Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Բժիշկներ

Արդյունավետ ծրագիր հիպերտոնիկ հիվանդների համար. Երևակ - Առողջապահական համակարգ

Արդյունավետ ծրագիր հիպերտոնիկ հիվանդների համար. Երևակ - Առողջապահական համակարգ

Ըստ մասնագետի հաշվարկների՝ Հայաստանում 1 բժիշկ-սրտաբանը պետք է բուժի մոտավորապես 2000 հիպերտոնիկ հիվանդի: Նման իրավիճակը վերահսկելի դարձնելու և համակարգը կայացնելու համար անհրաժեշտ է կառուցողական և արդյունավետ  մեխանիզմներ մշակել: Մանրամասները՝ «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի սրտաբանական բաժանմունքի վարիչ Լևոն Քոչարյանի հետ զրույցում:
 
–  Ձեր ոլորտի մասնագետները հաճախ են ասում, որ սրտաբանությունը վերջին տասնամյակում Հայաստանում լուրջ առաջխաղացում է ապրում: Ինչո՞վ եք պայմանավորում այդ առաջխաղացումը:
 
–  Ես կասեի՝ մեծ առաջխաղացում կա, և դա պայմանավորված է առաջին հերթին ինֆորմացիայի ազատությամբ՝ ինտերնետային կապ, գրականություն, հաշված վայրկյաններում մեզ հասնող նորարարություններ: Երկրորդ հանգամանքը արտերկրում փորձ ձեռք բերելու, տեսնելու, շփվելու ու սովորածը մեզ մոտ կիրառելու հետ է կապված, ինչի հնարավորությունը նախկինում քչերն ունեին: Երրորդ պատճառն էլ երևի սրտաբանական ոլորտում ճիշտ քայլեր, նեդրումներ անելն է: Իսկ թե ինչու է հենց սրտաբանության ոլորտը զարգանում, պատճառը շատ պարզ է: Ոչ միայն Հայաստանում, այլև ամբողջ աշխարհում սրտանոթային հիվանդությունները հիվանդացության և մահացության ցուցանիշով առաջին տեղում են շարունակում մնալ: Բնականաբար այս ամենը կանխարգելելու և ոլորտը կանոնակարգելու անհրաժեշտություն է առաջ գալիս: 20 տարի առաջ Հայաստանում ինվազիվ սրտաբանական երկու կենտրոններ կային ընդամենը, իսկ այսօր արդեն 10-ից ավելի են: Բացի այդ, մենք հրաշալի կադրեր ունենք, որոնցից շատերը դրսում են վերապատրաստվել:
 
–  Բայց մյուս կողմից չենք կարող չնկատել, որ սրտանոթային հիվանդություններից մահացությունների թիվը տարեցտարի աշխարհում և Հայաստանում աճում է: Ինչու՞:
 
–  Այո, դուք ճիշտ եք: Կոնկրետ մեր երկրի պես անցումային փուլում գտնվող երկրների համար որպես պատճառներ շարունակում են մնալ սթրեսը, էկոլոգիական խնդիրները, վատորակ սնունդը, դեղորայք գնելու համար անհրաժեշտ գումարի բացակայությունը,  ոչ առողջ ապրելակերպը: Սրտանոթային հիվանդությունները և դրանցից մահացության դեպքերը աստիճանաբար երիտասարդանում են, ինչը ևս լուրջ խնդիր է այսօր:
 
–  Հիվանդությունները բուժելն ավելի դժվար է, քան դրանք կանխարգելելը: Պետական կանխարգելիչ ի՞նչ ծրագրեր են իրականացվում և Դուք՝ որպես սրտաբան, ինչպիսի՞ն եք տեսնում այդ ուղղությամբ պետություն-ոլորտ համագործակցությունը:
 
–  Կանխարգելիչ բազմազան ծրագրեր են իրականացվում՝ անվճար հետազոտություններ, պոլիկլինիկական ծառայություններ, պայքար ծխելու դեմ, առողջ ապրելակերպի քարոզարշավ և այլն: Բայց խնդիրն իր ողջ բարդությամբ շարունակում է մնալ, և մահացությունների թիվն էլ շարունակում է աճել: Ես մասնավորապես կուզեի խոսել այն գործոնների մասին, որոնք հանգեցնում են հիվանդության ու նաև մահվան: Բարձր խոլեստերինը, շաքարային դիաբետը, գիրությունը, ծխելը, ոչ առողջ ապրելակերպը իհարկե այդ գործոնների թվում են, բայց առաջին տեղում շարունակում է մնալ զարկերակային հիպերտենզիան՝ բարձր զարկերակային ճնշումը:

 

Ու դա այն պայմաններում, երբ հիվանդի զարկերակային բարձր ճնշումը հաշված րոպեների, ժամերի կամ մեկ օրվա ընթացքում իջեցնելը բժշկի համար դժվար գործ չէ: Հարցն այն է, որ բարձր ճնշումը կարգավորող դեղերի ու պրեպարատների պակաս չկա. դեղագործական ընկերությունների միջև լուրջ մրցակցություն կա այդ հարցում: Բայց որոշիչ գործոնն ու բարդությունը ճնշման թիրախային թվերը  վերահսկողության տակ պահելն է: Մեծահասակների շրջանում հիվանդների շատ փոքր տոկոսը գիտե, որ ինքը բարձր զարկերակային ճնշում ունի: Եթե մեր 3 միլիոնանոց բնակչության մոտ 30-40 տոկոսը տառապում է զարկերակային ճնշման բարձրացմամբ, ապա նրանց միայն 50 տոկոսն է տեղյակ, որ ճնշում ունի, դեղորայք օգտագործում է այդ 50 տոկոսի ուղիղ կեսը և միայն 10 տոկոսն է, որ վերահսկվում է: Ճնշման ապարատները հասանելի են բոլորին, բայց մարդիկ չեն սիրում պարբերաբար չափել իրենց ճնշումը: Իսկ նրանք, ովքեր տեղյակ են իրենց վիճակին, չեն սիրում կանոնավոր դեղորայք օգտագործել, խմում են դեղը միայն այն ժամանակ, երբ իրենց վատ են զգում: Իհարկե խնդրի ֆինանսական կողմն էլ կարող է իր ազդեցությունը ունենալ:

 

Բացի այդ, դեղերի երկարատև օգտագործումը բերում է դրանց էֆեկտիվության նվազման կամ հարակից ազդեցությունների: Ընդ որում, պատկերը շատ չի տարբերվում նաև ամենազարգացած երկրներում. Եվրոպայում հիվանդների մոտ 30-40%-ի ճնշումն է վերահսկվում, այն դեպքում երբ բոլոր հիպերտոնիկ հիվանդները պիտի անընդհատ հսկողության տակ լինեն: Եթե միջին մոտավոր հաշվարկով վերցնենք՝ Հայաստանում կա 600 հազար հիպերտոնիկ հիվանդ, ապա սրտաբանների թիվը չի գերազանցում 300-ը: Ինչպե՞ս պիտի այդ 300 սրտաբանները կարողանան վերահսկել այդ 600 հազարին: Պատկերացրեք ինչ տեղի կունենա, երբ այդ հիվանդներից ամեն մեկն իրեն վատ զգալու դեպքում օրվա և գիշերվա ցանկացած ժամի զանգի իր բժշկին: Արդյո՞ք տվյալ սրտաբանն իր ասենք 2000 հիվանդներին կարող է անուն առ անուն, հիվանդության պատմություն առ պատմություն, նշանակում առ նշանակում հիշել և անընդհատ հետևել նրանց ինքնազգացողությանը: Իհարկե ոչ: Եվ սա ամբողջ աշխարհում է գլոբալ խնդիր:
 
–  Իսկ այդ խնդրին նոր, արդիական լուծումներ գտնել հնարավոր չէ՞:
 
–  Հնարավոր է: Հենց դրան է ուղղված զարկերակային հիպերտենզիայով հիվանդների բուժման վերահսկումը ապահովող կենտրոնի ստեղծման համակարգչային ծրագիրը /hbp.am/, որը հնարավոր եղավ կյանքի կոչել հայ ծրագրավորողների պրոֆեսիոնալ աշխատանքի շնորհիվ: Ծրագիրն արդեն ներկայացրել եմ ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ Հայաստանում տեղի ունեցած սրտաբանական 10-րդ համաժողովին, և այն դրական գնահատականի է արժանացել: Իսկզբանե նպատակս էր մշակել ծրագիր, որը թույլ կտա քիչ ռեսուրսով, արագ և արդյունավետ կերպով հետևել հիպերտոնիկ հիվանդի կյանքի ընթացքում առաջացած բարդություններին և նրան պահել անընդհատ վերահսկողության ներքո: Գաղափարը հետյալն է. եթե հիվանդը անցել է համապատասխան հետազոտություններ, նշանակվում է դեղորայքային բուժում, նրա հետ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվում ու նրա անձնական տվյալները, հիվանդության պատմությունը, ցուցումները մուտքագրվում են hbp.am համակարգ: Միայն իրեն հասանելի կոդով նա մուտք է գործում կայք, որտեղ ցանկացած պահի կարող է իր ճնշման տատանումների մասին նոր տվյալներ թողնել: Ծրագիրն այնպես է մտածված, որ յուրաքանչյուր հիվանդի հիվանդության հետ կապված հնարավոր կանխատեսումների և զարգացումների և ըստ այդմ անհրաժեշտ ցուցումների փաթեթ կազմվի ու տեղադրվի կայքում: Օրինակ, եթե հիվանդն ունի ճնշման տատանումներ, մուտքագրում է իր ճնշման չափման վերջին տվյալները և համապատասխան հարցաշար լրացնելուց հետո համակարգիչն ավտոմատ կերպով նրան ցուցումներ է տալիս: Այսպիսով, հիվանդը պարտավորվում է ժամանակ առ ժամանակ չափել և մուտքագրել իր ճնշման թվերը:


Ըստ այդմ, համակարգիչը նրան ցուցումներ է տալիս, իրազեկում նրա վիճակի մասին: Սակայն նշեմ նաև, որ ծրագիրը ուղղակի ավտոմատ չի գործում, այն գտնվում է բժիշկ-օպերատորի վերահսկողության ներքո՝ շուրջօրյա հերթապահության ռեժիմով: Օպերատորը հետևում է հիվանդի գործողություններին, բայց միջամտում է միայն կրիտիկական պահերին, երբ հիվանդի վիճակը անվերահսկելի է դառնում, և շտապ օգնության անհրաժեշտություն է առաջանում: Հիվանդին տրվում է հարցաշար. այն լրացնելուց հետո եթե պարզվում է, որ առկա են բարդություններ՝ կրծքավանդակում ուժեղ ցավեր, սրտխփոցներ, ճնշման կտրուկ տատանումներ, գլխապտույտ, ապա օպերատորը միջամտում է: Համակարգիչն իր ձայնային և լուսային ազդանշաններով նրան իրազեկում է առկա վտանգի մասին: Եթե հիվանդին անհրաժեշտ է լինում շտապ օգնությամբ տեղափոխել հիվանդանոց, ապա մենք կարող ենք նրա հիվանդության, ընդունած դեղերի, անցած բուժումների, ընթացիկ վիճակի մասին  ամբողջ ինֆորմացիան անմիջապես ուղարկել համապատասխան հիվանդանոց:
 
–  Բայց արդյո՞ք բոլոր հիվանդներն են ի վիճակի Հայաստանում օգտվել ինտերնետից: Բացի սոցիալական խնդիրներից շատերը նաև էլեկտրոնային գրագիտության խնդիր ունեն: Մանավանդ եթե այդ հիվանդները տարեց են և հաղորդակցման նոր տեխնոլոգիաներին չեն տիրապետում:
 
–  Կայքն ունի նաև մոբայլ տարբերակ, ունենք նաև ուղիղ կապ ապահովող հեռախոսահամար, որին մշտապես արձագանքում են օպերատորները: Եթե կան հիվանդին անհասկանալի հարցեր, որոնց պատասխանը նա համակարգչով չի կարող ստանալ, ուղիղ գծով կարող է միանալ օպերատորներին և նրանցից ստանալ իրեն հուզող հարցերի պատասխանը: Միայն թե արդյունավետ վերահսկման համար հիվանդը պարտավորվում է ժամանակին խմել իր դեղերը և կատարել ու մուտքագրել չափումները: Եթե հիվանդը բարեխղճորեն չի ընդունում իր դեղերը և կանոնավոր կերպով չի մուտքագրում իր ճնշման տվյալները, ապա այդպիսի հիվանդին կարող ենք հանել համակարգից՝ դադարեցնելով մեր ստանձնած պարտավորությունները նրա նկատմամբ: Ծրագիրն արդեն մեկնարկել է և ժամանակի ընթացքում այն ավելի կկատարելագործվի, նոր կլինիկաներ իրենց տվյալներով կմիանան մեր տվյալների բազային, և սա կլինի ցանցային գործուն, արդյունավետ մեխանիզմ՝ վերահսկելու գրանցված հիվանդների ընթացիկ վիճակը ու բարձրացնելու հիվանդների բուժման որակը: Նման ժամանակակից մեթոդով հիվանդների վերահսկողությունը  կարող է լուրջ բեկում մտցնել սիրտ-անոթային հիվանդություններից մահացության դեպքերի քանակը նվազեցնելու հարցում ոչ միայն Հայաստանում, այլև արտերկրում:
 
–  Դե ինչ, հաջող մեկնարկ մաղթենք ձեր ծրագրին և հուսանք, որ այն իսկապես կնպաստի բժիշկ-հիվանդ կապի առավել արդյունավետ իրացմանը:
 

Սկզբնաղբյուր. Երևակ - Առողջապահական համակարգ
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Գիրք բժիշկ-գրողների մասին կամ ինչ է բժշկական տրուենտիզմը
Գիրք բժիշկ-գրողների մասին կամ ինչ է բժշկական տրուենտիզմը

Որպես հասարակության մշակույթի և զարգացման կարևոր երևույթ «տրուենտիզմ» հասկացությունը ի հայտ է եկել 1936 թ., երբ բրիտանացի անվանի վիրաբույժ լորդ Բյորկլի Մոյնիգանը (1865-1936) Քեմբրիջի համալսարանում կարդացած...

Դեկտեմբերի 22-ին ծնվել է ռուս սրտային վիրաբույժ, գիտնական և բժշկական գիտության կազմակերպիչ Լեո Բոկերիան
Դեկտեմբերի 22-ին ծնվել է ռուս սրտային վիրաբույժ, գիտնական և բժշկական գիտության  կազմակերպիչ Լեո Բոկերիան

Բոկերիան աշխարհի այն քիչ սրտավիրաբույժների շարքին է դասվում, ովքեր կատարում են սրտի հետ կապված վիրահատությունների հայտնի արսենալ՝ ամենատարբեր ախտահարումների դեպքում: Վիրահատություններից շատերն այսօր աշխարհում չունեն...

Հանրահռչակ բժիշկերի կյանքից Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
«Մասնագիտությունը՝ բժիշկ» շարքից. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ վիրաբույժ Գևորգ Սիմոնյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
«Մասնագիտությունը՝ բժիշկ» շարքից. հարցազրույց «Արմենիա» ՀԲԿ վիրաբույժ Գևորգ Սիմոնյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Մանկության երազանքին` հավատարիմ

«…սա իմ կոչումն է, ես չեմ նայել գնահատված-չգնահատված լինելուն, աշխատել եմ բժշկի երդմանը հավատարիմ»...

Բժշկի ընդունարանում
«Լավ վիրաբույժը պետք է նաև լավ մարդ լինի». Հովհաննես Սարուխանյան. Սալուտեմ ամսագիր №3
«Լավ վիրաբույժը պետք է նաև լավ մարդ լինի». Հովհաննես Սարուխանյան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Խոստովանում է՝ եթե նորից վիճակվեր ընտրություն կատարել, ապա կրկին բժշկի մասնագիտությունը կընտրեր։ Իր հաջողությունների ու ձեռքբերումների, հաղթահարած դժվարությունների մասին վաստակաշատ...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 3.2021
«Ասացի՝ ուզում եմ սրտաբան դառնալ, որ բուժեմ պապիկիս հիվանդությունից ունեցող մարդկանց». Սարգիս Կիրամիջյան. Սալուտեմ ամսագիր №3
«Ասացի՝ ուզում եմ սրտաբան դառնալ, որ բուժեմ պապիկիս հիվանդությունից ունեցող մարդկանց». Սարգիս Կիրամիջյան. Սալուտեմ ամսագիր №3

Մեր հայրենակից Սարգիս Կիրամիջյանը, որ բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, իր մասնագիտական ուղին մանուկ հասակում է ընտրել։ Փոքրիկ Սարգսի վրա խոր ազդեցություն էր թողել սիրելի պապիկը, որ երկար տարիներ տառապում էր...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 3.2021
Եթե բժիշկն ասաց, որ ամեն ինչ գիտի, ուրեմն սպառվել է որպես մասնագետ
Եթե բժիշկն ասաց, որ ամեն ինչ գիտի, ուրեմն սպառվել է որպես մասնագետ

«Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնի դիմածնոտային վիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար, դիմածնոտային վիրաբույժ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Արեգ Սեփյանը զբաղվում է դիմածնոտային...

Բժշկի ընդունարանում
Իմ պացիենտներն իմ հարազատներն են. Հայկ Բալայան. «Արամյանց» ԲԿ
Իմ պացիենտներն իմ հարազատներն են. Հայկ Բալայան. «Արամյանց» ԲԿ

Վիրաբուժությունը երկար ու դժվար ուղի է: Բժշկական գիտելիքներից ու վիրաբուժական ունակություններից բացի այստեղ պահանջվում են ուժեղ կամային հատկություններ, համբերություն ու սեր մասնագիտության հանդեպ...

Սրտաբանի մոտ խորհրդատվության ժամանակ. nairimed.com
Սրտաբանի մոտ խորհրդատվության ժամանակ. nairimed.com

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնի սրտաբանների կողմից մշտապես հսկվում են ամենատարբեր սրտաբանական խնդիրներ ունեցող պացիենտներ (առիթմիաներ, զարկերակային գերճնշման խնդիրներ, սրտամկանի կաթված...

Սրտանոթաբանություն Բժշկի ընդունարանում
«Մի՛ վնասիր» սկզբունքը բժշկի համար պետք է լինի առաջնային». Միքայել Նարիմանյան. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Մի՛ վնասիր» սկզբունքը բժշկի համար պետք է լինի առաջնային». Միքայել Նարիմանյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ԵՊԲՀ Ընտանեկան բժշկության ամբիոնի վարիչ, բժշկագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Միքայել Նարիմանյանը...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Բժշկի ուղին սրտի կանչով եմ ընտրել». Սամսոն Խաչատրյան. Սալուտեմ ամսագիր №2

Մեր զրուցակիցն է ՀՀ ԱՆ նյարդաբանության գծով խորհրդատու, Առողջապահության ազգային ինստիտուտի Նյարդաբանության և նեյրովիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, նյարդաբան, սոմնոլոգ Սամսոն Խաչատրյանը.:...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Աշխատանքային գործընկերներից՝ մարտական ընկերներ. Սալուտեմ ամսագիր №2
Աշխատանքային գործընկերներից՝ մարտական ընկերներ. Սալուտեմ ամսագիր №2

«Ավագյան» բժշկական կենտրոնի 4 բժիշկ պատահաբար գործընկերներ դարձան նաև հոսպիտալում:
Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ընթացքում գրեթե բոլոր բուժհաստատությունները և բուժաշխատողների...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
«Տեսնելով մահը՝ մենք ավելի շատ ենք գնահատում և սիրում կյանքը, որի համար պայքարում ենք անվերապահորեն». Անատոլի Գնունի. Սալուտեմ ամսագիր №2
«Տեսնելով մահը՝ մենք ավելի շատ ենք գնահատում և սիրում կյանքը, որի համար պայքարում ենք անվերապահորեն». Անատոլի Գնունի. Սալուտեմ ամսագիր  №2

Բժշկի առաքելությունը, նրա գերխնդիրը միշտ եղել և մնում է կյանքեր փրկելը։


Պատերազմի ժամանակ սակայն, սպիտակ բանակի ներկայացուցիչները, կյանքեր փրկելու իրենց առաքելությունն...

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 2.2021
Ուրույն հետք հայկական ակնաբուժության ոլորտում. Ալեքսանդր Մալայան
Ուրույն հետք հայկական ակնաբուժության ոլորտում. Ալեքսանդր Մալայան

Հուլիսի 16-ին Ս.Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի հիմնադիր, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայկական ժամանակակից ակնաբուժության հիմնադիր Ալեքսանդր Մալայանի ծննդյան օրն է...

«Մեր բոլորի գործը մեկ էր ու փոխկապակցված». Գևորգ Գրիգորյան. Սալուտեմ ամսագիր № 1
«Մեր բոլորի գործը մեկ էր ու փոխկապակցված». Գևորգ Գրիգորյան. Սալուտեմ ամսագիր № 1

«Շրջադարձի վրա անակնկալ հառնեց լեռան համայնապատկերը: Ես մեխվեցի տեղում, բարեգո՛ւթ Արարիչ, երբեք այսքան հստակված չէի ընկալել՝ ուրեմն ա՛յս է Արարատի երկիրը, և ժողովուրդը` Արարատի, մենք ենք…

Բժշկի ընդունարանում Սալուտեմ 1.2021
Հուշեր պատերազմի դաշտից. Տիգրան Քամալյան, Երևանի գլխավոր անոթային վիրաբույժ
Հուշեր պատերազմի դաշտից. Տիգրան Քամալյան, Երևանի գլխավոր անոթային վիրաբույժ

Տիգրան Քամալյանն անոթային վիրաբույժ է, «Վլ․Ավագյանի անվ․» բժշկական կենտրոնում է աշխատում, մի քանի գործընկեր բժիշկների հետ մասնակցել է Արցախյան  44-օրյա պատերազմին. պատմում է պատերազմում...

Բժշկի ընդունարանում

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ