Հանդիպում Մոնրեալի Սուրբ Ջասթին հիվանդանոցի աշխատակից Նշան Զուրիկյանի և Հեմոֆիլիայով հիվանդների հայկական ընկերության նախագահ Տանյա Խաչատրյանի հետ

Մոնրեալի Սուրբ Ջասթին հիվանդանոցի Հեմոսթազի կենտրոնի հոդային բարդությունների մասնագետ, ֆիզիոթերապևտ Նշան Զուրիկյանը «Մեդ-Պրակտիկի» հետ զրույցում ասաց, որ արդեն 25 տարի է, ինչ հեմոֆիլիայով հիվանդներ է բուժում:

–   Ո՞րն է Ձեր Հայաստան գալու գլխավոր նպատակը:

–   Հիմնական նպատակը` փորձի փոխանակումն է: Մեկ շաբաթ առաջ Վրաստանում էինք գտնվում, որտեղ մասնագիտական դասընթաց էի վարում:

–   Ի՞նչ արդի խնդիրներ կան հիվանդությունը բուժելու հարցում:

–   Ֆիզիոթերապևտների անհրաժեշտություն կա. նրանց կողմից տարված աշխատանքի շնորհիվ, նկատի ունեմ մարզանքը,հիվանդը կարող է ապաքինվել:

–   Մեր հայրենակից հիվանդների հետ ավելի վաղ շփվե՞լ եք:

–   Տասը տարի առաջ եմ եղել Երևանում և իմ մասնագիտության շրջանակում հանդիպել հիվանդների հետ, փորձել խորհրդատվությամբ օգնել նրանց, թեպետ, ասեմ, որ Մոնրեալում էլ հայ հիվանդներ կան, ովքեր դիմում են ինձ: Այսօր ևս մի քանի հիվանդների հետ կանցկացնեմ խորհրդատվություն:

–   Ծախսատա՞ր է հեմոֆիլիայի բուժումը:

–   Կասեի՝ բավականին ծախսատար: Դժվար է հատկապես այն ընտանիքների համար, ում տանը միանգամից երկու հիվանդ կա: Աշխարհում այս հիվանդությամբ տառապողների  80%-ը  չունի բուժման հնարավորություն: Խոսքը հարուստ երկրների մասին չէ,  այնտեղ դեղորայքը անվճար է տրամադրվում. նման հարցերը հոգում է կառավարությունը:

Կարևոր է փոքր հասակից կանխարգելել հիվանդությունը, որպեսզի այն չբերի հաշմանդամության. մեր զրուցակիցն է Հեմոֆիլիայով հիվանդների հայկական ընկերության նախագահ Տանյա Խաչատրյանը:

–   Ո՞ր թվականից է գործում Հեմոֆիլիայով հիվանդների հայկական ընկերությունը:

–   Մեր ընկերությունը ստեղծվել է 1997թ-ին: 1998թ-ից` Հեմոֆիլիայի համաշխարհային ֆեդերացիայի լիիրավ անդամ է: Նույն թվականից Եվրոպական կոնսորցիումի անդամ է: 2001թ-ից անդրկովկասյան ալիանսի հիմնադիրներից մեկն է: Համագործակցում է նաև Հայաստանի հազվագյուտ հիվանդությունների ընկերության հետ: Ֆեդերացիայի անդամ են տարբեր ոլորտներում մասնագիտացված բժիշկներ. արյունաբաններ, թերապևտներ, ֆիզիոթերապևտներ: Երկու տարին մեկ անգամ Հայաստանում անցենկացվում գիտաժողովներ, որոնց շրջանակներում կատարվում են խնդրահարույց հիվանդների հետազոտություններ և խորհրդատվություն: Գիտաժողովների շրջանակներում կլոր սեղանների շուրջ կազմակերպվում են հանդիպումներ Երևանի և մարզային մասնագետների հետ`օգնելու արյունաբանության ոլորտում ճիշտ կողմնորոշվելու, և արդեն ախտորոշված հիվանդների մոտ՝ ժամանակակից մոտեցումներին համահունչ, վերականգնողական աշխատանքների օգնությամբ օրգանիզմի ֆունկցիան կարգավորելու.  ինչ ֆիզիոթերապևտիկ միջոցառումներ կազմակերպել, ինչ վարժություններ առաջարկել, որպեսզի հետագայում ավելի վատ վիճակում չհայտնվեն:

–   Հաճախակի՞ են արտերկրյա մասնագետներ հրավիրվում Հայաստան:

–   Աշխատում ենք արդյունավետ կազմակերպել միջոցառումները, շեշտը դնում ենք, թե տվյալ շրջանում ինչի կարիքն ամենից շատ ունենք: Այս ամենը կազմակերպում ենք մենք` համաշխարհային կազմակերպության բժիշկների, մեր ֆեդերացիայի կազմը համալրող բժիշկների ջանքերով, ովքեր, ի դեպ, վերապատրաստվում են տարբեր երկրներում` ԱՄՆ, Կանադա:

–   Ի՞նչ ծրագրեր կան առաջիկայում:

–   Ցանկանում ենք մեր կենտրոնին կից ստեղծել ֆիզիոթերապևտիկ կաբինետ, որպեսզի հիվանդները, ովքեր ունեն շարժունակության խնդիրներ, տեղում ֆիզիոթերապևտիկ բուժում ստանան: Այս առումով մեզ կօգնի համաշխարհային ֆեդերացիան`տրամադրելով որոշ սարքավորումներ: Կա նաև պայմանավորվածություն, որ Երևան հրավիրված մասնագետները տեղում կանցկացնեն վերապատրաստման կուրսեր մեր տեղացի մասնագետների և հիվանդների ընտանիքների հետ: Այս անգամ մասնագետը, հավանաբար,Կանադայից կժամանի:

–   Ձեր բնագավառում՝լուծման ենթակա առաջնահերթ ի՞նչ հրատապ խնդիրներ կան:

–   Խնդիրները շատ են: 1997թվականից իվեր ստեղծված մեր ընկերությունը շատ դժվարին ճանապարհ է անցել: Ասյօր մեզ աջակցում և օգնում են հնարավոր բոլոր տարբերակներով: Հրատապ խնդիրներից է ճիշտ և ժամանակին կանխարգելման կազմակերպումը: Այս առումով կարևորվում է շատ փոքր հասակից հիվանդության հայտնաբերումը և կանխարգելումը՝ հետագայում հաշմանդամությունից խուսափելու:

–   Հայաստանում բուժման կազմակերպումը որքանո՞վ է հասանելի՝ ֆինանսական առումով:

–   Հեմոֆիլիայի բուժումը պետպատվերի շրջանակներում է իրականացվում: Դա նաև մեր կազմակերպության երկարատև չարչարանքների արդյունքն է: Բայց կա դեղաքանակի` VIII , IX ֆակտորների, գնման խնդիր. պետությունը դեռևս չի կարողանում գնել այն քանակի դեղորայք, որքան անհրաժեշտ է մեր երկրին: Ներկայումս ՀՀ Արյունաբանական կենտրոնում իրականացվում է հեմոֆիլիայով հիվանդների հոդային բարդությունների ժամանակակից բուժում՝ քիմիական սինովէկտոմիա, մեթոդիկան  կովկասյան տարածաշրջանում միակն է ՝Վրաստանում և հարևան երկրներում դեռևս չեն իրականացվում: Համեմատելով մեր հարևան երկրների դեղորայքի հագեցվածության հետ մեր բժշկական ձեռքբերումներն ավելի մեծ են և զարգացած:  Հոդային բարդությունների բուժման այս տեսակը հնարավորություն է ստեղծում կանխել կրկնվող արյունահոսությունները և կանխել հաշմանդամությունը, նվազեցնել դեղորայքի սպառման ծախսը:

–   Մասնագետների առումով Հայաստանի հնարավորությունները…

–   Նախկինում մասնագետի պակաս կար, այսօր նման խնդիր չունենք: Մենք ունենք և՛ բուժման, և՛ ախտորոշման կենտրոն: Այն իրականություն դարձավ Առողջապահության նախարարության հետ իրականացված գլոբալ ծրագրի արդյունքում: Մեր կենտրոնի մասնագետները և հեմոսթազի լաբորատորիայի մակարդաբաները վերապատրաստվել են ԱՄՆ Միննեսոտա նահանգի Հեմոֆիլիաների և Թրոմբոզների կենտրոնում, հետևաբար ունեն բավականին բարձր պատրաստվածություն, նորովի մոտեցում հիվանդության և հիվանդի հանդեպ:  Հեմոսթազի լաբորատորիայի մասնագիտական հնարավորությունները թույլ են տալիս ախտորոշել արյան մակարդման համակարգի բոլոր տեսակի կոագուլոպաթիաները, զուգահեռաբար նշված լաբորատորիան գտնվում է ՀՀՖ-ի որակի պահպանման ռեֆերենս լաբորատոր ծառայության հսկողության ներքո, հետևաբար, ախտորոշման հստակության և որակյալ քննության խնդիր չունենք:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ