Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահության լրատու 1.2012

Ջերմիջեցնող պատրաստուկներ. անվտանգության կանոնները

Ջերմիջեցնող պատրաստուկներ. անվտանգության կանոնները

Ջերմիջեցնող պատրաստուկները սովորաբար օգտագործում են, նույնիսկ չմտածելով, որ դրանք կարող են հակացուցումներ և կողմնակի արդյունքներ, ինչպես նաև դեղչափաքանակներ ունենալ :

 

Իսկ այդ պատրաստուկների օգտագործման կանոնների խախտումը կարող էանցանկալի հետևանքների հանգեցնել:

 

Ջերմիջեցնող պատրաստուկների ինչպիսի առանձնահատկությունները պետք է հաշվի առնել, սեփական օրգանիզմին չվնասելու, ինչպես նաև` օգնելու համար, որ հաղթահարի հիվանդությունը: 

 

Մի խոսքով, ինչպես ընտրել ջերմիջեցնող դեղամիջոցները:

 

Հրահանգներ օգտագործման համար


Տենդ կամ հիպերթերմիան օրգանիզմի պատասխան արձագանքն է ինֆեկցիոն -բորբոքային ախտընթացին: Երբ մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է, ինֆեկցիայի հարուցիչները դանդաղ են բազմանում, իսկ իմունային համակարգն ակտիվանում է, ավելի շատ իմունագլոբուլիններ և ինտերֆերոններ են ձևավորվում: Այդ պատճառով էլ միշտ չէ, որ պետք է մարմնի բարձր ջերմաստիճանն արագ իջեցնել: Մինչև 38°C ջերմաստիճանը համարվում է պաշտպանական և օգնում է օրգանիզմին դիմադրել: 

 

Ջերմիջեցնող պատրաստուկները, ինչպես ցանկացած այլ դեղամիջոց, կողմնակի արդյունքներ ունեն:

 

Ացետիլսալիցիլաթթուն (ասպիրինը) գրգռում է ստամոքսի լորձաթաղանթը, կարող է ալերգիկ ռեակցիա հրահրել (ասպիրինային բրոնխային ասթմա), իսկ երեխաների մոտ  հնարավոր է Ռեյեի համախտանիշի զարգացում (շատ ծանր ախտընթաց է, որն ուղեկցվում է լյարդի և գլխուղեղի ախտահարումով): 

 

Նատրիումի մետամիզոլը (անալգին) կարող է խանգարել արյան բջիջների ձևավորումը, ներքին արյունահոսություն, ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ հրահրել:

 

Պարացետամոլը կարող է ազդել լյարդի վիճակի և աշխատանքի վրա, այն կարող է հեպատոտոքսիկ ազդեցություն ունենալ: 

 

Իբուպրոֆենը և շատ այլ ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղամիջոցներ հայտնի են գաստրոպաթիկ ազդեցության ռիսկով (սրտխառնոց, փսխում, ստամոքսի լորձաթաղանթի գրգռում), բացի դրանից, կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ արյան բջջային կազմի և երիկամների գործառույթի վրա:

 

Կարևո´ր է. չի կարելի չարաշահել ջերմիջեցնող դեղամիջոցները և դրանք օգտագործել թեթև տկարության դեպքում: 

 

Ընդունելով ջերմիջեցնող դեղպատրաստուկը, հարկ է ուշադիր լինել դեղաչափաքանակի և ընդունելու հաճախականության վրա: Զուգակցված պատրաստուկները, որոնք նշանակվում են մրսածության հիվանդությունների դեպքում, օրինակ, ջրում հեշտ լուծվող «թշշացող» հաբերը և տաք ըմպելիքներ պատրաստելու համար դեղափոշիները, հուսալի և արդյունավետ միջոցներ են, իսկ թողարկվող դեղորայքային ձևը պատճառ է դառնում չարդարացված հաճախակի օգտագործման: Շատերը դրանք օգտագործում են որպես առույգացնող և տաքացնող միջոցներ, սովորական տաք թեյի փոխարեն:

 

Ջերմիջեցնող պատրաստուկների ճիշտ օգտագործման, գերչափաքանակից և կողմնակի արդյունքներից խուսափելու համար, հարկ է հստակ պատկերացնել, թե ինչ է տեղի ունենում օրգանիզմում մարմնի բարձրացած ջերմաստիճանի դեպքում և ինչպես են ազդում տարբեր  ջերմիջեցնող դեղորայքները: 

 

Մարմնի բարձրացած ջերմաստիճան. ինչպես է դա տեղի ունենում:

 

Բժիշկներն առանձնացնում են ջերմատենդային համախտանիշի զարգացման երեք փուլ.

 

  • ջերմաստիճանի աճող բարձրացում,

  • առավելագույն աստիճան,

  • կարգավորում:

 

Տվյալ փուլով էլ պայմանավորված են բուժական գործողությունները, որոնք ուղղված են ջերմատենդի ախտանշանների և հետևանքների վերացման դեմ:

 

Ջերմատենդի սկզբնական փուլին բնորոշ են հիվանդի ինքազգացողության վատացումը, գլխացավը, մաշկի գունատությունը, ուժեղ դողը:

 

Քրտնարտադրությունը նվազում է, մաշկը չոր ու սառն է դառնում (ենթամաշկային անոթների ջղակծկման հետևանքով): Իսկ փոքրիկ երեխաների մոտ մարմնի բարձր ջերմաստիճանը հաճախ սկսվում է սրտխառնոցով, փսխոցով: 

 

Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացման հետ հիվանդի ինքնազգացողությունը կտրուկ վատանում է, մկանային ցավ է սկսվում, գլուխը ծանրանում է, հիվանդը շոգում է և արտահայտված թույլ է: Մաշկը վառ վարդագույն երանգ է ստանում, շոշափելիս տաք է և խոնավ: Խանգարվում է նյարդային համակարգի աշխատանքը, ախորժակը վատանում է, կարող է խանգարվել քունը, բայց հիվանդի հիմնական գանգատները վերաբերում են գլխացավին և ընդհանուր տկարությանը: 

 

Ջերմատենդի երրորդ փուլը (երբ մարմնի բարձր ջերմաստիճանն իջնում է) կարող է շատ արագ կամ էլ դանդաղ ընթանալ: Մարմնի ջերմաստիճանի արագ իջնելը ցանկալի չէ, քանի որ այն կարող է ուղեկցվել զարկերակային արյան ճնշման, անոթային տոնուսի իջեցումով և երակազարկի թուլությամբ: Հիվանդն այդ դեպքում բողոքում է գլխապտույտից, թուլությունից, առատ քրտնարտադրությունից:  Իսկ մարմնի ջերմաստիճանի դանդաղ նվազման դեպքում ջերմատենդի ախտանշանները սահուն են վերանում, առանց օրգանիզմի համար ծանրաբեռնվածության: Նման դեպքում հիվանդը սովորաբար ոչ այնքան արտահայտված թուլություն է զգում և իր համար աննկատ քնում է: 

 

Երբ է պետք մարմնի բարձր ջեմաստիճանն իջեցնել: 

 

Այս հարցը միանշանակ պատասխան չունի:

 

Ինչ-որ մեկի համար մարմնի ջերմաստիճանի նույնիսկ 1°С բարձրացումը ուղեկցվում է տհաճ զգացողություններով, իսկ մեկ ուրիշի մոտ էլ պահպանվում է ակտիվությունն ու աշխատունակությունը, նույնիսկ մինչև 38°С ջերմության դեպքում: 

 

Այդ պատճառով էլ ջերմիջեցնող պատրաստուկների ընդունման հարցը պետք է լուծել անհատական մոտեցմամբ, հաշվի առնելով հիվանդի վիճակի առանձնահատկությունները և հիվանդության ընթացքը: 

 

Բայց կան ընդհանուր հանձնարարականներ, մարմնի բարձր ջերմաստիճանը խորհուրդ է տրվում նվազեցնել, եթե այն բարձր է 38-39°С –ից.

 

  • եթե հիվանդը (երեխա կամ չափահաս) սիրտ-անոթային հիվանդություններ ունի կամ նյարդային, շնչառական համակարգերի քրոնիկական խանգարում, այս դեպքում բարձր ջերմաստիճանը հարկ է իջեցնել, առանց սպասելու, որ այն հասնի ծայրահեղության.

  • եթե հիվանդը ծանր է տանում ջերմատենդը, բարձր ջերմաստիճանը հարկ է իջեցնել.

  • եթե երեխան մարմնի բարձր ջերմաստիճանի դեպքում ջղակծկումներ է ունենում, այն նույնպես հարկ է արագ իջեցնել:   

 

Մարմնի բարձր ջերմաստիճանի դեպքում կարևոր է հիշել.

 

  • առանց բավարար չափով հեղուկ ընդունելու դեղամիջոցը չի օգնի.

  • զուգակցված ջերմիջեցնող և հակամրսածության դեղամիջոցները երեխաների դեպքում ցանկալի չեն.

  • մեծահասակների մարմնի բարձր ջերմաստիճանը կարելի է իջեցնել պարացետամոլի, իբուպրոֆենի, ացետիլսալիցիլաթթվի, նատրիումի մետամիզոլի հիմքով դեղպատրաստուկներով. 

  • մինչև 12 տարեկան երեխաների մարմնի բարձր ջերմաստիճանը կարելի է իջեցնել միայն պարացետամոլի կամ իբուպրոֆենի հիմքով դեղպատրաստուկներով և միայն տարիքին համապատասխան դեղորայքային ձևով ու չափաքանակով, չի կարելի օգտագործել սովորական դեղպատրաստուկները` պարզապես նվազեցնելով չափաքանակը: 

 

Ինչ տարբերություններ ունեն տարբեր ջերմիջեցնող պատրաստուկները

 

Բոլոր ջերմ իջեցնող պատրաստուկների կազմի մեջ կան հետևյալ 4 բաղադրատարրերից մեկնումեկը` պարացետամոլ, իբուպրոֆեն, ացետիլսալիցիլաթթու կամ նատրումի մետամիզոլ:

 

Պարացետամոլը արտահայտված ջերմությունն իջեցնող և ցավազրկող ազդեցություն ունի: Այն դանդաղ և բավական երկար ժամանակ իջեցնում է մարմնի բարձր ջերմաստիճանը, ինչպես նաև հանգստացնում է գլխացավը և մկանային ցավը: Դրա հետ մեկտեղ, պարացետամոլը հազվադեպ է մարսողական, նյարդային և արյունաստեղծ համակարգերում բարդություններ առաջացնում: Այն պետք է ընդունել օրական 4 անգամ, մեծահասակներին և 12 տարեկանից բարձր երեխաներին` 500-ական մգ կամ 1-ական գ, իսկ 3 ամսականից մինչև 12 տարեկան երեխաներին` ըստ տարիքային չափաքանակի, որը գրված է պատրաստուկի հրահանգում: 

 

Կարևո´ր է. մինչև 12 տարեկան երեխաների մոտ մարմնի բարձր ջերմաստիճանը իջեցնելու համար օգտագործում են միայն այն ջերմիջեցնող պատրաստուկները, որոնք պարացետամոլի կամ իբուպրոֆենի հիմքով են և միայն տարիքային համապատասխան դեղորայքային ձևերով:

 

Իբուպրոֆենը սկսում է ազդել բավական արագ և երկարատև ջերմիջեցնող արդյունք ունի: Բացի դրանից, այն ցավազրկող և հակաբորբոքային ազդեցություն ունի, իսկ վերջերս էլ նոր տեղեկություններ են երևան եկել, որ իբուպրոֆենի ընդունումը դրական է ազդում իմունային համակարգի աշխատանքի վրա: Այն պետք է ընդունել օրական 3-4 անգամ, չափահասները` 200-400-ական մգ, իսկ երեխաները` ըստ տարիքային դեղչափաքանակի: 

 

Կարևո´ր է. ացետիլսալիցիլաթթուն օգտագործվում է 15 տարեկանից բարձր հիվանդների համար, օրական 3 անգամից ոչ ավելի, 250-300-ական մգ:

 

Ացետիլսալիցիլաթթուն նույնպես, ինչպես և իբուպրոֆենը, ջերմիջեցնող, հակաբորբոքային և ցավազրկող ազդեցություն ունի, բայց առավել հաճախ է կողմնակի ազդեցություններ առաջացնում` արյան մակարդելիության խանգարում, շնչառական ուղիների ջղակծկում, ստամոքսի լորձաթաղանթի գրգռում և այլն:

 

Նատրիումի մետամիզոլն առավել արտահայտված ցավազրկող ազդեցություն ունի և ավելի պակաս ջերմիջեցնող ու հակաբորբոքային հատկություն: Մարմնի բարձր ջերմաստիճանն իջեցնելու համար առավելապես կիրառվում է ներերակային ներարկումը, երբ ջերմությունն իջեցնելու խիստ անհրաժեշտ կարիք է զգացվում: Առանց բժշկի նշանակման, դեղամիջոցն այդ նպատակով ինքնուրույն օգտագործել խորհուրդ չի տրվում, որովհետև բարձր է ծանր ալերգիկ ռեակցիայի հավանականությունը և արյունաստեղծ համակարգի վրա կողմնակի ազդեցությունը: 

Հեղինակ. Ն.Ա.
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 1.2012
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այցելել է Մխիթար Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թիվ 1 հիվանդանոցային համալիր
ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այցելել է Մխիթար Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանի թիվ 1 հիվանդանոցային համալիր

Առողջապահության նախարար Հարություն Քուշկյանի և Կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանի ուղեկցությամբ երկրի ղեկավարը շրջել է համալիրի վերաբացվող նոր բաժանմունքներով, ծանոթացել վերանորոգման աշխատանքների արդյունքներին, ինչպես...

Ռենտգենավիրահատություն
Ռենտգենավիրահատություն

Ինչով է զբաղվում ռենտգենավիրահատությունը և որոնք են դրա առավելությունները սովորական ավանդական վիրահատության հետ համեմատած...

Ախտորոշում Վիրաբուժություն
Բարձրակրունկ կոշիկներն ու առողջությունն անհամատեղելի են
Բարձրակրունկ կոշիկներն ու առողջությունն անհամատեղելի են

Բարձր կրունկներով կոշիկներով հաճախակի քայլելը ոտքերի մկանների և ոսկրերի արատների պատճառ է, ինչն, իր հերթին դառնում է նաև հոդերի հիվանդության պատճառ...

ԼՈՒՐԵՐ: Ի՞նչն է վնասակար
Ինչու՞ են մազերը թեփոտվում և ինչպես կարելի է դրանից ազատվել տնային պայմաններում
Ինչու՞ են մազերը թեփոտվում և ինչպես կարելի է դրանից ազատվել տնային պայմաններում

Թեփի առաջացումն ամենատհաճ և անհրապույր դրսևորումն է, որին կարող են նպաստել տարբեր պատճառներ: Դրանք կարող են լինել օրգանիզմում հորմոնային խափանումները, ոչ ճիշտ սնվելու, B1, B2, B6 վիտամինների...

Մաշկաբանություն Մազերի խնամք
Բրոնխային ասթմա. ախտանիշներն ու բուժումը
Բրոնխային ասթմա. ախտանիշներն ու բուժումը

Բրոնխային ասթման կրկնվող ընթացքով քրոնիկական հիվանդություն է, որի դեպքում առավելապես ախտահարվում են շնչուղիները: Հիմնական ախտանիշներն են շնչահեղձությունը կամ ասթմատիկ վիճակը, որն առաջանում է բրոնխների հարթ մկանունքի սպազմի...

Ալերգոլոգիա Թերապիա Շնչառական համակարգ
Վիտամին C-ն մրսածության դեմ
Վիտամին C-ն մրսածության դեմ

70-ական թվականներին Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Լինուս Պաուլինգը հայտարարեց այն մասին, որ վիտամին C-ն մրսածության ու դրա կանխարգելման համար գերազանց միջոց է: Նա հաձնարարում էր ամեն օր օգտագործել այդ վիտամինի 1000 մգ չափաքանակ...

Վիտամիններ և միներալներ Թերապիա
Քրոնիկական ռինիտի զարգացման ձևերը
Քրոնիկական ռինիտի զարգացման  ձևերը

Քրոնիկական հարբուխը վտանգավոր չէ, սակայն, անկասկած առավել տարածված տհաճ հիվանդություններից մեկն է, որը ներկայումս գործնականում տարածված է բնակչության բոլոր խավերի շրջանում...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ Թերապիա
Ինչու՞ է սկսվում վաղ մենոպաուզան
Ինչու՞ է սկսվում վաղ մենոպաուզան

Ժամանակակից շատ կանայք ժամանակից շուտ են բախվում այնպիսի խնդրի հետ, ինչպիսին վաղ կլիմաքսն է: Անցյալում կանանց մոտ այն սկսվում էր 45 տարեկանից հետո, իսկ ներկայումս մինչև 40 տարեկաններն են հակված վաղ մենոպաուզային...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Ախտորոշումը` կատարակտա. ի՞նչ անել
Ախտորոշումը` կատարակտա. ի՞նչ անել

Բոլորին է հայտնի, որ 40-50 տարեկանից հետո, գործնականում յուրաքանչյուր մարդ ակնոց է կրում: Իսկ ի՞նչ անել, եթե վատ եք տեսնում, իսկ առավել ուժեղ ակնոցը չի օգնում: Ինչո՞ւ է տեսողությունը վատանում: Հնարավոր է, որ դա կատարակտա է...

Ակնաբանություն
Յուրաքանչյուր սիրող կին` թագուհի է
Յուրաքանչյուր սիրող կին` թագուհի է

Կանայք պետք է սիրեն և սիրվեն… Նրանք ցանկանում են լինել գեղեցիկ, հավերժ երիտասարդ և ցանկալի… Նրանք չեն սիրում խոսել իրենց տարիքի մասին… Կանայք այնքան ինքնամոռաց են պայքարում իրենց իրավունքների համար, որ պատրաստ են խաղալ ֆուտբոլ, մասնակցել առանց կանոնների մարտերին...

Սեր, հարաբերություններ, ընտանիք ԿԻՆ: Ինտիմ
Սնունդ «շարժիչի» համար
Սնունդ «շարժիչի» համար

Խուսափել այնպիսի տարիքային հիվանդություններից, ինչպիսիք են իշեմիկ հիվանդությունը, կրծքահեղձուկը, ինֆարկտը, լիովին մատչելի է նաև այլընտրանքային կամ «համեղ»միջոցներով...

Սնունդը և առողջությունը Սրտանոթաբանություն Թերապիա
Խոցային հիվանդության թերապիայի ժամանակակից սկզբունքները
Խոցային հիվանդության թերապիայի ժամանակակից սկզբունքները

Խոցային հիվանդությունը (ԽՀ) քրոնիկական հիվանդություն է, որի մորֆոլոգիական դրսևորման հիմք է հանդիսանում ստամոքսի կամ 12-մատնյա աղու (ՏՄԱ) խոցի ռեցիդիվը, որպես կանոն, զարգանալով գաստրիտի ֆոնի վրա...

Բուժում Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն
Կանայք, դիմացեք
Կանայք, դիմացեք

Մարտի 8-ից առաջ և դրանից հետո մեզ համար ծանր է: «Սիրելի´ս (մայրիկ, տատիկ, քույրիկ, կին, աղջիկ, թոռնիկ…): Դու ինձ համար ամենա-ամենալավն ես»: Այս և նման շատ խոսքեր մարտի 8-ին հավանաբար լսում են բոլոր կանայք...

Առողջ կին
Հիշողության ֆունկցիաները
Հիշողության ֆունկցիաները

Հիշողությունը որպես հոգեբանական հատկություն մի ամբողջ շարք նշաններ ունի, որոնք մասամբ նման են ընկալմանը` խորությամբ, ծավալով, ամրությամբ, հիշելու արագությամբ...

Հիշողություն, հիշողության խանգարումներ

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ