Կենսաբանական ռիթմերի ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. armeniamedicalcenter.am

Բնության մեջ յուրաքանչյուր երևույթ ցիկլիկ բնույթ ունի՝ տեղատվություն և մակընթացություն, տարվա եղանակների հերթափոխ, ցերեկ և գիշեր: Իսկ մարդու օրգանիզմի վիճակի պատասխանատուներն են կենսառիթմերը, որոնք գործում են ծննդյան օրից սկսած, և արտահայտվում են կենսաբանակաու և ֆիզիոլոգիական ռեակցիաների բնույթի կրկնվող փոփոխությունների ձևով:

Ինքնազգացողությունը և պահվածքը փոխվում են` օրվա ժամերից, տարվա եղանակից կախված: Կլիմայի և ժամային գոտու փոփոխության դեպքում օրգանիզմը կարիք ունի հարմարողականության, որը կարող է տևել մինչև 3 օր:

Կենսառիթմերը տարբերակվում են ըստ ժամանակի՝ տարվա, որը պայմանավորված է արևի շուրջ մոլորակի պտույտով, ամսվա՝ կախված երկրի շուրջը լուսնի պտույտով, օրվա՝ իր առանցքի շուրջ երկրի պտույտով պայմանավորված և այն: Այդ ռիթմերն ազդում են մեր մոլորակի ամբողջ կենդանական, բուսական աշխարհի վրա: Մարդու մոտ դրանք արտահայտվում են դաշտանային ցիկլով, օրվա ընթացքում մարմնի ջերմաստիճանի տատանումով 1 աստիճանի սահմաններում: Տարբերակվում են նաև էկոլոգիական, որը պատասխանատու է արտաքին միջավայրի ադապտացիայի համար, և ֆիզիոլոգիական՝ պուլսը, շնչառությունը, քունը և արթնությունը:

Կան նաև ինտելեկտուալ, հուզական, ֆիզիկական կենսառիթմեր, որոնք ունեն իրենց ցիկլային տևողությունը: Նրանց ակտիվությունը ցիկլի առաջին կեսում է արտահայտվում, գնալով բարձրանում է՝ մեջտեղում հասնում պիկին, հետո քիչ-քիչ նվազում: Ինտելեկտուալ ցիկլը 33 օր է: Սա առավել արտահայտվում է մտավոր աշխատանքով զբաղվողների մոտ:

Հուզական ցիկլը 28 օր է: Ակտիվության պիկը դարձյալ ցիկլի մեջտեղում է: Ավելի բնորոշ է արվեստի բնագավառի մարդկանց:

Ֆիզիկական ցիկլի տևողությունը 23 օր է: Այն բնորոշ է մարզիկներին, սպորտով զբաղվողներին, ամենաակտիվ շրջանը այստեղ ևս ցիկլի կենտրոնում է:

Բիոռիթմերի ճիշտ ցիկլայնությունը պահպանելու համար կարևոր է հետևել առողջ ապրելակերպին և ճիշտ սնվելուն, խուսափել սթրեսներից, ճիշտ կազմակերպել հանգիստը, քնել ժամանակին: Շատ կարևոր է ֆիզիկական ակտիվությունը, մարզումները:

Կենսառիթմերն ազդում են նաև քնի և արթնության վրա: Օրվա կենսառիթմերի անհատական առանձնահատկություններն անվանում են մարդու խրոնոտիպեր:

Ըստ այդ տիպերի մարդիկ բաժանվում են երեք խմբի.

• «բուեր». սիրում են ուշ քնել և ուշ արթնանալ, շատ ակտիվ են երեկոյան և գիշերային ժամերին:
• «արտույտներ». վաղ են արթնանում և շուտ էլ պառկում են քնելու, ակտիվ են օրվա առաջին կեսին,
• «աղավնիներ». որոշակի օրինաչափություն չկա, առավել աշխատողունակ են օրվա կեսին:

Անհրաժեշտ է հաշվի առնել քնի սեփական կենսառիթմը, և օրվա ռեժիմը հարմարեցնել դրան:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ