Ապրիլի 26-ը՝ Ճառագայթային վթարների և աղետների հետևանքների լիկվիդացիայի մասնակիցների և այդ վթարների ու աղետների զոհերի հիշատակի օր

Այս՝ ճառագայթային վթարների և աղետների հետևանքների լիկվիդացիայի մասնակիցների և զոհերի հիշատակի օրը պաշտոնական օրացույցում հայտնվեց ամբողջ աշխարհում հայտնի Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի վթարից 26 տարի անց:

2012թ. ապրիլի 4-ին Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հաստատեց «Ռուսաստանի ռազմական հռչակի և հիշարժան օրերի մասին» օրենքի փոփոխությունները: Հիշեցնենք, որ նախկինում Ճառագայթային վթարների և աղետների ժամանակ զոհվածների օրն էր նշվում: Այսպես. նոր ամսաթիվը թույլ է տալիս հարգանքի տուրք մատուցել այն մարդկանց, ովքեր մասնակցել են ճառագայթման հետ կապված դժբախտ պատահարների լիկվիդացիային:

Ժամանակակից ամենահայտնի տեխնոգեն վթարը պատահեց 1986թ. ապրիլի 26-ին, երբ Չեռնոբիլի ատոմակայանի չորրորդ էներգաբլոկում պայթյուն տեղի ունեցավ: Արդյունքում ռեակտորն ամբողջովին ավերվեց, շրջակա միջավայր արտանետվեցին մեծ քանակությամբ ռադիոակտիվ նյութեր: Հավաքված ամպը ռադիոնուկլիդները տարածեց Եվրոպայի մեծ մասի և Խորհրդային Միության տարածքներում:  

Հենց պայթյունի ժամանակ մեկ մարդ մահացավ, ևս մեկը մահացավ առավոտյան: Սակայն հետագայում Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի և փրկարարական ջոկատների աշխատողներից 134 հոգու մոտ ճառագայթային հիվանդություն զարգացավ, ու նրանցից 28-ը հաջորդ ամիսների ընթացքում մահացան:

Չեռնոբիլի և Պրիպյատի հերթապահ հրշեջները, ինչպես նաև Կիևի և մերձակա տարածքների լրացուցիչ խմբերը մարեցին ՉԱԷԿ-ի հրդեհը: Հրշեջների մոտ պաշտպանման համար նախատեսված միջոցներից միայն անջրանցիկ թիկնոցներ, ձեռնոցներ, սաղավարտներ և հակագազի դիմակներ կային, որոնք ընդունակ չէին ճառագայթմանը դիմակայել:  

Վթարի հետևանքները վերացրեցին մի քանի գործակալների խմբեր: ԱԷԿ-ի 30 կիլոմետրանոց տարածքում աշխատում էին մասնագետներ և զինվորականներ: Նրանց բոլորին հետագայում լիկվիդացնողներ կոչեցին: Նրանք վտանգավոր գոտիներում գտնվում էին հերթափոխով. և նրանք, ովքեր «ստանում էին» ճառագայթման առավելագույն թույլատրելի չափաբաժինը, հեռանում էին՝ փոխարինելու էին գալիս այլոք: Լիկվիդացնողների ընդհանուր թիվը գրեթե 600.000 հասավ:  

Առաջին օրերին նրանց նպատակը ավերված ռեակտորից ռադիոակտիվ արտանետումների նվազեցումն ու ավելի լուրջ հետևանքների, օրինակ՝ մեկ այլ, ավելի հզոր պայթյունի կանխումն էր: Երբ այս վտանգը վերացվեց, տարածքի մաքրման և, այսպես կոչված «սարկոֆագի»՝ չորրորդ էներգաբլոկի շուրջ բետոնե պարիսպի կառուցման աշխատանքները սկսվեցին:

Ցավոք, չեռնոբիլյան իրադարձությունը մարդկության պատմության մեջ վերջին ռադիոակտիվ վթարը չդարձավ: Այսպես, 2011թ. մարտի 11-ին Ճապոնիայում երկրաշարժ տեղի ունեցավ, ինչի պատճառով վնասվեց «Ֆուկուսիմա-1» ԱԷԿ-ը: Աշխարհը «քարացած» Չեռնոբիլի նման աղետի էր սպասում, սակայն այս անգամ հետևանքներն ավելի քիչ սարսափելի, թեև՝ լուրջ եղան: «Ֆուկուսիմա»-ն ատոմային էներգիայի գրագետ ղեկավարման անհրաժեշտության մասին ևս մեկ նախազգուշացում եղավ մարդկանց համար: 

Ապրիլի 26-ին ողջ երկրով մեկ տարաբնույթ հիշարժան միջոցառումներ, միտինգներ և ակցիաներ են անց կացվում, որոնց ոչ միայն Չեռնոբիլի վետերաններն են մասնակցում, այլ նաև պաշտոնյաներ, եկեղեցիների, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, երիտասարդներ և երեխաներ:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ