Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Բժիշկներ

«Հայրենիքի նվիրյալները`1991-1994» շարքից` անեսթեզիոլոգ Վարուժան Հովհաննեսի Հակոբյան

«Հայրենիքի նվիրյալները`1991-1994» շարքից` անեսթեզիոլոգ Վարուժան Հովհաննեսի Հակոբյան

«Ես այնտեղ հասկացա, որ մարդ պետք է ապրի պարզ ճակատով, վախկոտ, խաբեբա չլինի, պետք է ճիշտ ապրել, կյանքի ճիշտ օրենքներով և վերջ…»


Ինչո՞ւ որոշեցիք բժիշկ դառնալ


Միջին դասարաններից արդեն բժիշկ դառնալու մտահղացումը կար, բայց դա որոշում էր, թե` ոչ, դժվար է ասել: Հետո դա շատ դժվարությամբ իրագործվեց:


Միշտ շատ լավ եմ սովորել և՛ դպրոցում, և՛ ինստիտուտում: Արդեն չեմ հիշում, թե ինչու էի ուզում բժիշկ դառնալ: Եղբայրս էր բժիշկ, հեռու ազգական բժիշկներ ունեինք…


1994-99 թ.թ. աշխատել եմ զինվորական հոսպիտալում, որից հետո «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնում եմ աշխատում:


Հայրենիք, ազգային արժեքներ. ի՞նչ են Ձեզ համար


Ես միշտ հայամետ, ազգամետ եմ եղել, ազգային արժեքները միշտ վեր եմ դասել: Անգամ դժվար տարիներին երբեք մտքովս չի անցել ուրիշ երկիր մեկնել: Հնարավորություն եմ ունեցել ԱՄՆ, Ռուսաստան գնալու, ընկերներ ունեի, որ գնացին այլ երկրներ և ինձ էլ էին առաջարկում գնալ: Ընտանիքս ռուսախոս էր, ինքս էլ ռուսական դպրոց եմ ավարտել, բայց դա բոլորովին չի նպաստել ավելի պակաս ազգասեր լինել:


Ծնվել եմ Ադրբեջանում, Կիրովաբադում, այնտեղ ապրել եմ 5 տարի: Իմ բոլոր ազգականները 1988-ին այնտեղից Ռուսաստան մեկնեցին: Հնարավորություն կար` Ռուսաստանում հաստատվելու:


Մայրս Գետաշենից է, հայրս՝ Բանանց գյուղից: Երևի այդտեղից է եկել իմ ներքին կապն Արցախի հետ:


Ի՞նչ հոբբիներ ունեք…


Շատ էի սիրում ֆուտբոլ խաղալ, սպորտով զբաղվել եմ դեռևս երիտասարդ տարիքից` մինչև 45 տարեկանը: Շատ էմ սիրում հայրենասիրական երգեր, Արթուր Մեսչյանի, Ռուբեն Հախվերդյանի երգերը:


Երբ սկսվեց շարժումը… երկրաշարժ… պատերազմ…


Երկրաշարժի ժամանակ ես աշխատում էի Լենինականում. մինչև 1992 թվականը Ամասիայի շրջանում եմ աշխատել: …Այդ ժամանակ տանից դուրս էի եկել և հիվանդանոցում էի: Հիվանդանոցը չէր փլվել, բայց, որտեղ ապրում էի՝ ավերակ էր դարձել: Փաստորեն… փրկվել եմ: Ամեն բան իմ աչքի առաջ է եղել՝ ավերվածություններ, զոհեր: Դա շատ մեծ սթրես էր, և այդ տեսարանները դեռ իմ մեջ են:


Սկզբում փրկարարների հետ էի աշխատում, հետո, երբ շրջանից վերադարձա, մի քանի ամիս անց գնացի Արցախ, պատերազմ:
Շարժման սկզբում մասնակցում էի հանրահավաքներին, այդ ժամանակ վերջին կուրսի ուսանող էի:


1992-ին որոշեցի գնալ Արցախ, բայց արդեն համալրված էր տվյալ ծառայության կազմը՝ վիրաբույժներ, անեսթեզիոլոգներ, և ինձ ընդամենը գրանցեցին: Կանչեցին 1993-ին:


Ես հայկական բանակի սպա էի: Մենք Հորադիզում էինք: Հոսպիտալն առաջնագծում էր: Առաջին 2 ամիսը առաջնագծի բուժկետում էի, հետո, երբ կարիք եղավ, գնացի Հադրութի հոսպիտալ, Ֆիզուլիի շրջան: Գնդի հրամանատարը Արթուր Աղաբեկյանն էր:
Մինչև հրադադարը գրեթե այնտեղ եմ եղել: Հրադադարից 10 օր առաջ, հոսպիտալի լուծարումից հետո, Գորիս գնացի, հետո տեղափոխվեցի կենտրոնական հոսպիտալ: Հրադադարից հետո հոսպիտալում երկար աշխատեցի, զորացրվեցի 1999-ին:


Երբ գնում էիք, պարզ էր, որ վտանգում էիք Ձեր կյանքը…


Իհարկե՛, ինչ խոսք:  Գնալ նշանակում էր՝ պատրաստ լինել ամեն բանի… Բայց այդ օրերին անգամ ժամանակ չկար նման բաների մասին մտածելու:
Երիտասարդ էի՝ 30 տարեկան, բոլորս էլ երիտասարդ էինք: Վախի և տագնապի զգացում լինում էր միայն, երբ վտանգավոր վիճակ էր ստեղծվում:  Ներքին անհանգստություն, բնական է, լինում էր, բայց մենք աշխատանքը չէինք կարող դադարեցնել և շարունակում էինք աշխատել: Աշխատանքով զբաղված չէինք էլ մտածում: Էքստրեմալ պայմաններում մարդիկ ինչ-որ ներքին ուժով են ասես լցվում: Գուցե առաջին 2-3 շաբաթն է հոգեբանորեն դժվար, բայց հետո …


Երբ կրակոցները, պայթյունները, ինքնաթիռների թռիչքները դադարում էին, նոր միայն սկսում էինք մտածել տան, առօրյայի մասին:
Ընտանիքը տեղյակ էլ չէր, թե որտեղ եմ, ինչ եմ անում, ոչինչ չէին պատկերացնում: Կապ չկար: Ես ամիսը մեկ անգամ էի զանգահարում, երբ 2 օրով գնում էի Գորիս և ասում էի՝ ամեն բան նորմալ է:


Հոսպիտալի առօրյան…


Հոսպիտալը կազմավորված էր մի ադրբեջանցու տանը: Միահարկ սեփական տուն էր՝ սենյակներից մեկը վիրահատարանն էր, մյուսը՝ հետվիրահատարանը, մեկ ուրիշը՝ ննջարանը, մի սենյակն էլ՝ ճաշասենյակը: Հոսպիտալի պետը Տարոն Տոնոյանն էր:
Ծանրաբեռնվածությունը պարբերական էր՝ երբ ակտիվ գործողություններ էին, շատ ծանրաբեռնված էինք լինում: Օրն այնքան շուտ էր անցնում՝ վիրահատություններ, վիրահատություններ, վիրահատություններ…


Իսկ երբ ակտիվ գործողությունները մի փոքր դադարում էին, այդ ժամանակ դարձյալ ծանրաբեռնվածություն կար, կրկին պատահական վիրավոր էին բերում, վիրավորներ միշտ կային:


Մենք զենքով էինք, որպեսզի, երբ պետք լինի, նաև կռվի մեջ մտնենք, քնելիս զենքը բարձի տակ էինք դնում: Շատ էինք առաջնագծին մոտ, ցանկացած պահի կարող էր շրջափակում լինել: Հադրութն ավելի հեռու էր առաջնագծից:


Մենք վիրավորներին օգնություն էինք ցույց տալիս և ուղարկում Հադրութ կամ Ստեփանակերտ:

 


Այդ տարիներն ի՞նչ փոխեցին Ձեր մեջ


Հոգեբանորեն փոխվեցի, արժեքներն էլ փոխվեցին:
Պատերազմական պայմաններում կյանքի իմաստը բավականին փոխվում է, շատ բաներ, որ նախկինում կարևոր էին, դառնում են արդեն ոչ էական: Ես այնտեղ հասկացա, որ մարդ պետք է ապրի պարզ ճակատով, վախկոտ, խաբեբա չլինի, ճիշտ է պետք ապրել, կյանքի ճիշտ օրենքներով և վերջ… Պետք չէ մեծ-մեծ նպատակներ դնել՝ նյութական, ֆինանսական…. Դա պարզապես անիմաստ է:

 

Ավելի լավ է մտածել օգնելու, բարության մասին:


Այնտեղ իսկական ընկերություն էր, երբ համեմատում եմ քաղաքի ընկերության հետ; Այնտեղի ընկերությունն ուրիշ էր, ջերմությունը մինչև այսօր կա, եթե հաճախ չենք էլ հանդիպում, միևնույն է, հոգով միասին ենք:


Մենք իրար փոխարինում էին, ասենք, Սուրիկը (Սուրեն Ինանցը) գիշերները չէր կարողանում աշխատել, գիշերները ես էի աշխատում, ցերեկը` քնում: Պետք էր լինում մի 2 օրով մեկին տեղ գնալ, փոխարինում էինք իրար: Եվ, ընդհանրապես, այդ պայմաններում բոլորը հարազատ են դառնում:


Գևորգ Գրիգորյանն էլ էր մեզ հետ: Գևորգն, իհարկե, իր տեսակով, անձնուրացությամբ առանձնանում էր մեր մեջ. մենք երիտասարդ էինք, ինքն` ավելի հասուն: Մեզ համար Գևորգն օրինակ էր:  Գևորգի նման հերոսներ շատ քիչ կային: Իր մոտեցումներն այլ էին, մենք դեռ կյանքի փորձ չունեինք, դեռ ձևավորվում էինք որպես մարդ:


Ճիշտ է դա ազգի համար դժվար շրջան էր, բայց ինձ համար այդ տարիները շատ լուրջ, բեկումնային տարիներ էին` կայանալու տեսակետից, որպես` մարդ, որպես` մասնագետ:


Ես շատ հպարտ եմ, որ գնացել եմ:


Հիշողություններ…


Հիշողությունները շատ են, շատ ջերմ: Ամենավառը վերջին օրն է, երբ հրադադար էր և արդեն պետք է անձնակազմով հոսպիտալից հեռանայինք: Այնքան էինք կապվել, որ այդ հրաժեշտը՝ անձնակազմի, տեղացիների հետ, շատ սրտաճմլիկ էր:


Ամենավատ օրերը…


Ամենավատ, տագնապալից օրերն էին, երբ առաջնագիծը ճեղքվելու վիճակ էր ստեղծվում: Դա երկու անգամ է եղել: Գույքը սկսում էինք հավաքել, հետո ասում էին՝ դադարեցնել:


Տպավորված դեպքեր…


Շատ տպավորվել է մի դեպք. մի ադրբեջանցի` 18 տարեկան, գերի էին բերել` վիրավոր: Եվ զարմացել էի նրա նկատմամբ Գևորգ Գրիգորյանի վերաբերմունքով: Դա արտառոց մի բան էր. Գևորգը վիրահատեց նրան, ամեն տեսակի օգնություն և խնամք էր ցուցաբերում, եթե մեկն ուզում էր նեղացնել՝ սաստում էր: Ես երիտասարդ էի, և դա ինձ համար շատ տարօրինակ էր: Ինքս այդպես չէի վարվի: Դրանից հետո ես էլ սկսեցի քիչ առ քիչ խղճալ այդ զինվորին:


Ինչո՞ւմ է հայկական բանակի ուժը…


Այդ տարիներին անպիսի հզոր մարդկանց եմ հանդիպել: Եվ հասարակ կամավորական ջոկատների տղաներն էին ինքնազոհ կռվում: Հասարակ զինվորն էլ ղեկավարվում էր նրանց միջոցով:


Ընդհանրապես, զինվորական սպաները կադրային լեյտենանտներից լավ էին պատերազմում, շատ հմուտ էին:
Այնպես որ, որքան էլ Ադրբեջանը զինվում է, պետք չէ վախենալ: Կարևորը մարդկային գործոնն է, որովհետև զինվելուց հետո կռվել է պետք:


Շատ դեպքեր գիտեմ, երբ ծնողները գալիս էին իրենց երեխաներին տանելու, տղաները չէին գնում: Ասում էին՝ ընկերս այստեղ է, չեմ թողնի նրան:


Բայց, իհարկե, վատերն էլ կային: Նման մարդիկ այս կյանքում էլ են դժվարությունից խուսափում: Այնտեղ, թե այստեղ, այդպիսիները նույնն են: Օրինակ, արցախցի բուժծառայության պետ կար, ով ոչ մի օր չեկավ: Նա այսօր, առօրյայում էլ պետք է փախչի ծանր հիվանդից, ինքն իրենից, դա մարդու էության խնդիր է:


Այնտեղ երևում է, թե ով` ով է:


Եղել է ժամանակ, երբ իրավունք եմ ունեցել մեկ շաբաթով գնալ և այլևս չգալ: Այնտեղ ասում էին՝ «իջնել», իսկ ես չէի «իջնում»:  Այնտեղ ամեն բան երևում է, այնտեղ չես կարող դեմքդ թաքցնել:


Ադրբեջանցիների մեջ ապրելը որևէ վերաբերմունք ձևավորե՞լ է Ձեր ընտանիքի անդամների մեջ նրանց նկատմամբ:


Մենք ընտանիքով Ադրբեջանում ապրելիս միշտ զգույշ ենք եղել: Մեր մեծերն ասում էին, որ մեր միջև դարավոր թշնամանք կա, որ թուրքը՝ թուրք է, և զգուշանալ է պետք: Դա կար: Բայց եղել են հատուկենտ դեպքեր, երբ թուրք հարևաններն օգնել են հայերին: Ցավոք, հատուկենտ…


Եթե նորից…


Նորից 1916-ին գնացել եմ: Իհարկե, դա ռազմական կենտրոնի ահազանգով էր, բայց մեր ընկերներով էինք հավաքվել: Մեզ հետ էր նաև Միքայելը: Ընկերներս կամավոր էին եկել: Գնացինք, բայց չեմ ասի, թե ուր…. ռազական գաղտնիք է: Կրկին կազմավորել ենք դաշտային հոսպիտալ: Փառք Աստծո, շուտ վերջացավ:


Այնտեղ տեսա այնպիսի մարդկանց, ինչպիսին այն ժամանակ էի տեսել: Բոլորն էլ պատրաստակամ էին` ցանկացած պահի:
Եվ եթե պետք լինի՝ իմ պատասխանը ևս պարզ է:

med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Գիրք բժիշկ-գրողների մասին կամ ինչ է բժշկական տրուենտիզմը
Գիրք բժիշկ-գրողների մասին կամ ինչ է բժշկական տրուենտիզմը

Որպես հասարակության մշակույթի և զարգացման կարևոր երևույթ «տրուենտիզմ» հասկացությունը ի հայտ է եկել 1936 թ., երբ բրիտանացի անվանի վիրաբույժ լորդ Բյորկլի Մոյնիգանը (1865-1936) Քեմբրիջի համալսարանում կարդացած...

Դեկտեմբերի 22-ին ծնվել է ռուս սրտային վիրաբույժ, գիտնական և բժշկական գիտության կազմակերպիչ Լեո Բոկերիան
Դեկտեմբերի 22-ին ծնվել է ռուս սրտային վիրաբույժ, գիտնական և բժշկական գիտության  կազմակերպիչ Լեո Բոկերիան

Բոկերիան աշխարհի այն քիչ սրտավիրաբույժների շարքին է դասվում, ովքեր կատարում են սրտի հետ կապված վիրահատությունների հայտնի արսենալ՝ ամենատարբեր ախտահարումների դեպքում: Վիրահատություններից շատերն այսօր աշխարհում չունեն...

Հանրահռչակ բժիշկերի կյանքից Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
«Մասնագիտությունը՝ բժիշկ» շարքից. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ վիրաբույժ Գևորգ Սիմոնյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
«Մասնագիտությունը՝ բժիշկ» շարքից. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ վիրաբույժ Գևորգ Սիմոնյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Մանկության երազանքին` հավատարիմ

«…սա իմ կոչումն է, ես չեմ նայել գնահատված-չգնահատված լինելուն, աշխատել եմ բժշկի երդմանը հավատարիմ»...

Բժշկի ընդունարանում
«Լավ վիրաբույժը պետք է նաև լավ մարդ լինի». Հովհաննես Սարուխանյան. Սալուտեմ ամսագիր №3
«Լավ վիրաբույժը պետք է նաև լավ մարդ լինի». Հովհաննես Սարուխանյան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Խոստովանում է՝ եթե նորից վիճակվեր ընտրություն կատարել, ապա կրկին բժշկի մասնագիտությունը կընտրեր։ Իր հաջողությունների ու ձեռքբերումների, հաղթահարած դժվարությունների մասին վաստակաշատ...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 3.2021
«Ասացի՝ ուզում եմ սրտաբան դառնալ, որ բուժեմ պապիկիս հիվանդությունից ունեցող մարդկանց». Սարգիս Կիրամիջյան. Սալուտեմ ամսագիր №3
«Ասացի՝ ուզում եմ սրտաբան դառնալ, որ բուժեմ պապիկիս հիվանդությունից ունեցող մարդկանց». Սարգիս Կիրամիջյան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Մեր հայրենակից Սարգիս Կիրամիջյանը, որ բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, իր մասնագիտական ուղին մանուկ հասակում է ընտրել։ Փոքրիկ Սարգսի վրա խոր ազդեցություն էր թողել սիրելի պապիկը, որ երկար տարիներ տառապում էր...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 3.2021
Եթե բժիշկն ասաց, որ ամեն ինչ գիտի, ուրեմն սպառվել է որպես մասնագետ
Եթե բժիշկն ասաց, որ ամեն ինչ գիտի, ուրեմն սպառվել է որպես մասնագետ

«Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնի դիմածնոտային վիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար, դիմածնոտային վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Արեգ Սեփյանը զբաղվում է դիմածնոտային...

Բժշկի ընդունարանում
Իմ պացիենտներն իմ հարազատներն են. Հայկ Բալայան. «Արամյանց» ԲԿ
Իմ պացիենտներն իմ հարազատներն են. Հայկ Բալայան. «Արամյանց» ԲԿ

Վիրաբուժությունը երկար ու դժվար ուղի է: Բժշկական գիտելիքներից ու վիրաբուժական ունակություններից բացի այստեղ պահանջվում են ուժեղ կամային հատկություններ, համբերություն ու սեր մասնագիտության հանդեպ...

Սրտաբանի մոտ խորհրդատվության ժամանակ. nairimed.com
Սրտաբանի մոտ խորհրդատվության ժամանակ. nairimed.com

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնի սրտաբանների կողմից մշտապես հսկվում են ամենատարբեր սրտաբանական խնդիրներ ունեցող պացիենտներ (առիթմիաներ, զարկերակային գերճնշման խնդիրներ, սրտամկանի կաթված...

Սրտանոթաբանություն Բժշկի ընդունարանում
«Մի՛ վնասիր» սկզբունքը բժշկի համար պետք է լինի առաջնային». Միքայել Նարիմանյան. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Մի՛ վնասիր» սկզբունքը բժշկի համար պետք է լինի առաջնային». Միքայել Նարիմանյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ԵՊԲՀ Ընտանեկան բժշկության ամբիոնի վարիչ, բժշկագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Միքայել Նարիմանյանը...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ՀՀ ԱՆ նյարդաբանության գծով խորհրդատու, Առողջապահության ազգային ինստիտուտի Նյարդաբանության և նեյրովիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, նյարդաբան, սոմնոլոգ Սամսոն Խաչատրյանը.:...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Աշխատանքային գործընկերներից՝ մարտական ընկերներ. Սալուտեմ ամսագիր №2
Աշխատանքային գործընկերներից՝ մարտական ընկերներ. Սալուտեմ ամսագիր №2

«Ավագյան» բժշկական կենտրոնի 4 բժիշկ պատահաբար գործընկերներ դարձան նաև հոսպիտալում:
Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ընթացքում գրեթե բոլոր բուժհաստատությունները և բուժաշխատողների...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
«Տեսնելով մահը՝ մենք ավելի շատ ենք գնահատում և սիրում կյանքը, որի համար պայքարում ենք անվերապահորեն». Անատոլի Գնունի. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Տեսնելով մահը՝ մենք ավելի շատ ենք գնահատում և սիրում կյանքը, որի համար պայքարում ենք անվերապահորեն». Անատոլի Գնունի. Սալուտեմ ամսագիր  №2

Բժշկի առաքելությունը, նրա գերխնդիրը միշտ եղել և մնում է կյանքեր փրկելը։


Պատերազմի ժամանակ սակայն, սպիտակ բանակի ներկայացուցիչները, կյանքեր փրկելու իրենց առաքելությունն...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Ուրույն հետք հայկական ակնաբուժության ոլորտում. Ալեքսանդր Մալայան
Ուրույն հետք հայկական ակնաբուժության ոլորտում. Ալեքսանդր Մալայան

Հուլիսի 16-ին Ս.Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի հիմնադիր, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայկական ժամանակակից ակնաբուժության հիմնադիր Ալեքսանդր Մալայանի ծննդյան օրն է...

«Մեր բոլորի գործը մեկ էր ու փոխկապակցված». Գևորգ Գրիգորյան. Սալուտեմ ամսագիր № 1
«Մեր բոլորի գործը մեկ էր ու փոխկապակցված». Գևորգ Գրիգորյան. Սալուտեմ ամսագիր № 1

«Շրջադարձի վրա անակնկալ հառնեց լեռան համայնապատկերը: Ես մեխվեցի տեղում, բարեգո՛ւթ Արարիչ, երբեք այսքան հստակված չէի ընկալել՝ ուրեմն ա՛յս է Արարատի երկիրը, և ժողովուրդը` Արարատի, մենք ենք…

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 1.2021
Հուշեր պատերազմի դաշտից. Տիգրան Քամալյան, Երևանի գլխավոր անոթային վիրաբույժ
Հուշեր պատերազմի դաշտից. Տիգրան Քամալյան, Երևանի գլխավոր անոթային վիրաբույժ

Տիգրան Քամալյանն անոթային վիրաբույժ է, «Վլ․Ավագյանի անվ․» բժշկական կենտրոնում է աշխատում, մի քանի գործընկեր բժիշկների հետ մասնակցել է Արցախյան  44-օրյա պատերազմին. պատմում է պատերազմում...

Բժշկի ընդունարանում

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ