Փշատենի նեղտերև - Лох узколистный - Elaeagnus angustifolia L.

Արծաթափայլ թփեր են կամ 3-6 մ բարձրությամբ ծառեր, որոնք վայրի բնության մեջ լայնորեն տարածված են Միջին Ասիայում, Դազախստանում և Հյուսիսային Կովկասի արևելյան հատվածում, ինչպես նաև Հայաստանում: 

Փշատենու պտուղը` փշատը կամ ունաբփշատը, սննդային և դեղորայքային նպատակներով օգտագործվում է անհիշելի ժամանակներից: Նույնիսկ անապատներում ուղտերի քարավաններով ճամփորդելիս միջինասիացիներն իրենց հետ որպես սնունդ և բուժման միջոց վերցնում էին հիմնականում փշատ:

Միջին Ասիայում հացաթխման և ապուրների պատրաստման մեջ լայնորեն օգտագործում են փշատի պտուղներից ստացված ալյուրը: Փշատի թարմ պտուղները և նրանցից պատրաստված գինին տարածում են գտել նաև տարբեր երկրների ժողովուրդների խոհանոցում: 

Փշատի պտուղները պարունակում են 40% շաքարներ, 11% սպիտակուցներ, 36% դաբաղանյութեր, օրգանական թթուներ և մեծ քանակությամբ կալիում:

Միջին Ասիայում եփած պտուղները կամ եփուկը առավել հաճախ օգտագործում են մանկական լուծերի ժամանակ: Այն պատրաստելու համար 30գ պտուղներին ավելացնում են մեկ բաժակ եռացրած ջուր և փակ ամանի մեջ 30 րոպե եռացնում ջրաբաղնիքում: Եփուկը քամում են տաք վիճակում, գոլացնում և խմում ուտելուց առաջ` օրը 3-4 անգամ: 

Ժողովրդական բժշկության մեջ փշատի պտուղները հայտնի են որպես ջերմիջեցնող, վերքամոքող, խորխաբեր և հակաճիճվային միջոց:

Գիտականորեն հաստատված է, որ պտուղները դրսևորում են հակաբորբոքային, կապող ազդեցություն և արդյունավետ են կոլիտների, էնտերոկոլիտների, բերանի խոռոչի բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ: 

Իրենց բուժական նշանակությամբ հայտնի են նաև փշատի ծաղիկները և տերևները: Ծաղիկները պարունակում են եթերային յուղ, իսկ տերևները` մինչև 350 մգ/% C վիտամին: Սրտի գործունեության կարգավորման նպատակով հիվանդներին տալիս են շնչելու փշատի ծաղիկների եթերային յուղը, իսկ ջրաթուրմը և ոգեթուրմը խորհուրդ են տրվում շնչառական օրգանների հիվանդության, բարձր ճնշման դեպքում և սիրտ-անոթային համակարգի աշխատանքի խթանման նպատակով:

Ծաղիկների ջրաթուրմը. 6գ ծաղիկներին ավելացնել մեկ բաժակ եռացրած ջուր և 15 րոպե եռացնել ջրաբաղնիքում` փակ ամանի մեջ: Ջրաթուրմը սառեցնել և քամել: Խմել ուտելուց առաջ, 1/3 բաժակ, օրը 3 անգամ:

Ծաղիկների ոգեթուրմը. մեկ մաս ծաղիկներին ավելացնել 10 մաս ջուր և 10 օր պահել տաք տեղում: Խմել ուտելուց առաջ, 10-20 կաթիլ, օրը 3 անգամ:

Փշատի տերևների թուրմով թրջոցները օգտակար են ռևմատիկ և գոտկային ցավերի ժամանակ:

Չորացրած տերևների եփուկը օգտագործվում են մրսածության, բարձր ջերմության, ստամոքսի և աղիքների բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ:

Թարմ տերևները դնում են թարախային վերքերի վրա:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ