Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Թերապիա

Իմունիտետ. օրգանիզմի պաշտպանական ռեսուրսները. nairimed.com

Իմունիտետ. օրգանիզմի պաշտպանական ռեսուրսները. nairimed.com

Տեղային իմունիտետ (պատնեշային պաշտպանություն վարակից)

Վարակի գործոնների դեմ պաշտպանության առաջին գիծը մաշկը և լորձաթաղանթներն են, որոնք խոչընդոտում են մանրէների ներթափանցումը հյուսվածքներ և անջատում են նյութեր, որոնք ունեն մանրէասպան ազդեցություն։
Կարևոր գործոն է մեխանիկական պաշտպանությունը։ Այսպես, մաշկի վրա հայտնված մանրէները հեռացվում են վերնամաշկի շերտազատման ժամանակ (թեփի առաջացում, որոշ վարակիչ հիվանդությունների ժամանակ` թեփոտում)։ Ներքին օրգանների կողմից անջատվող լորձն ազդում է որպես պաշտպանական պատնեշ, որը խոչընդոտում է էպիթելային բջիջների վրա մանրեների ամրացումը։ Լորձի կողմից կլանված մանրէները և օտարածին մասնիկները հեռացվում են մեխանիկական ճանապարհով՝ էպիթելի թարթիչների շարժման շնորհիվ՝ հազի և փռշտոցի ժամանակ։ Էպիթելի մակերեսը պաշտպանող այլ մեխանիկական գործոններին կարելի է դասել նաև արցունքների, թքի և մեզի կողմից լվացող ազդեցությունը։

Մեխանիկական պաշտպանությունը լրացվում է մաշկայի գեղձերի՝ քրտնագեղձերի և ճարպագեղձերի արտազատիչ (սեկրետոր) գործունեությամբ։ Քրտինքի կաթնաթթուն և ճարպագեղձերի չհագեցած ճարպաթթուներն օժտված են հակամանրէային ազդեցությամբ։

Օրգանիզմի կողմից արտադրվող շատ հեղուկներում (արտադրություններում) նույնպես պարունակվում են մանրէասպան բաղադրիչներ.

  • արցունքի մեջ, քթի արտադրության և թքի մեջ՝ լիզոցիմ,
  • ստամոքսահյութում՝ թթուներ,
  • բարակ աղիքում՝ ճարպաթթուների ճեղքման արդյունքներ,
  • սերմնահեղուկում՝ սպերմին և ցինկ,
  • կաթի մեջ՝ լակտոպերօքսիդազա։


Օրգանիզմի արտաքին արտազատուկների մեջ հատուկ պաշտպանական գործառույթ է իրականացնում սեկրետոր իմունոգլոբուլին А-ն (IgA)։

Այն պարունակվում է արտազատուկներում և թքագեղձերի, քթի, բերանի, բրոնխների, հեշտոցի, աղիների, միզածորանների, միզապարկի լորձաթաղանթների վրա։ Սեկրետոր իմունոգլոբուլին A-ն լորձաթաղանթի վրա մանրէների կուտակումը և բազմացումը պաշարում է վերջիններիս մակերեսային հակածինների պաշարման ճանապարհով, որոնց օգնությամբ դրանք ամրանում են օրգանների լորձաթաղանթին։

Պատնեշային պաշտպանությունը ինքնատիպ «սաղավարտ» է, որը, ցավոք, թափանցելի է շատ ախտածին գործոնների համար։

Ոչ սպեցիֆիկ իմունային պաշտպանություն (պաշտպանություն բոլոր հարուցիչներից)

Ցանկացած վնասող գործոն, որն ըստ ուժի և տևողության գերազանցում է հյուսվածքի պատնեշային հնարավորությունները, առաջացնում է օրգանիզմի պատասխան պաշտպանական ռեակցիա՝ բորբոքում։

Բորբոքային ռեակցիան ներկայացված է երեք երևույթների միասնությամբ.

  • հարուցիչների ճանաչում և վնասում,
  • անոթային ռեակցիա՝ արյան միկրոշրջանառության խանգարում,
  • բջջային ռեակցիա՝ իմուն համակարգի բջիջների միգրացիա բորբոքման օջախ։


Բորբոքային ռեակցիայի հիմնական խնդիրը հարուցչի ոչնչացումն է և/կամ սեփական քայքայված բջիջներից ազատումը։

Առանձնացվում է հարուցիչների ոչնչացման երկու տեսակ.

  • հարուցչի արտաբջջային քայքայում` պաշտպանության հումորալ գործոններով (արյան շիճուկի ակտիվ սպիտակուցներ),
  • ներբջջային չեզոքացում (ֆագոցիտոզ) (վարակված բջիջների կլանում նեյտրոֆիլների և մակրոֆագերի կողմից՝ կառուցվածքների հետագա ֆերմենտատիվ քայքայմամբ)։


Մանրէային բջիջների ներբջջային ոչնչացումը տեղի է ունենում ֆագոցիտների մեջ։ Հարուցչի կլանման գործընթացը՝ նրա կառուցվածքների հետագա քայքայմամբ, կոչվում է ֆագոցիտոզ։ Այդ գրծընթացն իրականացվում է ֆագոցիտների երկու տեսակով՝ նեյտրոֆիլներով և մակրոֆագերով։ Ֆագոցիտոզը վարակիչ գործոններից օրգանիզմի պաշտպանության բավականին հուսալի մեխանիզմ է, սակայն այս համակարգի «միացումը» հնարավոր է միայն ֆագոցիտի և միկրոօրգանիզմի մոտեցման, ֆագոցիտի մակերեսին միկրոօրգանիզմի ամրացման և ֆագոցիտի թաղանթի ակտիվացման պայմաններում, որը բերում է միկրոօրգանիզմի կլանման։ Մանրէային բջիջները ֆագոցիտներում, սովորաբար, ոչնչանում են մի քանի րոպեների ընթացքում։

Պաշտպանության ներբջջային մեխանիզմներն իրականացվում են մի քանի ճանապարհով.

  • Կոմպլեմենտի սպիտակուցային համակարգն արյան մեջ շրջանառող սպիտակուցներից կարևորագույն պաշտպանության գործոնն է։ Այս համալիրը մի շարք կասկադային ռեակցիաների արդյունքում ձեռք է բերում մանրէների բջջաթաղանթը «ծակելու» ունակություն՝ այդպիսով ոչնչացնելով օտարածին բջիջները։
  • Արյան շիճուկի մյուս սպիտակուցները՝ լիզինները, որոնք հիմնականում ոչնչացնում են գրամ-դրական մանրէները, պատկանում են նաև պաշտպանության հումորալ գործոններին։ Սակայն լիզիններն ակտիվ են միայն բավարար քանակությամբ կալցիումի իոնների առկայությամբ։
  • Բնական հակամարմինները մշտապես առկա են արյան շիճուկում՝ անկախ օրգանիզմ օտարածին մանրէների ներթափանցումից։ Այս հակամարմինները, փոխազդելով տարբեր միկրոօրգանիզմների հետ, չեզոքացնում են դրանց թույները։
  • Ինտերֆերոններն արտադրվում են լեյկոցիտների և մակրոֆագերի կողմից՝ ի պատասխան վիրուսների (ինչպես նաև որոշ նախակենդանիների, բակտերիաների և ռիկետցիաների) ազդեցությանը։ Ինտերֆերոնները լայն սպեկտրի ազդեցության հակավիրուսային գործոններ են։ Սինթեզվող ինտերֆերոնն անջատվում է միջբջջային տարածություն, որտեղ կապվում է հարևան բջիջների ռեցեպտորների հետ։ Դա խթանում է սպիտակուցների սինթեզը, որոնք պաշարում են վիրուսների բազմացումը։
  • Հարուցչի արտաբջջային քայքայումը կարող է տեղի ունենալ լեյկոցիտների գրանուլներում գտնվող ավելի քան 60 ակտիվ սպիտակուցների ազդեցությամբ։ Ակտիվ սպիտակուցները դեգրանուլյացիայի ընթացքում լեյկոցիտների գրանուլներից արտազատվում են արտաքին հյուսվածքներ։ Դեգրանուլյացիայի արդյունավետությունն առավել ինտենսիվ զարգանում է խոշոր օտարածին օբյեկտների (հելմինթներ, նախակենդանիներ) նկատմամբ ռեակցիայի ժամանակ, երբ ֆագոցիտն ունակ չէ կլանել այդ օբյեկտը։


Բջջային և հումորալ գործոններն ակտիվորեն լրացնում են միմյանց։

Սպեցիֆիկ իմունային պաշտպանություն (իմունային պատասխան կոնկրետ հարուցչի նկատմամբ)

Երբ բորբոքային ռեակցիաները չեն կարողանում չեզոքացնել հարուցիչները, զարգանում է պաշտպանության առավել նպատակաուղղված գործողություն՝ իմունային պատասխան, որը հարուցչի նկատմամբ գործարկում է բազմամակարդակ իմունային ռեակցիա։ Սպեցիֆիկ իմունային ռեակցիաների զարգացումը պահանջում է իմունային համակարգի գրեթե բոլոր տեսակի բջիջների փոխազդեցություն։
Իմունային պատասխանի առաջին փուլում ֆագոցիտոզի ընթացքում կլանված հարուցիչը վերամշակվում է մակրոֆագի կողմից և իմունոգեն ձևով նրա հակածինը դուրս է բերվում մակերևույթ (հակածնի ներկայացում)։ Հետագայում հատուկ դեր է խաղում Т-հելփերների ակտիվացումը, որը տեղի է ունենում T-հելփերի կողմից մակրոֆագի մակերևույթին գտնվող համապատասխան հակածնային համալիրի ճանաչման ժամանակ (հակածին ներկայացնող բջիջներ)։ Այս շփման արդյունքում T-հելփերներն սկսում են բաժանվել և մի քանի բաժանումից հետո բաժանվում են երկու պոպուլյացիայի։ Մեկն ակտիվացնում է հումորալ իմունային պատասխանի զարգացումը (իմունոգլոբուլինների և հակամարմինների արտադրությունը), իսկ մյուս պոպուլյացիան բջջային իմունիտետի ակտիվացման անհրաժեշտ բաղադրիչն է (ցիտոտոքսիկ Т-լիմֆոցիտներ)։

Հետագայում ցիտոտոքսիկ T-լիմֆոցիտները մշտապես շրջանառում են ամբողջ օրգանիզմում, ինչին նպաստում է նրանց կյանքի տևողությունը (ամիսներ և տարիներ)։ Մշտական շրջանառության շնորհիվ լիմֆոցիտները զարմանալիորեն արագ հայտնվում են «թեժ կետերում»՝ քայքայելով վիրուսներով վարակված բջիջները։

Հումորալ իմունային պատասխանն ապահովվում է B լիմֆոցիտների կողմից արտադրվող իմունոգլոբուլիններով կամ հակամարմիններով։

Շարժվելով արյան կամ ավշային հունով՝ հակամարմիններն ազդում են լիմֆոցիտից ցանկացած հեռավորության վրա գտնվող օտարածին նյութերի վրա։ Հումորալ իմունային պատասխանի հաշվին տեղի է ունենում հարուցիչների ոչնչացում և՛ միջբջջային տարածությունում, և՛ լորձաթաղանթների վրա գտնվող նրանց թույների չեզոքացում։ Սպեցիֆիկ չեզոքացումն իրականացվում է հակածինների և հակամարմինների միացման հաշվին՝ լուծվող և չլուծվող շրջանառող համալիրների առաջացմամբ, որոնք ակտիվացնում են կոմպլեմենտի սպիտակուցների պաշտպանական համակարգը, բարձրացնում են մակրոֆագերի և նեյտրոֆիլների ֆագոցիտային ակտիվությունը, ուժեղացնում են T-լիմֆոցիտների սպեցիֆիկ ցիտոտոքսիկ ազդեցությունը (այսինքն, բարձրանում է բնական քիլլերների ակտիվությունը)։

Հաստատված են հակածնի առաջին և երկրորդ ներմուծումից հետո հակամարմինների կուտակման դինամիկայի մի շարք օրինաչափություններ։ Հակամարմինների խտության առաջին պիկն առաջանում է մի քանի օր անց (իմունային պատասխանի գաղտնի շրջան) և հիմնականում պայմանավորված է իմունոգլոբուլին М-ի (IgM) ուժեղացած սինթեզով։ Նույն հակածնի երկրորդ ներմուծումից հետո պատասխանի ամպլիտուդն ավելի մեծ է, ավելի երկար է տևում և հիմնականում պայմանավորված է իմունոգլոբուլին G-ի (IgG) սինթեզի աճով։

Հարուցչի նկատմամբ կայուն իմունիտետի ձևավորումը կապված է G դասի իմունոգլոբուլինների հակամարմինների առաջացմամբ։

Սկզբնաղբյուր. nairimed.com
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Մկանային թուլություն։ Ոտքերի թուլություն. nairimed.com
Մկանային թուլություն։ Ոտքերի թուլություն. nairimed.com

Մկանային թուլությունը մկանային ուժի նվազումն է մեկ կամ մի քանի մկաններում, որոնցից ամենահաճախ հանդիպող դրսևորումներից է ոտքերի թուլությունը...

Որո՞նք են մարմնի քորի պատճառները. armeniamedicalcenter.am
Որո՞նք են մարմնի քորի պատճառները. armeniamedicalcenter.am

Մաշկը քորելու ցանկությունը բնական է, քանի դեռ չի դարձել պարբերական և կպչուն...

Ախտորոշում
Ցավ ուսագոտում. armeniamedicalcenter.am
Ցավ ուսագոտում. armeniamedicalcenter.am

Նյարդաբանական հիվանդությունները սկզբնական շրջանում կարող են ընթանալ առանց արտահայտված ախտանշանների: Սակայն բարձիթողի, ուշացրած դեպքերում դրանք անուղղելի բարդությունների պատճառ կարող են լինել...

Ցավ
Հիպերկալիեմիա. armeniamedicalcenter.am
Հիպերկալիեմիա. armeniamedicalcenter.am

Կալիեմիան արյան մեջ կալիումի պարունակության ցուցանիշն է: Սովորաբար, այն տատանվում է 3,6 -5 մմոլ/լ սահմաններում...

Ախտորոշում
Ցավ պոչուկի շրջանում. armeniamedicalcenter.am
Ցավ պոչուկի շրջանում. armeniamedicalcenter.am

Պոչուկը կազմված է 3-5 ողերից, որոնք միացած են աճառային թիթեղներով: Մեծ տարիքում նրանք միանալով` կազմում են մեկ ոսկր...

Ցավ
Կենսաբանական ռիթմերի ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. armeniamedicalcenter.am
Կենսաբանական ռիթմերի ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. armeniamedicalcenter.am

Բնության մեջ յուրաքանչյուր երևույթ ցիկլիկ բնույթ ունի՝ տեղատվություն և մակընթացություն, տարվա եղանակների հերթափոխ, ցերեկ և գիշեր: Իսկ մարդու օրգանիզմի վիճակի պատասխանատուներն են կենսառիթմերը, որոնք գործում են...

Ի՞նչ է հերոնտոլոգիան. armeniamedicalcenter.am
Ի՞նչ է հերոնտոլոգիան. armeniamedicalcenter.am

Ծերությունը կյանքի էտապ է, որը պակաս կարևոր չէ, քան մանկությունը, երիտասարդությունը և հասունությունը: Այդ էտապում մարդը հնարավորություն ունի, կարծես «վերևից», գնահատելու իր կյանքը, անցած ուղին...

Անառողջ մտքերը և հույզերը հիվանդությունների նախապայմաններ. armeniamedicalcenter.am
Անառողջ մտքերը և հույզերը հիվանդությունների նախապայմաններ. armeniamedicalcenter.am

Հիվանդությունների կենսաքիմիական, կլիմայական և այլ պատճառների մասին կարելի է անվերջ խոսել: Սակայն դրանք միայն հետևանքներ են: Հիվանդության առաջնային պատճառը մարդու ներսում է՝ նրա մտքերում, հույզերում...

Հոգեկան առողջություն
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ. armeniamedicalcenter.am
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ. armeniamedicalcenter.am

Հոգնածությունը ֆիզիկական և հուզական ծանրաբեռնվածության հետևանք է: Երբ ստիպված եք ընդունել վիտամիններ, արթնանալուց հետո չեք զգում առույգություն, մեծ հավանականություն կա, որ առկա է քրոնիկ...

Վեգետաանոթային դիստոնիա. armeniamedicalcenter.am
Վեգետաանոթային դիստոնիա. armeniamedicalcenter.am

Վեգետաանոթային դիստոնիան  (ՎԱԴ) տարբեր գործոնների ազդեցության արդյունքում զարգացած համախտանիշ է: Այն բնորոշվում էսիրտ-անոթային համակարգի վեգետատիվ դիսֆունկցիայով, ներքին օրգանների գործունեության տարբեր խանգարումներով...

Ճանապարհորդություն` ինքնաթիռով, թոքերի հիվանդության առկայության դեպքում. nairimed.com
Ճանապարհորդություն` ինքնաթիռով, թոքերի հիվանդության առկայության դեպքում. nairimed.com

Թոքերի հիվանդությունը պետք է չխոչընդոտի ինքնաթիռով ճամփորդելուն։ Եթե Դուք արձակուրդ եք պլանավորում, գործնական ուղևորություն կամ այց հարազատներին և ընկերներին, կարևոր է ճիշտ նախապատրաստվել...

Շնչառական համակարգ
Գլխացավի դեպքում ե՞րբ ավելի մանրամասն հետազոտել. վտանգավորության նշանները. nairimed.com
Գլխացավի դեպքում ե՞րբ ավելի մանրամասն հետազոտել. վտանգավորության նշանները. nairimed.com

Գլխացավով մարդիկ, դիմելով խորհրդատվության, հաճախ հարցնում են՝ նախօրոք ի՞նչ հետազոտություններ պետք է անցնել, որպեսզի առաջին այցը բժշկի մոտ առավելագույն արդյունավետ անցնի...

Ախտորոշում Ցավ
Ոտքերում այրոցի զգացում. armeniamedicalcenter.am
Ոտքերում այրոցի զգացում. armeniamedicalcenter.am

Ոտնաթաթերի այրոցի տարբեր աստիճանի ցավոտ զգացողությունը՝ թեթևից մինչև տանջող, կարող է ուղեկցվել վերջույթների ծակծկոցով, թմրածության զգացողությամբ: Դրանք երբեմն այնքան ցավոտ են, որ խանգարում են քնել...

Ինչ վտանգների մասին է խոսում ոտքերի այտուցը. nairimed.com
Ինչ վտանգների մասին է խոսում ոտքերի այտուցը. nairimed.com

Ոտքերի այտուցը բավականին հաճախ զարգանում է երակների վարիկոզ լայնացման ժամանակ։ Ոտքերի այտուցը հղիության ժամանակ նույնպես հազվադեպ երևույթ չէ, որը կարող է զարգանալ բազմաթիվ պատճառներով...

Սրտանոթաբանություն

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ