Ցավալի է, բայց` փաստ. ավանդականի, ոչ ավանդականի և գիտական բժշկության մասին

Ցավալի է, բայց` փաստ, որ գնալով ավելի է խճճվում այն համակարգումը, որը վերաբերում է ժողովրդական, ավանդական և ոչ ավանդական բժշկությունների տարբերակմանը: Ժամանակին, երբ մամուլում և հեռուստատեսությամբ համարյա չէին անդրադառնում ժողովրդական և ավանդական բժշկությանը, այս խառնաշփոթն այսքան նկատելի չէր:

Այսօր հեռուստաեթերի ու համացանցի ամենահիմնական ուղղություններից առաջինների շարքում ժողովրդական և ավանդական բժշկության միջոցներով ժողովրդին օգտակար լինելու պատրաստակամությունն է` հավանաբար ելնելով այն մղումից, որ վճարովի առողջապահական համակարգի պայմաններում իրենց ծառայությունը հավասարվում է «բարեգործության»: Խոսքս բնավ առաջարկվող բուժամիջոցների արդյունավետության մասին չէ, այլ այն մասին, որ նման հրապարակումների և հաղորդումների հեղինակների գերակշիռ մեծամասնությունը այնպիսի խառնաշփոթ է ստեղծել, որ դժվար է գլուխ հանել` ինչ ասել է ավանդական բժշկություն, ինչ ասել է ոչ ավանդական բժշկություն, նույն տրամաբանությամբ` որոնք են ավանդական, որոնք` ոչ ավադական բուժամիջոցները: Եթե նման խառնաշփոթի հեղինակները միայն լրագրողները կամ բժշկական աշխարհին անտեղյակները լինեին, վիճակն ավելի մխիթարական կլիներ: Բայց երբ բժշկագիտական հանդեսների գիտահանրամատչելի հավելվածներում, ժողովրդական, ավանդական և ոչ ավանդական` գիտական բժշկության մասին հեռուստատեսային հաղորդումներ վարողների որակումներում և համացանցի բժշկական էջերում ես հանդիպում այս անգրագիտությանը` վրդովմունքդ զսպել չես կարողանում: Ահա ինչու` որոշեցի առավել հստակեցնել վերոնշյալ ձևակերպումները, սիրելի ուսանողներ, որպեսզի երբ ինքներդ այս առնչությամբ հոդվածներ հեղինակեք, հեռուստահաղորդումներ վարեք կամ համացանցում այս թեմայով լրատվություն տեղադրեք` չավելացնեք այն շփոթը, որն այսօր առկա է:

Ժողովրդական բժշկություն

Ժողովրդական բժշկությունը երկիր մոլորակի վրա ապրող մարդու հասակակիցն է: Ավելին` ժողովրդական բժշկությունը ընդհանրական երևույթ է: Այն եղել է մարդկության պատմության բոլոր ժամանակաշրջաններում, աշխարհի բոլոր ազգերի մոտ:

Ժողովրդական բժշկության` ժամանակով փորձված հնարքները և ահռելի մեծ փորձը հետագայում դարձան ավանդական,ապա  նաև` գիտական բժշկության աղբյուրներից մեկը` այն դեպքում, երբ մոգական արարողությունները և հնագույն բժշկության հնարքները դարձել էին քննադատելի երևույթ և որոշակի պատմական պայմաններում ժողովրդական բժշկության դեմ պայքարի առիթ էին հանդիսանում:

Ավանդական բժշկություն

Սա ավելի նեղ, ավելի կոնկրետ հասկացություն է և պատմկան տեսանկյունից` ավելի երիտասարդ: 

Ավանդական բժշկության հիմքում հիմնականում ընկած է կառուցողական փիլիսոփայությունը, իսկ ավելի կոնկրետ` կրոնափիլիսոփայական ուսմունքները, որոնցում առկա են տվյալ էթնոսի ժողովրդական բժշկության փորձերը: 

Տարբեր երկրներում ավանդական բժշկության համակարգի ձևավորման ժամանակաշրջանը համարյա միշտ համընկել է երկրների պետականության կայացման հետ: Մի ժամանակաշրջան, երբ հաստատվում էին հասարակական ավանդույթները և օրենքները, ձևավորվում էին կրոնական պատկերացումները և փիլիսոփայական ուսմունքները:

Ավանդական բժշկության դասական օրինակներ են չինական, այուրվերդյան, տիբեթական ավանդական համակարգերը:

Թե´ ժողովրդական, թե´ ավանդական բժշկությունը հանդիսանում են գիտական բժշկության սկզբնաղբյուրները:

Գիտական բժշկություն

ժողովրդական և ավանդական բժշկության սահմանումների հստակեցումից հետո պատասխանենք այն հարցին, թե ինչպես են անվանում ժամանակակից բժշկությունը, որը շատերն անվանում են ոչ ավանդական: Հենց այստեղից էլ հավանաբար առաջանում է այն խառնաշփոթը, որի մասին նշվեց վերևում:

Ներկայումս կիրառվող ոչ ավանդական բժշկություն տերմինը` ի տարբերություն առավել ճիշտ ձևակերպում ունեցող` գիտական բժշկություն տերմինի, պատմական տեսանկյունից կարճաժամկետ է, հետևաբար` սխալ, բայց նաև` այսպես կոչված, ոչ ավանդական մեթոդները շատ հաճախ հանդիսանում են ավանդական բժշկության մեթոդներ` ասեղնաբուժությունը, մերսումը, այրումը, հիպնոսը և այլն:

Ուրեմն` ի՞նչը իրավունք ունի կոչվելու «ոչ ավանդական» բժշկություն: Դա գիտական բժշկությունն է, այսինքն այն ոչ մի ավանդույթի մեջ չի մտնում, ավանդական չէ: Չինաստանում մինչ օրս առկա են և ավանդական, և ոչ ավանդական բժշկությունները` ավանդական չինական և ոչ ավանդական` գիտական (հիմնականում եվրոպական) բժշկությունները: Դրանք  դասավանդվում են տարբեր բժշկական ուսումնական հաստատություններում, սակայն գործնականում դրանք սերտ կապակցված են:Ժողովրդական, ավանդական և գիտական բժշկությունների միասնությունը մարդկության առջև բացում է լայն հեռանկարներ հիվանդությունների բուժման կամ դրանց կանխարգելման մեթոդների համար, որոնք կլինեն բնության հետ համահունչ, մարդու և շրջակա միջավայրի փոխազդեցությունը չխաթարող:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ