Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահություն 1.2009

Միավ վարակ կրողների կենսաբանական և վարքագծային ցուցանիշների դինամիկան 2002-2007թթ. ընկած ժամանակահատվածում

2007թ. հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ խոցելի խմբերի` թմրամիջոցների ներարկման եղանակով օգտագործողների (ԹՆՕ-ների), մարմնավաճառների, հոմոսեքսուալ (տղամարդկանց հետ սեռական հարաբերություն ունեցող տղամարդկանց` ՏՍՏ-ների), քրեակատարողական հիմնարկներում գտնվողների, միգրանտների, փախստականների, 15-24 տարեկան երիտասարդների, առավել վտանգի ենթարկվող դեռահասների և երիտասարդների (ԱՎԵԴԵ-ների), առավել խոցելի դեռահասների և երիտասարդների (ԱԽԴԵ-ների) շրջանում իրականացվել են ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ կենսաբանական և վարքագծային հետազոտություններ:

 

Կենսաբանական հետազոտությունների նպատակն առավել վտանգի ենթարկվող խմբերի շրջանում ՄԻԱՎ-ի տարածվածության գնահատումն էր։ Վարքագծային հետազոտություններն անցկացվել են ՄԻԱՎ-ով վարակմանը նպաստող վարքագծային գործոնների հայտնաբերման և ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման վերաբերյալ գիտելիքների մակարդակը գնահատելու նպատակով։ Այդ հետազոտությունները հնարավորություն տվեցին վեր հանել նշված խմբերի շրջանում կենսաբանական և վարքագծային ցուցանիշների զարգացման միտումները, անուղղակիորեն գնահատել իրականացված միջոցառումների արդյունավետությունը, ինչն էլ կօգնի առավել արդյունավետ պլանավորել հետագա կանխարգելիչ միջոցառումները։


Կենսաբանական հետազոտությունների տվյալներով, ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը որոշակիորեն նվազել է ԹՆՕ-ների և մարմնավաճառների շրջանում` ԹՆՕ-ների շրջանում 2002թ. 15%-ից (90% վստահության միջակայքում` 11-20%) 2007թ. մինչև 6,8% (6,2-7,4%), մարմնավաճառների շրջանում` համապատասխանաբար, 1,1%-ից (90% վստահության միջակայքում


Վարքագծային հետազոտությունների տվյալները ցույց են տալիս, որ տեղի է ունեցել հիմնական վարքագծային ցուցանիշների բարելավում, միաժամանակ` որոշ ցուցանիշների փոքր-ինչ նվազում։ Այսպես, ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման վերաբերյալ գիտելիքների մակարդակի աճ է արձանագրվել ԹՆՕ-ների, մարմնավաճառների, ՏՍՏ-ների, երիտասարդների և քրեակատարողական հիմնարկներում գտնվողների շրջանում (գծապատկեր 1)։


Վերջին հինգ տարվա ընթացքում ԹՆՕ-ների շրջանում ավելացել են միանվագ ներարկիչների օգտագործման դեպքերը` 2002թ. 68,5%-ից 2007թ. հասնելով 97,5%-ի։ Միաժամանակ աննշան ավելացել են ընդհանուր ներարկման և ոչ ստերիլ պարագաների օգտագործման դեպքերը։ Ընդհանուր ներարկման պարագաների օգտագործումը 2007թ. կազմել է 33,9%, 2005թ. համեմատ աճելով 2,8%-ով, իսկ ոչ ստերիլ պարագաների օգտագործումը` 5,3%-ով` 2005թ. 10,8%-ից 2007թ. հասնելով 16,1%-ի (գծապատկերներ 2 և 3)։


Մարմնավաճառների շրջանում աճել են կոմերցիոն զուգընկերների հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործման դեպքերը` 2005թ. 89,2%-ից 2007թ. հասնելով 91,6%-ի։ Միաժամանակ նվազել են ոչ կոմերցիոն զուգընկերների հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործման դեպքերը` 2005թ. 43%-ից 2007թ. նվազելով մինչև 27,6%. (գծապատկերներ 4 և 5)։

 ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման վերաբերյալ գիտելիքների մակարդակը

Գծապատկեր 1. ՄԻԱՎ-ի կանխարգելման վերաբերյալ գիտելիքների մակարդակը
(2002թ., 2005թ. և 2007թ.)


ԹՆՕ-ների շրջանում միանվագ ներարկիչների օգտագործումը

Գծապատկեր 2
ԹՆՕ-ների շրջանում միանվագ ներարկիչների օգտագործումը (2002թ., 2005թ. և 2007թ.)  

 

Մարմնավաճառների շրջանում ոչ կոմերցիոն զուգընկերոջ հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը

Գծապատկեր 3
Մարմնավաճառների շրջանում ոչ կոմերցիոն զուգընկերոջ հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը (2005թ. և 2007թ.)


Մարմնավաճառների շրջանում կոմերցիոն զուգընկերոջ հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը
Գծապատկեր 4

Մարմնավաճառների շրջանում կոմերցիոն զուգընկերոջ հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը (2005թ. և 2007թ.) 

  

Մարմնավաճառների շրջանում ոչ կոմերցիոն զուգընկերոջ հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը

Գծապատկեր 5
Մարմնավաճառների շրջանում ոչ կոմերցիոն զուգընկերոջ հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը (2005թ. և 2007թ.)

ՏՍՏ-ների շրջանում պահպանակի օգտագործումը վերջին օրալ և անալ սեռական հարաբերությունների ժամանակ Գծապատկեր 6
ՏՍՏ-ների շրջանում պահպանակի օգտագործումը վերջին օրալ և անալ սեռական հարաբերությունների ժամանակ (2005թ. և 2007թ.)



ՏՍՏ-ների շրջանում ավելացել են պահպանակի օգտագործման դեպքերը վերջին օրալ (2005թ. 15,4%-ից` հասնելով 34,7%-ի 2007թ.) և անալ (2005թ. 60%-ից` հասնելով 83,5%-ի 2007թ.) սեռական հարաբերությունների ժամանակ (գծապատկեր 6)։


Աճել է վերջին տարվա ընթացքում պատահական զուգընկերներ ունեցած միգրանտների թիվը` 2005թ. 39,6%-ից 2007-ին հասնելով 51,1%-ի, մինչդեռ ՏՍՏ-ների շրջանում այս ցուցանիշը նվազել է` 90,5%-ից հասնելով 74%-ի, իսկ ԹՆՕ-ների և երիտասարդների շրջանում մնացել է գրեթե նույն մակարդակի վրա (աղյուսակ 1)։


Աղյուսակ 1

Իրականացված վարքագծային հետազոտությունները վկայում են, որ պատահական զուգընկերների հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործման դեպքերը ՏՍՏ-ների շրջանում աճել է, ԹՆՕ-ների և երիտասարդների շրջանում` նվազել, իսկ միգրանտների շրջանում մնացել է գրեթե նույն մակարդակի վրա (գծապատկեր 7)։

 

 

Պատահական զուգընկերների հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը

Գծապատկեր 7
Պատահական զուգընկերների հետ վերջին սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանակի օգտագործումը (2005թ. և 2007թ.)

 

Այսպիսով, համեմատելով բնակչության առավել վտանգի ենթարկվող խմբերի շրջանում 2002թ., 2005թ. և 2007թ. իրականացված ՄԻԱՎ վարակի վերաբերյալ կենսաբանական հետազոտությունների տվյալները, կարելի է փաստել, որ ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը ԹՆՕ-ների և մարմնավաճառների շրջանում որոշակիորեն նվազել է` ԹՆՕ-ների շրջանում 2002թ. 15%-ից 2007-ին հասնելով մինչև 6,8%-ի, մարմնավաճառների շրջանում` համապատասխանաբար, 1,1%-ից 0,8%-ի։ Միայն ՏՍՏ-ների շրջանում է նկատվել ՄԻԱՎ-ի տարածվածության որոշակի աճ` 0-ից 2%։


Վարքագծային հետազոտությունների արդյունքում ստացված տվյալները վկայում են, որ այդ հետազոտություններում ընդգրկված բոլոր խմբերում վարքագծային հիմնական ցուցանիշները բարելավվել են, որը վկայում է բնակչության տարբեր խմբերում իրականացվող ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման և վնասի նվազեցման ծրագրերի արդյունավետության մասին։ Դրան զուգահեռ, նկատվում է որոշ վարքագծային ցուցանիշների նվազում։
 
Ընդհանուր առմամբ 2007թ. իրականացված կենսաբանական և վարքագծային հետազոտությունների որոշ արդյունքների համեմատությունը 2002թ. և 2005թ. նմանատիպ հետազոտությունների արդյունքների հետ, ցույց է տալիս, որ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման ազգային ծրագրի իրականացման արդյունքում հնարավոր է եղել հասնել նախանշված ցուցանիշներին և ակնկալված արդյունքներին։

Հեղինակ. Սամվել Գրիգորյան, Արշակ Պապոյան, Ժանետա Պետրոսյան. ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման հանրապետական կենտրոն
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 01.2009
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Արգանդի վզիկի քաղցկեղ

Հայաստանում տարեկան բազմաթիվ կանայք մահանում են արգանդի վզիկի քաղցկեղից։ Մահվան յուրաքանչյուր դեպք ինքնին ցավալի է, բայց այս դեպքում կրկնակի ցավալի է, քանի որ այն կարելի էր կանխել...

Ուռուցքաբանություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայի առանձին տեսակների ձևաբանությունը

Ժամանակակից ուրոպաթոլոգիայի արդիական խնդիրներից է շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլաստիկ գործընթացների տարբերակումը չարորակ ախտահարումներից։ Դա առավել դժվար է, երբ հետազոտվում է սահմանափակ քանակությամբ նյութ...

Ուրոլոգիա
Բրուցելոզ
Բրուցելոզ

Բրուցելոզը գյուղատնտեսական կենդանիներից մարդուն փոխանցվող վարակիչ հիվանդություն է։ Նրանով հիվանդանում են բոլոր ընտանի կենդանիները` խոշոր և մանր եղջերավորները, խոզերը, ուղտերը, ձիերը, շները, ինչպես նաև թռչունները...

Վարակաբանություն
Բնակչության ծայրահեղ խոցելի խմբերի իրավունքներն ու ազատությունները առողջապահության բնագավառում

Առողջապահության բնագավառում հասարակության առանձին խավերի` բնակչության ծայրահեղ խոցելի խմբերի իրավունքները երաշխավորվում են ինչպես ներպետական իրավական ակտերով...

ՀՀ օրենքներ
Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն

Հիվանդագին է, եթե չափից ավելի է... Ձեռնաշարժությունը (ձեռնահարություն, օնանիզմ, մաստուրբացիա, իպսացիա) սեփական սեռական կամ էրոգեն` տարփածին գոտիների արհեստական գրգռումն է` սեռական բավարարվածություն ստանալու...

Սեքսոլոգիա
Ցավեր սրտի շրջանում. հուշում է սրտաբանը
Ցավեր սրտի շրջանում. հուշում է սրտաբանը

Կրծքավանդակի ձախ մասում` սրտի շրջանում ցավեր են առաջացել։ Դա ի՞նչ է նշանակում։ Եթե կարողանանք ինքներս որոշել այդ ցավերի բնույթը, ապա դրանք շատ բան կհուշեն...

Սրտանոթաբանություն Ցավ
Վիրուսային b հեպատիտի կլինիկական տարբերակները և հղի կանանց բուժման նորագույն մոտեցումները

Վիրուսային B հեպատիտը (ՎԲՀ) ժամանակակից առողջապահության կարևոր խնդիրներից է։ Ըստ ԱՀԿ-ի տվյալների, դրանով տառապում է աշխարհի բնակչության գրեթե 350 միլիոնը։ Առավել հաճախ այն առկա է ՎԲՀ վարակակրության ձևով։ Այդ տեսակետից առավել անբարենպաստ են...

Վարակաբանություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա
Երկարատև ճնշման համախտանիշ (crush-սինդրոմ )

Երկարատև ճնշման համախտանիշի (ԵՃՀ) ախտաբանական մեխանիզմների և ձևաբանական դրսևորումների ուսումնասիրությունը չի կորցրել իր առօրեականությունը։ Դիտարկվող ախտաբանությանը հանգեցնող պայմանների առաջացման հնարավորությունը մշտապես առկա է...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Սաղմնային պրոտեոգլիկանները և նեյրոդեգեներատիվ ախտաբանությունը

Վերջին տասնամյակների ընթացքում զգալիորեն շատացել են նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների նոզոլոգիական և ախտահամալիրային դրսևորումները։ Դրանց թվին առաջին հերթին պատկանում է անոթային թուլամտությունը, որի հիմքում ընկած է գլխուղեղի...

Նյարդաբանություն
Երեք տարեկանի ճգնաժամը
Երեք տարեկանի ճգնաժամը

Երեք տարեկանի շրջանը երեխայի ես-ի ձևավորման բեկումնային փուլերից է։ Երկարատև քանակական փոփոխություններից հետո որակական վերակառուցում է տեղի ունենում. երեխան սկսում է հստակորեն գիտակցել իր ես-ը, առանձնացնել...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը
Տուբերկուլոզն այսօր

Օֆլոքսացինի շարքի դեղեր, կապրեոմիցին, ՊԱՍԿ, պրոտիոնամիդ), որոնք այժմ կիրառվում են միայն Երևանի Շենգավիթի, Մալաթիա-Սեբաստիայի, Դավիթաշենի, Աջափնյակի ¥փորձարարական¤ համայնքներում բնակվող հիվանդների բուժման համար...

Վարակաբանություն
Երաժշտական աղմուկը և վարորդը
Երաժշտական աղմուկը և վարորդը

Երևանի բնակչության հիմնական փոխադրամիջոցը այժմ երթուղային տաքսիներն են։ Դրանք հարմարավետ են ու արագաշարժ։ Սակայն պետք է ասել, որ վարորդների աշխատանքը դեռևս հեռու է բավարար լինելուց...

Հոգեկան առողջություն
Հազ
Հազ

Հազը հիվանդություն չէ, այլ օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան է շնչառական ուղիներում ընթացող տարբեր ախտաբանական պրոցեսների նկատմամբ։ Երկարատև կամ նոպայաձև հազը սովորաբար անհանգստություն շատ է պատճառում...

Շնչառական համակարգ
«Արևային վիտամինը» կօգնի պահպանել ուղեղի աշխատանքը
«Արևային վիտամինը» կօգնի պահպանել ուղեղի աշխատանքը

Բացահայտվել են նախկինում ռախիտից և օստեոպորոզից փրկիչ համարվող D վիտամինի նոր հատկությունները։ Պարզվում է, որ այն ունակ է կանխելու ծերունական թուլամտությունը, որը լայնորեն տարածված է երկարակյացներով...

Վիտամիններ և միներալներ Նյարդաբանություն

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ