Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Թերապիա

Չափում ենք անոթազարկը. նորմա՞ թե շեղում. nairimed.com

Չափում ենք անոթազարկը. նորմա՞ թե շեղում. nairimed.com

Եթե բժշկության հետ կապ չունեցող սովորական մարդուն հարցնեն, թե նա ինչ գիտի անոթազարկի (պուլսի) մասին, ապա նրա պատասխանը աղքատիկ կլինի։ Շատերը վստահորեն ցույց կտան դաստակը և նույնիսկ կցուցադրեն, թե ինչպես չափել անոթազարկը։ Որոշները կհիշեն ընդունված նորմաները, որոնք յուրացրել են դպրոցում։ Սակայն ինչու՞ են իրականացվում այդ չափումները։ Ո՞րն է անոթազարկի նորման, և ինչի՞ մասին են վկայում շեղումները։

Անոթազարկ. ինչի՞ մասին են խոսում անոթային հարվածները


Անոթազարկը կարևորագույն ցուցանիշ է, որն առաջանում է սրտի կծկումների հետևանքով առաջացած անոթների ռիթմիկ տատանումների արդյունքում։ Այն, սովորաբար, համապատասխանում է սրտի կծկումների հաճախությանը (ՍԿՀ)։ Հետևաբար, անոթազարկով կարելի է դատել սրտի աշխատանքի մասին։

Ի՞նչ է անոթազարկը


Հիվանդի վիճակի ախտորոշման համար բժիշկներն ուշադրություն են դարձնում անոթազարկի հետևյալ բնութագրերին.

  • Ռիթմ։ Սա տատանումների հերթագայումն է որոշակի ժամանակում։ Առողջ մարդու մոտ անոթազարկը ռիթմիկ է։ Հարվածները կրկնվում են հավասար ժամանակահատվածում։ Եթե զարկերակային պատերի տատանումները տեղի են ունենում տարբեր տևողությամբ ընդմիջումներով, հիվանդի մոտ առիթմիա է ախտորոշվում։
  • Հաճախություն։ Հաշվում են մեկ րոպեում զարկերակների պատերի կծկումների (հարվածների) թիվը։ Առողջ օրգանիզմում անոթազարկը տատանվում է ընդունված նորմայի սահմաններում (ըստ տարիքի, սեռի)։ Եթե սրտի ախտաբանություն է զարգացել, ապա ՍԿՀ կարող է նորմայից մեծ կամ փոքր լինել։
  • Լեցունություն։ Այս ցուցանիշն արտացոլում է արյան ծավալը, որն արտամղվում է սրտի խոռոչներից դեպի անոթներ։ Նորմայում զարկերակային լուսանցքը լիովին լցվում է։ Այս դեպքում պատերի տատանումները շոշափելիս հստակ զգալի են։ Այս անոթազարկի մասին ասում են, որ այն «լեցուն» է։ Եթե հարվածները շոշափելիս հազիվ զգալի են, ապա անոթազարկը կոչվում է «դատարկ»։


ՍԿՀ-ն բազմաթիվ գործոններով է պայմանավորված, որոնց թվում` տարիքը, սեռը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը։ Սպորտի կանոնավոր պարապմունքների մասին չմոռացող մարդկանց մոտ գրանցվում է դանդաղ անոթազարկ։ Ընդհանուր առմամբ, բոլոր ցուցանիշները պետք է գտնվեն նորմայի սահմաններում։

Եվ այսպես, աղյուսակում ներկայացված են անոթազարկի նորմաներն` ըստ տարիքի։

Տարիքային շրջան     ՍԿՀ նորման տղամարդկանց մոտ, զարկ/ րոպեում     ՍԿՀ նորման կանանց մոտ, զարկ/րոպեում
             
0-1    

 102-162

     102-162
1-2      94-155      94-155
4-8      78-126      78-126
8-12      60-108      60-108
12-18      55-95      55-95
18-25      56-81      56-81
25-35      54-81      59-82
35-45      56-83      59-84
45-55      57-83      60-83
55-65      56-81      59-83
65+      56-79      59-84


Պրոֆեսիոնալ մարզիկների մոտ անոթազարկն ավելի դանդաղ է։ Նրանց համար մշակվել են ՍԿՀ առանձին աղյուսակներ։

Ինչու՞ է անոթազարկը փոփոխվում. ֆիզիոլոգիական նորմաները


Անոթազարկը մշտական մեծություն չէ։ Այն հեշտությամբ արագանում կամ դանդաղում է։ Օրինակ, ուսանողների մոտ, քննություններից առաջ, երբ ապրումներն ուղղակի անտանելի են, սիրտն այնքան ուժեղ է խփում, որ կարծես «փորձում է դուրս թռչել կրծքավանդակից»։ Իսկ երբ մարդը շատ հետաքրքիր պատմություն է լսում, որը կլանում է նրա ամբողջ ուշադրությունը, այնքան է թուլանում, որ անոթազարկը դանդաղում է։

Անոթազարկի փոփոխություն կարող է դիտվել հետևյալ պայմաններում.

  • հանգիստ, թուլացում, քուն, պառկած դիրք (ՍԿՀ-ն նվազում է),
  • սննդի, ալկոհոլի, թեյի, սուրճի ընդունում (անոթազարկը հաճախանում է),
  • ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն, սպորտային պարապմունքներ,
  • որոշ դեղորայքի ընդունում (կարող է արագանալ կամ դանդաղել, տեղեկատվությունը կարելի է գտնել դեղորայքի հրահանգում),
  • հոգեհուզական ապրումներ, արտահայտված վախ, տագնապ և, նույնիսկ, ուրախություն,
  • հորմոնային փոփոխություններ կանանց մոտ, որոնց ժամանակ նվազում է էսթրոգենի խտությունը (բերում է անոթազարկի հաճախացման),
  • տենդ (ՍԿՀ արագանում է, քանի որ սիրտը ստիպված խիտ արյուն է մղում),
  • շինության մեջ տոթը կամ շոգը (անոթազարկը հաճախանում է)։


Անոթազարկի հաճախացումը կամ դանդաղումը, որին նախորդում են վերոնշյալ պատճառները, ախտաբանություն չեն համարվում։ Մարդու մոտ կարող է դիտվել ՍԿՀ կարճաժամկետ հաճախացում մինչև 100 զ/ր, իսկ երբեմն նույնիսկ մինչև 170 զ/ր։ Եթե այս ցուցանիշներն առաջացել են չափազանց ծանրաբեռնվածության կամ հուզական ցնցումների արդյունքում, ապա համարվում են ֆիզիոլոգիական նորմա։

Նորմայից շեղումներ. ինչի՞ մասին է վկայում անոթազարկը


Անոթազարկի չափումն ախտորոշիչ միջոցառում է, ինչպիսին ջերմաստիճանի չափումն է կամ` հիվանդի զննումը։ Այդ պատճառով չարժե մտածել, որ ՍԿՀ-ի որոշումը բավարար է ախտորոշման համար։ Այն սրտի աշխատանքի առաջնային ուսումնասիրումն է, որը հնարավորություն է տալիս սրտաբանին հասկանալ, թե ինչ ուղղությամբ պետք է մտածի։

Բարձր անոթազարկ


Եթե անոթազարկը զգալիորեն գերազանցում է աղյուսակում բերված նորմալ ցուցանիշները, ապա հիվանդի մոտ հաճախասրտություն է ախտորոշվում։ Այս ախտանիշը, եթե ֆիզիոլոգիական հաճախացում չէ, բնորոշ է բազմաթիվ հիվանդությունների։

Սովորաբար, ախտաբանական հաճախասրտությունն ուղեկցվում է լրացուցիչ նշաններով (սա ախտաբանական ախտանշի և ֆիզիոլոգիականի միջև հիմնական տարբերություններից է).

  • Ցավ` կրծքավանդակում,
  • հևոց,
  • գլխապտույտ,
  • քրտնարտադրություն,
  • նախաուշագնացային վիճակ և ուշագնացություն,
  • տեսողական խանգարումներ,
  • թուլություն,
  • վերջույթների դող։


Հաճախացած անոթազարկը կարող է վկայել հետևյալ ախտաբանությունների մասին.

  • կարդիոսկլերոզ,
  • զարկերակային գերճնշում,
  • միոկարդիտ,
  • բրոնխաթոքային ախտաբանություններ,
  • կարդիոմիոպաթիա,թունավորում,
  • ուռուցքային հիվանդություններ,
  • կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարում,
  • հորմոնային խանգարումներով ուղեկցվող հիվանդություններ,
  • նեյրոցիրկուլյատոր դիստոնիա,
  • հիպոկալեմիա,
  • հիպօքսիա,
  • վարակիչ-բորբոքային գործընթացներ։


Ի՞նչ անել, եթե անոթազարկը հաճախացել է։ ՍԿՀ առաջնային հաճախացման դեպքում կարելի է հանգստացնողներ խմել՝ ալոճ, կատվախոտ, կորվալոլ, առյուծագի, քաջվարդ։ Սակայն, եթե առանց պատճառի նոպան կրկնվում է, ապա անհրաժեշտ է դիմել բժշկի, ով կգտնի պատճառը և ճիշտ բուժում կնշանակի։

Ցածր անոթազարկ


ՍԿՀ-ի նորմայից նվազումը (եթե խոսքը ֆիզիոլոգիական նվազման մասին չէ, որն, օրինակ, բնորոշ է մարզիկներին ) նույնպես վկայում է որոշ հիվանդությունների զարգացման մասին։ Այն կոչվում է հազվասրտություն։

Անոթազարկի դանդաղումը կարող է վկայել հետևյալ ախտաբանությունների մասին.

  • էնդոկրին հիվանդություններ (վահանաձև գեղձի թերֆունկցիա),
  • թթվածնային քաղց, որի ժամանակ հիպօքսիան բացասաբար է անդրադառնում սինուսային հանգույցի վրա,
  • սրտամկանի ինֆարկտ,
  • հեպատիտ,
  • թունավարակներ,
  • մենինգիտ,
  • խոցային հիվանդություն,
  • գանգուղեղային վնասվածքներ,
  • որովայնային տիֆ,
  • սինուսային հանգույցի թուլության համախտանիշ,
  • ուղեղի ուռուցքներ,
  • սեպսիս,
  • ենթաոստայնային արյունազեղում,ուղեղի այտուց։


Ի՞նչ անել, եթե անոթազարկը ցածր է։ Շատ հաճախ հազվասրտությունն ազդարարում է օրգանիզմում ընթացող ծանր ախտաբանությունների մասին, որոնցից որոշների դեպքում անհրաժեշտ է անհետաձգելի բժշկական օգնություն։ Այդ պատճառով ՍԿՀ նվազման դեպքում անհրաժեշտ է անմիջապես դիմել բժշկի և լիովին հետազոտվել։

Անոթազարկը և զարկերակային ճնշման (ԶՃ) տատանումները
Անոթազարկի ավելացումը կամ դանդաղումը միշտ չէ, որ ուղեկցվում է ճնշման համապատասխան ավելացմամբ կամ նվազմամբ։ Այնուամենայնիվ, որոշակի փոխկապակցվածություն այս չափանիշների միջև կա։

Բժիշկները պնդում են, որ ԶՃ և անոթազարկի ցուցանիշների համակցությամբ կարելի է կասկածել որոշակի ախտաբանությունների զարգացում.

  • Նորմալ ճնշում և բարձր անոթազարկ։ Սա բնորոշ է ինտոքսիկացիային, վեգետաանոթային դիստոնիային, տենդին։
  • ՍԿՀ հաճախացում և ցածր ճնշում։ Սա բավականին վտանգավոր համակցություն է, որը կարող է հուշել լուրջ խանգարումների մասին, ինչպիսիք են կարդիոգեն շոկը, հեմոռագիկ շոկը։ Այդ պատճառով նման ցուցանիշների դեպքում անհրաժեշտ է անմիջապես շտապօգնություն կանչել։
  • Անոթազարկի հաճախացում և բարձր ճնշում։ Հենց այս վիճակներն են դիտվում ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում, ինչպես նաև ինտենսիվ մարզումներից հետո։ Բացի այդ, այս ցուցանիշները կարող են վկայել էնդոկրին խանգարումների, սիրտ-անոթային հիվանդությունների մասին։
  • Բարձր ճնշման ֆոնին` անոթազարկի նվազեցում։ Այս ախտանիշները, սովորաբար, արհեստական ճանապարհով են առաջանում։ Հաճախ նման կլինիկական պատկեր դիտվում է զարկերակային գերճնշումով տառապող հիվանդների մոտ, ովքեր սրտի վրա ազդող դեղեր են ընդունում (օրինակ, բետա-պաշարիչներ)։


Սեփական օրգանիզմն անոթազարկի կտրուկ տատանումներից պաշտպանելու համար բժիշկները խորհուրդ են տալիս կանոնավոր զբաղվել սպորտով, թողնել ծխելը, ալկոհոլի չարաշահումը և լիարժեք քնել։ Ճիշտ կենսակերպը թույլ կտա ո՛չ միայն նորմալացնել ՍԿՀ-ն, այլ նաև կանխել շատ հիվանդությունների զարգացումը։

Սկզբնաղբյուր. nairimed.com
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ցավ պոչուկի շրջանում. armeniamedicalcenter.am
Ցավ պոչուկի շրջանում. armeniamedicalcenter.am

Պոչուկը կազմված է 3-5 ողերից, որոնք միացած են աճառային թիթեղներով: Մեծ տարիքում նրանք միանալով` կազմում են մեկ ոսկր...

Ցավ
Կենսաբանական ռիթմերի ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. armeniamedicalcenter.am
Կենսաբանական ռիթմերի ազդեցությունն օրգանիզմի վրա. armeniamedicalcenter.am

Բնության մեջ յուրաքանչյուր երևույթ ցիկլիկ բնույթ ունի՝ տեղատվություն և մակընթացություն, տարվա եղանակների հերթափոխ, ցերեկ և գիշեր: Իսկ մարդու օրգանիզմի վիճակի պատասխանատուներն են կենսառիթմերը, որոնք գործում են...

Ի՞նչ է հերոնտոլոգիան. armeniamedicalcenter.am
Ի՞նչ է հերոնտոլոգիան. armeniamedicalcenter.am

Ծերությունը կյանքի էտապ է, որը պակաս կարևոր չէ, քան մանկությունը, երիտասարդությունը և հասունությունը: Այդ էտապում մարդը հնարավորություն ունի, կարծես «վերևից», գնահատելու իր կյանքը, անցած ուղին...

Անառողջ մտքերը և հույզերը հիվանդությունների նախապայմաններ. armeniamedicalcenter.am
Անառողջ մտքերը և հույզերը հիվանդությունների նախապայմաններ. armeniamedicalcenter.am

Հիվանդությունների կենսաքիմիական, կլիմայական և այլ պատճառների մասին կարելի է անվերջ խոսել: Սակայն դրանք միայն հետևանքներ են: Հիվանդության առաջնային պատճառը մարդու ներսում է՝ նրա մտքերում, հույզերում: Բացասական հույզերը քայքայիչ են․ դրանց հետևանքով խանգարվում է օրգանիզմի շատ գործընթացների, օրգան-համակարգերի աշխատանքը:

Հիվանդությունն սկսվում է, երբ բացասական հույզերը առաջացնում են էներգետիկ անհավասարակշռություն:

Գոյություն ունեն աշխարհընկալման բազմաթիվ արտահայտություններ՝ ձայն, աղմուկ, հոտեր, ալիքային տատանումներ (վիբրացիա), գույն և այլն:  Այդ ամբողջ տեղեկատվությունը հավաքվում է գլխուղեղում, դառնում մտքերի և հույզերի ձևավորման հումք:

Դրական և բացասական հույզերը օրգանիզմի համար կարող են լինել և՛ օգտակար, և՛ վնասակար: Օրինակ, վախը կենտրոնացնում է օրգանիզմի ներքին պաշարները, բայց կարող է նաև ընկճախտ առաջացնել: Կարճատև վախը դրդում է էնդոկրին համակարգը, մակերիկամների աշխատանքը՝ նրանց ստիպելով  սթրեսային հորմոններ արտադրել, առաջին հերթին՝ ադրենալին: Դրա հետևանքով փոխվում է օրգանիզմի ներքին գործընթացների ռեժիմը, հոմեոստազը, արագանում է սրտի ռիթմը, բարձրանում է զարկերակային ճնշումը, արագանում է շնչառությունը:  Այս բոլոր փոփոխություններն օգնում են օրգանիզմն ազատելու տոքսիններից, հետո այն դարձյալ վերադառնում է նորմալ վիճակի:

Բայց երբ ուժեղ հույզը, վախը կրկնվում է պարբերաբար և տևում երկար, օրգանիզմը սպառում է իր ներքին պաշարները և անցնում է աշխատանքային այլ ռեժիմի՝ զարգանում են տարբեր հիվանդություններ, առաջին հերթին` վեգետաանոթային դիստոնիա, նաև՝ կոլիտներ, գաստրիտ, վահանագեղձի խնդիրներ, ալերգիաներ և այլն:

Հոգեկան առողջություն
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ. armeniamedicalcenter.am
Քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ. armeniamedicalcenter.am

Հոգնածությունը ֆիզիկական և հուզական ծանրաբեռնվածության հետևանք է: Երբ ստիպված եք ընդունել վիտամիններ, արթնանալուց հետո չեք զգում առույգություն, մեծ հավանականություն կա, որ առկա է քրոնիկ...

Վեգետաանոթային դիստոնիա. armeniamedicalcenter.am
Վեգետաանոթային դիստոնիա. armeniamedicalcenter.am

Վեգետաանոթային դիստոնիան  (ՎԱԴ) տարբեր գործոնների ազդեցության արդյունքում զարգացած համախտանիշ է: Այն բնորոշվում էսիրտ-անոթային համակարգի վեգետատիվ դիսֆունկցիայով, ներքին օրգանների գործունեության տարբեր խանգարումներով...

Ճանապարհորդություն` ինքնաթիռով, թոքերի հիվանդության առկայության դեպքում. nairimed.com
Ճանապարհորդություն` ինքնաթիռով, թոքերի հիվանդության առկայության դեպքում. nairimed.com

Թոքերի հիվանդությունը պետք է չխոչընդոտի ինքնաթիռով ճամփորդելուն։ Եթե Դուք արձակուրդ եք պլանավորում, գործնական ուղևորություն կամ այց հարազատներին և ընկերներին, կարևոր է ճիշտ նախապատրաստվել...

Շնչառական համակարգ
Գլխացավի դեպքում ե՞րբ ավելի մանրամասն հետազոտել. վտանգավորության նշանները. nairimed.com
Գլխացավի դեպքում ե՞րբ ավելի մանրամասն հետազոտել. վտանգավորության նշանները. nairimed.com

Գլխացավով մարդիկ, դիմելով խորհրդատվության, հաճախ հարցնում են՝ նախօրոք ի՞նչ հետազոտություններ պետք է անցնել, որպեսզի առաջին այցը բժշկի մոտ առավելագույն արդյունավետ անցնի...

Ախտորոշում Ցավ
Իմունիտետ. օրգանիզմի պաշտպանական ռեսուրսները. nairimed.com
Իմունիտետ. օրգանիզմի պաշտպանական ռեսուրսները. nairimed.com

Տեղային իմունիտետ (պատնեշային պաշտպանություն վարակից)

Վարակի գործոնների դեմ պաշտպանության առաջին գիծը մաշկը և լորձաթաղանթներն են...

Ոտքերում այրոցի զգացում. armeniamedicalcenter.am
Ոտքերում այրոցի զգացում. armeniamedicalcenter.am

Ոտնաթաթերի այրոցի տարբեր աստիճանի ցավոտ զգացողությունը՝ թեթևից մինչև տանջող, կարող է ուղեկցվել վերջույթների ծակծկոցով, թմրածության զգացողությամբ: Դրանք երբեմն այնքան ցավոտ են, որ խանգարում են քնել...

Ինչ վտանգների մասին է խոսում ոտքերի այտուցը. nairimed.com
Ինչ վտանգների մասին է խոսում ոտքերի այտուցը. nairimed.com

Ոտքերի այտուցը բավականին հաճախ զարգանում է երակների վարիկոզ լայնացման ժամանակ։ Ոտքերի այտուցը հղիության ժամանակ նույնպես հազվադեպ երևույթ չէ, որը կարող է զարգանալ բազմաթիվ պատճառներով...

Սրտանոթաբանություն
Արյան մեջ ցածր խոլեսթերին. արդյո՞ք վտանգավոր է. nairimed.com
Արյան մեջ ցածր խոլեսթերին. արդյո՞ք վտանգավոր է. nairimed.com

Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ)՝ սիրտ-անոթային ախտաբանությունների ամենատարածված պատճառներն են գերճնշումը, ծխելը և բարձր խոլեսթերինը...

Սրտանոթաբանություն
Վեգետատիվ-անոթային դիստոնիա. armeniamedicalcenter.am
Վեգետատիվ-անոթային դիստոնիա. armeniamedicalcenter.am

Վեգետատիվ-անոթային դիստոնիան  (ՎԱԴ) վեգետատիվ գործառույթային խանգարումներով հիվանդություն է՝ տարբեր դրսևորումներով, և ախտորոշվում են ախտանշանների հիման վրա...

Խոլեցիստիտ. armeniamedicalcenter.am
Խոլեցիստիտ. armeniamedicalcenter.am

Խոլեցիստիտը լեղապարկի բորբոքումն է: 85-95 տոկոս դեպքերում այն ի հայտ է գալիս լեղաքարային հիվանդությամբ տառապողների մոտ: Հիվանդության այլ պատճառներն են՝ լեղու կանգը, բակտերիալ վարակը...

Վիրաբուժություն
Յոդի անբավարարություն` օրգանիզմում. nairimed.com
Յոդի անբավարարություն` օրգանիզմում. nairimed.com

Հավանաբար լսել եք օրգանիզմում յոդի անբավարարության մասին: Հիմնականում վահանաձև գեղձի հիվանդությունների պատճառը մարդու օրգանիզմում յոդի պակասն է...

Վիտամիններ և միներալներ Ներզատաբանություն

Notice: Undefined index: HTTP_X_FORWARDED_FOR in /sites/med-practic.com/classes/flud_class.php on line 33

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ