Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 1-4.2004 (17-20)

Անհետաձգելի բուժօգնության մասնագիտացված անձնակազմի գործունեության վերլուծությունը

Բանալի բառեր. անհետաձգելի բուժօգնություն, նախահոսպիտալային փուլ, վնասվածք, 7.5% NaCl

Անհետաձգելի բուժօգնությունը հանդիսանում է կրիտիկական վիճակների բժշկության չորս ճյուղերից (անեսթեզիոլոգիա, ինտենսիվ թերապիա` վերակենդանացում, անհետաձգելի բուժօգնություն, աղետների բժշկություն) մեկը և կատարում է սահմանային վիճակներում գտնվող հիվանդների վարումը մինչհոսպիտալացման փուլում:

 

Բժշկական ծառայությունը մինչհոսպիտալային փուլում այսօր ողջ աշխարհում առաջնորդվում է առավելագույն աշխատանք կարգախոսով [3], որն ըստ J. Nicholl-ի և համահեղինակների [11]՝ այս համակարգը դարձնում է առավել անվտանգ և յուրահատուկ: Եթե նախկինում անհետաձգելի բուժօգնության տակ ենթադրվում էր բժիշկների և բուժակների կողմից ցուցաբերվող տարրական բուժօգնությունը մինչհոսպիտալային փուլում, ապա այն այլևս իրենից ներկայացնում է մասնագիտացված անձնակազմերից բաղկացած հատուկ ծառայություն, որի խնդիրները լինելով բազմաբնույթ՝ պահանջում են որոշակի տեսական գիտելիքների ու գործնական հմտությունների քաջ իմացություն: Անհետաձգելի բուժօգնությունը ոչ միայն փոխկապակցված է կրիտիկական բժշկության մյուս երեք խոշոր ճյուղերի հետ, այլ նաև գործունեության ոլորտով ու աշխատանքային սկզբունքներով իրենից ներկայացնում է ինտենսիվ թերապիա՝ դեպքի վայրում և ճանապարհին: Ուստի՝ այս բնագավառում աշխատող մասնագետները պետք է քաջատեղյակ լինեն անեսթեզիոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի հիմնահարցերին, իսկ աշխատանքային գործունեության մեջ առաջնորդվեն հատուկ անհետաձգելի իրավիճակների համար մշակված ստանդարտ արձանագրերով, որոնք, լինելով յուրահատուկ ալգորիթմ, թույլ են տալիս կրճատել հավանական սխալները, զերծ մնալ ոչ ճիշտ գործելակերպից և տեղավորվել, այսպես կոչված, ոսկե ժամվա մեջ, որը հաճախ պայմանավորում է հիվանդության ելքը:

 

Այս նպատակով Էրեբունի Բժշկական Կենտրոնի անհետաձգելի բուժօգնության ծառայությունում ստեղծվել է հատուկ մասնագիտացված անձնակազմ (ՀՄԱ), որի մեջ ընդգրկվել են Մ. Հերացու անվ. ԵՊԲՀ-ի անեսթեզիոլոգիայի և ինտենսիվ թերապիայի ամբիոնի հետդիպլոմային ուսուցման երրորդ տարվա կլինիկական օրդինատորներ: ՀՄԱ-ն աշխատում է վերոհիշյալ ամբիոնի կողմից մշակված և ՀՀ անեսթեզիոլոգների և ռեանիմատոլոգների միության կողմից ընդունված անհետաձգելի բուժօգնության ստանդարտ արձանագրերով:

 

Սույն աշխատանքի նպատակն է վերլուծել ՀՄԱ-ի 2 տարվա աշխատանքային գործունեության փորձը:

 

2002թ. հուլիսից մինչև 2004թ. հունիս ամիսը Էրեբունի Բժշկական Կենտրոնի անհետաձգելի ծառայության կողմից սպասարկվել է 4440 կանչ, որից 1235-ը (28%)՝ ՀՄԱ-ի կողմից։ Վերոհիշյալ հիվանդներից 772-ը (62.5%) եղել են տղամարդիկ, 463-ը (37.5%)՝ կանայք։

 

Հիվանդների ենթաբաժանումն ըստ տարիքային խմբերի՝ տրված է թիվ 1 նկարում: Ամենափոքրաթիվ խումբը կազմել են մինչև 1 տարեկան երեխաները՝ 18 հիվանդ (1.5%), ամենամեծաթիվը՝ 31–60 տարեկանները՝ 504 հիվանդ (40.8 %)։

 

 


Նկար 1. Հիվանդների ենթաբաժանումն ըստ տարիքային խմբերի

 

Ըստ բնակավայրերի՝ հիվանդների 65%-ը (803 հիվանդ) տեղափոխվել է Երևանի տարբեր շրջաններից, 35%-ը (432 հիվանդ)՝ հանրապետության մարզերից։

 

322 հիվանդ (26.1%) բուժօգնություն ստանալով տեղում՝ տեղափոխման չի ենթարկվել, 719-ը (58.2%) հոսպիտալացվել է Էրեբունի Բժշկական Կենտրոն, մնացած 194-ը (15.7%)՝ այլ բժշկական հաստատություններ:

 

Տեղափոխումը հանդիսանում է մինչհոսպիտալացման փուլում ծավալվող գործունեության հիմնախնդիրներից մեկը: Ալգորիթմների ներդրումն այստեղ հնարավորություն ընձեռեց բացառելու մինչ այժմ գոյություն ունեցող տեղափոխման ոչ ենթակա հիվանդ թյուր հասկացության գոյությունը: Անվտանգ տեղափոխում ապահովելու համար ՀՄԱ-ի անհետաձգելի բուժօգնության մեքենան հագեցվել է անհրաժեշտ սարքավորումների և պարագաների նվազագույն միջոցներով, մասնավորապես. արհեստական շնչառության շարժական սարք՝ արտածծման համակարգով, շնչափողի ինտուբացիայի համար անհրաժեշտ պարագաներ, դեղամիջոցների ներմուծման ավտոմատ սարքեր (ինֆուզամատ, պերֆուզամատ), կենսական կարևոր օրգանների հսկողության միջոցներ (ԷՍ - մոնիտոր, պուլսօքսիմետր, զարկերակային ճնշումը չափող սարք), անհրաժեշտ դեղամիջոցների հավաքածու: Շնչուղիների անցանելիության և կայուն հեմոդինամիկայի ապահովման հետ մեկտեղ տեղափոխման ընթացքում առանձնակի կարևոր նշանակություն ունի ասպիրացիայի կանխարգելման խնդիրը, որը կարող է անդարձելի հետևանքներ թողնել բուժման որակի վրա: Այս նպատակով ըստ գիտակցության մակարդակի գնահատման Glasgow-ի սանդղակի≤10 միավորից պակաս գիտակցությամբ և հեռու տարածաշրջաններից տեղափոխվող բոլոր ծանր հիվանդներին կատարվել է ստամոքսի զոնդավորում:

 

Հանրապետության տարածաշրջաններից հիվանդների տեղափոխումը խոշոր բժշկական կենտրոններ պայմանավորվել է առաջին հերթին տվյալ տարածաշրջաններում գործող հիվանդանոցների տեխնիկական հագեցվածության և որակավորված բուժսպասարկման բացակայությամբ:

 

ՀՄԱ-ի կողմից սպասարկված հիվանդների 16.2%-ը (n=200) մահացել են Էրեբունի Բժշկական Կենտրոնի ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում՝ միջին հաշվով 6,2(3.5 մահճակալ/օր հետո։ Այս ցուցանիշը կազմում է վերոհիշյալ բաժանմունքի ընդհանուր մահացության 25%-ը։

 

Ըստ ախտորոշումների՝ հիվանդները ենթաբաժնվել են 13 խմբի (նկար 2), ընդ որում՝ պոլիտրավմայով, գանգուղեղային վնասվածքով և ուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումով հիվանդները կազմել են ամենամեծաթիվ խմբերը: Այլ հիվանդությունների խմբում (37.8%) ընդգրկվել են շաքարային դիաբետով, բրոնխային ասթմայով, հիպերտոնիկ կրիզով, բազմաօրգանային անբավարարությամբ, տարբեր ալերգիկ ռեակցիաներով, ցնցումային համախտանիշով հիվանդները:

 

 

Նկար 2. Հիվանդների խմբավորումն ըստ ախտորոշումների

 

Քանի որ վնասվածքների անբարենպաստ ելքը զբաղեցնում է երրորդ տեղը բոլոր նոզոլոգիաների մահացության շարքում, ուստի՝ սույն աշխատանքում առանձնակի տեղ ենք հատկացրել ծանր վնասվածքների ելքի արդյունավետության վերլուծությանը՝ կախված անհետաձգելի բուժօգնության ցուցաբերման ժամանակից և որակից:

 

Վնասվածքների ժամանակ բուժման ելքի արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն վնասվածքի ծանրությունից, այլև ժամանակին ցուցաբերվող ճիշտ և նպատակային բուժօգնության տեսակից [6,10,11]: Ժամանակի գործոնն այս պարագայում ունի առանձնակի մեծ նշանակություն, քանի որ վնասվածք ստանալուց հետո կարճ ժամանակամիջոցում տուժածին ստացիոնար հասցնելու դեպքում մահացությունն զգալիորեն նվազում է: Այդ ժամանակահատվածը՝ ոսկե ժամը, վնասվածքների համար կազմում է ոչ ավելի, քան 30 րոպե, որի ընթացքում դեպքի վայրում ձեռնարկվող բոլոր գործողությունները պետք է նպատակաուղղված լինեն միմիայն կյանքի պահպանմանը, այսինքն. 1) երակային մուտք՝ շրջանառող արյան ծավալը համալրելու և անհրաժեշտ դեղամիջոցները ներմուծելու համար, 2) շնչուղիների անցանելիության ապահովում և պայքար հիպօքսիայի դեմ, 3) բավարար ցավազրկում և սեդացիա, 4) ողնաշարի պարանոցային հատվածի անշարժացում: Մնացած բոլոր միջոցառումներն իրականացվում են արդեն ստացիոնարում:

 

ՀՄԱ-ի կողմից տեղափոխված ծանր վնասվածքով հիվանդները կազմում են բոլոր տեսակի վնասվածքների 57%-ը: Հիվանդների ծանրությունը պայմանավորված է եղել գիտակցության տարբեր աստիճանի խանգարումներով (ըստ Glasgow-ի սանդղակի 11 և ավելի ցածր), հեմոդինամիկայի անկայունությամբ և շնչառության ընկճումով: Հիվանդների 66.7%-ը տեղափոխվել են հանրապետության տարբեր մարզերից: Դեպքի պահից մինչև անհետաձգելի բուժծառայության անձնակազմի հասնելու ժամանակահատվածը կազմել է 8–10ժ, որը բացատըրվում է կամ դեպքի վայրի տեղանքային առումով հեռու գտնվելով, կամ՝ ուշ տրված ահազանգով: Տեղափոխման միջին տևողությունը կազմել է 5.5 ժամ, մահացությունը՝ 25.3%:

 

Դեպքի վայրում կամ այն հիվանդանոցում, ուր տուժածը տեղափոխվել է անմիջապես, վերոհիշյալ հիվանդներից միայն 40%-ի մոտ է եղել ծայրամասային երակի կաթետավորում, այն էլ փոքր տրամաչափի կաթետերով, որն ունակ չէր ապահովելու բավարար ծավալի ինֆուզիա: Գիտակցության խորը ընկճումով (ըստ Glasgow-ի սանդղակի

 

Այսպիսով, վնասվածքներից հետո տեղում ցուցաբերվող անհետաձգելի բուժօգնությունը ոչ միայն չի ընդգրկվում ոսկե ժամվա սահմաններում, այլև չի իրականացվում անհրաժեշտ ծավալով, ինչի հետևանքով, ցավոք, անկախ հետագայում իրականացվող նույնիսկ մասնագիտացված բարձրորակ միջոցառումներից՝ անբարենպաստ ելքերի թիվը խիստ մեծանում է: Այս խնդիրը դիտվում է ոչ միայն վնասվածքների, այլ նաև մյուս ախտաբանական վիճակների ժամանակ, երբ թերի կամ ոչ ճիշտ է կազմակերպվում ոչ միայն ինֆուզիոն թերապիայի կամ հիպօքսիայի դեմ պայքարի, այլ նույնիսկ ադեքվատ ցավազրկման հարցերը: Չի կարելի հաշվի չառնել նաև անհապաղ բուժական միջոցառումների կատարման իմացության և արագ գործելակերպի ունակության ընդհանուր ցածր մակարդակը, որն առկա է ոչ միայն մեր հանրապետությունում [5]:

 

Չնայած ախտաբանական վիճակների խիստ բազմազանությանը (նկար 2)՝ ՀՄԱ-ի կողմից իրականացված ստանդարտ արձանագրային բուժումն ունեցել է բոլոր դեպքերի համար պարտադիր ընդհանուր սկզբունքներ, այն է.

 

  • կենսական կարևոր օրգանների գործունեության ապահովում,
  • կայուն երակային մուտք և ինֆուզիոն թերապիա,
  • ցավազրկում և սեդացիա,
  • հսկողություն:

 

Կենսական կարևոր օրգանների գործունեության ապահովման նպատակով բոլոր հիվանդների մոտ գնահատվել է գիտակցության մակարդակն՝ ըստ կոմաների գնահատման Glasgow-ի սանդղակի, շնչառությունը և հեմոդինամիկան:

 

Հիվանդներն, ըստ գիտակցության մակարդակի գնահատման Glasgow-ի սանդղակի, ենթաբաժանվել են չորս խմբի (նկար 3): 20.6%-ը եղել է անգիտակից (n=254, Glasgow

 

Ստանդարտ արձանագրային գործելակերպին համաձայն՝ ըստ Glasgow-ի սանդղակի 10 միավորից պակաս գիտակցություն ունեցող հիվանդները պետք է ենթարկվեն շնչափողի ինտուբացիայի և անցնեն օժանդակ` մեխանիկական շնչառության: Հիվանդներից 408-ի գիտակցության մակարդակը եղել է ≤10 միավոր, սակայն նրանցից միայն 43 (10.5%) է եղել ինտուբացված, իսկ ՀՄԱ-ի կողմից տեղում կամ տեղափոխման ճանապարհին ինտուբացվել է 161 հիվանդ (39.5%):

 

Նկար 3. Հիվանդների ենթաբաժանումն ըստ գիտակցության մակարդակի գնահատման Glasgow-ի սանդղակի

 

Անձնակազմի տեղ հասնելու պահին 21 հիվանդի մոտ արդեն գրանցված է եղել սրտի կանգ, որից 6-ին անմիջապես ձեռնարկվել է սիրտ-թոքային վերակենդանացում (ՍԹՎ), մյուս 15-ի մոտ հաստատվել է կենսաբանական մահ, որի առթիվ ՍԹՎ չի ձեռնարկվել: Դեպքի վայր անձնակազմի տեղ հասնելուց հետո և տեղափոխման ընթացքում սրտի կանգ գրանցվել է ևս 29 հիվանդի մոտ: Ընդհանուր առմամբ ՍԹՎ իրականացվել է 35 հիվանդի մոտ, որոնցից 48.6% (n=17) դեպքում այն եղել է արդյունավետ։

 

Ինֆուզիոն թերապիան իրականացվել է գերազանցապես 0.9% NaCl-ի լուծույթով: Շրջանառող արյան ծավալը համալրելու նպատակով, անհրաժեշտության դեպքում, կիրառվել են կոլոիդներ (պոլիգլյուկին(, գելոֆուզին(): Առանձին դեպքերում հեմոդինամիկայի կայունությունն ապահովվել է կարդիոտոնիկների (դոպամին, նորադրենալին) անընդհատ ն/ե ներմուծմամբ:

 

Առավել մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինֆուզիոն թերապիայի ծրագրում 7.5% NaCl-ի լուծույթի ընդգրկումը, որն ըստ ժամանակակից գրականության տվյալների [1,2,4,7,8,14,15,17,18] հանդիսանում է հիպովոլեմիկ շոկի բուժման ընտրության միջոց՝ մինչհոսպիտալացման փուլում:

 

Անհետաձգելի բուժօգնության շրջանակներում 7.5% NaCl-ի լուծույթի կիրառումը մեր հանրապետությունում ներդրվել է ներկայացված ժամանակաշրջանի վերջին եռամսյակից: Այդ ընթացքում գրանցվել է հիպերտոնիկ լուծույթի կիրառման 14 դեպք, ընդ որում՝ 7 հիվանդ եղել են գանգուղեղային վնասվածք, 4-ը՝ պոլիտրավմա, 2-ը` վիրուսային էնցեֆալիտ և 1 հիպովոլեմիկ շոկ ախտորոշումներով: Հիվանդներից 3-ը (21.4%) եղել են կանայք, 11-ը (78.6%)՝ տղամարդիկ: Միջին տարիքը կազմել է 27.4(11.2 (14-50) տարեկան, գիտակցության մակարդակն ըստ կոմաների գնահատման լազգոյի սանդղակի 10.6(3.6 միավոր, ծանրության աստիճանն ըստ APACH II-ի՝ 10.8(5.8 միավոր, վնասվածքով հիվանդների ծանրության աստիճանն ըստ վնասվածքների ծանրության գնահատման ISS սանդղակի՝ 15.8(4.8 միավոր: ՀՄԱ-ն դեպքի վայր հասել է 27.9(51.5 ժամ (10 րոպ. – 8 օր) անց: Հիվանդների տեղափոխման միջին տևողությունը կազմել է 2.98(2.8 ժամ (30 րոպ. – 9.5 ժ.): Հիվանդներից 5-ը եղել են ինտուբացված՝ մեխանիկական (Cont) արհեստական շնչառությամբ: N=4 հիվանդ ենթարկվել է շնչափողի ինտուբացիայի ՀՄԱ-ի կողմից, իսկ մյուս 5 հիվանդները եղել են ինքնուրույն շնչառությամբ՝ 20.6(3.7 շնչական ակտ/րոպեում շնչառության հաճախությամբ: Հիվանդներից 9-ը տեղափոխվել են սեդացիայի (դիազեպամ, նատրիումի թիոպենտալ) պայմաններում: Բոլոր հիվանդները ցավազրկվել են տրամադոլով:

 

Վերոհիշյալ հիվանդներին 7.5% NaCl-ը ներարկվել է շրջանառող արյան ծավալի արագ վերականգման և ուղեղի այտուցի կանխման նպատակով: Այն ներմուծվել է կենտրոնական կամ ծայրամասային երակից շիթով՝ 4–6 մլ/կգ դեղաչափով, 5–7 րոպեի ընթացքում:

 

Աղյուսակ. Հետազոտության արդյունքները

Ցուցանիշները

7.5% NaCl

ներարկումից առաջ

ներարկումից հետո

ՍԶՃ, մմ սնդ. սյ.

97.6±15.2

111.5±9.4

ՍԿՀ/րոպ.

112.1±27.9

96.8±18.1

Na+, մմոլ/լ

?

142.3±4.2

Օսմ., մօսմ/կգ H2O

?

299.9±8.2

 

Հետազոտության արդյունքներից ակնհայտ երևում է (Աղյուսակ), որ հիպերտոնիկ լուծույթի ներարկումից հետո դիտվել է սիստոլիկ զարկերակային ճնշման (ՍԶՃ) վիճակագրորեն հավաստի աճ 14.2%-ով (p=0.01), սրտի կծկումների հաճախությունը (ՍԿՀ) նվազել է 13.6%-ով (p=0.1): Չնայած պլազմայի օսմոլյարության և նատրիումի ելային արժեքները չեն որոշվել, այնուհանդերձ 7.5% NaCl-ի լուծույթի ներմուծումից հետո վերոհիշյալ ցուցանիշները չեն գերազանցել նորմայի սահմանները (համապատասխանաբար 299.9(8.2 մօսմ/կգ H2O և 142.3(4.2 մմոլ/լ): Ուստի՝ հիպերտոնիկ լուծույթը ոչ միայն արագ կայունացնում է հեմոդինամիկան, այլև նախահոսպիտալային փուլում կարող է օգտագործվել կույր՝ առանց նատրիումի և պլազմայի օսմոլյարության նախնական արժեքների իմացության, առավել ևս, որ մի շարք հետազոտություններով [9,12,13,16] ապացուցվել է, որ 7.5% NaCl-ի լուծույթի ներարկումից հետո զարգացող հիպերնատրեմիան և հիպերօսմոլյարությունը հետագա կլինիկական բարդություններ չեն առաջացնում:


Այսպիսով, այսօր Հայաստանի բոլոր մարզերում հնարավոր է դարձել մինչհոսպիտալային փուլում ցուցաբերել որակավորված բժշկական օգնություն՝ ծանր հիվանդների մահացությունը նվազեցնելով մինչև 16.2%: Աշխատանքի այսպիսի կազմակերպման արդյունավետությունը ապացուցված է ինչպես համաշխարհային փորձով, այնպես էլ ժամանակակից պատերազմներում` զորքի բուժապահովման արդյունքների վերլուծությամբ:


ՀՄԱ-ն իր պոտենցիալով կարող է աշխատել նաև տարերային և անթրոպոգեն աղետների ժամանակ՝ տեղում իրականացնելով որակավորված բժշկական օգնություն և մասնագիտացված հիվանդանոցներ տեղափոխելով առավել ծանր, նախկինում անտեղափոխելի համարվող հիվանդներին:



Եզրակացություն


 

  1. Մահացիությունը նվազեցնելու և ծանր հիվանդների բուժման որակը լավացնելու նպատակով մինչհոսպիտալային փուլում պետք է աշխատեն հատուկ մասնագիտական որակավորում ունեցող անձիք՝ նման իրավիճակների համար մշակված արձանագրերով ու ալգորիթմերով:
  2. Արձանագրային գործելակերպը հնարավորություն է ընձեռում անվտանգ տեղափոխել ցանկացած կրիտիկական իրավիճակում գտնվող հիվանդի, որոնց տեղափոխումը նախկինում համարվում էր անհնար:
  3. Մինչհոսպիտալային փուլում 7.5% NaCl-ի կիրառումը հնարավորություն է ընձեռում արագ համալրել շրջանառող արյան դեֆիցիտը և կայունացնել հեմոդինամիկան, ինչը վճռորոշ նշանակություն ունի ծանր հիվանդների բուժման ելքում:

 

Գրականություն


  1. Богоявленский И.Ф., Закс И.О. Применение гипертонических растворов натрия хлорида в реаниматологии, интенсивной терапии и медицине катастроф. Анестезиология и реаниматология, 1994, с. 59–62.
  2. Жбанников П.С., Беляев И. В., Флоров А. Н. Метод мaлообъемной реанимации в экстренной коррекции гемодинамики и неврологических больных, VIII Всероссийский съезд анестезиологов и реаниматологов, 11–15 сентября, 2002г., Омск, с. 164.
  3. Костомаровa Л.Г., Стажадзе Л.Л., Спиридонова Е.А., Федотов С.А. О повышении качества медицинского обеспечения пострадавших с травмой на догоспитальном этапе. Анестезиология и реаниматология. 2003, 3, с. 69–70.
  4. Креймейер У. Применение гипертонических растворов натрия хлорида при геморрагическом шоке. Освежающий курс лекций, Архангельск, 1997, с.283–290.
  5. Стажадзе Л. Л., Абдрахманов В. Р., Пиковский В. Ю., Барклая В. И. Моск. мед. журн. 2000, 1,с. 29–30.
  6. Curka P.A., Pere P.E., Ginger V.F. et al. Ann. Emerg. Med., 1994, Vol. 22,11, p. 1688–1695.
  7. Diebel L.N., Robinson S.L., Wilson R.F., Dulchavsky SA. Splanchnic mucosal perfusion effects of hypertonic versus isotonic resuscitation of hemorrhagic shock, Am. Surg., 1993, 59: 139-44.
  8. Gunnar W.P., Merlotti G.J., Jonasson O. et al. Resuscitation from hemorrhagic shock, Ann. Surg., 1986, v. 204, p. 686 - 692.
  9. Khanna S., Davis D., Peterson B., Fisher B., Tung H., O’Quigley J., Deutsch R. Use of hypertonic saline in the treatment of severe refractory posttraumatic intracranial hypertension in pediatric traumatic brain injury, Crit. Care Med., 2000;28:1144-1151.
  10.  Lockey D. J. Ibid, p. 17–23.
  11. Nicholl J. P., Turner J., Dixon S. The Cost – Effectiveness of the Regional Trauma System in the Northwest Midlands. Sheffield, 1996.
  12. Peterson B, Khanna S., Fisher B., Marshall L. Prolonged hypernatremia controls elevated intracranial pressure in head-injured pediatric patients, Crit. Care Med., 2000;28:1136-1143.
  13. Qureshi A.I., Suarez J.I. Use of hypertonic saline solutions in treatment of cerebral edema and intracranial hypertension, Crit. Care Med., 2000; 28 : 3301-13.
  14. Recommandations pour la pratique clinique. Prise en charge des traumatisйs crniens graves а la phase prйcoce. Ann. Fr. Anesth Rйanim 1999; 18 : 1-172.
  15. Schierhout G., Roberts I. Fluid resuscitation with colloid or crystalloid solutions in critically ill patients: a systematic review of randomised trials, BMJ, 1998; 316: 961-964.
  16. Shackforfd S.R., Bourguignon P.R., Wald S.L., Rogers F.B., Osler T.M., Clark D.E. Hypertonic saline resuscitation of patient with head injury: prospective, randomized clinical trial, J. Trauma, 1998;44:50-58.
  17. Vassar M.J., Holcroft J.W. Use of hypertonic - hyperoncotic fluids for resuscitation of trauma patients, J. Intensive Care Med., 1992; 7 : 189-98.
  18. Viggiano M., Alazia M. Les solutйs hypertoniques en mйdecine d'urgence/Mйdecine d'urgence 2001, p. 103-109.© 2001 Йditions scientifiques et mйdicales Elsevier SAS, et Sfar. Tous droits rйservйs.

Հեղինակ. Գ.Գ. Մխոյան, Մ.Ի. Եղիազարայն, Կ.Կ. Սահակյան, Ս.Պ. Աբրահամյան Մ. Հերացու անվ. ԵՊԲՀ-ի անզգայացման և ինտենսիվ թերապիայի ամբիոն Էրեբունի Բժշկական Կենտրոն
Սկզբնաղբյուր. Գիտա-գործնական Բժշկական Հանդես «Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի», 4.2004 (20), УДК 52.5
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Հիպերնատրեմիայի շտկման արդյունավետությունն ինֆուզիոն թերապիայի շրջանակներում

Բանալի բառեր: հիպերնատրեմիա, ինֆուզիոն թերապիա

Հիպերնատրեմիայի (երբ նատրիումի խտությունը պլազմայում գերազանցում է 145 մմոլ/լ-ին) շտկումը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքի (ԻԹԲ) հիվանդների համար: Ընդհանրապես մահացությունը հիպերնատրեմիայից կազմում է 40–50%, այն հիմնականում դիտվում է ծերերի մոտ և սովորաբար պայմանավորված է հիմնական հիվանդությամբ [20]: Սակայն, քանի որ հիպերնատրեմիան կարգավորվում է կամ նատրիումի քչացման կամ ջրի ավելացման ճանապարհով [12,14], ապա ավելի հաճախ խանգարված է լինում ջրի ներմուծման կամ ստացման պրոցեսը [15]...

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
DOTS ռազմավարության ազդեցությունը համաճարակային իրավիճակի վրա ք. Երևանում

Բանալի բառեր. պալարախտի հիվանդացություն, DOTS, էպի-ինֆո ծրագիր

Տուբերկուլոզը (պալարախտ) վարակիչ հիվանդություն է, որով մարդիկ վարակվում են օդակաթիլային ճանապարհով և որոշակի պայմաններում զարգանում է հիվանդություն...

Պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ նոպաներից առաջ դիտվող դեղնուկի երևույթը: Երկու դեպքի նկարագրություն

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, դեղնուկ, լյարդ

Մեծահասակների մոտ դեղնուկը կարող է առաջանալ բազմաթիվ ինչպես բարորակ, այնպես էլ կյանքին սպառնացող հիվանդությունների ժամանակ: Դեղնուկը կարող է լինել նախալյարդային, ներլյարդային և արտալյարդային: Դեղնուկի նախալյարդային պատճառներն են արնալուծը (hemolysis), մեծ հեմատոմայի ներծծումը, որոնք բերում են արյան մեջ չկոնյուգացված (անուղղակի) բիլիրուբինի մակարդակի բարձրացմանը: Ներլյարդային հիվանդությունները բերում են արյան մեջ ինչպես չկոնյուգացված, այնպես էլ կոնյուգացված բիլիրուբինի մակարդակների բարձրացմանը...

Համակարգային հիվանդություններ
Տարբեր հիվանդությունների կամ համախտանիշների ազդեցությունը պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ ամիլոիդոզի զարգացման հավանականության վրա:

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, ամիլոիդոզ, կանխատեսում, ուղեկցող հիվանդություններ

Տարբեր հիվանդությունների և/կամ համախտանիշների ազդեցության ուսումնասիրությունները պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ կյանքի առանձին տասնամյակների ընթացքում ամիլոիդոզի հրովարտակման (մանիֆեստացիայի) հավանականության վրա ցույց տվեցին, որ ՊՀ հիմնական շճաթաղանթաբորբային նոպաների հետ համատեղ մեկուսացած պարբերական տենդային նոպաներ ունեցող հիվանդների մոտ նկատվում է ամիլոիդոզի հրովարտակման համեմատաբար ցածր հավանականություն...

Համակարգային հիվանդություններ
Արտարգանդային հղիության արտասովոր դեպք

Բանալի բառեր. հետերոտոպիկ հղիություն, հին չզարգացող հղիություն, սուր որովայն

Արտարգանդային հղիությունը հանդիպում է բոլոր հղիությունների 1,4% դեպքերում [1,2] և հանդիսանում է հղիության I-ին եռամսյակում կանանց մահացության հիմնական պատճառներից մեկը: Արտարգանդային հղիությունների 95-98,5% դեպքերում ձվա-բջիջը պատվաստվում է արգանդափողում, հազվադեպ` արգանդի վզիկում (0,1%), ձվարանում (0,1-0,7%), որովայնի խոռոչում (0,003%), արգանդի ռուդիմենտար եղջյուրում (0,002%) [3,4]...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա
Լաբորատոր ցուցանիշների օգտագործումը ինֆուզիոն թերապիայի ծավալի ծրագրավորման ժամանակ

Բանալի բառեր. ինֆուզիոն թերապիա, լաբորատոր քննություններ

Ինֆուզիոն թերապիան ծրագրավորելիս՝ ներարկվող հեղուկների ծավալը ճիշտ որոշելու համար, հարկավոր է առաջին հերթին գնահատել օրգանիզմի ջրային տարածքների վիճակը, վոլեմիկ ստատուսը, հաշվի առնել հեղուկի օրական պահանջները, ապա ավելացնել զգայուն և ոչ զգայուն կորուստներն ու գոյություն ունեցող հեղուկի դեֆիցիտի ծավալը [5,9,16]: Սակայն, ցավոք այս հաշվարկները գործնականում ոչ միշտ են հաջողվում կամ պահանջում են զգալի ժամանակ և միջոցներ......

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
Բազմապրոֆիլ մանկական ստացիոնարի մահճակալային ֆոնդի օգտագործման ցուցանիշները ժամանակակից պայմաններում

Բանալի բառեր: մանկական ստացիոնար, մահճակալային ֆոնդ, օգտագործում, ցուցանիշներ, միջոցառումներ

Առողջապահության համակարգում վերջին տարիներին իրականացվող ռեֆորմները, շուկայական հարաբերությունների ներդրումը ճյուղում ստացիոնար բժշկական օգնության (ԲՕ) կազմակերպմանը առաջադրում են սկզբունքային նոր մոտեցումներ, ուղղված մասնավորապես մահճակալային ֆոնդի օգտագործման ինտենսիֆիկացմանը և հիվանդների ավելի արդյունավետ ստացիոնար բուժմանը [1,4,5,8]...

Մանկական հիվանդություններ
ՄՌՏ հետազոտությունը քունքային բլթի էպիլեպսիայի ժամանակ

Բանալի բառեր. հիպոկամպի սկլերոզ, քունքային բլթի էպիլեպսիա, ՄՌՏ, քանակական անալիզ

Պարցիալ էպիլեպսիայով հիվանդների ամենատարածված կառուցվածքային պաթոլոգիան մեզիալ քունքային սկլերոզն է (ՄՔՍ): Ախտաբանական տեսանկյունից ՄՔՍ իրենից ներկայացնում է նեյրոնալ կորուստ և աստրոցիտոզ հիպոկամպում, նշաձև մարմնում և հարհիպոկամպալ շրջանում: Հիպոկամպալ սկլեռոզում ընդգրկվում են CA1-CA4 դաշտերը, ատամնավոր գալարը և սանձիկը, իսկ ամոնյան եղջյուրի սկլերոզի ժամանակ ախտահարվում են միայն CA1-CA4 դաշտերրը [1]...

Նյարդաբանություն
Նոպաների հաճախականությունը Հայաստանում պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ. տարբեր գործոնների ազդեցությունը

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, նոպաների հաճախականություն, կլինիկական ձև, սեռ, տարիք, ծագում, գենոտիպ

Պարբերական հիվանդությունը (ՊՀ)՝ լինելով ժառանգական հիվանդություն, զարմանալիորեն տարածված է հայերի մոտ, ախտահարելով Երևանի բնակչության մոտ 1%-ը [5]: Հատկանշական է, որ դեռ 20 տարի առաջ կատարված ժառանգաբանական հետազոտություններում հիվանդության տարածվածությունը գնահատվում էր 0.5 %-ի սահմաններում [4], այսինքն, մոտ 2 անգամ ավելի ցածր...

Համակարգային հիվանդություններ
Կարիեսի տարածվածությունը և ինտենսիվության աճը ՀՀ զորակոչ տարիքի պատանիների մոտ

Բանալի բառեր: զորակոչիկ, կարիես, պլոմբա, հեռացում

Վերջին տարիների գրականության մեջ, ինչպես նաև զանգվածային լրատվական միջոցների կողմից, շատ է քննարկվում այսօրվա զորակոչիկների սոմատիկ և ֆիզիկական առողջության ցածր մակարդակը...

Ստոմատոլոգիա
Սուր լեյկոզով հիվանդների կյանքի որակի գնահատման վերլուծությունը

Բանալի բառեր: սուր լեյկոզ, կյանքի որակ

Վերջին տարիներին շատ են այնպիսի հետազոտությունները, որոնցում հիմնավորվում է հակաուռուցքային բուժման արդյունավետությունը որոշելիս, վերապրելու ցուցանիշից հետո, կյանքի որակի (ԿՈ) գնահատման կարևորությունը: Բացահայտված են ԿՈ-ի և հիվանդության ելքի կանխորոշիչ ցուցանիշների, բուժմանը ենթարկվելու, կողմնակի ազդեցությունների առաջացման փոխկապակցվածությունը [4,7]: Պետք է նշել, որ ԿՈ-ը և հիվանդությունը փոխկապակցված ու փոխներգործող համակարգեր են. լավ կամ վատ ԿՈ-ը ներազդեցություն է ունենում հիվանդության և բուժման ընթացքի վրա...

Արյունաբանություն
Վերարտադրողական դիսֆունկցիան էպիլեպսիայով կանանց շրջանում

Բանալի բառեր. էպիլեպսիա, էնդոկրին արատներ, հակաէպիլեպտիկ դեղեր

Էպիլեպսիայով հիվանդների բուժման հիմնական օրենքն է կլինիկական արդյունավետության և անցանկալի կողմնակի ազդեցությունների գիտակից հավասարակշռությունը [1]: Սակայն, էպիլեպսիայով հիվանդների բուժման ճանապարհին հանդիպում են բազմաթիվ պաթոլոգիական վիճակներ և հիվանդություններ, որոնք հետազոտություն և բուժում են պահանջում: Այս փոփոխությունների մի մասը որպես կոմորբիդություն է գնահատվում, մյուսները՝ բուն էպիլեպսիայի կամ հակաէպիլեպտիկ դեղերի (ՀԷԴ) օգտագործման բարդություն:...

Նյարդաբանություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա
Ինտենսիվ թերապիայում 7.5 տոկոս NaCl-ի կիրառումը

Բանալի բառեր: ինֆուզիոն թերապիա, 7.5% NaCl

Ժամանակակից ինֆուզիոն թերապիայում այսօր մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում 7.5% NaCl-ի կիրառումը, հատկապես հիպովոլեմիան շտկելու, հեմոդինամիկան արագ կայունացնելու [6,10,25], ինչպես նաև օսմոթերապիայի նպատակով [2,6,12,18,19,25]...

Ինտենսիվ թերապիա Առաջին բժշկական օգնություն
Տարբեր հիվանդությունների կամ համախտանիշների ազդեցությունը պարբերական հիվանդությամբ տառապողների մոտ ամիլոիդոզի զարգացման հավանականության վրա:

Հաղորդում Ա: Առանձին ընդհանուր համախտանիշների, հենաշարժական, շնչական և սիրտ-անոթային համակարգերի և համակարգային բնույթի տարբեր պաթոլոգիաների ազդեցությունը

Բանալի բառեր. պարբերական հիվանդություն, ամիլոիդոզ, կանխատեսում, ուղեկցող հիվանդություններ...

Համակարգային հիվանդություններ Ուրոլոգիա

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ