաբերմունքին բնորոշ են տարիքային առանձնահատկությունները: Ցածր դասարանների երեխաները տարբեր մարզաձևերով պարապում են ծնողների ցանկությամբ, իսկ հակումները, հաջողությունների հասնելու, հաղթանակ նվաճելու ձգտումը հայտնվում են տարիքին զուգընթաց:

 

Ֆիզիկական վարժությունների նկատմամբ աշակերտների դրական, ճիշտ վերաբերմունքը շատ կարևոր է, քանի որ հենց այդ տարիքն է նպաստավոր համարվում ֆիզիկական լիարժեք դաստիարակության համար: Սպորտի նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացնելու հարցում այսօր մեծ է զանգվածային տեղեկատվության դերը:

 

Անդրադառնանք մեկ այլ երևույթի` հիպերդինամիային (գերշարժունություն), որը բնորոշ է մանկապատանեկան մասնագիտացված դպրոցներում սովորող մարզիկներին: Այստեղ սպորտային նախապատրաստական աշխատանքներն իրականացվում են մարզական և մրցութային խիստ ռեժիմով, մարզումների տևողության և հաճախականության ավելացումով: Սա բացասաբար է անդրադառնում մարզիկների առողջության վրա, որը հատկապես ավելի է տուժում ոչ լիարժեք սննդակարգի պատճառով:

 

ժամանակակից երեխաները ավելի շուտ են հասունանում, ուստի ավելի մեծ պահանջներ են ներկայացվում նրանց նկատմամբ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության առումով, սակայն նրանց մոտ նկատվում են նյարդահոգեկան արտահայտված երևույթներ: Որոշ օրգանների և համակարգերի աճն ու զարգացումն անհամաչափ է ընթանում, դրանք հարկադրված են լինում գործել մեծ լարվածությամբ, որը պատճառ է դառնում այլ խախտումների` օրգանիզմի գերլարման, սրտանոթային համակարգի ախտաբանական փոփոխությունների, սպորտային վնասվածքների և այլն:

 

Այսպիսով, աքսելերացիայի երևույթը, անձնագրային և կենսաբանական տարիքների անհամապատասխանությունը պահանջում են, որ մարզական պարապմունքներն արդյունավետ կազմակերպելու համար նկատի առնվեն յուրաքանչյուր պատանի մարզիկի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները: Անհրաժեշտ է, որ մարզական տարբեր տարիքային խմբերում պահպանվեն սահմանված նորմերը, երեխաներն ավելի վաղ շրջանում զբաղվեն այնպիսի մարզաձևերով, որոնց շնորհիվ նրանք կարողանան զարգացնել կոորդինացիոն շարժումները: Այդ մարզաձևերն են` գեղարվեստական և սպորտային մարմնամարզությունը, ակրոբատիկան` 8-10, լող, թենիս` 7-10 տարեկանում: Այնպիսի մարզաձևերով, որոնց ժամանակ առաջին պլան են մղվում ուժի զարգացումն ու դիմացկունությունը, զբաղվում են ավելի ուշ` 10-13 տարեկանում, դրանք են վոլեյբոլը, ձեռքի գնդակը, ըմբշամարտի տարատեսակները:

 

Հետագայում, երբ մոտենում է ֆիզիկական հասունության շրջանը և դրան զուգընթաց ավելանում ուժն ու դիմացկունությունը, պատանիները կարող են զբաղվել ծանր ատլետիկայով, հեծանվային սպորտով` 12-14, բռնցքամարտով` 11-13 տարեկանում: Շատ կարևոր է, որ մարզումների և մրցումների ժամանակ ծանրաբեռնվածությունն աճի աստիճանաբար: Տարվա ընթացքում 11-12 տարեկաններին թույլատրելի է 3-4, 13-14-ին` 5-10, 15-16-ին` 10-15, իսկ 17-18 տարեկաններին` մինչև 20 մրցույթի մասնակցություն:

 

Չափազանց կարևոր նշանակություն ունի բժշկական վերահսկողությունը: Պետք է նկատի ունենալ, որ ֆիզիկական շարժումների բարենպաստ և նպատակահարմար ծանրաբեռնվածության շնորհիվ բարելավվում է սրտանոթային ու շնչառական համակարգերը նյարդավորող ներքին շարժիչ հանգույցների գործունեությունը, մեծանում կմախքամկանային ապարատի շարժունակության հնարավորությունները, բարելավվում օրգանիզմի իմունային համակարգի ակտիվությունը, կեցվածքը: Ֆիզիկական կոփումը համարվում է օրգանիզմի զարգացման կենսաբանական կարևոր խթանիչը:

Հեղինակ. Օվսաննա Սիմոնյան Երևանի Մխիթար Հերացու անվան ՊԲՀ վերականգնողական բժշկության ամբիոն
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 1.2012 (294)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Բարեփոխումների գործընթացը շարունակվում է
Բարեփոխումների գործընթացը շարունակվում է

Յուրաքանչյուր երկրի ռազմավարական կարևորագույն խնդիրներից է բնակչության առողջության պահպանումն ու բարելավումը, որոնց պատշաճ կազմակերպումը ենթադրում է առողջապահական որակյալ և մատչելի ծառայությունների ու բուժօգնության ապահովում...

Հրատապ թեմա Հայաստանում
Առողջապահությունը` պետության ուշադրության կենտրոնում
Առողջապահությունը` պետության ուշադրության կենտրոնում

Հարցազրույց ՀՀ ԱԺ առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ,«Արաբկիր» բժշկական կենտրոնի գիտական ղեկավար, Հայաստանի մանկական բժիշկների ասոցիացիայի նախագահ...

Հրատապ թեմա Հայաստանում Բժիշկներ
Վաղվա առողջությունն ապահովագրենք այսօր. «ՌԵՍՈ» ապահովագրական ընկերության
Վաղվա առողջությունն ապահովագրենք այսօր. «ՌԵՍՈ» ապահովագրական ընկերության

Հարցազրույց «ՌԵՍՈ» ապահովագրական ընկերության անձնական ապահովագրական բաժնի պետ Բաբկեն Շահումյանի հետ...

Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Սթրեսի կառավարման հիմնական ուղիները
Սթրեսի կառավարման հիմնական ուղիները

Սթրեսը վտանգի, մարտահրավերների և միջավայրի փոփոխությունների արդյունքում առաջացած ընդհանուր հարմարվողականության (ադապտացիոն) համախտանիշ է...

Հոգեկան առողջություն
Դեպրեսիա
Դեպրեսիա

Մարդիկ հաճախ իրենց վատ տրամադրությունն արտահայտելու համար օգտագործում են դեպրեսիա, ընկճախտ, ընկճվածություն, տխրություն, թախծոտություն բառերը, սակայն դեպրեսիան ավելին է, քան պարզապես նշված զգացումները: Դեպրեսիան հիվանդություն է...

Հոգեկան առողջություն
Մաշկաբանության և սեռավարակաբանության բժշկագիտական կենտրոնի տեղեկատվություն

Հայաստանում սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների` սեռավարակների թվի աճ է արձանագրվել, որին «նպաստել» են բնակչության կենսամակարդակի նվազումը, մարմնավաճառությունը,«սեռական հեղաշրջումը»...

Վեներաբանություն
Կանդիդոզը որպես սեռավարակ
Կանդիդոզը որպես սեռավարակ

Կանդիդոզը որպես սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություն` մեր հանրապետությունում բոլոր սեռավարակների մեջ վերջին 10 տարիների ընթացքում արձանագրված դեպքերի թվով զբաղեցրել է առաջին տեղը...

Վարակաբանություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա Ուրո-անդրոլոգիա Վեներաբանություն
Մարդու մկանային համակարգը
Մարդու մկանային համակարգը

Մարդու հենաշարժական համակարգը բաղկացած է պասիվ և ակտիվ մասերից: Պասիվը ոսկրերն են` միմյանց հետ շփման հատվածներում ծածկված ողորկ հոդային մակերեսներով, դրանց միացնող և շարժումներին որոշակի...

Անատոմիա և ֆիզիոլոգիա
Ցավոտ դաշտան
Ցավոտ դաշտան

Դաշտանը, որպես Ֆիզիոլոգիական պրոցես, կարող Է ուղեկցվել մի շարք տհաճ զգացումներով: Աղջիկներնի ու կանանց մեծամասնությունը դրանից 1-2 օր առաջ նկատում է թեթևակի տկարություն, կրծքագեղձերի կոշտացում...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա ԿԻՆ: Ինտիմ
Պտղի իրավունքը
Պտղի իրավունքը

Պտղի բազմաթիվ արատներ հնարավոր է շտկել ներարգանդային շրջանում: Սա բուժման նոր մեթոդ է, որը կոչվում է «պտղի բժշկություն»: Այն արդեն հաջողությամբ կիրառվում է ԱՄՆ-ի և եվրոպական երկրների բազմաթիվ բուժհաստատություններում...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա Բժիշկներ
Երեխայի խնամքը
Երեխայի խնամքը

«Առողջապահություն» հանդեսի խմբագրությանն ուղղված` երեխայի խնամքին վերաբերող բազմաթիվ հարցերի պատասխանում է Երևանի 2-րդ բուժմիավորման մանկական պոլիկլինիկայի մանկաբույժ Զարինե Կոջոյանը...

Առողջ երեխա
Անպտղությունը դատավճիռ չէ...
Անպտղությունը դատավճիռ չէ...

Ժամանակն անցնում է, իսկ ախտորոշումը դեռևս նույնն է, որը կարծես դատավճիռ լինի: Սովորության համաձայն` կինն այցելում է տարբեր բժիշկների, հետազոտվում է և փորձում գտնել չհղիանալու պատճառները, իսկ անհոգ ամուսինը չի էլ կռահում, որ խնդիրը հենց իր մեջ է...

Անպտղություն ԿԻՆ: Անպտղություն ՏՂԱՄԱՐԴ: Անպտղություն
Երիտասարդ ձեռքերի գաղտնիքները
Երիտասարդ ձեռքերի գաղտնիքները

Ինչպես հանդեսի նախորդ համարներում նշվել է` տարվա յուրաքանչյուր եղանակի համար մաշկի խնամքի միջոցները տարբեր են: Այդ սկզբունքը գործում է նաև ձեռքերի մաշկի դեպքում...

Ձեռքերի խնամք
Առողջ ապրելակերպ սննդակարգի հիմնական սկզբունքները. оգտագործեք մսամթերք, ավելի հաճախ` մսին փոխարինող մթերք
Առողջ ապրելակերպ սննդակարգի  հիմնական սկզբունքները. оգտագործեք մսամթերք,  ավելի հաճախ` մսին փոխարինող մթերք

Ինչու ուտել։ Մսամթերքը կենդանական սպիտակուցների, հանքային նյութերի` ցինկ, մագնեզիում, և որոշ վիտամինների` B, B12, D, գլխավոր աղբյուրն է, ապահովում է օրգանիզմում յուրաքանչյուր բջջի...

Սնունդը և առողջությունը

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ