Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 1-4.2006 (25-28)

Ծնկան հոդի դեֆորմացնող արթրոզի բուժման մեջ արթրոսկոպիկ վիրահատության և հիալուրոնաթթվի պրեպարատների համակցված օգտագործումը

Բանալի բառեր. արթրոսկոպիա, ծնկան հոդի դեֆարթրոզ, հիալուրինաթթու

Դեֆորմացնող արթրոզը հոդի դեգեներատիվ-դիստրոֆիկ պոլիէթիոլոգիկ հիվանդություն է, կապված հոդաճառում հոմեոստազի առաջնային խանգարման հետ, որն էլ բերում է հոդաճառի լրիվ կամ մասնակի քայքայմանը՝ հոդը կազմող հյուսվածքների ոչ սպեցեֆիկ բորբոքային – պրոլիֆերատիվ - դեգեներատիվ փոփոխություններով և դրսևորվում է ցավերով ու հոդի ֆունկցիայի խանգարմամբ: Հոդաճառի դեգեներատիվ փոփոխություններին զուգընթաց դիտվում են նաև փոփոխություններ ոսկրերի, հոդաշապիկի, կապանների, սինովյալ թաղանթի և մենիսկների կողմից: Ոսկրային փոփոխությունները արտահայտվում են օստեոֆիտների, սուբխոնդրալ սկլերոզի և կիստոզ փոփոխությունների ձևավորմամբ: Սինովյալ թաղանթը բորբոքվում է` առաջացնելով հիպերտրոֆիկ ծալքեր, պատճառ դառնալով կայուն ցավային համախտանիշի: Կապանները հաստանում են, փուխրանում, թուլանում: Հոդաշապիկում առաջանում են ֆիբրոզ փոփոխություններ` ներհոդային կպումներով, որոնք սահմանափակում են հոդի շարժունակությունը: Հոդում կարող են առաջանալ աճառային կամ ոսկրաաճառային ազատ մարմնիկներ (դեգեներացիայի ենթարկված աճառներից, մենիսկներից, կամ սինովյալ մետապլազիայի հետևանքով): Նվազում է մենիսկների էլաստիկությունը և դիմադրողականությունը, առաջանում են նրանց դեգեներատիվ վնասվածքներ: Սինովյալ հեղուկի քանակը խիստ քչանում է, իջնում է նրա մածուցիկ-էլաստիկ հատկությունները, որն էլ բերում է հոդամակերեսների շփման ուժի մեծացմանը և աճառի ախտահարման արագացմանը: Սինովյալ հեղուկի մածուցիկ-էլաստիկ հատկությունների համար հիմնական պատասխանատու նյութը գլիկոզամինոգլիկանների խմբի գծային պոլիսախարիդ հիալուրոնատն է, որն ունի բուֆերային բարձր հատկություններ, իջեցնում է նաև աճառի քայքայմանը նպաստող ֆերմենտների ակտիվությունը՝ դժվարացնելով այդ ֆերմենտների մուտքը աճառի մեջ:

 

Դեֆորմացնող արթրոզների պաթոմորֆոլոգիական վերոհիշյալ առանձնահատկությունները հաշվի են առնվում բուժման պրոցեսում, երբ ցուցաբերվում է համալիր անհատական մոտեցում, ձգտելով օգտագործել բոլոր ժամանակակից մեթոդները:

 

Բուժման ծրագիրը ներառում է.

 

  • Կոնսերվատիվ բուժում.

  1. բազիսային թերապիա, որը հիմնականն է և ուղղված է դեգեներատիվ պրոցեսի զարգացման կանխմանը, կայունացմանը և աճառի ռեպարացիայի խթանմանը;

  2. ցավային համախտանիշի և ռեակտիվ սինովիտի դեմ պայքար;

  3. հոդի ֆունկցիայի բարելավում:

  • Վիրահատական բուժում (արթրոսկոպիա, շտկող օստեոտոմիաներ, էնդոպրոթեզավորում):

 

Ծնկան հոդի արթրոզով հիվանդներին մենք բաժանում ենք երկու խմբի: Առաջին խմբի հիվանդների մոտ շարժումները հոդում գրեթե սահմանափակված չեն, կա լրիվ տարածում: Երկրորդ խմբի հիվանդների մոտ բացի ցավերից, քայլելու դժվարացումից, խրոնիկական սինովիտներից կա նաև շարժումների սահմանափակում, մասնավորապես բացակայում է լրիվ տարածումը: Երկու դեպքում էլ բուժումը սկսում ենք կոնսերվատիվ միջոցառումներից՝ օգտագործելով ոչ ստերոիդային հակաբորբոքիչներ, ֆիզիոթերապևտիկ միջոցառումներ, խոնդրոպրոտեկտորներ, անհրաժեշտության դեպքում` ստերոիդների ներհոդային ներարկումներ:

 

Բուժման արդյունքին առաջին խմբի հիվանդների մոտ սպասում ենք 3-ից 4 շաբաթ, 2-րդ խմբում` 2 շաբաթ: Դրական տեղաշարժ ստանալիս շարունակում ենք կոնսերվատիվ բուժումը՝ հնարավորության դեպքում բուժմանը միացնելով հիալուրոնաթթվի պրեպարատների ներհոդային ներարկումներ, որոնք ավելի են ամբողջացնում և տևական դարձնում բուժման լավ արդյուքները՝ նվազեցնելով ցավերը և վերականգնելով շարժումները: Եթե վերոհիշյալ ժամանակահատվածում կոնսերվատիվ բուժումից նկատելի լավացում չենք ստանում, դիմում ենք արթրոսկոպիկ վիրահատությանը, որի ընթացքում կատարվում է հոդի լվացում, դեբրիդմենտ, պարցիալ սինովէկտոմիա, անհրաժեշտության դեպքում` մենիսկէկտոմիա, խոնդրոպլաստիկա: Հետվիարահատական շրջանում հիվանդները ստանում են հակաբիոտիկներ, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքիչներ, ակտիվորեն զբաղվում են բուժական ֆիզկուլտուրայով: Բորբոքային պրոցեսների հանդարտվելուց հետո, երբ չկա սինովիտ, վիրահատությունից մոտ մեկ ամիս անց նորից սկսում ենք խոնդրոպրոտեկտորների ընդունումը և միացնում ենք հիալուրոնաթթվի դեղամիջոցների ներհոդային ներարկումներ:

 

Հիվանդների վիճակի գնահատման մեջ ելնում ենք օբյեկտիվ (սինովիտ, հոդում շարժումների սահմանափակում, քայլելիս օգնության անհրաժեշտություն) և սուբյեկտիվ (ցավ ցերեկային և գիշերային ժամերին, քայլելիս, շոշափելիս, հանգստի ժամանակ) գնահատականներից:

 

Սկսած 2004թ.-ի հեկտոմբերից Էրեբունի Բժշկական Կենտրոնի վնասվածքաբանության և ոսկրահարդարման բաժանմունքում բուժման մեջ են գտնվել ծնկան հոդի դեֆորմացնող արթրոզով 92 հիվանդներ, նրանցից 78 կին (85%), 14 տղամարդ (15%): Բոլորի մոտ բուժումը սկսել ենք կոնսերվատիվ միջոցառումներից, կամ էլ հիվանդները նախքան մեր կլինիկա դիմելը նախօրոք ստացել են կոնսերվատիվ թերապիայի տարբեր կուրսեր` առանց նկատելի արդյունքի:

 

63 հիվանդներ (69%) ստացել են միայն կոնսերվատիվ բուժում և ներկայումս շարունակում են մնալ հսկողության տակ: Նրանցից 13-ի մոտ (21%) կատարվել են հիալուրոնաթթվի դեղամիջոցների (օստենիլ, սինվիսկ, սուպլազին) 3 կամ 5 ներհոդային ներարկում 7 օրվա ընդմիջումներով: 12 հիվանդ երկրորդ կամ երրորդ ներարկումից հետո նշել են ցավերի քչացում, գիշերային ցավերի վերացում, քայլելը ավելի էր հեշտանում և կարող էին նույնիսկ հրաժարվել ձեռնափայտից: Օբյետիվորեն` չկար սինովիտ, շարժումները հոդում ավելի սահուն էին, պակասել էր ներհոդային ճարճատյունը: Մեկ հիվանդ (43 տարեկան երկկողմանի երրորդ աստիճանի գոնարթրոզով տղամարդ) երկրորդ ներարկումից հետո, չնշելով դրական դինամիկա, իքնակամ հրաժարվեց հետագա բուժումից և դուրս մնաց հսկողությունից: Ներհոդային ներարկումներ ստացած հիվանդների մոտ դրական փոփոխությունները պահպանվել են միջինը 6 ամիս: Հիվանդները շարունակում են մնալ հսկողության տակ:

 

29 հիվանդների, նախօրոք անցկացված կոնսերվատիվ բուժումներից հետո, կատարվել են արթրոսկոպիկ վիրահատություններ, որոնցից 3-ը (երեքն էլ տղամարդ) ավարտվել են շտկող վալգիզացնող օստեոտոմիայով: Բոլոր հիվանդների մոտ վիրահատությունից հետո դիտվել է նկատելի լավացում. ցավերը հանգստի ժամանակ վերացել են, քայլելիս` անհամեմատ թուլացել, շարժումների ծավալը նկատելի ավելացել է, մեծ մասի մոտ գրեթե լրիվ վերականգնվել է տարածումը: Հետվիրահատական սինովիտներ դիտվել են 9 հիվանդի մոտ, որոնցից 8-ի մոտ լիկվիդացվել են պունկցիաներից, ազդրի քառագլուխ մկանի իզոմետրիկ վարժություններից և ոչ ստերոիդային հակաբորբոքիչների ընդունումից հետո, իսկ մեկի մոտ (68 տարեկան 3-րդ աստիճանի գոնարթրոզով կին) անհրաժեշտ է եղել կատարել կենալոգ - 40-ի 2 ներհոդային ներարկում:

 

7 հիվանդի` վիրահատությունից 1-3 ամիս անց, ներարկել ենք հիալուրոնաթթվի դեղամիջոցներ (օստենիլ, սուպլազին): Բոլորի մոտ էլ կային արտահայտված խոնդրոպաթիաներ` սուբխոնդրալ ոսկրաշերտի մերկացումով, հատկապես ծնկան ոսկրի և ազդրոսկրի կոճերի շրջանում: Վաղ հետվիրահատական շրջանում դիտվող նկատելի լավացումից հետո, աստիճանաբար` վիրահատությունից մոտ 1-3 ամիս անց, նրանց մոտ նկատվել էր ցավերի որոշակի վերականգնում քայլելու ժամանակ, սակայն անհամեմատ ավելի թույլ նախավիրահատական ցավերի համեմատությամբ:

 

Այս հիվանդների մոտ հիալուրոնաթթվի դեղամիջոցի 2–3-րդ ներարկումից հետո ցավերը մեղմացան, հատկապես գիշերային ժամերին: 3–5-րդ ներարկումից հետո գիշերային ցավերը լրիվ վերացան 5 հիվանդի մոտ, իսկ քայլելիս` խիստ նվազեցին բոլորի մոտ: Բուժման վերջում առանց ձեռնափայտի կարող էին քայլել բոլոր հիվանդները: Դրական արդյունքները պահպանվել են 4-8 ամիս, շարունակվում է հիվանդերի մեծ մասի հսկողությունը:

 

2 հիվանդի մոտ վերոհիշյալ տակտիկայի անարդյունավետության պատճառով կատարվել է ծնկան հոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորում:

 

Այսպիսով, ելնելով մեր դիտարկումներից, կարելի է եզրակացնել, որ ծնկան հոդի արթրոզի կոնսերվատիվ բուժմանը չենթարկվող դեպքերի բուժման օպտիմալ տարբերակ է հանդիսանում արթրոսկոպիկ դեբրիդմենտը` համակցված հետվիրահատական շրջանում համալիր կոնսերվատիվ բուժուման հետ, որի մեջ կարևոր նշանակություն ունեն հիալուրոնաթթվի դեղամիջոցները: Վերջիններիս ներհոդային ներարկումները թույլ են տալիս բարելավել բուժման արդյունքները, կրճատելու բուժման տևողությունը և երկարացնելու ծնկան հոդի ծառայության ժամկետը:

 

Գրականություն


  1. Kikuchi T., Yamada H., Shinmei M. Effect of high molecular weight hyaluronat on cartilage degeneration in a rabbit model in osteoarthritis, Osteoarthritis Cartilage, 4: 99-110, 1996.

  2. Peyron J.G. Intra-articular hyaluronan injection in the treatment of osteoarthritis: state-of-the-art review, J. Rheumatol., 1993;20:10-15.

  3. Adams M.E., Lussier A.J., Peyron J.G. A risk-benefit assessment of injection of hyaluronan and its derivatives in the treatment of osteoarthritis of the knee, Drug Safety, 2000 AUG: 23(2): 115-130.

  4. Mc Donald C., Hantel S., Strohmeier M. A randomized, controlled study to compare the performance and safety of two sources of sodium hyaluronate given as a viscosupplement by intraarticular injection to patients with osteoarthritis of the knee, J. Clinic. Research, 2000; 3:41-50.

  5. Лучихина Л.В. Артроз. Ранняя диагностика и патогенетическая терапия. М., 2001.

Հեղինակ. Ա.Գ. Չարչյան, Հ.Հ. Գյուլզադյան, Հ.Ռ. Հարությունյան, Ա.Ք. Զարացյան, է.Ս. Ղարիբյան, Ա.Ջ. Գևորգյան Էրեբունի Բժշկական Կենտրոն, Երևանի պետական բժշկական համալսարան
Սկզբնաղբյուր. Գիտա-գործնական Բժշկական Հանդես «Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի», 3.2006 (27), 109-112, УДК 617.57/.58-001-0,8923(035)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Օբստրուկտիվ ազոոսպերմիա. վարման ժամանակակից մոտեցումները (գրականության տեսություն)

Բանալի բառեր. օբստուկտիվ ազոոսպերմիա (ՕԱ), անպտղություն, վարիկոցելե, օգնող ռեպրոդուկտիվ տեխնոլոգիաներ (ՕՌՏ)
Ներածություն: Օբստրուկտիվ ազոոսպերմիան (ՕԱ) դա էակուլյատում և հետէակուլյացիոն մեզում սպերմատոզոիդների և սպերմատոգենեզի բջիջների բացակայությունն է` պայմանավորված սերմնատար ուղիների երկկողմանի օբստրուկցիայով: Անպտղության բոլոր պատճառների մեջ` այդ թվում նաև կանացի և չպարզաբանված բնույթի, ՕԱ-ն կազմում է մոտ 1,5% [16]: Իր պատճառագիտությամբ և բուժման առանձնահատկություններով ՕԱ-ն արական անպտղության մյուս պատճառների մեջ ունի առանձնահատուկ տեղ...

Ուրոլոգիա
Կարծրամաշկության դասակարգումը, տարածվածությունը և ախտածագումնային ընդհանուր մեխանիզմները

Բանալի բառեր. կարծրամաշկություն, համախտանիշ, դասակարգում
Համաձայն ժամանակակակից պատկերացումների կարծրամաշկություն տերմինը միավորում է կարծրամաշկային խմբի հիվանդությունների լայն շրջանակ` համակարգային և օջախային կարծրամաշկությունից մինչև մակածված (ինդուցված) ձևերը և կեղծ կարծրամաշկությունը [6,10,13,17]: Պետք է նշել, որ 20-րդ դարի երկրորդ կեսում կարծրամաշկության մասին զարգացման տեսությունը մեծ էվոլյուցիա վերապրեց...

Գրգռված աղու համախտանիշի բուժումը

Բանալի բառեր. աղի, համախտանիշ, ախտորոշում, բուժում
Գրգռված աղու համախտանիշը (ԳԱՀ) սահմանվում է որպես որովայնային ցավ, կամ ապաբարեհարմարություն (discomfort)` աղու սովորությունների խանգարումով, որևէ մեխանիկական, կենսաքիմիական կամ բորբոքային պատճառի բացակայության պայմաններում: ԱՄՆ-ում բնակչության մոտ 10-15% տառապում է ԳԱՀ-ից, և կանայք ավելի հաճախ են ունենում այդ ախտանիշները, քան տղամարդիք: Ախտորոշումը հիմնվում է կլինիկական ախտանիշների վրա [1,74]...

Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն
Լապարասկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ժամանակ օզոնաթերապիայի կիրառումն արյան ռեոլոգիական հատկությունների կարգավորման նպատակով

Բանալի բառեր. արյան ռեոլոգիական հատկություններ, օզոնաթերապիա, լապարասկոպիկ խոլեցիստէկտոմիա
Լեղաքարային հիվանդությունը պատկանում է ստամոքս-աղիքային համակարգի առավել տարածված հիվանդությունների թվին: Ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ աշխարհի տարբեր երկրներում լեղաքարային հիվանդությունը հանդիպում է բնակչության տարբեր տարիքային խմբերում (10-50%) և առկա է հիվանդության աճի արտահայտված միտում [1,3]: Այն գերազանցապես հանդիպում է 50 տարեկանից բարձր անձանց մոտ, ընդ որում տարեց (60-74 տարեկան) և ծերունական (75-89 տարեկան) տարիքի անձիք կազմում են հիվանդների 50%-ը...

Վիրաբուժություն Ներզատաբանություն
Սրտամկանի հիբերնացիայի և ստանինգի զարգացման մեխանիզմները

Բանալի բառեր. սրտամկան, հիբերնացիա, ստանինգ, իշեմիա, ռեպերֆուզիա
Համաձայն ժամանակակից պատկերացումների` նեկրոզից բացի իշեմիային ի պատասխան սրտամկանում կարող են զարգանալ 3 ախտաֆիզիոլոգիական ֆենոմեններ` իշեմիկ նախապայմանավորում, հիբերնացիա և ստանինգ: Իշեմիկ նախապայմանավորումը (անգլ.` ischemic preconditioning) (ԻՆ) սրտամկանի` նախորդող կարճատև իշեմիայի միջադեպերից հետո նոր գրոհին առավել հաջող դիմակայելու ունակությունն է...

Սրտանոթաբանություն
Ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների էթիոլոգիական կազմը բազմապրոֆիլ ստացիոնարի վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում

Բանալի բառեր. պրոբլեմային մանրէներ, ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների բազմաէթիոլոգիական բնույթը, համաճարակաբանական դինամիկ հսկողություն, մանրէաբանական հետազոտություն
Ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների (ՆՀԻ) զարգացման ժամանակակից փուլը բնութագրվում է նրանց լայն տարածվածությամբ աշխարհի բոլոր երկրներում, հիվանդության նոզոլոգիական ձևերի բազմաէթիոլոգիական բնույթով և հարուցիչների պոլիօրգանային տեղակայմամբ, բուժական և հակահամաճարակային միջոցառումների ցածր արդյունավետությամբ, բարձր սոցիալ-տնտեսական կորուստներով [1]...

Վարակաբանություն Ինտենսիվ թերապիա
Կարպալ թունելի համախտանիշ. հեռանկարները և իրականությունը Հայաստանում

Բանալի բառեր. կարպալ թունելի սինդրոմ, կարպալ թունելի ճնշում, պարբերական հիվանդություն

Կլինիկական պրակտիկայում ամենահաճախ հանդիպող կոմպրեսիոն նեյրոպաթիան միջնակ նյարդի կոմպրեսիան է կարպալ խողովակում:

Առաջին անգամ այս վիճակը նկարագրվել է 1854թ. Ջեյմս Պեջետի կողմից մի հիվանդի մոտ, ով ունեցել է ճաճանչոսկրի դիստալ կոտրվածք [7]: Այնուհետև` 1913թ. ֆրանսիացի նյարդաբաններ Պիեռ Մարին և Չարլզ Ֆոքսը նկարագրել են միջնակ նյարդում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ թենարի երկկողմանի ապաճում (ատրոֆիա) ունեցող հիվանդի դիահերձման հիման վրա...

Նյարդաբանություն Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա Վիրաբուժություն
Կոնքազդրային հոդի հրազենային կոտրվածքի կապակցությամբ կատարված է նդոպրոթեզի քառակի ռևիզիոն արթրոպլաստիկա (կլինիկական դեպքի նկարագրություն)

Բանալի բառեր. կոնքազդրային հոդ, ռևիզիոն արթրոպլաստիկա

Հիվանդը, ծնված 1974թ., ընդունվել է Էրեբունի Բժշկական Կենտրոն 23.03.05-ին հետևյալ ախտորոշմամբ. վիճակ աջ կոնքազդրային հոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորումից հետո, քացախափոսային կոմպոնենտի տեղաշարժումով, փափուկ հյուսվածքներում բազմաթիվ մետաղական օտար մարմինների առկայությամբ...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Ճաճանչոսկրի պրոքսիմալ հատվածի կոտրվածքների բուժումը

Բանալի բառեր. ճաճանչոսկր, արմնկային հոդ, կոտրվածք, կայուն օստեոսինթեզ

Արմնկային հոդը կազմող ոսկրերի կոտրվածքների մեջ ճաճանչոսկրի վզիկի և գլխիկի կոտրվածքները կազմում են 33,5-35% [1-3]:
Ճաճանջոսկրի պրոքսիմալ հատվածի կոտրվածքների բուժումը համարվում է արդի վնասվածքաբանության լուրջ խնդիրներից մեկը: Առաջարկված կոնսերվատիվ և վիրահատական եղանակները միշտ չէ, որ երաշխավորում են ցանկալի արդյունքներ: Առավել հաճախ օգտագործվում են բուժման վիրահատական եղանակները` գլխիկի հեռացում, մետաղական օստեոսինթեզ կամ վնասված գլխիկի առաջնային փոխարինում տարբեր էնդոպրոթեզներով[13,14,16]...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Ինքնավնասում

Բանալի բառեր. սեկրետանի համախտանիշ, ռեֆլեկտոր սիմպաթիկ դիստրոֆիա, դաստակի այտուց, ինքնավնասում

Հանդիպում են ինքնավնասման բազմաթիվ դեպքեր, զանազան առարկաների, միջոցների օգտագործմամբ: Նկարագրված են դեպքեր` երբ եղնգային թիթեղի շուրջը մտցնում են զանազան առարկաներ՝ առաջացնելով խրոնիկական պարոնիխիա մշտական թարախահոսությամբ, մեկ այլ դեպքում մաշկին դնելով քիմիական գրգռիչ նյութով վիրակապ, առաջացնում են չլավացող խոցեր կամ վերքեր...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Վիրաբուժական օգնության մարտավարության կատարելագործումը տեղային բնույթ կրող և լեռնային պայմաններում ընթացող մարտական գործողությունների ժամանակ

Բանալի բառեր. բուժտարահանում, որակավորված վիրաբուժական օգնություն

Արցախյան տեղային բնույթ կրող հակամարտության ժամանակ անձնակազմի բժշկական ապահովման վերլուծությունը անհրաժեշտություն է առաջացնում տեղային պատերազմներում, հաշվի առնելով հիվանդներին և վիրավորներին ցույց տրվող փուլային բուժօգնության մարտավարությունը, մշակել ավելի ժամանակակից ռազմաբժշկական մեթոդներ եւ եղանակներ...

Վիրաբուժություն
Երիտասարդ անձանց շրջանում ռեակտիվ հոդաբորբերի որոշ ասպեկտներ

Բանալի բառեր. ռեակտիվ հոդաբորբեր, հիվանդության պատմագիր, սակրոիելիտ, սպոնդիլիտ

Ռեակտիվ հոդաբորբերը ստերիլ, ոչ թարախային բորբոքումներով հոդաբորբեր են, որոնք զարգանում են ի պատասխան արտահոդային վարակի: Ռեակտիվ հոդաբորբ տերմինը առաջարկվել է Էնհովենի և համահեղինակների կողմից 1969թ.: Ներկայումս ռեակտիվ հոդաբորբ ասելով հասկանում ենք միայն այն հոդաբորբերը, որոնք կապված են տարած աղիքային (էնտերոգեն) կամ միզասեռական (ուռոգենիտալ) վարակի հետ և ասոցացվում են HLA B27 հակածնի հետ, ընդ որում ռևմաթոիդ գործոնը արյան շիճուկում բացակայում է...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Սուր ծանր շնչական համախտանիշ: Մաս Բ. Կլինիկան, ախտորոշումը, բուժումը, կանխարգելումը (գրականության ակնարկ)

Բանալի բառերը. սուր ծանր շնչական համախտանիշ, կլինիկա, ախտորոշում, բուժում, կանխարգելում

Այս հոդվածի առաջին մասում բերված են գրականության տվյալներ 2002-2003թթ. մոլեգնած, 8422 մարդկանց ախտահարած և 916 հոգու մահվան պատճառ դարձած վարակային հիվանդության` սուր ծանր շնչական համախտանիշի (ՍԾՇՀ) պատմական հարցերի, հարուցչի աղբյուրների, տարածման մեխանիզմների և վիրուսաբանական ախտորոշման մասին [1]...

Շնչառական համակարգ
Հաշմանդամության անվանակարգման ու դասակարգման որոշ հիմնահարցերի մասին

Բանալի բառեր. հաշմանդամություն, անվանակարգում, դասակարգում, չափորոշիչներ

Գրականության աղբյուրների բազմակողմանի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ աշխարհի բոլոր երկրներում հաշմանդամությունը աճի միտում ունի և հաշմանդամության...

ԼՈՒՐԵՐ: Բժշկական իրավունք

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ