Հոկտեմբերի11-ը Տեսողության համաշխարհային օրն է։ Հանդիպում Ալլա Հովհաննիսյանի հետ

Հոկտեմբերի երկրորդ հինգշաբթին նշվում է որպես Տեսողության համաշխարհային օր: Այս տարի այն հոկտեմբերի 11-ն է: Օրվա  նպատակը հանրության ուշադրության սևեռումն  է  կույր և վատ տեսողություն ունեցող մարդկանց խնդիրներին:

Օրվա առիթով զրուցեցինք Քանաքեռ-Զեյթուն բժշկական կենտրոնի Ակնաբուժական կլինիկայի ղեկավար Ալլա Հովհաննիսյանի հետ:

–  Տեսողական ո՞ր խնդիրներն են ամենից լայն տարածում գտել հայերիս շրջանում:

–  Հայաստանում հիմնական խնդիրը կարճատեսությունն է` հատկապես երիտասարդների շրջանում: Բավականին երիտասարդացել են ներակնային ճնշմանը հարող խնդիրները: Կապված շաքարախտի` վերջին տարիներին լայն տարածում ստանալու հետ, շատացել են նաև աչքի հատակում առաջացող խնդիրները: Ընդհանրապես, ամբողջ աշխարհում մեծ խնդիր է դարձել չոր աչքի ախտանիշը:

–  Ի՞նչը կարող է պատճառ լինել նմանօրինակ տեսողական խնդիրների առաջացմանը:

–  Չոր աչքի ախտանիշը, որը հիմա ամենատարածված խնդիրն է, առաջանում է մի քանի պատճառներով: Դրա առաջացմանը մեծապես նպաստում են համակարգիչները: Մենք ժամեր շարունակ նստում ենք  համակարգչի, հեռուստացույցի առջև և մոռանում անգամ թարթել աչքերը: Պատճառներից մեկը նաև օդափոխիչ համակարգերն են, որոնք չորացնում են օդը, ինչն էլ բացասականորեն է անդրադառնում մեր աչքերի վրա: Կոսմետիկ միջոցները նույնպես վնասում են տեսողությունը:  Տեսողական խնդիրներ առաջանում են նաև սթրեսների հետևանքով:

–  Տեսողությանը վնասում են նաև կոսմետիկ միջոցնե՞րը, ինչպե՞ս:

–  Այո, դրանք առաջացնում են չոր աչքի ախտանիշ: Քսուքները, թարթիչաներկերը, մատիտները, որոնք ներսի կողմից են քսում, վնասակար են տեսողության համար: Մատիտը, որը քսվում է ներսի կոպին, արցունքի հետ գնում և մխրճվում է շաղկապենու մեջ:  Դա առաջացնում է բորբոքում և տհաճ զգացողություն: Պետք է անպայման մաքրել կոսմետիկ միջոցները` մինչև քնելը:

–  Մեծ է նաև կարճատեսների թիվը, ինչո՞վ է դա  բացատրվում:

–  Սկսենք սկզբից: Այսօր կարճատեսությունն իսկապես շատ ավելի լայն տարածում ունի, քան նախկինում: Դրա պատճառներից մեկն այն է, որ դեռ փոքր տարիքից ծնողները հետևողական չեն երեխայի տեսողության պահպանման հարցում: Մինչև վերջերս երեխաների համար նախատեսված խաղերը հիմնականում բակում էին, ազատ տարածության մեջ, որն աչքերին հեռուն նայելու կարողություն է տալիս: Հիմա երեխաների խաղերը մեծավմասամբ սահմանափակվում են տնային պայմաններում: Բոլոր տեսակի խաղալիքները, որոնք մոտ տեսողության համար են` լեգո, համակարգչային խաղեր, ձեռքի խաղալիքներ, սահմանափակում են երեխայի տեսողական հնարավորությունները: Երկրորդ խնդիրն այն է, որ դպրոցներում  բացակայում է աչքի հիգիենա կոչվածը: Այսինքն` եթե ժամանակին մեր գրասեղանները որոշակի թեքություն ունեին, որը հարմարեցված էր երեխաների տեսողությանը, այժմ բոլորը հարթ են: Նույնը վերաբերում է ճիշտ նստելուն, գիրքը ճիշտ պահելուն, կարդալու ձևին:

–  Կարճատեսությունը շտկելու ամենատարածված միջոցը ժամանակին ակնոցն էր: Ի՞նչ է կիրառվում այժմ:

–  Կիրառելի են ակնոցը, կոնտակտային լինզաները, որոնք լայն տարածում ունեն: Կոնտակտային լինզաները բազմաթիվ են. շնչող, ջուր պարունակող, երկարատև օգտագործման և այլն: Իհարկե, կարճատեսությունը կարելի է շտկել լազերային միջամտությամբ, որն ակնթարթային արդյունք է տալիս: Նման միջամտության արժեքը սկսում է 310 հազ. դրամից:

–  Իսկ կուրությա՞ն խնդիրը…

–  Եթե մարդիկ ժամանակին են դիմում, հնարավորինս կարողանում ենք կանխել կուրությունը: Պետք է հաճախ դիմել ակնաբույժի, ի սկզբանե բացահայտել խնդիրը: Կուրությունը շատ լուրջ խնդիր է ամբողջ աշխարհում:

–  Ինչպիսի՞ն է հասարակության վերաբերմունքը  կույրերի հանդեպ  և  ինչպիսի՞ն պետք է լինի այն` ըստ Ձեզ:

–  Հայաստանում, ցավոք, կույր մարդիկ անտեսված են: Մենք ունեցել ենք կայացած կույրերի միավորում, որն օժանդակում էր կույրերին աշխատանք ունենալ, մեծ ֆաբրիկաներ ունեին, որտեղ էլ նրանց ապահովում էին աշխատանքով: Հիմա չկա այդպիսի բան: Ես  հաճախ եմ լինում արտասահմանում, տեսնում եմ, թե  այնտեղ ինչպիսին է վերաբերմունքը դեպի կույրերը:  Օրինակ, շատ երկրներում կույր մարդիկ ունեն հատուկ սպիտակ ձեռնափայտ, որն`այսպես կոչված , «ազդանշան» է բոլորի համար` մարդուն աջակցելու, ճանապարհ տալու, օգնելու և այլն: Մեզ մոտ չկա այդպիսի մշակույթ, անպայման պետք է մտերիմներից մեկի ուղեկցությամբ դուրս գան տնից: Կան նաև հատուկ վարժված շներ, որոնք ուղեկցում են կույրերին: Արտասահմանում գործում են այդպիսի դպրոցներ, որտեղ վարժեցնում են շներին` կույրերին ուղեկից դարձնելու: Մի խոսքով՝ այնտեղ կույր մարդն ապահովված է, իսկ Հայաստանում` միանշանակ, ոչ:

–  Ակնաբուժության ոլորտում ի՞նչ նվաճումներ ունի Հայաստանը:

–  Ընդհանրապես ամբողջ աշխարհում շատ արագ են զարգանում ակնաբուժության մեթոդները, տեխնոլոգիաները: Մենք էլ աշխատում ենք այդ նորությունները շատ արագ ներմուծելու և կիրառելու: Նորամուծությունների կիրառումը կապված է նաև սարքավորումների հետ, իսկ դրանք բավականին թանկ են: Եթե անգամ չենք կարողանում ձեռք բերել  տվյալ սարքը, հաստատ կարելի է գտնել փոխարինողը, որն` իհարկե, ավելի շատ հետևողականություն ու աշխատանք է պահանջում, բայց արդյունքը նույնն է, ինչ թանկարժեք սարքավորումների կիրառման դեպքում: Առհասարակ ակնաբուժությունը մեծ քայլերով է առաջ գնում: Միայն իմ աշխատանքային պրակտիկայում` 25 տարվա ընթացքում, կատարակտայի բուժման մեթոդներն արդեն 4 անգամ նորացվել են:

–  Իսկ այդ ինովացիոն սարքավորումները որևէ կերպ չե՞ն վնասում հիվանդի առողջությունը:

–  Գիտեք, հիվանդի համար ոչ մի վնաս չկա, քանի որ նա մեկ անգամ է ստուգումն անցնում, իսկ, այ, եթե հարցնեք բժիշկներին հասցված վնասի մասին, ապա այստեղ հավանականությունը մեծ է: Օրինակ՝ այն  բժիկները, ովքեր լազերային սարքերով են աշխատում,  իրականում մեծ վնաս են հասցնում իրենց առողջությանը` ամբողջ օրվա ընթացքում լինելով ճառագայթման մեջ: 

–  Ինքանո՞վ է կիրառելի արտասահմանյան փորձը Հայաստանում:

–  Կիրառելի է այնքանով, որ բոլորս սերտ կապված ենք արտասահմանի հետ: Շատ հաճախ արտասահմանի լավագույն ակնաբուժները գալիս են Հայաստան, ժամանակ առ ժամանակ մեր ակնաբուժներն են գնում արտասահման` վերապատրաստվելու, մասնակցելու տարբեր կոնֆերանսների և այլն:

–  Ի՞նչ ծրագրեր, մեթոդներ, սարքավորումներ կան արտասահմանում, որոնց կիրառումը Հայաստանում ցանկալի կլինի:

–  Շատ սարքեր կան, շա՜տ: Շատ մեծ նվաճում էր ակնային տոհերենտ տոմոգրաֆը, որը մենք կարողացանք արագ ներմուծել Հայաստան: Կան նաև այս սարքի նոր, ավելի կատարելագործված մոդելները: Ինչ վերաբերում է ներակնային ճնշմանը` մենք դեռ հին մեթոդներով ենք չափում, բայց աշխարհում կան սարքավորումներ, որոնք, առանց աչքի հետ որևէ շփման, կարողանում են ուսումնասիրել ճնշումը: Կցանկանայի, որ դրանք նույնպես կիրառելի լինեին Հայաստանում:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ