Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Բժիշկներ

Վիրաբույժ Վրեժի ապրած պատերազմն ու քաղած դասերը

Վիրաբույժ Վրեժի ապրած պատերազմն ու քաղած դասերը

Մինչ զինվորներն անձնվիրաբար կռվում էին մարտի դաշտում՝ ցավին ու մահին քմծիծաղ տալով, զուգահեռ ճակատում բժիշկներն էին, որ իրենք իրենց մոռացած պայքարում էին յուրաքանչյուր կյանքի համար:

Պատերազմի առաջին իսկ օրը Արցախ մեկնած բժիշկներից էր անոթային վիրաբույժ Վրեժ Հովակիմյանը: Մեդիամաքսի հետ զրույցում նա պատմել է պատերազմի դասերի մասին:

Ձեր կարիքը կա

Պատերազմի մասին իմացա սեպտեմբերի 27-ի վաղ առավոտյան: Անմիջապես փորձեցի կապվել Ստեփանակերտի կենտրոնական զինվորական հոսպիտալի գործընկերներիս հետ, սակայն ոչ ոք չէր պատասխանում զանգերիս: Սա ավելի մեծ մտահոգությունների առիթ տվեց: Երկար փորձերից հետո, վերջապես կարողացա կապվել ՊԲ գլխավոր վիրաբույժ Սամվել Սոկրատիչ Գեւորգյան հետ, որն այդ պահին արդեն վիրահատության էր: Հարցրի՝ կարիք կա՞, որ մենք գանք, ասաց՝ հա: Իրենից այդ բառը լսելուց հետո արդեն պատրաստ էինք մեկնելու: Շարժվեցինք ժամը 1-ին, երեկոյան 7-ին տեղում էինք, որից անմիջապես հետո՝ արդեն վիրահատության:

Վրեժ ՀովակիմյանՃանապարհին դեռ չգիտեինք՝ ինչ է այնտեղ կատարվում, սակայն հանդիպակած ճանապարհով անցնող մեքենաների հոսքը ենթադրել էր տալիս, որ իրավիճակը շատ-շատ լուրջ է:


Ինչպես եւ բոլորը, սկզբում մտածում էին, թե Ապրիլյան պատերազմի նման կլինի: Այդ հույսով սպասում էինք հաջորդ 4 օրվան, հետո էլի հաջորդ 4 օրվան ... բայց հետզհետե ամեն ինչ ավելի էր ընդլայնվում՝ վիրավորների քանակը, ծանրության աստիճանը, բացասական լուրերը:

Առանց հանգստի

Շատ ուրախալի էր, որ ամբողջ ազգն օգնության ձեռք էր մեկնում: Առաջին 2-3 օրվա ընթացքում լրացվեց նյութերի, գործիքների պակասը, իսկ մի քանի օրից նաեւ անձնակազմն ամբողջությամբ համալրվեց:


Առաջին 10 օրը հիմնական մասնաշենքում էինք, որտեղ ամեն ինչ լավ կահավորված էր, սակայն հետզհետե քաղաքի ռմբակոծությունն անտանելի դարձավ ու մեզ ստիպված իջեցրին նկուղային հարկի պահեստային վիրահատարաններ: Այնտեղ պայմաններն այդքան էլ բարվոք չէին թե´ աշխատանքի, թե´ հանգստի տեսանկյունից:

Այդ օրերին շատ բուժաշխատողներ, հատկապես միջին անձնակազմից՝ մայրապետներ եւ բուժքույրեր, կորոնավիրուսի ախտանշաններ ունեին, բայց ոչ ոք չէր դադարեցնում աշխատանքը: Կաթիլային ներարկում ստանալուց հետո վերադառնում էին աշխատանքի, ժամերով կանգնում վիրահատության:

Չկար «իմ» եւ «քո» հիվանդ, չկար «իմ» եւ «քո» պրոֆիլ, կար ընդհանուր հիվանդ ու ընդհանուր մոտեցում, ջնջվել էր սահմանը մայրապետի, բուժքրոջ եւ բժշկի միջեւ:

 

Վրեժ Հովակիմյան
Վիրահատություն՝ թիրախի տակ

Սկզբնական շրջանում հերթափոխի հնարավորություն չունեինք, որովհետեւ երկու անոթային վիրաբույժ էինք՝ ես եւ Գենա Օրբելյանը: Կարելի է ասել, որ 24 ժամյա գրաֆիկով էինք աշխատում: Հետո արդեն համալրվեցինք ու սկսեցինք հերթափոխով աշխատել, աշխատանքը ճիշտ բաժանել:

Հիմնական մասնաշենքում մեր վերջին վիրահատությունը շատ տիպիկ բնորոշում էր ընդհանուր իրավիճակը: Վիրահատարանում ես ու բժիշկ Օրբելյանն էինք, բուժքույրը եւ անեսթեզիոլոգը: Վիրահատության կեսին էինք հասել, երբ հիվանդանոցին շատ մոտ ռմբակոծություն սկսվեց: Առաջին միտքը, որ մարդն այդ պահին կարող է ունենալ, սեփական կյանքը փրկելն է, բայց մենք չորսս պարզապես լուռ իրար նայեցինք, հետո նույն կերպ շարունակեցինք վիրահատությունն ու բարեհաջող ավարտեցինք: Հետո այդ թեմայի մասին չխոսեցինք՝ մեկս մյուսին խուճապի չմատնելու համար:

Հետզհետե այդ ամենն արդեն սովորական դարձավ, այլեւս նշանակություն չուներ՝ գիշե՞ր է, թե՞ ցերեկ, ռմբակոծու՞մ են, թե՞ ոչ, ի՞նչ պրոֆիլի հիվանդ է, քանի՞սն են հիվանդները: Բոլորը գիտեին՝ իրենց տրված է այս աշխատանքը, իրենք պետք է դա լիարժեք կատարեն այն հույսով, որ մյուս օղակներն էլ նույն կերպ իրենց վստահված աշխատանքն են կատարում:  

 

Վրեժ Հովակիմյան
Հոգատարության հավասարելիությունը

Մեկս մյուսով էինք ուժ ստանում: Մոտիվացնող էին մեր զրույցները, հատկապես երբ որոշում էինք՝ հաղթանակն ինչպես ենք տոնելու: Շաբաթը 1-2 անգամ հաջողացնում էինք կապվել հարազատների հետ, ու դա եւս ուժ էր տալիս: Նաեւ կապի մեջ էինք այն բուժհաստատությունների հետ, որտեղ տեղափոխում էին մեր հիվանդներին: Տեղեկանում էինք, որ լավ են, բարդացումներ չկան, ուրախանում էինք ու գոտեպնդվում:

Մինչեւ հիվանդին հոսպիտալից տեղափոխելը մի քանի հոգի միշտ շարունակում էին նրա հետ մնալ, միշտ նույն ուշադրությամբ եւ հոգատարությամբ: Վերջին օրերին նաեւ վիրավոր գերիներ կային, իրենք եւս ստանում էին նույն վերաբերմունքը: Բժշկի առաքելությունն է վիրահատել, բուժել, վերջույթ փրկել, հիվանդ փրկել, ու ազգությունը կապ չունի: Այս մոտեցմամբ էինք առաջ շարժվում անգամ պարտության լուրից հետո, մի կողմ էինք թողնում բոլոր մտքերն ու կատարում մեր աշխատանքն այն հույսով, որ գուցե մյուս թեւում ինչ-որ մեկը նույն կերպ կմտածի, քո ազգակցին նույն կերպ կվերաբերվի:

 

Վրեժ Հովակիմյան
Խուճապի հաղթահարում

Մինչեւ նոյեմբերի 11-ը Ստեփանակերտում եմ եղել: Ինչպես շատերի, այնպես էլ ինձ համար պատերազմական իրավիճակում աշխատանքը նոր էր: Այս պարագայում մեծ մարտահրավեր էր խուճապի չմատնվելը: Հատկապես մեր պրոֆիլի հիվանդներն արնահոսող վիրավորներն էին, պետք էր շատ արագ կանգնեցնել արնահոսությունը: Առաջինը փորձում էինք կյանքը փրկել, հետո վերջույթը: Ինչ-որ շրջանից հետո դա հաղթահարվեց ու սովորական դարձավ:


Մեր բժիշկներից մեկի երեխան 40 օրական էր, բայց դեռեւս չէր տեսել իր երեխային: Կարեւոր օր էր մեզ համար, ուզում էինք նշել: Պիտի դուրս գայինք նկուղից՝ տոնելու համար անհրաժեշտ պարագաները բերելու: Մի քանի հոգով միասին մեքենայով շարժվեցինք, հետո երկնքում ուժեղ լույս տեսանք, իջեցրինք մեքենայի ապակիները ու պայթյունների ձայներ լսեցինք: Ընկերս իրար խառնվեց, ասաց՝ հետ քշի, ես էլ հանգիստ արդեն իրավիճակին սովոր ասացի՝ այդպես էլ գուցե հետեւից խփեն: Հետ գնացինք ու մտածում էինք՝ ինչ կլիներ, եթե 5 րոպե առաջ դուրս եկած լինեինք: Հետո արդեն միայնակ գնացի, բերեցի ինչ-ոչ պետք էր ու նշեցինք:

Պիտի լինի վերջինը

Այս պատերազմի ժամանակ ես համոզվեցի, որ մենք, ցավոք, համախմբվում ենք միայն դժվար պահերին, չենք կարողանում նույնն անել պլանային կարգով: Ինձ նաեւ շատ է մտահոգում մեր ազգի կարճ հիշողությունը: Արդեն մոռացել ենք պատերազմը, թշնամուն, մոռացել ենք՝ ինչի միջով անցանք ու դեռ կարող ենք անցնել, ոչ մի քայլ չենք ձեռնարկում հնարավոր արհավիրքը կանխելու կամ գոնե մեղմացնելու համար:

Վրեժ ՀովակիմյանԲոլորս անընդհատ լսում ենք, որ պետությունը մեծ ընտանիք է, որ պետք է յուրաքանչյուրս բարձր մակարդակով կատարենք մեր աշխատանքը ու դրանով ինչ-որ բան կփոխենք: Պատերազմը եւս մեկ անգամ ցույց տվեց, որ եթե յուրաքանչյուրն իր օղակը ճիշտ կարգավորեր՝ ինչպես մինչեւ պատերազմը, այնպես էլ պատերազմի ժամանակ եւ դրանից հետո, մենք այս ավարտը չէինք ունենա: Բժշկական ոլորտում եւս ունեցել ենք բացթողումներ, բայց դասեր ենք քաղել դրանից ու դրանք ներդրել ենք մեր պլանային աշխատանքում:

Զարգանալու երկու ճանապարհ՝ ցածրացնել շրջապատիդ լավ մասնագետներն եւ դրանով նրանցից լավը երեւալ, կամ էլ աշխատել ու դառնալ ավելի լավը լավերի մեջ: Մենք միշտ առաջին տարբերակն ենք ընտրում: Ժամանակն է, որ փոխենք սա:

Ինքներս մեզ պետք է հրահանգենք, մարտահրավեր նետենք լավագույնս կատարել մեզ վստահված աշխատանքը՝ անկախ նրանից, թե վերադասը կամ ստորադասն ինչպես է կատարում իր աշխատանքը: Եթե շատանան նման մարդիկ, դրանով կփոխվի միջավայրը եւ մյուսներն արդեն ենթագիտակցորեն կձգտեն փոփոխությանը:

Մի խնդրանք ունեմ այն մարդկանց, որ կկարդան այս տողերը: Սա պետք է լինի մեր վերջին այսպիսի բացասական դասը, պիտի ճիշտ դասեր քաղենք սրանից: Մեծ Եղեռնից դասեր չքաղեցինք, Արցախյան առաջին պատերազմից չքաղեցինք, Ապրիլյանից չքաղեցինք, սա մեր չորրորդ փորձն է ու կարող է լինել վերջինը, որովհետեւ ի տարբերություն մեզ, թշնամին քաղեց այդ դասերն ու ճիշտ ճանապարհով գնաց: Մինչդեռ մենք շարունակում ենք ապրել անցյալով: Պետք է փակենք անցյալի էջն ու առաջ գնանք որպես ազգ, որպես պետություն: Պիտի ապրենք ու արարենք այստեղ՝ Հայաստանում, այլապես այս փոքր մասն էլ որ մնացել է, եւս կկորցնենք: Հուսով եմ, որ կարթնանաք այս խորը քնից, էլ երազներով չենք ապրի:

Վրեժ Հովակիմյանի հետ զրուցել է Գայանե Ենոքյանը

Սկզբնաղբյուր. mediamax.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Գիրք բժիշկ-գրողների մասին կամ ինչ է բժշկական տրուենտիզմը
Գիրք բժիշկ-գրողների մասին կամ ինչ է բժշկական տրուենտիզմը

Որպես հասարակության մշակույթի և զարգացման կարևոր երևույթ «տրուենտիզմ» հասկացությունը ի հայտ է եկել 1936 թ., երբ բրիտանացի անվանի վիրաբույժ լորդ Բյորկլի Մոյնիգանը (1865-1936) Քեմբրիջի համալսարանում կարդացած...

Դեկտեմբերի 22-ին ծնվել է ռուս սրտային վիրաբույժ, գիտնական և բժշկական գիտության կազմակերպիչ Լեո Բոկերիան
Դեկտեմբերի 22-ին ծնվել է ռուս սրտային վիրաբույժ, գիտնական և բժշկական գիտության  կազմակերպիչ Լեո Բոկերիան

Բոկերիան աշխարհի այն քիչ սրտավիրաբույժների շարքին է դասվում, ովքեր կատարում են սրտի հետ կապված վիրահատությունների հայտնի արսենալ՝ ամենատարբեր ախտահարումների դեպքում: Վիրահատություններից շատերն այսօր աշխարհում չունեն...

Հանրահռչակ բժիշկերի կյանքից Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
«Մասնագիտությունը՝ բժիշկ» շարքից. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ վիրաբույժ Գևորգ Սիմոնյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
«Մասնագիտությունը՝ բժիշկ» շարքից. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ վիրաբույժ Գևորգ Սիմոնյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Մանկության երազանքին` հավատարիմ

«…սա իմ կոչումն է, ես չեմ նայել գնահատված-չգնահատված լինելուն, աշխատել եմ բժշկի երդմանը հավատարիմ»...

Բժշկի ընդունարանում
«Լավ վիրաբույժը պետք է նաև լավ մարդ լինի». Հովհաննես Սարուխանյան. Սալուտեմ ամսագիր №3
«Լավ վիրաբույժը պետք է նաև լավ մարդ լինի». Հովհաննես Սարուխանյան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Խոստովանում է՝ եթե նորից վիճակվեր ընտրություն կատարել, ապա կրկին բժշկի մասնագիտությունը կընտրեր։ Իր հաջողությունների ու ձեռքբերումների, հաղթահարած դժվարությունների մասին վաստակաշատ...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 3.2021
«Ասացի՝ ուզում եմ սրտաբան դառնալ, որ բուժեմ պապիկիս հիվանդությունից ունեցող մարդկանց». Սարգիս Կիրամիջյան. Սալուտեմ ամսագիր №3
«Ասացի՝ ուզում եմ սրտաբան դառնալ, որ բուժեմ պապիկիս հիվանդությունից ունեցող մարդկանց». Սարգիս Կիրամիջյան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Մեր հայրենակից Սարգիս Կիրամիջյանը, որ բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, իր մասնագիտական ուղին մանուկ հասակում է ընտրել։ Փոքրիկ Սարգսի վրա խոր ազդեցություն էր թողել սիրելի պապիկը, որ երկար տարիներ տառապում էր...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 3.2021
Եթե բժիշկն ասաց, որ ամեն ինչ գիտի, ուրեմն սպառվել է որպես մասնագետ
Եթե բժիշկն ասաց, որ ամեն ինչ գիտի, ուրեմն սպառվել է որպես մասնագետ

«Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնի դիմածնոտային վիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար, դիմածնոտային վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Արեգ Սեփյանը զբաղվում է դիմածնոտային...

Բժշկի ընդունարանում
Իմ պացիենտներն իմ հարազատներն են. Հայկ Բալայան. «Արամյանց» ԲԿ
Իմ պացիենտներն իմ հարազատներն են. Հայկ Բալայան. «Արամյանց» ԲԿ

Վիրաբուժությունը երկար ու դժվար ուղի է: Բժշկական գիտելիքներից ու վիրաբուժական ունակություններից բացի այստեղ պահանջվում են ուժեղ կամային հատկություններ, համբերություն ու սեր մասնագիտության հանդեպ...

Սրտաբանի մոտ խորհրդատվության ժամանակ. nairimed.com
Սրտաբանի մոտ խորհրդատվության ժամանակ. nairimed.com

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնի սրտաբանների կողմից մշտապես հսկվում են ամենատարբեր սրտաբանական խնդիրներ ունեցող պացիենտներ (առիթմիաներ, զարկերակային գերճնշման խնդիրներ, սրտամկանի կաթված...

Սրտանոթաբանություն Բժշկի ընդունարանում
«Մի՛ վնասիր» սկզբունքը բժշկի համար պետք է լինի առաջնային». Միքայել Նարիմանյան. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Մի՛ վնասիր» սկզբունքը բժշկի համար պետք է լինի առաջնային». Միքայել Նարիմանյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ԵՊԲՀ Ընտանեկան բժշկության ամբիոնի վարիչ, բժշկագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Միքայել Նարիմանյանը...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ՀՀ ԱՆ նյարդաբանության գծով խորհրդատու, Առողջապահության ազգային ինստիտուտի Նյարդաբանության և նեյրովիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, նյարդաբան, սոմնոլոգ Սամսոն Խաչատրյանը.:...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Աշխատանքային գործընկերներից՝ մարտական ընկերներ. Սալուտեմ ամսագիր №2
Աշխատանքային գործընկերներից՝ մարտական ընկերներ. Սալուտեմ ամսագիր №2

«Ավագյան» բժշկական կենտրոնի 4 բժիշկ պատահաբար գործընկերներ դարձան նաև հոսպիտալում:
Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ընթացքում գրեթե բոլոր բուժհաստատությունները և բուժաշխատողների...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
«Տեսնելով մահը՝ մենք ավելի շատ ենք գնահատում և սիրում կյանքը, որի համար պայքարում ենք անվերապահորեն». Անատոլի Գնունի. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Տեսնելով մահը՝ մենք ավելի շատ ենք գնահատում և սիրում կյանքը, որի համար պայքարում ենք անվերապահորեն». Անատոլի Գնունի. Սալուտեմ ամսագիր  №2

Բժշկի առաքելությունը, նրա գերխնդիրը միշտ եղել և մնում է կյանքեր փրկելը։


Պատերազմի ժամանակ սակայն, սպիտակ բանակի ներկայացուցիչները, կյանքեր փրկելու իրենց առաքելությունն...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Ուրույն հետք հայկական ակնաբուժության ոլորտում. Ալեքսանդր Մալայան
Ուրույն հետք հայկական ակնաբուժության ոլորտում. Ալեքսանդր Մալայան

Հուլիսի 16-ին Ս.Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի հիմնադիր, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայկական ժամանակակից ակնաբուժության հիմնադիր Ալեքսանդր Մալայանի ծննդյան օրն է...

«Մեր բոլորի գործը մեկ էր ու փոխկապակցված». Գևորգ Գրիգորյան. Սալուտեմ ամսագիր № 1
«Մեր բոլորի գործը մեկ էր ու փոխկապակցված». Գևորգ Գրիգորյան. Սալուտեմ ամսագիր № 1

«Շրջադարձի վրա անակնկալ հառնեց լեռան համայնապատկերը: Ես մեխվեցի տեղում, բարեգո՛ւթ Արարիչ, երբեք այսքան հստակված չէի ընկալել՝ ուրեմն ա՛յս է Արարատի երկիրը, և ժողովուրդը` Արարատի, մենք ենք…

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 1.2021
Հուշեր պատերազմի դաշտից. Տիգրան Քամալյան, Երևանի գլխավոր անոթային վիրաբույժ
Հուշեր պատերազմի դաշտից. Տիգրան Քամալյան, Երևանի գլխավոր անոթային վիրաբույժ

Տիգրան Քամալյանն անոթային վիրաբույժ է, «Վլ․Ավագյանի անվ․» բժշկական կենտրոնում է աշխատում, մի քանի գործընկեր բժիշկների հետ մասնակցել է Արցախյան  44-օրյա պատերազմին. պատմում է պատերազմում...

Բժշկի ընդունարանում

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ