Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Թերապիա

Ցերեկային լույսն ու առողջությունը

Ցերեկային լույսն ու առողջությունը

Ամռանը ցերեկային լույսը երկարատև է, ձմռանը` կարճատև: Սա բնության օրենքն է, նորմալ բնական գործընթաց: Այնուամենայնիվ, մշտական փոփոխություններին հարմարվելը երբեմն շատ դժվար է: Արևային լույսի անբավարարությունից...

 

…գիրանում ենք

 

Երկար տարիներ կարծիք կար, թե ցրտի պատճառով մարդիկգիրանում են. օրգանիզմին ավելի շատ էներգիա է հարկավոր, որպեսզի այն տաքանա, դրա համար ախորժակը բացվում է: Վերջերս մասնագետներն ավելի հաճախ են սկսել վիճաբանել այս հարցի շուրջ: Ժամանակակից մարդը ձմռան մեծ մասն անցկացնում է տաք տարածքում և այդ պատճառով նրա օրգանիզմը լրացուցիչ էներգիա չի պահանջում: Ձմռանն ավելորդ կիլոգրամներ հավաքելու պատճառն ավելի շուտ ցերեկային լույսի անբավարարությունն է:

 

Արևի լույսի ազդեցության ներքո օրգանիզմն արտադրում է վիտամին D. այն անհրաժեշտ է ոսկրերի ամրացման համար: Սակայն քչերին է հայտնի, որ դա այս վիտամինի միակ գործառույթը չէ: «Արևային» վիտամինն անհրաժեշտ է լեպտինի արտադրման համար: Այն հատուկ հորմոն է, որը պատասխանատու է ուտելու ժամանակ հագեցածության զգացողության համար: Եթե դրա քանակությունն անբավարար է, ապա քաղցը հագեցնելն էլ ավելի է դժվարանում. սովորական չափաբաժինները թվում է, թե ավելի քիչ են և մարդն սկսում է ավելի շատ ուտել ու, համապատասխանաբար, ավելորդ քաշ հավաքել:

 

Քաշի կարգավորման առումով վիտամին D-ի կարևոր դերը հաստատվել է հետազոտությամբ: Վերջերս Շվեդիայի գիտնականները հետազոտել են 100 գեր մարդկանց, նրանց 70%-ի մոտ օրգանիզմում այս վիտամինի անբավարարություն է նկատվել: Հետազոտության բոլոր մասնակիցներին հավելումների տեսքով վիտամին D է նշանակվել և արդեն երկու ամիս անց նրանց մեծ մասը սկսել է նիհարել: Ընդ որում, սննդի առումով ոչ մի չի սահմանափակում  չի եղել:

 

Եզրակացությունը պարզ է. լավ ինքնազգացողությունն ու կազմվածքը պահպանելու համար, հարկ է օրգանիզմն ապահովել վիտամին D-ով: Ցավոք, սննդի օգնությամբ դա շատ դժվար է լրացնել: Այս կարևոր տարրն առկա է բոլոր տեսակի կաթնամթերքի, ձկան յուղի և ձողաձկան լյարդի մեջ: Սակայն, առաջին հերթին, դրա քանակությունն աննշան է նշված մթերքի մեջ, երկորդը դրանք բարձր կալորիականությամբ են (օրինակ, ձողաձկան լյարդի մեջ 612 կկալ է, որն ավելի շատ է, քան շոկոլադի մեջ) ու դրանց ամենօրյա օգտագործումից ավելի շատ կգիրանաք, քան օրգանիզմում լեպտինի անբավարարությունից: Արևային լույսը կալորիա չի տալիս, սակայն ամիջապես ապահովում է վիտամին D-ով:


…մելամաղձոտ ենք դառնում

 

Այսօր շատերն են խոսում սեզոնային դեպրեսիայի մասին. իբր թե այն ավելի շատ է նկատվում աշնանն ու գարնանը: Իրականում մեծ մասամբ դեպքերում դա ոչ մի դեպրեսիա էլ չէ. պարզապես տրամադրության անկում է: Եվ ամենից շատ արտահայտվում է ոչ թե մարտին կամ նոյեմբերին, այլ հենց հունվար-փետրվարին:

 

Պատճառը նույն արևային լույսի անբավարարությունն է: Երբ այն թափանցում է աչքի ցանցենու մեջ, գլխուղեղ է մղվում նյարդային ազդակը. ժամանակն է սերոտոնին արտադրել: Այս նյութը երբեմն անվանում են երջանկության հորմոն և դա պատահական չէ: Սերոտոնինն օժտված է հանգստացնող ազդեցությամբ, հանում է նյարդային լարվածությունը, թուլացնում և բավարարվածության զգացում  առաջացնում: Խթանել սերոտոնինի արտադրությանը, հնարավոր է սննդի մեջ օգտագործելով հնդկահավի կրծքամիս, բանան կամ շոկոլադ: Այս մթերքները պարունակում են տրիպտոֆան ամինաթթուներ, որոնցից էլ արտադրվում է երջանկության հորմոնը: Սակայն արևային լույսի անբավարարության դեպքում, դրա արտադրումը կտրուկ նվազում է:

 

…վատ ենք քնում

 

Ինչքան կարճ է լուսային օրը, այնքան շուտ է մարդը ցանկանում քնել: Այս կանոնը գործել է հազարամյակների ընթացքում: Սակայն ներկայումս այն գործնականում չի աշխատում, ընդհակառակը, ձմռանը շատերի մոտ է քնի հետ կապված խնդիրներ առաջանում:

 

Նորմայում օրգանիզմը երեկոյան պետք է արտադրի մելատոնին հորմոնը: Դրա հիմնական գործառույթն օրական ռիթմերի կարգավորումն է: Երբ մելատոնինի խտությունը մեծանում է, քնելու պահանջն է ավելանում: Եվ, երբ մելատոնինի խտությունը պակասում է, ավելի ակտիվ ու առույգ ենք դառնում և, նույնիսկ, քնել չենք ցանկանում: Ձմռանը մելատոնինի անբավարարություն շատերն են զգում: Դրա պատճառները մի քանիսն են, սակայն ամենակարևորն այն է, որ հազվադեպ ենք արևի լույսի տակ գտնվում: Բանն այն է, որ տվյալ հորմոնն արտադրվում է մեզ արդեն ծանոթ սերոտոնինից:

 

…հիվանդանում ենք

 

Ձմեռը մրսածության ժամանակաշրջանն է, և ինչքան էլ զարմանալի է, դա նույնպես կապված է արևային լույսի անբավարարության հետ: Կալիֆոռնիայի համալսարանի գիտնականները վերջերս հաստատել են. վիտամին D-ն անհրաժեշտ է, որպեսզի օրգանիզմում ժամանակին աշխատեն իմունային հակազդումները, որոնք պաշտպանում են հիվանդություններից և պայքարում դրանց դեմ: Եթե արևային լույսը քիչ է, վտանգավոր վիրուսներն ու մանրէներն իրենց ավելի անկաշկանդ են զգում:

 

Ամերիկացի բժիշկներից ստացված մեկ այլ հաղորդագրության համաձայն, արևային լույսի քրոնիկական անբավարարությունը կարող է հանգեցնել սրտի իշեմիկ հիվանդության, սրտային անբավարարության և վաղ ինսուլտի: Բանն այն է, որ վիտամին D-ն նաև մասնակցում է զարկերակային ճնշման, արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակի կարգավորմանը, օգնում վերահսկել բորբոքային գործընթացները:

 

Ի՞նչ անել

 

Արևային լույսի անբավարարության պատճառով առաջացած տհաճությունների ցանկը կարելի է շարունակել. դա և´ կոտրվածքներ ստանալու հակվածությունն է, և´ մաշկի վիճակի վատացումը, և´ տեսողության ժամանակավոր նվազումը: Սակայն հարցն այն, թե ինչպես պայքարել դրանց դեմ: 

 

Իրականում խնդիրն այն չէ, թե արևային լույսը քիչ է (չնայած ձմռանը արևածագից մինչև արևամուտ մոտ 8 ժամ է, 6 ժամ ավելի պակաս, քան ամռանը): Որպեսզի օրգանիզմի օրական պահանջը վիտամին D-ով լրացվի, հարկ է արևի տակ ընդամենը 15 րոպե գտնվել` բաց դեմքով: Այս ժամանակը բավարար է, որպեսզի գլխուղեղն սկսի սերոտոնին արտադրել (փողոցում արևապաշտպան ակնոց պետք չէ կրել, որպեսզի լույսը թափանցի աչքի ցանցենու մեջ): Ամպամած եղանակին դրսում գտնվելը երկարացնել մինչև կես ժամ: 

 

Հանգստյան օրերին աշխատեք արևի տակ շատ գտնվել. զբոսանքներն ավելի երկար պետք է լինեն և, հնարավորության դեպքում, ավելի ակտիվ: Արագ քայլքը, թեթև վարժությունները, դահուկներով սահելն ավելի շատ սերոտոնին կտան, չէ որ դրա արտադրման համար ոչ միայն արևային լույս է պետք, այլև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն: Այդպիսով կնվազեն նաև սիրտ-անոթային հիվանդությունների զարգացման ռիսկն ու կամրանա իմունիտետը:

 

Ցուրտ և ամպամած եղանակին օգտակար է սոլյարի հաճախելը, սակայն շատ կարևոր է  այն չչարաշահել: Օրգանիզմի աջակցման համար բավական է արհեստական արևի տակ մնալ շաբաթական ընդամենը 5 րոպե:

Հեղինակ. Ն.Ա.
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 6-7.2012
Աղբյուր. med-practic.com
Լուսանկարը. euro-light.com.ua
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ինչու՞ են սառչում ոտքերը. մասնագետը պատասխանում է ընթերցողների հարցերին. nairimed.com
Ինչու՞ են սառչում ոտքերը. մասնագետը պատասխանում է ընթերցողների հարցերին. nairimed.com

«Նաիրի» ԲԿ թերապևտ Ռուզաննա Ամյանը՝ պատասխանելով ընթերցողների հարցին, թե ինչո՞ւ են սառչում ոտքերը, նշել է, որ վերջին շրջանում հաճախ են լսում այսպիսի գանգատ։ Ըստ նրա՝ պատճառները բազմաթիվ են: Ընդունված է առանձնացնել ախտաբանական և ֆիզիոլոգիական պատճառները...

Ինչո՞վ է սրտային հազը տարբերվում սովորական հազից. nairimed.com
Ինչո՞վ է սրտային հազը տարբերվում սովորական հազից. nairimed.com

Ի՞նչ է նշանակում սրտային հազ։ Մենք գիտենք, որ հազը բրոնխաթոքային համակարգի խանգարման նշան է։ Եթե մարդուն տանջում է հազը, ապա պատճառը կարող է լինել բրոնխիտը, թոքաբորբը, թոքերի տուբերկուլոզը։ Բժիշկներից քչերն են նման...

Սրտանոթաբանություն Շնչառական համակարգ
Սառը ձեռքեր և ոտքեր. անհատական առանձնահատկությու՞ն, թե՞ վտանգավոր ազդակ. nairimed.com
Սառը ձեռքեր և ոտքեր. անհատական առանձնահատկությու՞ն, թե՞ վտանգավոր ազդակ. nairimed.com

Անշուշտ, շրջապատում կան մարդիկ, ում ոտքերն ու ձեռքերը մշտապես սառն են, նույնիսկ տաք շինության ներսում կամ շոգին։ Ի՞նչ է դա. օրգանիզմի առանձնահատկությու՞ն, թե՞ հիվանդության ախտանիշ...

«Կտրուկ վեր կացավ և ընկավ», կամ` ի՞նչ է օրթոստատիկ թերճնշումը (կոլափս). nairimed.com
«Կտրուկ վեր կացավ և ընկավ», կամ` ի՞նչ է օրթոստատիկ թերճնշումը (կոլափս). nairimed.com

Այսպես են կոչում կտրուկ կանգնելիս կամ երկարատև անշարժ կանգնած մնալուց, կամ մեծ ֆիզիկական աշխատանք կատարելուց հետո ուշագնացության զարգացումը, երբ տեղի է ունենում գիտակցության կորուստ...

Հանկարծակի առաջացած գլխապտույտ. nairimed.com
Հանկարծակի առաջացած գլխապտույտ. nairimed.com

Կտրուկ տեղից վեր կենալը կամ գլխի արագ շարժումը կարող են տհաճ հույզերի մի ամբողջ հեղեղ ստեղծել։ Այնպիսի զգացողություն է առաջանում, կարծես աշխարհը պտտվում է։ Հավասարակշռությունը պահելու համար անհրաժեշտ է...

Շատ հորանջելու պատճառները. nairimed.com
Շատ հորանջելու պատճառները. nairimed.com

Հորանջելը բնական գործընթաց է, որը բնորոշ է յուրաքանչյուրիս։ Բոլորս էլ ժամանակ առ ժամանակ հորանջում ենք և դա բացարձակապես նորմալ է։ Սակայն, երբեմն հորանջելը շատ հաճախ է կրկնվում...

Կրծքավանդակում ցավային համախտանիշը որովայնի խոռոչի հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am
Կրծքավանդակում ցավային համախտանիշը որովայնի խոռոչի հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Ցավային համախտանիշը բնորոշ է որովայնի խոռոչի շատ հիվանդությունների: էզոֆագիտի ժամանակ դիտվում է կրծոսկրի հետևում մշտական այրոց, կերակրափողի երկարությամբ ցավն ուժեղանում է կլման ժամանակ, կապված սառը...

Վիրաբուժություն
Ճաքեր բերանի անկյուններում. armeniamedicalcenter.am
Ճաքեր բերանի անկյուններում. armeniamedicalcenter.am

Անգուլյար ստոմատիտը կամ անգուլիտը, կամ անգուլյար խեյլիտը բերանի անկյունների մաշկի կամ բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտաբանական վիճակ է, որն ուղեկցվում է ճաքերի առաջացմամբ՝ ստրեպտոկոկերի կամ դրոժանման սնկերի...

Պորտալարային արյան ցողունային բջիջները. biostem.am
Պորտալարային արյան ցողունային բջիջները. biostem.am

Ծնողներին առաջարկվում է յուրահատուկ հնարավորություն՝ պահպանելով նորածնի պորտալարային արյունը, հոգալ իրենց երեխայի ապագան: Այս էտապում պորտալարային արյան ցողունային բջիջներն օգտագործվում են ավելի քան 80 հիվանդության...

Հևոց. armeniamedicalcenter.am
Հևոց. armeniamedicalcenter.am

Թթվածնի անբավարարության ադանշանը /հիմնական մատակարարներն են սիրտը և թոքերը/ թափառող նյարդով հասնում է գլխուղեղ և ակտիվացնում շնչական կենտրոնը, որն իր հերթին, շնչառության ռիթմի արագացման հրահանգ է տալիս...

Շնչառական համակարգ
Թոքի քաղցկեղ. որոնք ե՞ն բուժման նոր մոտեցումները
Թոքի քաղցկեղ. որոնք ե՞ն բուժման նոր մոտեցումները

Հայաստանում ամեն տարի գրանցվում է թոքի  քացկեղի 1375 նոր դեպք, ու քաղցկեղի այս տեսակը առաջին տեղում է մեր երկրում մահացության հանգեցնող քաղցկեղային հիվանդությունների թվում: Նման վիճակագրությունը չի կարող չանհանգստացնել թե...

Շնչառական համակարգ
Ի՞նչ հիվանդություններ են բուժվում ցողունային բջիջների օգնությամբ. biostem.am
Ի՞նչ հիվանդություններ են բուժվում ցողունային բջիջների օգնությամբ. biostem.am

ՍԱԿԱՎԱՐՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ապլաստիկ սակավարյունություն, բնածին դիզերիտրոպոետիկ սակավարյունություն, Ֆանկոնի սակավարյունություն...

Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am
Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am

Մարդու կյանքը, իհարկե գունավորվում է վառ էմոցիաներով, ինչպես դրական, այնպես էլ՝ բացասական, հատկապես սթրեսներով և ապրումներով...

Հոգեկան առողջություն
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am

Շնչառական հիվանդություններն ամենահաճախն են հանդիպում, քանի որ հիմնականում վիրուսային ծագում ունեն և փոխանցվում են օդակաթիլային ճանապարհով: Հետևաբար, քանի դեռ հաճախ հանդիպող շնչառական վիրուսների...

Մանկական հիվանդություններ Բժշկի ընդունարանում
Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am
Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am

Եթե Դուք տարբեր հիվանդությունների պատճառով՝ ալերգիա, շիզոֆրենիա, արթրիտ, խոցային խնդիրներ և այլն, դիմում եք զանազան դեղորայքային միջոցների ընդունման, բայց դրանք ոչ միշտ են օգնում, ապա պատճառն այն է, որ դեղերը ճիշտ չեն ընդունվում...

Դեղամիջոցներ

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ