Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ապագա բժիշկ (1263-64) 6-7.2012 Ապրիլ

Տրապիզոն, Օգոստոսի 8...

Տրապիզոն, Օգոստոսի  8...

Օտար հեղինակների կողմից Եղեռնի լուսաբանման նյութերի որոնման նպատակով թերթում էի սփյուռքահայ մամուլը, երբ Բուխարեստում լույս տեսնող «Հայ մամուլ» շաբաթաթերթի 1942 թվականի ապրիլի 26-ի համարում հանդիպեցի Ժան Բարթի «Նավատախտակամածի օրագիր» հուշագրության մի հատվածի, որը ներկայացնում ենք ստորև:

 

Հոդվածը հետաքրքիր էր նաև այն նկատառումով, որ հուշագրության հիշյալ հատվածի թարգմանության հեղինակի` Պուքրեշտի  (Բուխարեստի) լիցեյի աշակերտի անունը ծանոթ թվաց: Ինչպես պարզվեց` զուգադիպությունը պատահական չէր: Թարգմանության հեղինակը` 18-ամյա Յակոբ Առաքելյանը, նույն ինքը` 1948-ին հայրենիք ներգաղթած, ԵՊԲՀ լատիներեն և օտար լեզուների ամբիոնի վարիչ (1960-1996), այնուհետև` նույն ամբիոնի դոցենտ (1996-2007) Հակոբ Առաքելյանն է, ով ևս կիսել է եղեռնից մազապուրծ ընտանիքի անդամի ճակատագրի ողջ ծանրությունը:

 

Մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա ռուսական մի ռազմանավ խարիսխ է նետել: Հազիվ կարելի է կարդալ ռուսերեն տառերով «Կուբանեց» անվանումը: Ռազմանավը ուղարկված է համիդյան կոտորածներից պաշտպանելու Անատոլիայի քրիստոնյաներին: Ըստ ընդունված կարգի` մեր նավահանգիստ ժամանելու հաջորդ օրը, ռուսական զրահանավի հրամանատարը պետք է այցելեր մեր հրամանատարին, բայց հարկ չհամարեց: Դրա հետևանքով ռուս սպաների և մեր միջև սառնություն առաջացավ:

 

Հետկեսօրին որոշում ենք ցամաք ելնել, որ քաղաք այցելենք: Ֆեսը ծոծրակին, մերկ վզով և արևակեզ մի թուրք մակույկավար մեզ ծովափ է հանում: Քարափին հավաքված բազմությունը մեզ է նայում, իսկ ոմանք մեզ ցույց տալով բացատրում են, որ «վահիկա» ենք: 

 

Քայլում ենք ոլորապտույտ ու կեղտոտ փողոցներով: Բարձր, սևացած և ժամանակից մաշված պատերի հետևում հազիվ երևում են երկաթյա նիգերով փակված ու թանձր վարագույրներով քողարկված պատուհաններով տները: Դժվարությամբ անցնում ենք կեղտոտ, նեղ նրբանցքներով, խառնիճաղանջ ամբոխի միջով: 

 

Լռակյաց ու անհոգ թուրքերը քշում են դանդաղորեն շարժվող ջորիները, լեզվանի հույներն իրենց ապրանքները գովելիս մեզ խլացնում են, ճերմակ և լայն փաթթոցներով արաբները դանդաղ քայլում են խաղաղաբարո ուղտերի կողքով, գունատ, հաստ հոնքերով, խորաթափանց աչքերով հայերը մեզ են զննում, խորամանկ ու ընչաքաղց հայացքներով պարսիկները ցուցադրում են իրենց գորգերի շքեղությունը: Մենք կանգ ենք առնում մեր դրամները թուրքականով փոխանակելու համար: Մեզ հետևող լամուկների բազմությունը շրջապատում ու ագահ հայացքով նայում է ոսկու փայլին: Մի քանի ավելի համարձակներ սկսում են մեզ հետ խոսել ու թարգմանչի դեր ստանձնել, քանի որ նրանցից ոմանք սովորում են այստեղ ևս հիմնավորված «ճիզվիթների» դպրոցներում ու փոքր ինչ ֆրանսերեն գիտեն:

 

Քաղաքում լռություն է տիրում: Հայերի կոտորածից հազիվ մի ամիս է անցել: Յուրաքանչյուր քայլափոխի հանդիպում ենք թաղեթաղ շրջող, կրծքները փամփշտակալներով խաչաձևած, զենքերը կրակելու պատրաստ պահած պահակախմբերի: Փողոցների անկյուններում տեսնում ենք թխադեմ, նիհար, կեղտոտ ցնցոտիներով երեխաների խմբեր, որոնք մուրում են, անցորդներին ձեռք մեկնում: Այս սովահար ու մերկ փոքրիկները թուրքերի վայրագ ոճիրների զոհերն են, այս որբերի ծնողները նահատակվել են անմեղության սեղանին: Խեղճերը իրար հրհրելով կռվում են, ձեռքից ձեռք խլում մեր տված փողերը, որպեսզի հաց գնեն: Բրդյա գուլպա վաճառող մի հայ պառավ աղավաղված ֆրանսերենով պատմում է կատարված խժդժությունների մասին, թե ինչպես մոտակա գյուղերի թուրքերը հավաքվեցին ու սրերով ներխուժեցին քրիստոնյաների տները, ինչպես տների շեմերին և եկեղեցիների աստիճանների վրա դաշունահարեցին հայերին ու փողոց նետելով` պղծեցին նրանց անշնչացած դիակները: Երեխաներին խնայեցին` ասելով, թե «սրանք Ալլահին ծառայելու են հավատարմությամբ ու խոնարհությամբ»:Փրկվեցին միայն նավահանգստում կառանված օտարերկրյա նավերում ապաստանածները: 

 

Պատմելիս խեղճ պառավի ձայնը խեղդվում է, ցավագին հառաչանքներով հազիվհազ զսպում է հեկեկոցը և հագուստի թևքով սրբում թոշնած դեմքի վրայից մինչև սուր կզակը հասնող արցունքի կաթիլները:

 

Նայում և պրպտող հայացքով ջանում եմ խանութների շեմին անհոգ ու խաղաղ այս կիրթ (ընդգծումն իմն է: Ս.Թ.) թուրքերի անխռով, խոհուն դեմքերին գազանության թեկուզ նշույլ գտնել:

 

Ուշ երեկոյան, երբ նավ ենք վերադառնում, մի մոլլա` մզկիթի մինարեից ձեռքերը երկինք կարկառած, հավատացյալներին աղոթքի է կանչում: Նրա լալկան երգը կորչում է քաղաքի հանդիպակաց բլրի լանջին գտնվող եկեղեցու զանգի ղողանջի մեջ: Հավատացյալներին աղոթքի հրավիրող սուրբ հավատի մոգականությամբ ներշնչված մոլլայի սփռած` մարգարեի այսչափ իրապաշտ կրոնը ակամա համեմատում եմ եկեղեցու կոչնակի բանական ու տրամաբանական ազնիվ խորհրդի հետ, որը երևակայությունը մղում է դեպի ժամանակին հոգու աչքերին հայտնված ամենավեհ ու նվիրական երազը` գրավիչ, հրապուրիչ երազը, հանուն որի ամբողջ կյանքի ընթացքում տառապեց ու խաչի վրա զոհվեց նազարեթցի ատաղձագործի ազնիվ զավակը:

 

 

Հ.Գ. Ես երկար որոնեցի հուշագրության հեղինակի ինքնության մասին որևէ տեղեկատվություն, սակայն չգտա: Համացանցի էջերում հանդիպեցի Ժան Բարթ անվամբ մեկին, ով սակայն նույն անձը լինել չէր կարող, քանի որ նա գործել է 1600-ական թվականներին, եղել Ֆրանսիայի Ազգային հերոս: 

Հեղինակ. Ս. Թորոսյան
Սկզբնաղբյուր. Ապագա բժիշկ (1263-64) 6-7.2012 Ապրիլ
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ԵՂԵՌՆԻ ԶՈՀԵՐԻ ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ
ԵՂԵՌՆԻ ԶՈՀԵՐԻ ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ

Խորհրդային Հայաստանում երկար ժամանակ եղեռնի թեմայի վրա արգելք էր դրված: Վերջին անգամ եղեռնի զոհերի հիշատակին Հայաստանում եկեղեցիների զանգերը ղողանջել են 1926թ. ապրիլի 24-ին...

Հիշարժան տարեթվեր Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Մոտենում է 2015-ը` Հայոց Եղեռնի 100-ամյա տարելիցը
Մոտենում է 2015-ը` Հայոց Եղեռնի  100-ամյա տարելիցը

Ասում են` 100 տարի անց վաղեմության ժամկետը կորցրած է համարվում ցանկացած հանցագործություն: Ո՞վ է ասում: Մենք 100 տարեկան չդարձանք: Մեր կորսված մանկության վրեժը երբեք չպետք է խամրի...

Ապրիլի 7` մայրերի տոն
Ապրիլի 7` մայրերի տոն

Օրացույցի տոնական այս էջը բացելով, անմիջապես յուրաքանչյուրիս մոտ հարց է առաջանում. 

«Ի՞նչ նվիրեմ մայրիկիս», իսկ պատասխանն արդիական է բոլոր ժամանակներում: Կարևորը ոչ թե նվերն է, այլ սերը, որ դնում ենք դրա մեջ նվիրելիս...

Իրադարձություններ Հայաստանում
Ապրիլի 1-ը ոչ թե խաբելու, այլ կատակելու օր
Ապրիլի 1-ը ոչ թե խաբելու, այլ կատակելու օր

Բոլորս էլ հիշում ենք կրտսեր դասարաններում մեր ապրիլմեկյան կատակները:

Անհամբեր արթնանում էինք այդ օրը ու սկսում կատակել մեր ընտանիքի անդամների, ընկերների հետ, բայց եկեք խոստովանենք, որ` չգիտես ինչու, բոլորիս ամենացանկալի թիրախը այդ օրը ուսուցիչներն էին...

Իրադարձություններ Հայաստանում
Ռեկտորատի հերթական նիստը

Մարտի 26-ին կայացած հերթական նիստի ժամանակ ԵՊԲՀ-ի ռեկտորատը հավանության արժանացրեց 2011-2012 ուսումնական տարվա շրջանավարտների պետական ավարտական ատեստավորումը կազմակերպելու և անցկացնելու նպատակով պետական որակավորման...

ՀՀ նախագահն այցելեց ԵՊԲՀ-ի նորաբաց վիրաբուժական մասնաշենք
ՀՀ նախագահն այցելեց ԵՊԲՀ-ի նորաբաց վիրաբուժական մասնաշենք

Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան այցելեց Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանը: Նա շրջեց «Հերացի» թիվ 1 հիվանդանոցային համալիրում գործարկված վիրաբուժական նոր մասնաշենքում...

Ռեկտորի հանդիպումը արտասահմանցի ուսանողների հետ

Կայացավ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ռեկտոր, պրոֆեսոր Դերենիկ Դումանյանի հերթական հանդիպումը արտասահմանցի ուսանողների հետ...

Ի գիտություն բոլոր ուսանողների

Ղեկավարվելով «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին»ՀՀ օրենքով, ՀՀ Կառավարության 2005 թվականի սեպտեմբերի 15-ի թիվ 1716-Ն որոշմամբ հաստատված «Երևանի Մխիթար Հերացու անվան...

Ջանքերի արդյունքում` կանանց միամսյակ
Ջանքերի արդյունքում`  կանանց միամսյակ

Ո՞վ է  ապրիլի 7-ի` համեմատաբար նոր տոնի հեղինակը`  հարցին պատասխանում է կանանց միամսյակի ստեղծման «մեղավորը» ՀՀ սփյուռքի նախարար, մեր համալսարանի կառավարման խորհրդի անդամ...

Համալսարանական կլինիկաները` նորացված
Համալսարանական կլինիկաները`  նորացված

Մայրության և գեղեցկության տոնի առիթով` ի դեմս բժշկական համալսարանի ռեկտորի մամուլի քարտուղարի, շնորհավորում ենք բոլոր կին համալսարանականներին, մաղթում  ամենայն բարիք...

Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Հայաստանի կրթական համակարգում կիրականացվի Եվրոպական միության կրթական համակարգի ընդլայնման ծրագիր
Հայաստանի կրթական համակարգում կիրականացվի Եվրոպական միության կրթական համակարգի ընդլայնման ծրագիր

ՀՀ կառավարության վերջերս կայացած նիստում կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը նշեց, որ ծրագրի նպատակն է ապահովել Հայաստանի միջին և բարձրագույն մասնագիտական կրթության համակարգի հետագա...

ԵՊԲՀ ՈՒԽ-ն 20 տարեկան է: Շարունակում ենք ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության առաջին ուսանողական խորհրդարանի նախագահներին
ԵՊԲՀ ՈՒԽ-ն 20 տարեկան է: Շարունակում ենք ներկայացնել Հայաստանի Հանրապետության առաջին ուսանողական խորհրդարանի  նախագահներին

1999-2003 թվականներին ԵՊԲՀ ուսանողական խորհրդարանի  աշխատանքները ղեկավարել է ներկայումս ՀՀ ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանը...

Անահիտ աստվածուհու արձանի մասունքները վերադարձնելու ստորագրահավաքին մասնակցեցին նաև բժշկականի պատվիրակները
Անահիտ աստվածուհու արձանի մասունքները  վերադարձնելու ստորագրահավաքին մասնակցեցին նաև բժշկականի պատվիրակները

ՀՀ-ում Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության դեսպաններ տիկին Քեթրին Ջեյն Լիչին և պարոն Ջոնաթան Ջեյմս Էյվսին հասցեագրված ուղերձի տեքստում մասնավորապես ասված է...

Առաջարկություն, որի արձագանքը բավականին խոսուն եղավ
Առաջարկություն, որի արձագանքը բավականին խոսուն եղավ

Հիշեցնենք` Արմեն Աշոտյանի նախաձեռնությամբ սոցիալական ցանցերից մեկում սկսվեց ստորագրահավաք, իսկ ավելի վաղ նա Անահիտ աստվածուհու հանրահայտ արձանի բեկորները` գլուխն ու ձեռքերը վերադարձնելու...

ԵՊԲՀ ՈՒԽ-ն 20 տարեկան է 2012-ը հոբելյանական է Հայաստանի Հանրապետության առաջին ուսանողական խորհրդարանի համար
ԵՊԲՀ ՈՒԽ-ն 20 տարեկան է 2012-ը հոբելյանական է Հայաստանի Հանրապետության առաջին ուսանողական խորհրդարանի համար

Հոբելյանի շրջանակներում Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում  կազմակերպվեց «Medicus-ի օրեր» փառատոն, որը ներկայացնում է հանրապետությունում առաջին ուսանողական թերթի`«Medicus»-ի  խմբագիր Էմիլ Ավետիսյանը...


Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ