Երկրի անկախությունը բարձրագույն արժեք է. հարցազրույց «Երևան» բժշկական կենտրոնի գլխավոր բժիշկ, վիրաբույժ, արցախյան ազատամարտի մասնակից Տարոն Տոնոյանի հետ

– Պարոն Տոնոյան, խնդրում եմ համեմատական զուգահեռներ անցկացնեք հայկական երեք հանրապետությունների առողջապահության ոլորտների զարգացման մակարդակների միջև:

– Առաջին հանրապետության ժամանակ սով էր, համաճարակներ, պատերազմ, չորս կողմից շրջափակում, բայց, այնուամենայնիվ, լուրջ ուշադրություն է դարձվել առողջապահությանը, դարմանատներ են բացվել, համաճարակների դեմ են կարողացել պայքարել, լուրջ աշխատանք է կատարվել անձնազոհ մարդկանց շնորհիվ, ովքեր եկել են Հայաստան և օգնել հարազատ ժողովրդին: Խորհրդային տարիներին երկրի տնտեսության զարգացմանը զուգընթաց` զարգացել է նաև առողջապահությունը: Բայց այն, ինչպես յուրաքանչյուր համակարգ, ուներ իր թե´ դրական, և թե´ բացասական կողմերը: Բացասական կողմերից էր չարդարացված, մասնավորապես տարբեր ոլորտներում ոչ տնտեսվարական ծախսերը: Անկախության տարիներին, երբ ազատականացվեց այդ ոլորտը, մի շարք հիվանդություններով տառապողների բուժման հարցը մնաց պետության հոգածության ներքո` վարակական և ուռուցքային հիվանդություններ, տուբերկուլոզ, հաշմանդամություն և այլն, սակայն ֆինանսների պակասը բացասաբար է ազդում աշխատանքների ամբողջական ծավալով կատարման վրա: Ամեն տարի առողջապահության համակարգին հատկացվող բյուջեն ավելանում է, սակայն միաժամանակ ավելանում են նաև բուժման ծախսերը: 

– Անկախությունից այսօր ի՞նչ ձեռքբերումներ են եղել ոլորտում:

– Հայաստանում առողջապահությունը տարեցտարի ավելի է զարգանում: Անկախությունից հետո ձեռքբերումները կապված են գիտատեխնիկական առաջընթացի հետ, օրինակ` բազմաթիվ սարքավորումներ, որոնք չունեինք այն տարիներին, այժմ ունենք: Համակարգում գոյություն ունեցող թերությունները գալիս են պետության սուղ միջոցներից, այլապես մի փոքր հանրապետության մեջ աշխատատեղ ստեղծելը դժվար չէ, սա անծայրածիր Ռուսաստանը չէ: Այսինքն` պետք է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որ շրջանավարտը չմեկնի արտասահման` աշխատելու: Կցանկանայի անդրադառնալ մասնավորապես շրջաններում կադրերի պակասի և հիվանդանոցների տեխնիկական թերհագեցվածության հարցին, որի լուծման ուղղությամբ արդեն քայլեր են արվում: Մայրաքաղաքում էլ անհավասար պայմաններ են ստեղծված բուժհիմնարկների համար: Օրինակ` հանրապետությունում օպտիմալացման ծրագրի գաղափարը ճիշտ էր և տեղին, բայց այն չիրականացվեց այնպես, որ նպաստեր առողջապահության ոլորտի առողջացմանը: Խոսքը բուժմիավորումների բուրգերի ստեղծման և դրանց փլուզման մասին է: Կարծում եմ` հանրապետությունում բացակայում է հավասար մրցակցության դաշտը, որն ավելի կնպաստեր առողջապահության զարգացմանը: Անհրաժեշտ է, որ հիվանդանոցի անձնակազմը դիտվի որպես մեկ թիմ, որը պետք է մրցակցի մեկ այլ թիմի հետ: 

– Ձեր կարծիքով, ինչպիսի՞ն է առողջապահական համակարգի վիճակը ներկայումս և ինչպիսի՞ն եք տեսնում այն ապագայում:

– Հայաստանում առողջապահության ոլորտի վիճակը վատ չէ, բայց կարող էր ավելի լավ լինել: Վատն այն է, որ բուժսպասարկումը հասանելի չէ ժողովրդի լայն շրջանակներին: Անհրաժեշտ է համակարգային փոփոխություններ իրականացնել:

Պետք է այնպիսի ենթակառուցվածքներ ստեղծել, որ ազատամարտիկները լինեն պետության ուշադրության և հոգածության ներքո, այնպես, որ բոլորն իրենց գնահատված զգան: Մեր հիվանդանոցում, օրինակ, ամեն տարի մայիս ամսին կատարվում են անվճար վիրահատություններ: Դրանով փորձում ենք օգնել ազատամարտիկների ընտանիքներին: Հավատում եմ, որ առողջապահության ոլորտն ավելի կուժեղանա, կհամալրվի որակյալ մասնագետներով, որը և կնպաստի մեր երկրի հզորացմանը:

– Դուք մասնակցել եք արցախյան պատերազմին, խնդրում եմ պատմեք այդ մասին:

– Այո, հպարտ եմ, որ մասնակցել եմ արցախյան ազատամարտին: Սկզբում ես գումարտակի զինվոր էի, այնուհետև զինվորական հոսպիտալի ղեկավար: 1300-ից ավելի վիրահատություններ ենք կատարել: Հետաքրքիր, տխուր և հիշարժան օրեր էին, որոնք հպարտությամբ եմ հիշում: Արցախում ինձ մոտ էին նաև կինս և երեխաս: Պատերազմի դաշտում զգացողությունները սրվում են, կյանքն ավելի է քաղցրանում, ավելի է մեծանում պատասխանատվությունը յուրաքանչյուր վիրավոր մարտիկի կյանքի փրկության համար, ապրում էինք… Նույն օրը կարող էր և´ զոհ լինել, և´ ծնունդ: Մենք մի օրգանիզմ էինք, պայքարում էինք մի նպատակի համար և հասանք դրան: Եվ ցանկալի է, որ այդ միասնությունը սրբորեն պահպանվի:

– «Առողջապահություն» հանդեսը 55 տարեկան է, ինչպե՞ս եք գնահատում նրա գործունեությունը ոլորտի կայացման և զարգացման համատեքստում:

– «Առողջապահություն» հանդեսը ոչ միայն պրոՖեսիոնալների համար է, այլև բոլորի: Կարծում եմ, որ առողջապահության զարգացման գործում հանդեսը մեծ դեր է ունեցել և´ ԽՍՀՄ-ի, և´ անկախության տարիներին: Վերջին ժամանակաշրջանում ևս, չնայած լրատվամիջոցների բազմազանությանը, հանդեսը կարողանում է լինել արդիական և կատարել իր դերը: Հոբելյանի կապակցությամբ հանդեսի խմբագրակազմին հաջողություններ եմ մաղթում:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ