Բժիշկ լինելու համար պետք է, նախ, լավ մարդ լինել. Աշոտ Գյուլբուդաղյան

Մեր զրուցակիցը «Արաբկիր»  բժշկական համալիրի Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտուտի վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի ղեկավար բ.գ.թ. Աշոտ Գյուլբուդաղյանն է:

–   Մեր ավանդական 1-ին հարցը՝ Ձեր մասնագիտական ուղու մասին…

–   Չեմ ընտրել այս մասնագիտությունը: Ես այն բժիշկներից չեմ, ովքեր դեռ 3 տարեկանից երազել են բժշկի խալաթի մասին, և ընտանի կենդանիների վրա առաջին փորձերն արել (հեղ. ծիծաղումէ): Մաթեմատիկական թեքումով մասնագիտություն էի նախընտրում, ընդունելության տարվա վերջին ամսում եմ որոշել, որ պետք է բժիշկ դառնամ: Հիմա, երբ արդեն 40 տարի աշխատում եմ,հասկանում եմ, որ բժիշկ լինելն իմ կոչումն է:

–   Այնուամենայնիվ, ընտրեցիք բժշկի մասնագիտությունը...

–   Ուզում էի ընդունվել բուժական ֆակուլտետ, բայց, քանի որ բալերս չհերիքեցին, ընդունվեցի մանկաբուժական: Հիմա հասկանում եմ, որ չեմ ափսոսում: Ո՞նց կարող եմ մեծերի հետ աշխատել,երբ կան երեխաները, երբ ներքուստ առանձնակի մոտեցում ունեմ նրանց նկատմամբ:

Հիշում եմ, նույն այս կլինիկայում (նախկինում կոչվում էր հանրապետական մանկական կլինիկական հիվանդանոց), իմ ինտերնատուրայի տարիներին չկար ինտենսիվ թերապիայի, վերակենդանացման բաժանմունք՝ընդամենը 4 մահճակալանոց ինտենսիվ սենյակ էր, սակայն ծանր հիվանդների հետ աշխատելը, նրանց կենդանացնելն ու ժպիտ կորզելը դարձավ ամենակարևորն իմ կյանքում:

Ինտերնատուրայից հետո 3 տարի աշխատել եմ Դիլիջանում, որտեղ բժիշկների ոչ բավարար քանակի արդյունքում կենրտոնական շրջանային հիվանդանոցում նշանակեցին մանկական բաժանմունքի վարիչ, զուգահեռ՝ բժշկական ուսումնարանում դասավանդում էի մանկական հիվանդություններ և երեխայի խնամք: Ասածս տխուր կհնչի, բայց կային բոլոր նախապայմանները՝ ճանաչելու քո կոչումը և կայանալու՝ բժիշկ:

–   Խոսենք Ձեր՝Զալցբուրգյան ծրագրի մասնակցության և Ձեր մասնագիտական կայացման ճանապարհին նրա դերի մասին:

–   Զալցբուգյան ծրագրին առաջին անգամ մասնակցել եմ ինտենսիվ թերապիայի կուրսով՝ 2005-ին: Լավ է, երբ ունես մասնագիտական կապեր արտասահմանում, ինչը բացառվում էր Խորհրդային Միության տարիներին: Առաջին անգամ միության տարածքից դուրս եկա 1991-ին, երբ վերադարձա՝ հայտնվեցի անկախ Հայաստանում: Այդ տարիներին, թեպետ լեզվի առումով շփման խնդիր կար, ուսումնական առումով՝հասկացա, թե ինչքան բան կա սովորելու, տեսնելու ու Հայաստանում ներդնելու: Ոչ մի գիրք այնքան գիտելիք չի տալիս, որքան պրակտիկան, տեսողական ուսումնառությունը:

Երբ առաջին անգամ վերապատրաստման էի Շվեյցարիայում, հստակ առանձնացրել էի մեզ համար կարևոր խնդիրները, որոնց շուրջ պետք էր նոր գիտելիքներ ձեռք բերել: Օրինակ, արհեստական շնչառության վերաբերյալ մեզ մոտ գրեթե անտեղյակություն էր, գրքերին հետևելով՝պրակտիկայում կիրառելը, գործնականում՝ անհնարին:

Վերապատրաստումից վերադառանլուց հետո բաժանմունքում ներդրեցի նոր մոտեցումները: Եթե մինչ այդ շնչառական սարքին միացրած 10-ից 9-ը հիվանդը մահանում էր, ապա այդ թիվը կտրուկ նվազեց՝ ներկայում անգամ 10-ից 1-ը չի մահանում,եթե հիվանդությունն, ինքնին, մահաբեր չէ:

Զալցբուրգյան ծրագրին մասնակցելուց հետո տեղեկացա ՀՕՖ-ի գործունեությանը, որի նախաձեռնությունը թույլ էր տալիս նույն վերապատրաստումներին մարզային բժիշկների մասնակցությունը: Դարձա գիտելիքի փոխանցող…

Արդեն 10 տարի է, ինչ աշխատում եմ ՀՕՖ-ի հետ:Տարբեր շրջաններից մասնագետներ են գալիս՝մասնակցելու մեկ ամսյա դասնթացներին, ինչն արդյունքի հասնելու համար քիչ էր, և անհնար՝ տեղեկանալ մասնագիտական էական փոփոխություններին: Հարկ է շարունակական կրթական համակարգ ստեղծել…Ուստի ծրագիրը գնալով կատարելագործվում է:

–   Աշխատելով մարզային բժիշկների հետ, հավանաբար, լավ տեղեկացված եք համակարգի ներքին թերությունների ու հնարավոր առաջընթացների մասին:

–   Կա հետաքրքիր փաստ, որ պակասել է մարզերից Երևան եկող հիվանդների քանակը, ինչն, իհարկե, խոսում է մարզային բժիշկների որակական աճի մասին:  Շատ անելիքներ կան մարզային առողջապահական համակարգում,բայց արդեն արդյունքներ էլ կան:

–   Մասնագիտական պրակտիկայում նոր մեթոդների ներդմանը վերաբերող Ձեր խոսքը Հայաստանաբնակ մասնագետների վերապատրաստման գործընթացում…

–   Մեր ոլորտն անընդհատ շարժման մեջ է, առաջընթացը հիմանականում կապված է տեխնիկայի զարգացման հետ, որը, սակայն երբեք չի կարող ստվերել մասնագիտական փորձին ու կրթությանը:

–   Հատկապես ո՞ր թեման է Ձեր հետաքրքրությունների շրջանակում:

Մասնագիտությամբ թերապևտ ես, թոքաբան, թե՝մանկական բժիշկ, մեր խնդիրն է օգնել երեխաներին առողջանալ: Սա միայն առողջապահական խնդիր չէ, սա սոցիալական, սերնդի խնդիր է: Մեր բոլորի մտահոգությունը պետք է լինի երեխայի առողջությունը: Մասնագիտական առումով անհանգստացնող խնդիր է լաբորատոր տեխնիկայի պակասը, ցանկալի է պարբերաբար նորացնել:Հարկ է ձգտել ունենալ ամենհնարավոր բան՝ կյանքեր փրկելու:  Օրինակ, ազոտիօքսիդի օժանդակությամբ հնարավոր է ծանր հիվանդի շնչառությունը կարգավորել, ինչը Հայաստանում չունենք, տեսել եմ արտասահմանում, ուսումնասիրել, կարդացել դրա մասին ու կարող եմ կիրառել…

–   Օգտվելով առիթից, կարող եք նաև Ձեր խոսքն ուղղել գործընկերներին:

Եթե որևէ գործ եք անում, կամ լավ արեք, կամ՝մի՛արեք, առավելևս՝բժշկության մեջ: Բժիշկ լինելու համար դու պետք է առաջին հերթին լավ մարդ լինել: Ես մանկաբույժ եմ, հնարավոր է մի փոքր ռոմանտիկ եմ արտահայտվում, բայց ոչ մի գիրք, ոչ մի հոդված քեզ չի սովորեցնում լավ մարդ լինել, իսկ իմ խորին համոզմամբ՝ վատ մարդը երբեք լավ բժիշկ չի կարող լինել:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ