Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Թերապիա

«Կտրուկ վեր կացավ և ընկավ», կամ` ի՞նչ է օրթոստատիկ թերճնշումը (կոլափս). nairimed.com

«Կտրուկ վեր կացավ և ընկավ», կամ` ի՞նչ է օրթոստատիկ թերճնշումը (կոլափս). nairimed.com

Այսպես են կոչում կտրուկ կանգնելիս կամ երկարատև անշարժ կանգնած մնալուց, կամ մեծ ֆիզիկական աշխատանք կատարելուց հետո ուշագնացության զարգացումը, երբ տեղի է ունենում գիտակցության կորուստ։

Որո՞նք են օրթոստատիկ թերճնշման պատճառները


Թերճնշումը կամ օրթոստատիկ շոկը զարգանում է արյան ճնշման կարգավորման խանգարման ժամանակ, երբ այն կտրուկ ընկնում է և ուղեղի արյունամատակարարումը նվազում է։

Օրթոստատիկ թերճնշում կարող է զարգանալ հետևյալ իրավիճակներում.

  • օրգանիզմում շրջանառող արյան ամբողջ ծավալի նվազում՝ հիպովոլեմիա,
  • ուղեղի անոթների տոնուսի իջեցում,
  • որոշ դեղերի և նյութերի ազդեցություն։


Հիպովոլեմիա կարող է առաջանալ արյան մեծ կորուստների՝ վնասվածքների, արյունահոսությունների ժամանակ, կանանց մոտ՝ առատ դաշտանի դեպքում։

Արյան պլազմայի ծավալը նվազում է առատ քրտնարտադրության, օրինակ` տենդի, չափազանց ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ, հատկապես շոգ պայմաններում։

Օրգանիզմից շատ հեղուկ  դուրս է գալիս նաև առատ միզարտադրության դեպքում, ինչը տեղի է ունենում որոշ հիվանդությունների ժամանակ։

Փսխման և լուծի ժամանակ օրգանիզմը նույնպես հեղուկ է կորցնում, որն անհրաժեշտ է լրացնել։

Այս բոլոր գործոնները բերում են շրջանառող արյան ծավալի նվազեցման, ինչի արդյունքում առաջանում է օրթոստատիկ կոլափս։

Ուղեղի անոթների տոնուսը, հատկապես դրանց ժամանակին նեղացումը և լայնացումը, ապահովում է օրգանիզմի նորմալ աշխատանքը։ Անոթների տոնուսը կարգավորվում է նյարդային համակարգի կողմից։ Երբ այս կամ այն պատճառով այդ կարգավորումը խանգարվում է, կարող է առաջանալ օրթոստատիկ շոկ։

Նյարդային իմպուլսների աշխատանքի խանգարումը տեղի է ունենում տարբեր հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են` շաքարային դիաբետը, վեգետա-անոթային դիստոնիան, թոքային զարկերակների թրոմբոզը, աթերոսկլերոզը, սակավարյունությունը, մակերիկամների ուռուցքը, ինչպես նաև երկարատև անկողնային ռեժիմը։

Անոթների տոնուսը կարող է անկայուն լինել հորմոնային փոփոխությունների դեպքում, որոնք տեղի են ունենում դեռահասության շրջանում, հղիության, դաշտանադադարի ժամանակ։

Օրթոստատիկ շոկը որոշ դեղերի կողմնակի ազդեցություն է (հակագերճնշումային դեղերը, արագ ազդող միզամուղները, նիտրատները, Պարկինսոնի հիվանդության ժամանակ կիրառվող դեղերը, թմրանյութերը և այլն)։

Ռիսկի գործոններն են.

  • հուզական լարումները,
  • սթրեսը,
  • դեպրեսիվ վիճակները,
  • արտահայտված գերհոգնածությունը, այդ թվում` մտավոր, ֆիզիկական, հոգեբանական,
  • սպիրտային խմիչքների կիրառումը։


Ի՞նչ ախտանիշներով է դրսևորվում օրթոստատիկ թերճնշումը

Պառկած դիրքից կտրուկ կանգնելիս, երկարատև կանգնած մնալիս, ինչպես նաև չափազանց ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ դիտվում են հետևյալ նշանները.

  • հանկարծակի  արտահայտված ընդհանուր թուլության առաջացում,
  • մաշկի գունատություն,
  • գլխապտույտ,
  • տեսողական խանգարումներ (վարագույրի շղարշի, ճանճերի տեսքով),
  • հնարավոր է` սրտխառնոց, փսխում,
  • բնորոշ է գիտակցության մթագնումը, ուշագնացությունը,
  • հնարավոր են վերջույթների ցնցումներ,
  • երբեմն լինում է ակամա միզարձակում։


Ինչպե՞ս ախտորոշել օրթոստատիկ թերճնշումը
Այս վիճակն ախտորոշվում է զարկերակային ճնշման տվյալներով. այն չափում են կանգնած (ցածր) և պառկած (նորմալ) վիճակում, ապա  համեմատում են արժեքները։

Օրթոստատիկ թերճնշում ախտորոշվում է, երբ թվերի տարբերությունը կազմում է (մմ.ս.ս).

  • սիստոլիկը՝ 20 մմ.ս.ս   և ավելի,
  • դիաստոլիկը՝ 10 մմ.ս.ս  և ավելի։


Բացի այդ, ուշադրություն են դարձնում ուղեղի արյան շրջանառության անբավարարության նշանների վրա՝ գունատություն, ուշագնացություն և այլն։

Ախտորոշման համար հատուկ թեստ են կիրառում՝ օրթոստատիկ փորձ։ Այն իրականացնում են հետևյալ կերպ. մարդուն տեղավորում են պտտվող սեղանի վրա և թողնում են պառկած` 5 րոպե։ Այնուհետև սեղանը կտրուկ բարձրացնում են՝ պահելով ուղղահայաց դիրքում։ 

Իրականացնում են նաև այլ հետազոտություններ.

  • արյան կլինիկական հետազոտություն (սակավարյունության հայտնաբերում),
  • արյան կենսաքիմիական հետազոտություն (ներքին օրգանների աշխատանքի գնահատում),
  • արյան մեջ հորմոնների որոշում,
  • սրտի աշխատանքի հետազոտում, վեգետատիվ խանգարումների հայտնաբերում (հոլտեր մոնիտորինգ),
  • նյարդաբանական թեստեր։


Բուժումը նշանակվում է ըստ ախտաբանության առաջացման պատճառների։

Ինչո՞վ է վտանգավոր օրթոստատիկ թերճնշումը


Օրթոստատիկ թերճնշման վիճակը չի կարելի անտեսել։ Այն կարող լուրջ ախտաբանության նշան լինել, որն անհրաժեշտ է բուժել։

Գլխուղեղի արյունամատակարարման անբավարարության հետևանքով առաջացած մշտական թթվածնային քաղցը վտանգավոր է հիշողության վատթարացումով, նյարդաբանական խանգարումների զարգացմամբ։ Տարեցներին այս վիճակը սպառնում է կաթվածով, թուլամտությամբ (դեմենցիայով)։

Բացի այդ, անսպասելի ուշագնացությունները կարող են վնասվածքի պատճառ լինել՝ ընկնելու հետևանքով։

Կանխարգելիչ որոշ միջոցառումներ


Ախտանիշների առաջացման դեպքում անհրաժեշտ է վերանայել ընդունվող դեղերը, հնարավոր է ախտանիշները պայմանավորված լինեն այդ դեղորայքի կողմնակի ազդեցություններով ։

Չի կարելի կտրուկ շարժումներ անել, պետք է խուսափել ուժեղ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից, երկարատև կանգնելուց, հնարավորության դեպքում՝ հուզական ապրումներից։

Եթե հիվանդը երկարատև անկողնային ռեժիմում է գտնվել, անհրաժեշտ է աստիճանաբար դուրս գալ այդ ռեժիմից։ Անկողնուց վեր կենալուց առաջ հարկ է պառկած, այնուհետև` նստած վիճակում մի քանի  ոչ բարդ վարժություններ անել։

Սննդակարգի մեջ ցանկալի է սահմանափակել մսով, հատկապես յուղոտ ճաշատեսակները, սուր համեմունքները։ Պետք է հրաժարվել սպիրտային խմիչքից։ Ջուր պետք է խմել բավարար քանակությամբ՝ կանխելով ջրազրկումը։


Նոպաները շարունակվելու դեպքում պետք է դիմել բժշկի։

Սկզբնաղբյուր. nairimed.com
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Չափում ենք անոթազարկը. նորմա՞ թե շեղում. nairimed.com
Չափում ենք անոթազարկը. նորմա՞ թե շեղում. nairimed.com

Եթե բժշկության հետ կապ չունեցող սովորական մարդուն հարցնեն, թե նա ինչ գիտի անոթազարկի (պուլսի) մասին, ապա նրա պատասխանը աղքատիկ կլինի։ Շատերը վստահորեն ցույց կտան դաստակը և նույնիսկ կցուցադրեն...

Սրտանոթաբանություն
Ավիտամինոզ. armeniamedicalcenter.am
Ավիտամինոզ. armeniamedicalcenter.am

Ավիտամինոզը օրգանիզմին և օրգան-համակարգերի լիարժեք գործունեության համար անհրաժեշտ վիտամինների լիովին բացակայությունն է: Այս վիճակը հաճախ շփոթում են հիպովիտամինոզի հետ...

Վիտամիններ և միներալներ
Ինչու՞ են սառչում ոտքերը. մասնագետը պատասխանում է ընթերցողների հարցերին. nairimed.com
Ինչու՞ են սառչում ոտքերը. մասնագետը պատասխանում է ընթերցողների հարցերին. nairimed.com

«Նաիրի» ԲԿ թերապևտ Ռուզաննա Ամյանը՝ պատասխանելով ընթերցողների հարցին, թե ինչո՞ւ են սառչում ոտքերը, նշել է, որ վերջին շրջանում հաճախ են լսում այսպիսի գանգատ։ Ըստ նրա՝ պատճառները բազմաթիվ են: Ընդունված է առանձնացնել ախտաբանական և ֆիզիոլոգիական պատճառները...

Ինչո՞վ է սրտային հազը տարբերվում սովորական հազից. nairimed.com
Ինչո՞վ է սրտային հազը տարբերվում սովորական հազից. nairimed.com

Ի՞նչ է նշանակում սրտային հազ։ Մենք գիտենք, որ հազը բրոնխաթոքային համակարգի խանգարման նշան է։ Եթե մարդուն տանջում է հազը, ապա պատճառը կարող է լինել բրոնխիտը, թոքաբորբը, թոքերի տուբերկուլոզը։ Բժիշկներից քչերն են նման...

Սրտանոթաբանություն Շնչառական համակարգ
Սառը ձեռքեր և ոտքեր. անհատական առանձնահատկությու՞ն, թե՞ վտանգավոր ազդակ. nairimed.com
Սառը ձեռքեր և ոտքեր. անհատական առանձնահատկությու՞ն, թե՞ վտանգավոր ազդակ. nairimed.com

Անշուշտ, շրջապատում կան մարդիկ, ում ոտքերն ու ձեռքերը մշտապես սառն են, նույնիսկ տաք շինության ներսում կամ շոգին։ Ի՞նչ է դա. օրգանիզմի առանձնահատկությու՞ն, թե՞ հիվանդության ախտանիշ...

Հանկարծակի առաջացած գլխապտույտ. nairimed.com
Հանկարծակի առաջացած գլխապտույտ. nairimed.com

Կտրուկ տեղից վեր կենալը կամ գլխի արագ շարժումը կարող են տհաճ հույզերի մի ամբողջ հեղեղ ստեղծել։ Այնպիսի զգացողություն է առաջանում, կարծես աշխարհը պտտվում է։ Հավասարակշռությունը պահելու համար անհրաժեշտ է...

Շատ հորանջելու պատճառները. nairimed.com
Շատ հորանջելու պատճառները. nairimed.com

Հորանջելը բնական գործընթաց է, որը բնորոշ է յուրաքանչյուրիս։ Բոլորս էլ ժամանակ առ ժամանակ հորանջում ենք և դա բացարձակապես նորմալ է։ Սակայն, երբեմն հորանջելը շատ հաճախ է կրկնվում...

Կրծքավանդակում ցավային համախտանիշը որովայնի խոռոչի հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am
Կրծքավանդակում ցավային համախտանիշը որովայնի խոռոչի հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Ցավային համախտանիշը բնորոշ է որովայնի խոռոչի շատ հիվանդությունների: էզոֆագիտի ժամանակ դիտվում է կրծոսկրի հետևում մշտական այրոց, կերակրափողի երկարությամբ ցավն ուժեղանում է կլման ժամանակ, կապված սառը...

Վիրաբուժություն
Ճաքեր բերանի անկյուններում. armeniamedicalcenter.am
Ճաքեր բերանի անկյուններում. armeniamedicalcenter.am

Անգուլյար ստոմատիտը կամ անգուլիտը, կամ անգուլյար խեյլիտը բերանի անկյունների մաշկի կամ բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտաբանական վիճակ է, որն ուղեկցվում է ճաքերի առաջացմամբ՝ ստրեպտոկոկերի կամ դրոժանման սնկերի...

Պորտալարային արյան ցողունային բջիջները. biostem.am
Պորտալարային արյան ցողունային բջիջները. biostem.am

Ծնողներին առաջարկվում է յուրահատուկ հնարավորություն՝ պահպանելով նորածնի պորտալարային արյունը, հոգալ իրենց երեխայի ապագան: Այս էտապում պորտալարային արյան ցողունային բջիջներն օգտագործվում են ավելի քան 80 հիվանդության...

Հևոց. armeniamedicalcenter.am
Հևոց. armeniamedicalcenter.am

Թթվածնի անբավարարության ադանշանը /հիմնական մատակարարներն են սիրտը և թոքերը/ թափառող նյարդով հասնում է գլխուղեղ և ակտիվացնում շնչական կենտրոնը, որն իր հերթին, շնչառության ռիթմի արագացման հրահանգ է տալիս...

Շնչառական համակարգ
Թոքի քաղցկեղ. որոնք ե՞ն բուժման նոր մոտեցումները
Թոքի քաղցկեղ. որոնք ե՞ն բուժման նոր մոտեցումները

Հայաստանում ամեն տարի գրանցվում է թոքի  քացկեղի 1375 նոր դեպք, ու քաղցկեղի այս տեսակը առաջին տեղում է մեր երկրում մահացության հանգեցնող քաղցկեղային հիվանդությունների թվում: Նման վիճակագրությունը չի կարող չանհանգստացնել թե...

Շնչառական համակարգ
Ի՞նչ հիվանդություններ են բուժվում ցողունային բջիջների օգնությամբ. biostem.am
Ի՞նչ հիվանդություններ են բուժվում ցողունային բջիջների օգնությամբ. biostem.am

ՍԱԿԱՎԱՐՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ապլաստիկ սակավարյունություն, բնածին դիզերիտրոպոետիկ սակավարյունություն, Ֆանկոնի սակավարյունություն...

Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am
Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am

Մարդու կյանքը, իհարկե գունավորվում է վառ էմոցիաներով, ինչպես դրական, այնպես էլ՝ բացասական, հատկապես սթրեսներով և ապրումներով...

Հոգեկան առողջություն

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ