Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ալերգոլոգիա

Բերանի խոռոչի ալերգիկ դրսևորումներ

Ալերգիա տերմինն ունի հունական ծագում և նշանակում է օտար ներգործություն: Ըստ էության խոսքը վերաբերում է օրգանիզմի իմունային համակարգի ուրույն ռեակցիային, որը զարգանում է արտաքին ծագման որոշ նյութերի (ալերգենների) նկատմամբ այդ նույն նյութերով գերզգայուն դարձած մարդու մոտ:

 

Ալերգենների դեր կարող են կատարել որոշ քիմիական նյութեր (կենցաղային, արդյունաբերական), դեղանյութեր, բույսեր, մանրէներ և այլն: Բացի այդ, ալերգենները կարող են ունենալ նաև ներքին ծագում (որոշ պայմաններում վերափոխված բջիջներ, նրանց քայքայված նյութեր): Վերջիններս կոչվում են աուտոալերգեններ, իսկ երևույթը` աուտոալերգիա: Ե´վ մեկ, և´ մյուս դեպքում տվյալ անհատի մոտ զարգացող ռեակցիան կարող է պայմանավորված լինել միայն մեկ կամ մի քանի նյութերով:

 

Ալերգիկ հիվանդություններով տառապող մարդկանց թիվը գնալով ավելանում է, իսկ հիվանդությունները` ավելի ու ավելի բարդ դրսևորումներ ձեռք բերում, պայմանավորված մարդուն շրջապատող արտաքին միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխություններով:

 

Ստոմատոլոգիայում հանդիպում են շրթունքների, այտերի ներսային մակերեսների, լնդերի, քիմքի, բկանցքի ալերգիկ ախտահարումներ: Ըստ որում, ախտահարումը կարող է լինել միայն տեղային բնույթի կամ ունենալ տարածուն (ընդհանուր) ալերգիկ հիվանդության տեղային արտահայտություն: Ալերգենը օրգանիզմ ներթափանցելուց հետո զարգացող ալերգիկ ռեակցիան կարող է արտահայտվել անմիջապես` վայրկյանների ընթացքում կամ դանդաղ` ժամերի և օրերի ընթացքում:

  

Ալերգիկ շրթնաբորբեր (խեյլիտներ)

 

Առաջացման հաճախակի պատճառներից են արևի ճառագայթները, օդերևութաբանական գործոնները (քամի, ջերմային տատանումներ, օդի չորություն), քիմիական տարրերով հագեցած փոշոտ օդը, շրթներկը, գրգռիչ սննդանյութերը և այլն: Ալերգիկ շրթնաբորբերով ավելի հաճախ հիվանդանում են 20-60 տարեկան կանայք, հիմնականում կապված շրթներկերի և կոսմետիկ այլ միջոցների օգտագործման հետ: Ալերգիկ շրթնաբորբի դեպքեր արձանագրվել են փոքր տարիքի երեխաների մոտ, որն առաջացել է խաղալիքները շրթունքների հետ շփվելու պատճառով: Գյուղական վայրերում ախտահարման պատճառ կարող են դառնալ նաև գյուղատնտեսական կուլտուրաների մշակման համար օգտագործվող թունաքիմիկատները և արևի ճառագայթները:

 

Նկ. 1. Ալերգիկ

թերթաթափական

շրթնաբորբ (չոր ձև)

 Նկ. 2. Ալերգիկ թերթա

թափական շրթնաբորբ 

(թաց ձև)

 Նկ. 3. Օդերևութաբանական

շրթնաբորբ  (այտուց,

թեփուկներ,ճաքեր)

 

Սկզբնական շրջանում հիվանդության կլինիկան արտահայտվում է շրթունքների կարմիր երիզի, մոտակա մաշկի ու լորձաթաղանթի վառ կարմրությամբ, այտուցով, առանձին դեպքերում նաև բշտիկներով: Օրեր անց դրանք կեղևապատվում են, թեփոտվում, չորանում, ճաքճքում (նկ. 1-3):

 

Եթե հիվանդը ժամանակին չի դիմում բժշկի, ապա պրոցեսը ձեռք է բերում քրոնիկական ընթացք` պարբերական սրացումների ու թարախային բարդությունների զարգացումով:

 

Ալերգիկ ստոմատիտներ

 

Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ալերգիկ բորբոքումների (ստոմատիտներ) պատճառներից են նաև ընդհանուր կամ տեղային ձևով օգտագործվող դեղանյութերը, ատամների պրոթեզների պատրաստման համար հիմք ծառայող նյութերը (հատկապես գունավոր), ցեմենտանյութը, պրոթեզավորման նպատակով օգտագործվող այլ նյութեր, մրգերն ու հատապտուղները, կենցաղային քիմիկատները, բակտերային ու վիրուսային մանրէները: Չափազանց մեծ կարևորություն է տրվում լնդերի ու ատամների անզգայացման համար օգտագործվող դեղանյութերին, քանի որ դրանց ներարկումը կարող է անմիջապես բերել ալերգիկ ռեակցիայի (անաֆիլակտիկ շոկ) զարգացման: Ահա թե ինչու այս խմբին պատկանող դեղանյութեր օգտագործելիս բժիշկ-ստոմատոլոգը հիվանդից նախ պարզում է` նախկինում օգտագործել է արդյո±ք նման դեղամիջոց թե ոչ, համապատասխան նշում կատարելով ամբուլատոր քարտում: Անկախ պատասխանից, ամեն դեպքում, տվյալ դեղանյութով հիվանդի մաշկի կամ բերանի լորձաթաղանթի վրա դրվում է ալերգիկ փորձ և միայն ալերգիկ ռեակցիայի բացակայության դեպքում է կատարվում բուժական միջամտությունը:

 

Ալերգիկ ստոմատիտները կլինիկորեն արտահայտվում են լորձաթաղանթի կարմրությամբ, այտուցով, բշտիկային ցանավորմամբ, էրոզիաներով ու աֆթաներով, լեզվի մակերեսի հարթեցմամբ ու փառակալումով: Բարդացած դեպքերում զարգանում են նաև խոցեր, բնորոշ են ստործնոտային ու պարանոցային ավշային հանգույցների մեծացումը (լիմֆադենիտ), հիվանդի մարմնի ջերմության բարձրացումը, ընդհանուր թուլությունը, ախորժակի անկումը: Կլինիկական պատկերի որոշ արտահայտություններ տրված են NN 4-7 նկարներում:

 

Նկ. 4. Դեղանյութային ստոմատիտ (ստորին շրթունքի լորձաթաղանթի կարմրություն, այտուց)

Նկ. 5. Դեղանյութային ստոմատիտ (էրոզիաներ լեզվի և շրթունքների կարմիր երիզի վրա)

Նկ. 6. Պրոթեզային ստոմատիտ(կոշտ քիմքի լորձաթաղանթիէրոզիաներ, կարմրություն, այտուց)

 

Կվինկեի այտուց

 

Սա, ընդհանրապես, սուր ալերգիկ հիվանդություն է, որի ժամանակ ալերգիկ ռեակցիան կրում է անմիջական բնույթ` ալերգենն օրգանիզմ թափանցելուց հետո վայրկյանների ընթացքում արտահայտվում է տարբեր մարմնամասերի` մաշկի, ենթամաշկային բջջանքի, լորձաթաղանթների այտուցով: Շրթունքները, լեզուն ու կոկորդը խոցելի և հաճախ ախտահարվող օրգաններ են: Հիվանդությունը կարող է կրել համընդհանուր, շատ ծանր բնույթ, վտանգելով հիվանդի կյանքը: Կոկորդը պրոցեսի մեջ ընդգրկվելու դեպքում առաջանում է շնչահեղձության վտանգ, որի դեպքում պահանջվում է շնչափողի վրա շտապ կտրվածք անել և տեղադրել հատուկ խողովակ: Ստոմատոլոգիական պրակտիկայում Կվինկեի այտուցը սովորաբար վերաբերում է շրթունքներին, լեզվին (նկ. 8):

 

Կվինկեի այտուցի պատճառ կարող են դառնալ տարբեր սննդանյութեր, դեղանյութեր, ծաղկափոշիներ, մեղվի թույնը և այլն: Սովորաբար ոչ ծանր դեպքերում այտուցը պահպանվում է մի քանի ժամից մինչև 2-3 օր և անհետանում, սակայն հետագայում կարող են հիվանդության նոր սրացումներ դիտվել: Նման վիճակն անվանում են քրոնիկական մոլաքոր` Կվինկեի այտուցի վտանգով: Եվ մեկ, և մյուս դեպքում հիվանդները կարիք ունեն բժշկական հսկողության և բուժման:

 

Բազմաձև էքսուդատիվ էրիթեմա

 

Սուր զարգացող հիվանդություն է, որին բնորոշ են ինչպես մաշկի, այնպես էլ լորձաթաղանթների տարաբնույթ ցանավորումները` փուլային ընթացքով և կրկնումների հակումով: Ըստ ծագման, հիվանդությունը վարակական-ալերգիկ բնույթի է: Հիվանդների մեծ մասի մոտ հայտնաբերվում է օրգանիզմի գերզգայունություն ստաֆիլակոկային և ստրեպտոկոկային ալերգենների նկատմամբ: Որոշակի դեր են խաղում հակաբիոտիկներն ու այլ դեղանյութեր, ինչպես նաև աուտոիմուն պրոցեսները: Հիվանդությունն ունի սեզոնային բնույթ. սրանում է հատկապես գարնան ու աշնան ամիսներին, որը ապացուցում է հիվանդության ծագման հարցում օրգանիզմի սառչելու գործոնի դերը:

 

Բազմաձև էքսուդատիվ էրիթեմայի սկիզբը սուր է, հանկարծակի, առանց նախանշանների, և արտահայտվում է մարմնի ջերմության բարձրացումով, գլխացավերով, տկարությամբ, հաճախ կոկորդի, մկանների, հոդերի ցավերով: Մեկ-երկու օր անց մաշկի և բերանի լորձաթաղանթի վրա առաջանում են ցանավորում, կարմրություն, այտուց, հանգուցիկաբշտիկային տարրեր (նկ. 9):

 

 

Նկ. 7. Քրոնիկական կրկնվող աֆթային ստոմատիտ  (լեզվի ողմնային մակերեսի խոշոր աֆթա)

 

 Նկ. 8. Կվինկեի այտուց (ստորին շրթունքի  այտուց,  կարմրություն)

Նկ. 9. Բազմաձև էքսուդատիվ էրիթեմա

 

Շրթունքների, լեզվի այտուցի և ցանավորման պատճառով հիվանդի բերանը հաճախ կիսաբաց է լինում, շարժումները (խոսելիս, ուտելիս) ցավոտ, որը նրան խիստ անհանգստացնում է:

 

Օրեր անց հիվանդության ախտանիշները սկսում են մեղմանալ, ընդհանուր վիճակն աստիճանաբար բարելավվում է: Հիվանդությունը, ընդհանուր առմամբ, տևում է 2-3 շաբաթ, երբեմն ավելի:

 

Նշված հիվանդություններից որևէ մեկի դեպքում անհրաժեշտ է լինում այն տարբերակել նմանատիպ այլ հիվանդություններից, որը շատ կարևոր է` հիմնավորված և արդյունավետ բուժում կատարելու, հետագա կրկնումները կանխարգելելու նպատակով:

 

Այսպիսով, բերանի խոռոչի ալերգիկ դրսևորումները լուրջ վտանգ են ներկայացնում ամբողջ օրգանիզմի համար, հետևաբար նույնիսկ թույլ ախտանիշ նկատելիս պետք է անհապաղ դիմել բժշկի: Ինքնաբուժումը անհրաժեշտ ժամանակի կորուստ է` ծանր հետևանքներով: 

 

Բժիշկ-հիվանդ սերտ կապի շնորհիվ հնարավոր է դառնում հայտնաբերել ալերգիկ որոշ հիվանդությունների առաջացման պատճառները և կանխարգելել դրանց կրկնությունները:

Հեղինակ. Էդուարդ Ա.Դանիելյան «Հայբուսակ» համալսարանի բազային քոլեջի դասախոս-ստոմատոլոգ
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 2.2012 (295)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Եղնջացան. nairimed.com
Եղնջացան. nairimed.com

Եղնջացանն ալերգիկ դրսևորում է, որը բնութագրվում է մաշկի վրա միգրացվող, առողջ մաշկից հստակ սահմանազատված, որոշակի արտափքված էրիթեմատոզ մակերեսով ցանի առաջացմամբ և ուղեկցվում է արտահայտված քորով...

Ալերգիան հղիության ժամանակ. morevmankan
Ալերգիան հղիության ժամանակ. morevmankan

Ալերգիան իմուն համակարգի ծայրահեղ ռեակցիան է որոշ նյութերի՝ ալերգենների նկատմամբ, որոնք, սովորաբար, անվնաս են մյուսների համար: Հնարավոր չէ կանխատեսել, թե ինչպես հղի կնոջ օրգանիզմը կվերաբերվի պոտենցիալ ալերգենին...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Բրոնխիալ ասթմա. հարցերին պատասխանում է «Արմենիա» ՀԲԿ ալերգոլոգ Աննա Օհանյանը. armeniamedicalcenter.am
Բրոնխիալ ասթմա. հարցերին պատասխանում է «Արմենիա» ՀԲԿ ալերգոլոգ Աննա Օհանյանը. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է բրոնխիալ ասթման:

Տարբերում են բրոնխիալ ասթմայի  երկու ձև` ինֆեկցիոն-ալերգիկ և ատոպիկ: Ատոպիկ կամ ալերգիկ ասթմայի...

Շնչառական համակարգ
Ալերգոլոգին հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com
Ալերգոլոգին հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com

1.  Ի՞նչ է ալերգիան:

Ալերգիան օրգանիզմի իմուն համակարգի աղավաղված ռեակցիան է ռեակցիան է որևէ ալերգենի ներթափանցման դեմ...

Պայքար սեզոնային ալերգիայի դեմ. 168.am
Պայքար սեզոնային ալերգիայի դեմ. 168.am

Steptohealth.ru-ն գրում է, որ սեզոնային ալերգիան լուրջ անհարմարություններ է պատճառում։ Գոյություն ունեն մի խումբ բնական միջոցներ, որոնք կօգնեն թեթևացնել վիճակը...

Սնունդը և առողջությունը
Ամեն ինչ ալերգիայի ու դրա բուժման մասին. Աննա Օհանյան. armeniamedicalcenter.am
Ամեն ինչ ալերգիայի ու դրա բուժման մասին. Աննա Օհանյան. armeniamedicalcenter.am

Մեր զրուցակիցն է «Արմենիա»  հանրապետական բժշկական կենտրոնի ալերգոլոգ, ալերգոլոգիական կաբինետի ղեկավար Աննա Օհանյանը...

Բժշկի ընդունարանում
Ինչպե՞ս խուսափել ալերգիաների գարնանային սրացումից. մեկնաբանում է մասնագետը
Ինչպե՞ս խուսափել ալերգիաների գարնանային սրացումից. մեկնաբանում է մասնագետը

Գարնան գալու հետ մի շարք հիվանդություններ սկսում են սրվել, հատկապես ալերգիաները: Սլավմեդ Բժշկական կենտրոնի ալերգոլոգ Ժասմենա Ղուկասյանի խոսքով` ալերգիայի տեսակներից սեզոնային ռինիտը, օրինակ...

Ալերգիկ ռինիտ. izmirlianmedicalcenter.com
Ալերգիկ ռինիտ. izmirlianmedicalcenter.com

Ալերգիկ ռինիտները բաժանվում են 2 խմբի՝ սեզոնային և շուրջտարյա: Սեզոնային ալերգիկ ռինիտներն ի հայտ են գալիս օդում գտնվող փոշուց՝ ծաղկափոշիներից, ծառերի և բույսերի փոշուց, որոնք տարածվում են...

Աղիքային մանրէների դերը ասթմայի զարգացման գործընթացում. news.am
Աղիքային մանրէների դերը ասթմայի զարգացման գործընթացում. news.am

Աղիքային մանրէները կարող են կարեւոր դեր խաղալ երեխաների մոտ ասթմայի առաջացման հարցում: Նման եզրահանգման են եկել Լինչեպինգի համալսարանից շվեդ գիտնականները, որոնց հետազոտության արդյունքները...

ԼՈՒՐԵՐ: Մանկական հիվանդություններ Լրահոս երեխաների մասին
Սեզոնային ալերգիայի դեմ պայքարի 5 միջոց. news.am
Սեզոնային ալերգիայի դեմ պայքարի 5 միջոց. news.am

Քլիվլենդի կլինիկայի մասնագետները սեզոնային ալերգիայի դեմ պայքարի հետեւյալ միջոցներն են առաջարկում...

Ալերգիայի գարնանային սրացումը մեղմելու 5 միջոց. news.am
Ալերգիայի գարնանային սրացումը մեղմելու 5 միջոց. news.am

Ալերգիայի գարնանային սրացումը հաղթահարելու համար անհրաժեշտ է առաջին հերթին իմանալ ալերգիայի պատճառները, նշում է բժիշկ Ջեյմս Սաբլեթը՝ ալերգիայի, ասթմայի եւ...

Տեղեկատվություն ալերգոլոգ-իմունոլոգ բժիշկների, բժշկական հաստատությունների և սպառողների համար
Տեղեկատվություն ալերգոլոգ-իմունոլոգ բժիշկների, բժշկական հաստատությունների և սպառողների համար

Հայաստանի Հանրապետությունում ՀՀ ԱՆ “Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն”-ի կողմից պետական գրանցում են ստացել “Սեվաֆարմա” (Չեխիայի Հանրապետություն) ընկերության...

Դեղամիջոցներ Իմունաբանություն ԼՈՒՐԵՐ: Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ ԼՈՒՐԵՐ: Ակնաբանություն ԼՈՒՐԵՐ: Մաշկաբանություն ԼՈՒՐԵՐ: Թերապիա ԼՈՒՐԵՐ: Ալերգոլոգիա
Ասթմայի նոպայի ժամանակ անհրաժեշտ է ունենալ գործողությունների ծրագիր. med.news.am
Ասթմայի նոպայի ժամանակ անհրաժեշտ է ունենալ գործողությունների ծրագիր. med.news.am

Աշխարհում 235.000.000 մարդ տառապում է ասթմայով, եւ այն համարվում է բավականին տարածված հիվանդություն երեխաների շրջանում: Բայց ասթմայի նոպայի ժամանակ...

Շնչառական համակարգ
Քո առողջությունը. ինչպես մեղմել ասթման
Քո առողջությունը. ինչպես մեղմել ասթման

ՀԱՐՑ: Ես տառապում եմ ասթմայով: Ամռանը վիճակս ավելի է սրվում: Արդյոք կա՞ն որևէ կանխարգելիչ միջոցներ ամառվա շոգը հնարավորինս հեշտ տանելու համար...

Շնչառական համակարգ
Ալերգիա կաթից
Ալերգիա կաթից

ՀԱՐՑ: Ես կաթնամթերքի հանդեպ ալերգիա չունեմ, սակայն կոնկրետ կաթի օգտագործումից հետո ստամոքսիս հատվածում ուժեղ ցավեր են սկսվում: Ի՞նչն է պատճառը...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ