Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահություն 4.2011

Բժշկասոցիալական շիզոֆրենիան` քաղաքական-տնտեսական բարեփոխումների հետևանք

Սոցիալական հանրությունն ունի բանականություն և ենթակա է ինչպես մարմնական, այնպես էլ հոգեկան հիվանդությունների: Անցյալ դարի 90-ականներին սոցիալիստական երկրների քաղաքական հասարակարգի աննախադեպ փոփոխությունների շեմին ԽՍՀՄ փլուզման և հետխորհրդային պետություններում տնտեսական կառույցների արմատական փոփոխությունների հետևանքով տեղի ունեցավ սոցիալական բանականության տրոհում` շիզոֆրենիա (հունարեն շիզո` բաժանում, երկատում և ֆրեն` միտք, բանականություն): Պարզունակ մտածելակերպով գործարարների անհագության պատճառով հիվանդությունն աստիճանաբար քրոնիկական ընթացք է ձեռք բերում:

 

Էյգեն Բլեյլերը նկարագրելով հիվանդությունը, նշում է. -«Շիզոֆրենիայի կարևոր առանձնահատկությունը ոչ թե թուլամտությունն է, այլ հոգեբանության «միասնության խանգարումը», այդ թվում` հավաքական մտածելակերպի խանգարումը: Իր աշխատանքներում Բլեյլերը դիտարկում է ամբիվալենտության* երեք տեսակ: 

 

  1. Հուզական` միաժամանակ դրական և բացասական զգացում բժշկի, առարկայի, դեղամիջոցների, իրադարձությունների, հիվանդությունների նկատմամբ:
  2. Կամային` հակասական որոշումների միջև անվերջ տատանումներ: Օրինակ` ընդունե՞ լ կենսաբանորեն ակտիվ հավելումներ (ԿԱՀ) թե ոչ: Դիմել բժշկի՞ , թե՞ հեքիմի: Հաճախ ընտրություն կատարելու անհնար լինելը հանգեցնում է ընդհանրապես որոշում ընդունելուց հրաժարվելուն և «թող լինի ինչ լինելու է» անորոշ կարծիքին: 
  3. Ինտելեկտուալ` հակասական գաղափարների հերթագայում և համագոյակցում, պաշտոնապես ընդունված բժշկության ամբողջապես հերքում և չգիտակցված հավատ ամենազոր բժշկի նկատմամբ:

 

Հոգեկան աշխարհի հիվանդագին փոփոխությունները բժշկության մեջ անվանում են «դեֆիցիտար»: Դա սերտորեն կապված է հոգեկան տարբեր խանգարումների հետ, որոնք հիվանդությանը բացարձակապես բնորոշ չեն, սակայն արտահայտում են դրա կլինիկական պատկերը: Այս, այսպես կոչված` երկրորդային կամ ինքնին ծնված խանգարումները իշխանավորների ուղեղի ախտաբանական արգասիք են, կարող են արտահայտվել հոգեկան տարբեր խանգարումներով. հալուցինացիաներով, զառանցանքով, տրամադրության անկմամբ կամ վերելքով, արգելակված կամ գրգռված վիճակով: 

 

Բժշկասոցիալական ոլորտում նման խանգարումներն ակնհայտ են. պետական պատվերի շրջանակներում սպասարկվող հիվանդը հավելյալ վճարումներ է կատարում, բյուջետային հաստատություններում վճարովի ծառայություններ են մատուցվում, հիվանդն ուզում է բուժվել, սակայն հրաժարվում է դեղամիջոցներ ընդունել, հեքիմի մոտ անարդյունավետ բուժվելուց հետո բժշկից պահանջում է ոչ դեղորայքային բուժում նշանակել:

 

Վճարովի բժշկության կիսաարդյունավետ միջոցառումները հանրության ուղեղի դիսֆունկցիայի պատճառ են դարձել ու հանգեցրել սոցիալական բժշկական բանականության տրոհման: Հիվանդի և բժշկի բանականության մեջ դեռ պահպանվել են խորհրդային տարիների բժշկության սկզբունքները, այսինքն` գործարարները բժշկությունը ակտիվորեն բիզնեսի դաշտ են տեղափոխում: Այս պայմաններում հիվանդը մի կողմից ակնկալում է ստանալ խոստացված անվճար բուժօգնությունը, ավելին, նա, ինչպես և նախկինում էր, չի ուզում հոգալ սեփական առողջության մասին, իսկ մյուս կողմից` պետությունը գլոբալ կապիտալիզացման պայմաններում ամեն կերպ ջանում է ազատվել բուժօգնություն ցուցաբերելու ծանր բեռից:

 

Փաստորեն պետությունը բժշկությունը զիջել է գործարարներին, և դրա հետ մեկտեղ ինքնագոհ պնդում է.«Բժշկությունը պետք է մատչելի և որակյալ լինի»: Հենց սա էլ բանականության աղճատման նշան է, ինչպես և այն, որ բուժումը օրենսդրությամբ սահմանված է պետական բյուջեի հաշվին կատարել, սակայն բյուջեն այդ հնարավորությունը չունի: Պետք է հասկանանք, որ որքան էլ մենք ասենք «փահլավա, փահլավա», բերանի համը չի քաղցրանա: Բարելավել բուժսպասարկումը` պահպանելով դրա մատչելիությունը բիզնեսի շրջանակներում, մտքի ակնհայտ երկակիություն է: Դրա հետ մեկտեղ պետական այրերն ազնվորեն աշխատում են առավելության հասնել և ամեն ինչ անում են, որպեսզի «և գայլերը կուշտ լինեն, և ոչխարները ողջ մնան»: 

 

Մինչդեռ, որպես բժշկության ոլորտում բիզնեսի ներդրման հետևանք, սկսեց իր պտույտներն արագացնել բժշկության շուկայի կապիտալիստական «նորարարության» թափանիվը:«Ապացուցողական բժշկության» վրա հիմնված բուժծառայությունները սկսեցին տարաբաժանվել` ֆարմակոթերապիա, իմունաթերապիա, ալերգոթերապիա, առիթմոլոգիա: Բոլորին է քաջ հայտնի, որ առիթմիան սրտի հիվանդության ախտանիշներից է, իսկ ընդհանուր թերապիայում ընդգրկվում են և´ ալերգոլոգիան,և´ ֆարմակոթերապիան: Ավաղ, սակայն, միայն կարդիոթերապիան կամ ընդհանուր թերապիան «վաճառելը» դժվար է, եթե ընդհանրապես հնարավոր է, իսկ առանձին սրտի ռիթմի խանգարումների բուժումը «վաճառելը» ոչ միայն ավելի հեշտ է, այլև շահավետ:

 

Ամեն ինչ պատվել է «փտող կապիտալիզմի» աճող մոլախոտով ու բորբոսով: Անտնտեսվարության հետևանքով գոյացած փլատակներում, անձրևից հետո աճող թունավոր սնկերի նման, սկսեցին հայտնվել հեքիմները:«Դեմոկրատիա» անվանումը կրող ընդհանուր բարձիթողի պայմաններում մոդայիկ է դարձել վատաբանել, վարկաբեկել բժիշկներին և գովել բժշկության գործարարներին: Ինչպես կապիտալիզմի այրերն են ասում` առաջարկն է որոշում պահանջարկը: Հիվանդները նախընտրում են ինչպես նախկինում, այսօր էլ հեքիմների դիմել, գործարարների թիվը բազմապատկվում է, իսկ ճակատագրական ելքի դեպքում բոլորը` և´ հիվանդը, և´ նրա հարազատները, և´ աշխարհին տիրողները բժշկին են մեղադրում: Սա սոցիալական բանականության մասնատման նշան է: Բանն արդեն հասել է նրան, որ հիվանդը հավաստիացնում է. «Իմ սիրտն առողջ է, ուղղակի ռիթմն է խանգարված», կամ` «Ես ոչ մի ասթմա էլ չունեմ, ուղղակի կրծքավանդակում խզզոցներ կան և հազի պատճառով չեմ կարողանում քնել», իսկ բժիշկը հաստատում է հիվանդի զառանցանքը, որպեսզի չզրկվի նրանից, դեղեր է նշանակում` կատարած աշխատանքի դիմաց «պարգև» ակընկալելով:

 

Կապիտալիզացման այս հորձանուտում ակտիվացան ԿԱՀ-եր (կենսաբանորեն ակտիվ հավելումներ) արտադրող գործարարները: Ցավոք, բժիշկներից շատերն այս խարդախության մեջ իրենց բիզնեսի տարրերն են ակնկալել ու սկսել են աջակցել գործարարներին: Եվ դա հասկանալի է, բժիշկը նույնպես մարդ է, նա էլ ընտանիք ունի: Այդպիսով բժիշկներն ակամա դառնում են գործարարների ուղղորդողները: Իմանալով ԿԱՀ-երի անօգտավետ լինելը, ջանասիրաբար խորհուրդ են տալիս հիվանդներին օգտագործել դրանք: Բիզնեսի ընդհանուր ճահճում դասական բժշկությունը չպահանջարկված է դարձել: Որպեսզի ինչ-որ ձևով շուկան ընդլայնվի, պատվավոր բժիշկները սկսեցին բացահայտորեն խաղալ.«Դուք ինքներդ կարող եք բուժել ձեզ»: Նման շրջադարձի հետևանքով հաճախ ենք լսում հիվանդների անհեթեթ արտահայտություններ.«Պետք չէ ինձ բուժել: Ավելի լավ է ասեք, թե ինչ ընդունեմ, որպեսզի չհազամ, չխեղդվեմ, սիրտս չցավի, ոտքերիս այտուցներն իջնեն»: Հիվանդներն ագրեսիվ են դարձել, և դա հասկանալի է, քանի որ բժշկությունն այն աստիճան պարզունակ է դարձել, որ եփուկը պատրաստեցիր, քամեցիր և խմեցիր. շունչդ պահեցիր և շեշտակի արտաշնչեցիր, վերջապես աղոթք արեցիր, ապա էլ ինչու՞  բժշկի դիմել: Հիվանդներն ու նրանց հարազատները պետության թողտվության պայմաններում հեռուստատեսային էկրաններից իրենց բոլոր ախտերի համար մեղադրում են բժշկին, գովաբանում կախարդներին, էքստրասենսներին և հեքիմներին: Բայց չգիտես թե ինչու, երբ գալիս է բացահայտ վտանգ սպառնացող պահը, հիվանդին տանում են բժշկի մոտ, իսկ այն հարցին, թե ինչու ավելի վաղ չէին դիմել բժշկի, հիվանդը պատասխանում է.«Բժիշկներին չեմ վստահում»: Այո, սա էլ է շիզոֆրենիա:

 

Շիզոֆրենիայի ռիսկի և ուրբանիզացիայի աստիճանի միջև գոյություն ունի կայուն կորելացիոն կապ: Այս պայմաններում ռիսկի ևս մեկ գործոն է սոցիալական ցածր կարգավիճակը, այդ թվում` աղքատությունը և սոցիալական տարաձայնությունների հետ կապված գաղթը, սոցիալական դիսկրիմինացիան, աշխատանքի բացակայությունը և ապրելու վատ պայմանները: Շիզոֆրենիայի ձևավորման մեջ մեղքի իրենց մեծ բաժինն ունեն երեխաների ծնողները: Վիրտուալ կյանքում նրանք երեխաներին սովորեցնում են ազնիվ լինել, իսկ ռեալ կյանքում` խաբում են: Ոմանք դա անում են ընտանիքը կերակրելու համար, մյուսները` հարստանալու:

 

Եզրահանգումներ կամ բուժման սխեմա

 

  • Ազնվություն. անհրաժեշտ է ազնվորեն խոստովանել, որ բժշկությունը փող արժի, և արժի մեծ գումարներ:
  • Սննդակարգ. ապրելաձև, այսինքն` սնվելու համար ռացիոնալ ֆինանսավորում:
  • Փող. տնտեսական ծախսերի ֆինանսավորում հիփոթեքային սկզբունքով:
  • Կրթություն. բժիշկը կարող է աշխատել միայն կլինիկական օրդինատուրան ավարտելուց հետո:
  • Կադրեր. բժիշկը պետք է աշխատի միայն իր մասնագիտությամբ:

 

Անցյալից ժառանգած սխալներից այսուհետ զերծ մնալու համար անհրաժեշտ է գիտակցել անցյալի սխալները: Դա փորձի ժառանգաբար փոխանցումն է սերունդներին: Չպետք է թաքցնել սեփական սխալները, որոնցից ազատվելու համար պետք է ազնվորեն բարձրաձայնել դրանց մասին:

Հեղինակ. Ա.Հ. Ոսկանյան Անձավաբուժության հանրապետական կենտրոն
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 4.2011 (293)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

2012 թ. հունվարից սկսած «Առողջապահությունն» ունենալու է տեղեկատվական, վերլուծական, հանրամատչելի ուղղվածություն
2012 թ. հունվարից սկսած «Առողջապահությունն» ունենալու է տեղեկատվական, վերլուծական, հանրամատչելի ուղղվածություն

Աշխարհն այսօր հեղեղված է հազարավոր լրատվամիջոցների տարաբնույթ հաղորդագրություններով: Ժամանակակից մարդն իր առօրյա կյանքում գրեթե միշտ հաղորդակից է դառնում օրվա նորություններին...

«Առողջապահությունը» 55 Տարեկան է
«Առողջապահությունը» 55 Տարեկան է

«Արմենիա Մարիոթ» հյուրանոցի «Տիգրան Մեծ» սրահում նոյեմբերի 1-ին տեղի ունեցավ «Առողջապահություն» հանդեսի 55-ամյա հոբելյանին նվիրված հանդիսավոր արարողությունը...

Իրադարձություններ Հայաստանում Միջոցառումներ
Շրջայց Շիրակի մարզ
Շրջայց Շիրակի մարզ

ՀՀ Առողջապահության նախարար Հարություն Քուշկյանը վերջերս աշխատանքային այցով եղել է Շիրակի մարզում, այցելել Համաշխարհային բանկի կողմից ֆինանսավորվող վարկային ծրագրի...

Իրադարձություններ Հայաստանում
Բացվեց Գավառի բժշկական կենտրոնը
Բացվեց Գավառի բժշկական կենտրոնը

Վերջերս Գավառում բացվեց նորագույն սարքավորումներով հագեցված բժշկական կենտրոն: Բացման արարողությանը ներկա էին աշխատանքային այցով Գեղարքունիքի մարզում գտնվող ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը և ՀՀ առողջապահության...

Իրադարձություններ Հայաստանում
Բժշկական նոր կենտրոն Ապարանում
Բժշկական նոր կենտրոն Ապարանում

Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարությունը հավատարիմ մնալով մարզային բուժհաստատությունները վերանորոգելու...

Իրադարձություններ Հայաստանում
Կստեղծվի նոր կենտրոն
Կստեղծվի նոր կենտրոն

«Նվիրիր կյանք» բարեգործական հիմնադրամը ՀՀ առաջին տիկին Ռիտա Սարգսյանի հովանավորությամբ դիմել է ՀՀ Կառավարությանը և առողջապահության նախարար Հարություն Քուշկյանին` օնկոլոգիական հիվանդություններով...

Հրատապ թեմա Հայաստանում
Աճուկային ճողվածքների բուժումը «Ռեպերեն-2» սինթետիկ էնդոպրոթեզի կիրառմամբ

Բանալի բառեր. «Ռեպերեն-2», աճուկային ճողվածքներ, սինթետիկ էնդոպրոթեզ

Ճողվածքների վիրահատական բուժումն ինչպես բժշկական, այնպես էլ սոցիալ-տնտեսական նշանակություն ունի: Դա պայմանավորված է ճողվածքների լայն տարածվածությամբ, հատկապես աճուկային կրկնվող մեծ...

Վիրաբուժություն Բուժման մեթոդներ
Հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունությունն ու դրա լայն տարածվածությունն արդի գերխնդիրներից է (I մաս)

Մենք ապրում ենք հակաբիոտիկներից և հակամանրէային այլ դեղերից կախյալության դարաշրջանում, քանի որ դրանք լայնորեն կիրառվում են տարբեր ախտաբանական վիճակների բուժման համար...

Դեղամիջոցներ Վարակաբանություն
PASI-Ն որպես մաշկի` պսորիազով ախտահարվածության թվային ցուցանիշ

Պսորիազը հայտնի է որպես հիմնականում մաշկի ախտահարումով ընթացող և պարբերաբար կրկնվող քրոնիկական հիվանդություն: Երբեմն, հատկապես ոչ ռացիոնալ բուժման դեպքում...

Մաշկաբանություն
Բժշկական գաղտնիք չպահպանելն օրինազանցություն է
Բժշկական գաղտնիք չպահպանելն օրինազանցություն է

«Բուժման ընթացքում, նաև առանց բուժման ես չեմ տեսնի կամ չեմ լսի մարդկային կյանքին վերաբերող տեղեկություններ, որոնք չի կարելի երբևիցե հրապարակել, ես կլռեմ այդ մասին` համարելով դա գաղտնիք»...

Միջազգային իրավունք
Մենեջերի համախտանիշ կամ պատասխանատու վարչարարի հիվանդություն
Մենեջերի համախտանիշ կամ պատասխանատու վարչարարի հիվանդություն

Հոգեբանի անկյունն անդրադարձել էր սթրեսին և նրա հետևանքներին: Այժմ կփորձենք ներկայացնել 21-րդ դարում առավել հաճախ հանդիպող աշխատանքային սթրեսի տարբերակներից մեկը, այսպես կոչված` մենեջերի համախտանիշը...

Հոգեկան առողջություն Աշխատավայրում Ես և կարիերան
Արվեստն ինքնարտահայտման կարևոր միջոցներից է
Արվեստն ինքնարտահայտման կարևոր միջոցներից է

–   Ինչպե՞ս ստեղծվեց Ձեր կապը Հայաստանի հետ:

–   Դիանա Կացուրիս. - 2000 թ. մի քանի լոնդոնաբնակ ընտանիքներով Հայաստան եկանք և նույն տարին ստեղծեցինք «Հայաստանի բարեկամներ» բարեգործական...

Բժիշկներ
Շաքարային դիաբետի բուժման ժամանակակից մոտեցումները

Այսօր գաղտնիք չէ, որ շաքարային դիաբետը (ՇԴ) համարվում է դարի աղետ և աշխարհի բնակչության առողջության ամենահիմնական սպառնալիքներից մեկը: Վերլուծական տվյալները փաստում են, որ ՇԴ II տիպով հիվանդների ընդհանուր թիվն ամբողջ աշխարհում...

Բուժում Ներզատաբանություն
Մարդու կմախքը
Մարդու կմախքը

Մարդու յուրաքանչյուր ոսկր բարդ օրգան է: Այն ունի իր ուրույն ձևը, կազմությունը, զբաղեցրած տեղը և որոշակի դերը օրգանիզմում: Ոսկրի կազմության մեջ կան բոլոր հյուսվածքները, սակայն գլխավորը ոսկրային հյուսվածքն է...

Անատոմիա և ֆիզիոլոգիա

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ