Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Թերապիա

Հովհաննես Մանվելյան. Դեմենցիան սոցիալական խնդիր է

Հովհաննես Մանվելյան. Դեմենցիան սոցիալական խնդիր է

Մեզանում շատ հաճախ թաքցնում են, որ իրենց մեծահասակը հիշողության կորուստ ունի։ «Համարում են, որ ինչպես հոգեկան կամ վեներական հիվանդություն ունենալն է ամոթ, այնպես էլ՝ դեմենցիան։ Ցավոք, այսօր մեր հասարակական մոտեցումն այդպիսին է։


Քաղաքակիրթ աշխարհում արդեն 30 տարի է դեմենցիայի, Ալցհեյմերի հիվանդության մասին ամեն օր հեռուստատեսությամբ խոսում են։ Մեզ մոտ ընդունված չէ այդ հիվանդությունների մասին բարձրաձայնել։ Մեզանում մարդիկ չեն ուզում իմացվի, որ ընտանիքը նման խնդիր ունի։ Ավելին՝ փորձում են տարիներ շարունակ փակ դռների ետեւում պահել։ Որովհետեւ տարեց հիվանդը կարող է դռան հետեւից դուրս գալ եւ, իրենց կարծիքով, մի խայտառակություն անել՝ որից կամաչեն։ Եվ խնդիրը, որը պետք է լինի հասարակական՝ դառնում է ընտանեկան։

Ամբողջ աշխարհում դեմենցիայով մեկ հիվանդով մոտ 12 մարդ է զբաղվում՝ խնամող, բարեկամ, բժիշկ, բուժքույր, սոցիալական աշխատող, կինեզոթերապեւտ եւ այլք։ Մեզ մոտ այդ հոգսը մնում է զուտ ընտանիքի եւ հատկապես հիվանդին խնամողի վրա։ Բայց ոչ ոք պրոֆեսիոնալ խնամող չէ եւ ոչ ոք չի վճարվում իր ազգականին խնամելու համար։ Մինչդեռ շատ երկրներում դրա համար անգամ հիվանդի հարազատ զավակին են վճարում։

ԱՄՆ-ում շատերն են տեսել պապիկ–տատիկների «մանկապարտեզ»։ Դրա իմաստը հենց այն է, որ նման մարդկանց գոնե ցերեկները համախմբեն մեկ վայրում, որտեղ կան համապատասխան մասնագետներ եւ պայմաններ, որ ընտանիքն էլ կարողանա իր կյանքով ապրել՝ աշխատանք, դպրոց եւ այլն»,-ասում է ԵՊԲՀ-ի նյարդաբանության ամբիոնի վարիչ, բժշկական գիտությունների դոկտոր Հովհաննես Մանվելյանը։


Մասնագետը բացատրում է, որ եթե ժամանակին բժշկի չեն դիմում, եւ դեմենցիայով կամ Ալցհեյմերի հիվանդությամբ տառապողն անհրաժեշտ բուժում չի ստանում, ապա գալիս է մի պահ, որ նա մշտական խնամքի կարիք է ունենում, այսինքն կորցնում է ինքնուրույնությունը։ Իսկ եթե ընտանիքի բոլոր անդամներն աշխատում կամ սովորո՞ւմ են։ Ուրեմն որեւէ մեկին պետք է վարձել։ Իսկ որտեղի՞ց գտնել որակյալ խնամող։ Ցավոք, մենք դեռ չունենք նման հիվանդներ խնամողներ պատրաստող ինստիտուտ։

Բժիշկը կարեւորում է նաեւ տանը որոշակի փոփոխություններ կատարելու հանգամանքը, որպեսզի հիվանդը վայր չընկնի, կարողանա սեփական կարիքները հոգալ։

«Պետք է խոստովանել, որ մեր երկրում նման հիվանդներ ունենալը չափազանց մեծ բեռ է ընտանիքների համար։ Շատ դեպքերում, չպատկերացնելով իրական վիճակը՝ խնդիրը լուծելու փոխարեն ավելի է խորացվում եւ բարդացվում։ Եվ արդյունքում արժանապատիվ մահը, ինչը նույնքան կարեւոր է՝ որքան արժանապատիվ ապրելը, դառնում է դժոխք»,–իր մտահոգություններն է հայտնում Հովհաննես Մանվելյանը։

Ինչպիսի՞ն է իրավիճակը Հայաստանում, որքա՞ն է մեզանում այդ հիվանդություններով տառապողների թիվը։
Հարցիս մասնագետը դժվարանում է պատասխանել։

«Մեր հասարակության մեջ շատ բարդ է բժշկական նման հետազոտություն կատարելը։ Որովհետեւ խնդիրն ավելի շատ թաքցնում են։ Իրական պատկերն ունենալու համար պետք է ոչ միայն բժշկական, այլեւ հասարակական շատ կազմակերպություններ ներգրավել։

Հայաստանում արդեն մի քանի տարի է, ինչ բժշկական համալսարանի հովանավորությամբ գործում է Ալցհեյմերի ասոցիացիան, որի ստեղծմանը նպաստել են Ալցհեյմերի ծրագրերով զբաղվող մի քանի ամերիկահայ մասնագետներ։ Պրոֆեսոր Միքայել Աղաջանովի ղեկավարությամբ ասոցիացիան մեծ ջանքեր է գործադրում խնդիրը հանրությանը թե՛ սոցիալական եւ թե՛ բժշկական ուղղությամբ հասցնելու համար։


Հասարակությանը պետք է սովորեցնել, որ մոռացկոտ դարձած տատիկը կամ մայրիկը ոչ թե չարացել են կամ վատն են, դրա համար չեն անում այն, ինչ նախկինում արել են, այլ առողջական լուրջ խնդիր ունեն։


Միաժամանակ բժիշկներին ենք կրթում, որ այդ խնդիրը տեսնեն եւ ախտորոշեն այն ժամանակ, երբ հնարավոր է իսկապես օգտակար լինել եւ բուժել հիվանդին։ Այս երկու ուղղությամբ էլ հիմա շատ լուրջ աշխատանք է տարվում»,–վստահեցնում է նյարդաբանը։

Դրա վկայությունն է Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի ղեկավարության հովանավորությամբ «Մուրացան» կլինիկայում դեմենցիայի կաբինետի ստեղծումը։

Այստեղ անվճար խորհրդատվություն է տրվում։ Համալսարանի նյարդաբանության ամբիոնի նեղ մասնագետները հատուկ վերապատրաստվել են, որպեսզի կարողանան հասկանալ՝ կա՞, արդյոք, խնդիրը, թե՝ ոչ։ Իսկ եթե կա՝ հնարավոր բուժման տարբերակները քննարկեն եւ օգնեն։

«Ամենակարեւորը՝ հիվանդը պետք է պատասխանի մի քանի հարցերի։ Վերապատրաստվող մասնագետների, ընտանեկան բժիշկների համար այս թեմայով մի քանի դասախոսություններ ենք պատրաստել, որպեսզի խորությամբ հասկանան խնդիրը։ Իմանան, թե հատկապես ի՞նչ ախտանշանների վրա ուշադրություն դարձնեն, հիվանդին ի՞նչ հարցեր տան։ Օրինակ՝ տարրական խնդիր՝ կարելի է երեք բառ ասել եւ կարճ ժամանակ անց խնդրել կրկնել՝ անցկացնելով հիշողության ստուգում։

Դեմենցիայի կենտրոնում հետազոտությունն անանուն է։ Գրանցվում են միայն նրանք, ովքեր խնդիր ունեն»,–ասում է Հովհաննես Մանվելյանը։

Չնայած այն բանին, որ մասնագետները հնարավոր բոլոր ատյաններում բարձրաձայնում են խնդիրը, սակայն, ցավալիորեն, իրական հիվանդները խուսափում են այցելել նման կենտրոններ։ Նախընտրում են դիմել ընտանեկան բժիշկներին կամ այն մասնագետներին՝ ում վստահում են՝ անկախ նեղ մասնագիտությունից։

Հովհաննես Մանվելյանը նշում է, որ Հայաստանում այսօր կա անհրաժեշտ այն դեղորայքը, որ զարգացած երկրներում կիրառվում է այս հիվանդության բուժման համար։ Եվ բոլոր մասնագետները հնարավորինս տեղեկացված են ու կարող են դրանք նշանակել։

«Եթե ճիշտ ժամանակին ախտորոշվի, եւ հիվանդը սկսի դեղորայքի ընդունումը, ապա մեկ ամսվա ընթացքում ուղղակի աներեւակայելի արդյունքներ են ստացվում։ Իսկ եթե ուշ է ախտորոշվել, երբ «թերապեւտիկ պատուհանն» արդեն բաց է թողնված, ապաքինման հույսեր տածելն անիմաստ է»,–ասում է Հովհաննես Մանվելյանը։

Այնպես որ, հետեւեք ձեր վիճակին ու վարքին։ Արդյո՞ք չեք մոռանում ձեր տան հասցեն կամ ձեր զավակի անունը։ Եթե նշաններ կան, ապա անմիջապես դիմեք մասնագետների օգնությանը։

Հեղինակ. Անահիտ ՀԱՅԹԱՅԱՆ
Սկզբնաղբյուր. hhpress.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ինչու՞ են սառչում ոտքերը. մասնագետը պատասխանում է ընթերցողների հարցերին. nairimed.com
Ինչու՞ են սառչում ոտքերը. մասնագետը պատասխանում է ընթերցողների հարցերին. nairimed.com

«Նաիրի» ԲԿ թերապևտ Ռուզաննա Ամյանը՝ պատասխանելով ընթերցողների հարցին, թե ինչո՞ւ են սառչում ոտքերը, նշել է, որ վերջին շրջանում հաճախ են լսում այսպիսի գանգատ։ Ըստ նրա՝ պատճառները բազմաթիվ են: Ընդունված է առանձնացնել ախտաբանական և ֆիզիոլոգիական պատճառները...

Ինչո՞վ է սրտային հազը տարբերվում սովորական հազից. nairimed.com
Ինչո՞վ է սրտային հազը տարբերվում սովորական հազից. nairimed.com

Ի՞նչ է նշանակում սրտային հազ։ Մենք գիտենք, որ հազը բրոնխաթոքային համակարգի խանգարման նշան է։ Եթե մարդուն տանջում է հազը, ապա պատճառը կարող է լինել բրոնխիտը, թոքաբորբը, թոքերի տուբերկուլոզը։ Բժիշկներից քչերն են նման...

Սրտանոթաբանություն Շնչառական համակարգ
Սառը ձեռքեր և ոտքեր. անհատական առանձնահատկությու՞ն, թե՞ վտանգավոր ազդակ. nairimed.com
Սառը ձեռքեր և ոտքեր. անհատական առանձնահատկությու՞ն, թե՞ վտանգավոր ազդակ. nairimed.com

Անշուշտ, շրջապատում կան մարդիկ, ում ոտքերն ու ձեռքերը մշտապես սառն են, նույնիսկ տաք շինության ներսում կամ շոգին։ Ի՞նչ է դա. օրգանիզմի առանձնահատկությու՞ն, թե՞ հիվանդության ախտանիշ...

«Կտրուկ վեր կացավ և ընկավ», կամ` ի՞նչ է օրթոստատիկ թերճնշումը (կոլափս). nairimed.com
«Կտրուկ վեր կացավ և ընկավ», կամ` ի՞նչ է օրթոստատիկ թերճնշումը (կոլափս). nairimed.com

Այսպես են կոչում կտրուկ կանգնելիս կամ երկարատև անշարժ կանգնած մնալուց, կամ մեծ ֆիզիկական աշխատանք կատարելուց հետո ուշագնացության զարգացումը, երբ տեղի է ունենում գիտակցության կորուստ...

Հանկարծակի առաջացած գլխապտույտ. nairimed.com
Հանկարծակի առաջացած գլխապտույտ. nairimed.com

Կտրուկ տեղից վեր կենալը կամ գլխի արագ շարժումը կարող են տհաճ հույզերի մի ամբողջ հեղեղ ստեղծել։ Այնպիսի զգացողություն է առաջանում, կարծես աշխարհը պտտվում է։ Հավասարակշռությունը պահելու համար անհրաժեշտ է...

Շատ հորանջելու պատճառները. nairimed.com
Շատ հորանջելու պատճառները. nairimed.com

Հորանջելը բնական գործընթաց է, որը բնորոշ է յուրաքանչյուրիս։ Բոլորս էլ ժամանակ առ ժամանակ հորանջում ենք և դա բացարձակապես նորմալ է։ Սակայն, երբեմն հորանջելը շատ հաճախ է կրկնվում...

Կրծքավանդակում ցավային համախտանիշը որովայնի խոռոչի հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am
Կրծքավանդակում ցավային համախտանիշը որովայնի խոռոչի հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Ցավային համախտանիշը բնորոշ է որովայնի խոռոչի շատ հիվանդությունների: էզոֆագիտի ժամանակ դիտվում է կրծոսկրի հետևում մշտական այրոց, կերակրափողի երկարությամբ ցավն ուժեղանում է կլման ժամանակ, կապված սառը...

Վիրաբուժություն
Ճաքեր բերանի անկյուններում. armeniamedicalcenter.am
Ճաքեր բերանի անկյուններում. armeniamedicalcenter.am

Անգուլյար ստոմատիտը կամ անգուլիտը, կամ անգուլյար խեյլիտը բերանի անկյունների մաշկի կամ բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտաբանական վիճակ է, որն ուղեկցվում է ճաքերի առաջացմամբ՝ ստրեպտոկոկերի կամ դրոժանման սնկերի...

Պորտալարային արյան ցողունային բջիջները. biostem.am
Պորտալարային արյան ցողունային բջիջները. biostem.am

Ծնողներին առաջարկվում է յուրահատուկ հնարավորություն՝ պահպանելով նորածնի պորտալարային արյունը, հոգալ իրենց երեխայի ապագան: Այս էտապում պորտալարային արյան ցողունային բջիջներն օգտագործվում են ավելի քան 80 հիվանդության...

Հևոց. armeniamedicalcenter.am
Հևոց. armeniamedicalcenter.am

Թթվածնի անբավարարության ադանշանը /հիմնական մատակարարներն են սիրտը և թոքերը/ թափառող նյարդով հասնում է գլխուղեղ և ակտիվացնում շնչական կենտրոնը, որն իր հերթին, շնչառության ռիթմի արագացման հրահանգ է տալիս...

Շնչառական համակարգ
Թոքի քաղցկեղ. որոնք ե՞ն բուժման նոր մոտեցումները
Թոքի քաղցկեղ. որոնք ե՞ն բուժման նոր մոտեցումները

Հայաստանում ամեն տարի գրանցվում է թոքի  քացկեղի 1375 նոր դեպք, ու քաղցկեղի այս տեսակը առաջին տեղում է մեր երկրում մահացության հանգեցնող քաղցկեղային հիվանդությունների թվում: Նման վիճակագրությունը չի կարող չանհանգստացնել թե...

Շնչառական համակարգ
Ի՞նչ հիվանդություններ են բուժվում ցողունային բջիջների օգնությամբ. biostem.am
Ի՞նչ հիվանդություններ են բուժվում ցողունային բջիջների օգնությամբ. biostem.am

ՍԱԿԱՎԱՐՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ապլաստիկ սակավարյունություն, բնածին դիզերիտրոպոետիկ սակավարյունություն, Ֆանկոնի սակավարյունություն...

Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am
Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am

Մարդու կյանքը, իհարկե գունավորվում է վառ էմոցիաներով, ինչպես դրական, այնպես էլ՝ բացասական, հատկապես սթրեսներով և ապրումներով...

Հոգեկան առողջություն
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am
Շնչառական հիվանդացությունը մանկական տարիքում. Սերգեյ Սարգսյան. arabkirjmc.am

Շնչառական հիվանդություններն ամենահաճախն են հանդիպում, քանի որ հիմնականում վիրուսային ծագում ունեն և փոխանցվում են օդակաթիլային ճանապարհով: Հետևաբար, քանի դեռ հաճախ հանդիպող շնչառական վիրուսների...

Մանկական հիվանդություններ Բժշկի ընդունարանում
Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am
Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am

Եթե Դուք տարբեր հիվանդությունների պատճառով՝ ալերգիա, շիզոֆրենիա, արթրիտ, խոցային խնդիրներ և այլն, դիմում եք զանազան դեղորայքային միջոցների ընդունման, բայց դրանք ոչ միշտ են օգնում, ապա պատճառն այն է, որ դեղերը ճիշտ չեն ընդունվում...

Դեղամիջոցներ

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ