Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 1-4.2006 (25-28)

Կարծրամաշկության դասակարգումը, տարածվածությունը և ախտածագումնային ընդհանուր մեխանիզմները

Բանալի բառեր. կարծրամաշկություն, համախտանիշ, դասակարգում
Համաձայն ժամանակակակից պատկերացումների կարծրամաշկություն տերմինը միավորում է կարծրամաշկային խմբի հիվանդությունների լայն շրջանակ` համակարգային և օջախային կարծրամաշկությունից մինչև մակածված (ինդուցված) ձևերը և կեղծ կարծրամաշկությունը [6,10,13,17]: Պետք է նշել, որ 20-րդ դարի երկրորդ կեսում կարծրամաշկության մասին զարգացման տեսությունը մեծ էվոլյուցիա վերապրեց: ավելի քան 300 տարի տևած մաշկաբանական փուլը փոխարինվեց թերապևտիկով, անջատվեց համակարգային կարծրամաշկությունը` կամ համակարգային հարաճող կարծրությունը, սկսվեց հիվանդության ինտենսիվ ուսումնասիրումը ինտերնիստական դիրքերից [2,16]: Հետագայում համակարգային կարծրամաշկության և նրան մոտ կանգնած վիճակների ուսումնասիրման առաջընթացը տարբեր կլինիկական ձևերի տարանջատումով, հիվանդաբանության էության հստակեցման և տարբերակման գործընթացը` մակածված կարծրամաշկության նորանոր ձևերի հայտնությամբ, բերեցին կարծրամաշկային հիվանդությունների խումբ հասկացողությանը [17]:

Այսօրվա դրությամբ այդ խումբն ընդգրկում է տարբեր ախտաբանական ձևերի և համախտանիշների լայն սպեկտր` տարածուն կամ տեղային ֆիբրոզի բնորոշ զարգացմամբ` ախտընթացի մեջ կենսապես կարևոր օրգանների ոչ հազվադեպ ընդգրկումով: Կարծրամաշկային հիվանդությունների խմբի հիմնական կլինիկական ձևերը ընդհանրացված են ժամանակակից կլինիկական դասակարգման մեջ, որտեղ ընդգրկվել են նաև հարուռուցքային (պարանեոպլաստիկ) կարծրամաշկությունը և բազմաօջախային (մուլտիֆոկալ) ֆիբրոզը, որն անվանում են նաև տեղայնացված համակարգային կարծրություն (լոկալիզացված սիստեմային սկլերոզ):

Կարծրամաշկության դասակարգումը (հիվանդությունների կարծրամաշկային խումբը).

 

  • Համակարգային կարծրամաշկություն (համակարգային կարծրություն).

  1. տարածուն (դիֆուզ)

  2. սահմանափակված (լիմիտացված)

  3. վերադիր (overlap). համակարգային կարծրամաշկություն+դերմատոմիոզիտ, համակարգային կարծրամաշկություն + ռևմաթոիդ արթրիտ և այլն

  4. ընդերային (վիսցերալ)

  5. պատանեկան (յուվենիլ)

 

  • Սահմանափակ կարծրամաշկություն.

  1. օջախային (թիթեղային և տարածուն)

  2. գծային (թրի հարվածի ձևի, կիսատ ձևի)

  • Տարածուն էոզինամետ փակեղաբորբ (դիֆուզ էոզոնոֆիլ ֆասցիիտ)

  • Բուշկեի կարծրայտուց (սկլերեդեմա)

  • Բազմաօջախային ֆիբրոզ (տեղայնացված համակարգային կարծրություն)

  • Մակածված կարծրամաշկություն.

  • քիմիական, դեղորայքային (կայծքարային փոշի, քլորվինիլ, օրգանական լուծիչներ, բլեոմիցին և այլն)

  • տատանումային (տատանումային` վիբրացիոն հիվանդության հետ կապված)

  • իմունաբանական (ադյուվանտային հիվանդություն, փոխպատվաստի մերժման խրոնիկական հակազդում)

  • հարուռուցքային կամ ուռուցքակախյալ 

 

  • Կեղծ կարծրամաշկություն.

  1. նյութափոխանակային

  2. ժառանգական (պորֆիրիա, ֆենիլկետոնուրիա, առաջակզություն` պրոգերիա, ամիլոիդոզ, Վեգեների և Ռոթմունդի համախտանիշներ, կարծրալորձայտուց` սկլերոմիքսեդեմա և այլն):


Համակարգային կարծրամաշկությունը, կամ համակարգային կարծրությունը, հարաճող բազմահամախտանիշ հիվանդություն է` մաշկի, հենաշարժական ապարատի և ներքին օրգանների` թոքերի, սրտի, մարսողական ուղու, երիկամների բնորոշ փոփոխություններով և Ռեյնոյի համախտանիշի ձևի անոթակծկանքային տարածուն ախտահարումներով: Հիվանդության հիմքում ընկած են շարակցական հյուսվածքի ախտահարումը` ֆիբրոզի գերակշռումով, և անոթային ախտահարումը` խցանող մանրաանոթախտի ձևի: Դեռ 1985թ. հայտնի անգլիացի ռևմատաբան Ե. Բայոթերսը գրել է. Համակարգային կարծրամաշկությունը մեր սերնդի հանելուկն է. դրամատիկ և անսպասելի իր հայտնության պահին, ուրույն և կախարդական իր կլինիկական արտահայտություններով, հարաճող և բուժմանը համառորեն դիմադրող, ինչը հուսահատության մեջ է գցում և հիվանդներին, և բժիշկներին: Համակարգային կարծրամաշկության մասին մեր պատկերացումներում վերջին տասնամյակների ընթացքում տեղի ունեցավ մեծ առաջընթաց, այն այսօրվա դրությամբ կարող է բնորոշվել որպես կլինիկական դիրքերից լավ ուսումնասիրված վառ և ուրույն հիվանդաբանական ձև` արտահայտված բազմազանությամբ և ուրույն ախտածագմամբ [14]:

Համակարգային կարծրամաշկության առաջնային հիվանդացությունը, ըստ եղած վիճակագրական տվյալների, կազմում է տարեկան 2,7-12 դեպք 1 000 000 բնակչության հաշվարկով [10]: Համակարգային կարծրամաշկությունը տարածված է ողջ երկրագնդով: Կանայք 3-7 անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում, քան տղամարդիք: Երեխաների և 45-ն անց մեծահասակների մոտ իգական սեռի գերակշռումն ավելի քիչ է արտահայտված: Գծային կարծրամաշկության ժամանակ տարածվածության սեռական տարբերություներ չկան: Հիվանդությունն ավելի հաճախ ախտորոշվում է 30-50 տարեկանների մոտ, սակայն նրա սկզբնական արտահայտությունները հաճախ նկատվում են ավելի վաղ տարիքում: ԱՄՆ-ում այն հանդիպում է ավելի հաճախ, քան Եվրոպայում և Ճապոնիայում [10]:

Համակարգային կարծրամաշկության պատճառները բարդ են և լիարժեք չեն ուսումնասիրված: Ենթադրվում է համակարգային կարծրամաշկության բազմապատճառային ծագումը: Այն, հավանաբար, պայմանավորված է ընդերածին և արտածին անբարենպաստ գործոնների և ժառանգական նախատրամադրվածության համազդեցությամբ [1]: Նախկինում շատ քննարկվող վարակի, մրսածության, արևահարման, տատանման, վնասվածքների, սթրեսի և ներզատական տեղաշարժերի դերի հետ մեկտեղ, վերջին ժամանակներս հատուկ ուշադրություն է դարձվում քիմիական, արտադրական, կենցաղային, սննդային գործոնների և առանձին դեղորայքների ձգանային ազդեցությանը, որն առավել ակնհայտ է մակածված կարծրամաշկության դեպքերի պարագայում [15]:

Ժամանակակից հետազոտությունների շնորհիվ վերծանված են նաև համակարգային կարծրամաշկության նախատրամադրվածության ժառանգական որոշ մեխանիզմները, ինչը նախկինում հիմնավորվում էր համակարգային կարծրամաշկության և նման հիվանդությունների ընտանեկան դեպքերի առկայությամբ, պրոբանդների առողջ հարազատների մոտ իմուն և այլ տեղաշարժերի ընդհանուր քանակակազմից ավելի բարձր հաճախությամբ [1]: Հաստատված է քրոմոսոմային անկայունությունը համակարգային կարծրամաշկությամբ տառապողների մոտ [5]: Հայտնաբերվել է կապը հյուսվածահամատեղության համակարգի որոշակի հակածինների և ալելների հետ. HLA-A9, В8, В35, DR1, DR3, DR5, DR11, DR52 и С4А [3,7,8], որոնք բավականին տարբեր են զանազան քանակակազմերում, ինչը, ըստ ժամանակակից տվյալների, կարող է կապված լինել նաև թելոմերների քրոմոսոմային արատի հետ [12]: Տարբեր վիրուսներից ուշադրություն է դարձված ցիտոմեգալովիրուսային վարակին` որպես համակարգային կարծրամաշկության և այլ ինքնաիմուն հիվանդությունների ժամանակ դիտվող անոթախտի հնարավոր ձգանի [4,9,11]:

Մեր հետագա հաղորդումներում ավելի մանրամասն կխոսենք համակարգային կարծրամաշկության ախտածագման, կլինիկական պատկերի, մասնավորապես մաշկի, հենաշարժական ապարատի, մարսողական ուղու, շնչառական օրգանների, սրտի, երիկամների ախտահարումների, ընդհանուր արտահայտությունների, լաբորատոր փոփոխությունների, ընթացքի, ախտորոշման հարցերի, և, իհարկե, բուժման մասին:

Գրականություն

  1. Assassi S., Tan F.K. Genetics of scleroderma: update on single nucleotide polymorphism analysis and microarrays, Curr. Opin. Rheumatol., 2005; 17(6): 761-767.

  2. Barnett A.J, Miller M., Littlejohn G.O. The diagnosis and classification of scleroderma (systemic sclerosis), Postgrad. Med. J., 1988; 64 (748): 121-125.

  3. Gladman D.D., Kung T.N., Siannis F., Pellett F., Farewell V.T., Lee P. HLA markers for susceptibility and expression in scleroderma, J. Rheumatol., 2005; 32(8): 1481-1487.

  4. Hamamdzic D., Kasman L.M., LeRoy E.C. The role of infectious agents in the pathogenesis of systemic sclerosis, Curr. Opin Rheumatol. 2002; 14(6): 694-698.

  5. Invernizzi P., Miozzo M., Selmi C., Persani L., Battezzati P.M., et al. x chromosome monosomy: a common mechanism for autoimmune diseases, J. Immunol., 2005; 175(1): 575-578.

  6. Jablonska S. Classification of scleroderma, Clin. Dermatol., 1994; 12(2): 225-8.

  7. Joung C.I., Jun J.B., Chung W.T., Song G.G., Choe J.Y., Chang H.K., Yoo D.H. Association between the HLA-DRB1 gene and clinical features of systemic sclerosis in Korea, Scand. J. Rheumatol., 2006; 35(1): 39-43.

  8. Loubiere L.S., Lambert N.C., Madeleine M.M., Porter A.J., et al. HLA allelic variants encoding DR11 in diffuse and limited systemic sclerosis in Caucasian women, Rheumatology (Oxford), 2005; 44(3): 318-322.

  9. Lunardi C., Dolcino M., Peterlana D., Bason C., Navone R., et al. Antibodies against human cytomegalovirus in the pathogenesis of systemic sclerosis: a gene array approach, PLoS Med., 2006; 3(1): e2.

  10. Mayes M.D. Classification and epidemiology of scleroderma, Semin. Cutan. Med. Surg., 1998; 17(1): 22-26.

  11. Namboodiri A.M., Rocca K.M., Pandey J.P. IgG antibodies to human cytomegalovirus late protein UL94 in patients with systemic sclerosis, Autoimmunity, 2004; 37(3): 241-244.

  12. Ohtsuka T., Yamakage A., Yamazaki S. The polymorphism of telomerase RNA component gene in patients with systemic sclerosis, Br. J. Dermatol., 2002; 147(2): 250-254.

  13. Peterson L.S., Nelson A.M., Su W.P. Classification of morphea (localized scleroderma), Mayo Clin. Proc., 1995; 70(11): 1068-1076.

  14. Sakkas L.I. New developments in the pathogenesis of systemic sclerosis, Autoimmunity, 2005; 38(2): 113-116.

  15. von Mikecz A. Xenobiotic-induced autoimmunity and protein aggregation diseases share a common subnuclear pathology, Autoimmun. Rev., 2005; 4(4): 214-218.

  16. Winkelmann R.K. Classification and pathogenesis of scleroderma, Mayo Clin. Proc., 1971; 46(2): 83-91.

  17. Wollheim F.A. Classification of systemic sclerosis. Visions and reality, Rheumatology (Oxford), 2005; 44(10): 1212-1216.

Հեղինակ. Ալ.Ա. Այվազյան ԵրՊԲՀ ներքին հիվանդությունների թ.1 ամբիոն, Էրեբունի բժշկական կենտրոն, սիրտ-անոթային ախտորոշման ծառայություն
Սկզբնաղբյուր. Գիտա-գործնական Բժշկական Հանդես «Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի», 4.2006 (28) 44-47
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Օբստրուկտիվ ազոոսպերմիա. վարման ժամանակակից մոտեցումները (գրականության տեսություն)

Բանալի բառեր. օբստուկտիվ ազոոսպերմիա (ՕԱ), անպտղություն, վարիկոցելե, օգնող ռեպրոդուկտիվ տեխնոլոգիաներ (ՕՌՏ)
Ներածություն: Օբստրուկտիվ ազոոսպերմիան (ՕԱ) դա էակուլյատում և հետէակուլյացիոն մեզում սպերմատոզոիդների և սպերմատոգենեզի բջիջների բացակայությունն է` պայմանավորված սերմնատար ուղիների երկկողմանի օբստրուկցիայով: Անպտղության բոլոր պատճառների մեջ` այդ թվում նաև կանացի և չպարզաբանված բնույթի, ՕԱ-ն կազմում է մոտ 1,5% [16]: Իր պատճառագիտությամբ և բուժման առանձնահատկություններով ՕԱ-ն արական անպտղության մյուս պատճառների մեջ ունի առանձնահատուկ տեղ...

Ուրոլոգիա
Գրգռված աղու համախտանիշի բուժումը

Բանալի բառեր. աղի, համախտանիշ, ախտորոշում, բուժում
Գրգռված աղու համախտանիշը (ԳԱՀ) սահմանվում է որպես որովայնային ցավ, կամ ապաբարեհարմարություն (discomfort)` աղու սովորությունների խանգարումով, որևէ մեխանիկական, կենսաքիմիական կամ բորբոքային պատճառի բացակայության պայմաններում: ԱՄՆ-ում բնակչության մոտ 10-15% տառապում է ԳԱՀ-ից, և կանայք ավելի հաճախ են ունենում այդ ախտանիշները, քան տղամարդիք: Ախտորոշումը հիմնվում է կլինիկական ախտանիշների վրա [1,74]...

Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն
Լապարասկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ժամանակ օզոնաթերապիայի կիրառումն արյան ռեոլոգիական հատկությունների կարգավորման նպատակով

Բանալի բառեր. արյան ռեոլոգիական հատկություններ, օզոնաթերապիա, լապարասկոպիկ խոլեցիստէկտոմիա
Լեղաքարային հիվանդությունը պատկանում է ստամոքս-աղիքային համակարգի առավել տարածված հիվանդությունների թվին: Ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ աշխարհի տարբեր երկրներում լեղաքարային հիվանդությունը հանդիպում է բնակչության տարբեր տարիքային խմբերում (10-50%) և առկա է հիվանդության աճի արտահայտված միտում [1,3]: Այն գերազանցապես հանդիպում է 50 տարեկանից բարձր անձանց մոտ, ընդ որում տարեց (60-74 տարեկան) և ծերունական (75-89 տարեկան) տարիքի անձիք կազմում են հիվանդների 50%-ը...

Վիրաբուժություն Ներզատաբանություն
Սրտամկանի հիբերնացիայի և ստանինգի զարգացման մեխանիզմները

Բանալի բառեր. սրտամկան, հիբերնացիա, ստանինգ, իշեմիա, ռեպերֆուզիա
Համաձայն ժամանակակից պատկերացումների` նեկրոզից բացի իշեմիային ի պատասխան սրտամկանում կարող են զարգանալ 3 ախտաֆիզիոլոգիական ֆենոմեններ` իշեմիկ նախապայմանավորում, հիբերնացիա և ստանինգ: Իշեմիկ նախապայմանավորումը (անգլ.` ischemic preconditioning) (ԻՆ) սրտամկանի` նախորդող կարճատև իշեմիայի միջադեպերից հետո նոր գրոհին առավել հաջող դիմակայելու ունակությունն է...

Սրտանոթաբանություն
Ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների էթիոլոգիական կազմը բազմապրոֆիլ ստացիոնարի վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում

Բանալի բառեր. պրոբլեմային մանրէներ, ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների բազմաէթիոլոգիական բնույթը, համաճարակաբանական դինամիկ հսկողություն, մանրէաբանական հետազոտություն
Ներհիվանդանոցային ինֆեկցիաների (ՆՀԻ) զարգացման ժամանակակից փուլը բնութագրվում է նրանց լայն տարածվածությամբ աշխարհի բոլոր երկրներում, հիվանդության նոզոլոգիական ձևերի բազմաէթիոլոգիական բնույթով և հարուցիչների պոլիօրգանային տեղակայմամբ, բուժական և հակահամաճարակային միջոցառումների ցածր արդյունավետությամբ, բարձր սոցիալ-տնտեսական կորուստներով [1]...

Վարակաբանություն Ինտենսիվ թերապիա
Ծնկան հոդի դեֆորմացնող արթրոզի բուժման մեջ արթրոսկոպիկ վիրահատության և հիալուրոնաթթվի պրեպարատների համակցված օգտագործումը

Բանալի բառեր. արթրոսկոպիա, ծնկան հոդի դեֆարթրոզ, հիալուրինաթթու

Դեֆորմացնող արթրոզը հոդի դեգեներատիվ-դիստրոֆիկ պոլիէթիոլոգիկ հիվանդություն է, կապված հոդաճառում հոմեոստազի առաջնային խանգարման հետ, որն էլ բերում է հոդաճառի լրիվ կամ մասնակի քայքայմանը՝ հոդը կազմող հյուսվածքների ոչ սպեցեֆիկ բորբոքային – պրոլիֆերատիվ - դեգեներատիվ փոփոխություններով և դրսևորվում է ցավերով ու հոդի ֆունկցիայի խանգարմամբ: Հոդաճառի դեգեներատիվ փոփոխություններին զուգընթաց դիտվում են նաև փոփոխություններ ոսկրերի, հոդաշապիկի, կապանների, սինովյալ թաղանթի և մենիսկների կողմից...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Կարպալ թունելի համախտանիշ. հեռանկարները և իրականությունը Հայաստանում

Բանալի բառեր. կարպալ թունելի սինդրոմ, կարպալ թունելի ճնշում, պարբերական հիվանդություն

Կլինիկական պրակտիկայում ամենահաճախ հանդիպող կոմպրեսիոն նեյրոպաթիան միջնակ նյարդի կոմպրեսիան է կարպալ խողովակում:

Առաջին անգամ այս վիճակը նկարագրվել է 1854թ. Ջեյմս Պեջետի կողմից մի հիվանդի մոտ, ով ունեցել է ճաճանչոսկրի դիստալ կոտրվածք [7]: Այնուհետև` 1913թ. ֆրանսիացի նյարդաբաններ Պիեռ Մարին և Չարլզ Ֆոքսը նկարագրել են միջնակ նյարդում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ թենարի երկկողմանի ապաճում (ատրոֆիա) ունեցող հիվանդի դիահերձման հիման վրա...

Նյարդաբանություն Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա Վիրաբուժություն
Կոնքազդրային հոդի հրազենային կոտրվածքի կապակցությամբ կատարված է նդոպրոթեզի քառակի ռևիզիոն արթրոպլաստիկա (կլինիկական դեպքի նկարագրություն)

Բանալի բառեր. կոնքազդրային հոդ, ռևիզիոն արթրոպլաստիկա

Հիվանդը, ծնված 1974թ., ընդունվել է Էրեբունի Բժշկական Կենտրոն 23.03.05-ին հետևյալ ախտորոշմամբ. վիճակ աջ կոնքազդրային հոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորումից հետո, քացախափոսային կոմպոնենտի տեղաշարժումով, փափուկ հյուսվածքներում բազմաթիվ մետաղական օտար մարմինների առկայությամբ...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Ճաճանչոսկրի պրոքսիմալ հատվածի կոտրվածքների բուժումը

Բանալի բառեր. ճաճանչոսկր, արմնկային հոդ, կոտրվածք, կայուն օստեոսինթեզ

Արմնկային հոդը կազմող ոսկրերի կոտրվածքների մեջ ճաճանչոսկրի վզիկի և գլխիկի կոտրվածքները կազմում են 33,5-35% [1-3]:
Ճաճանջոսկրի պրոքսիմալ հատվածի կոտրվածքների բուժումը համարվում է արդի վնասվածքաբանության լուրջ խնդիրներից մեկը: Առաջարկված կոնսերվատիվ և վիրահատական եղանակները միշտ չէ, որ երաշխավորում են ցանկալի արդյունքներ: Առավել հաճախ օգտագործվում են բուժման վիրահատական եղանակները` գլխիկի հեռացում, մետաղական օստեոսինթեզ կամ վնասված գլխիկի առաջնային փոխարինում տարբեր էնդոպրոթեզներով[13,14,16]...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Ինքնավնասում

Բանալի բառեր. սեկրետանի համախտանիշ, ռեֆլեկտոր սիմպաթիկ դիստրոֆիա, դաստակի այտուց, ինքնավնասում

Հանդիպում են ինքնավնասման բազմաթիվ դեպքեր, զանազան առարկաների, միջոցների օգտագործմամբ: Նկարագրված են դեպքեր` երբ եղնգային թիթեղի շուրջը մտցնում են զանազան առարկաներ՝ առաջացնելով խրոնիկական պարոնիխիա մշտական թարախահոսությամբ, մեկ այլ դեպքում մաշկին դնելով քիմիական գրգռիչ նյութով վիրակապ, առաջացնում են չլավացող խոցեր կամ վերքեր...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Վիրաբուժական օգնության մարտավարության կատարելագործումը տեղային բնույթ կրող և լեռնային պայմաններում ընթացող մարտական գործողությունների ժամանակ

Բանալի բառեր. բուժտարահանում, որակավորված վիրաբուժական օգնություն

Արցախյան տեղային բնույթ կրող հակամարտության ժամանակ անձնակազմի բժշկական ապահովման վերլուծությունը անհրաժեշտություն է առաջացնում տեղային պատերազմներում, հաշվի առնելով հիվանդներին և վիրավորներին ցույց տրվող փուլային բուժօգնության մարտավարությունը, մշակել ավելի ժամանակակից ռազմաբժշկական մեթոդներ եւ եղանակներ...

Վիրաբուժություն
Երիտասարդ անձանց շրջանում ռեակտիվ հոդաբորբերի որոշ ասպեկտներ

Բանալի բառեր. ռեակտիվ հոդաբորբեր, հիվանդության պատմագիր, սակրոիելիտ, սպոնդիլիտ

Ռեակտիվ հոդաբորբերը ստերիլ, ոչ թարախային բորբոքումներով հոդաբորբեր են, որոնք զարգանում են ի պատասխան արտահոդային վարակի: Ռեակտիվ հոդաբորբ տերմինը առաջարկվել է Էնհովենի և համահեղինակների կողմից 1969թ.: Ներկայումս ռեակտիվ հոդաբորբ ասելով հասկանում ենք միայն այն հոդաբորբերը, որոնք կապված են տարած աղիքային (էնտերոգեն) կամ միզասեռական (ուռոգենիտալ) վարակի հետ և ասոցացվում են HLA B27 հակածնի հետ, ընդ որում ռևմաթոիդ գործոնը արյան շիճուկում բացակայում է...

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա
Սուր ծանր շնչական համախտանիշ: Մաս Բ. Կլինիկան, ախտորոշումը, բուժումը, կանխարգելումը (գրականության ակնարկ)

Բանալի բառերը. սուր ծանր շնչական համախտանիշ, կլինիկա, ախտորոշում, բուժում, կանխարգելում

Այս հոդվածի առաջին մասում բերված են գրականության տվյալներ 2002-2003թթ. մոլեգնած, 8422 մարդկանց ախտահարած և 916 հոգու մահվան պատճառ դարձած վարակային հիվանդության` սուր ծանր շնչական համախտանիշի (ՍԾՇՀ) պատմական հարցերի, հարուցչի աղբյուրների, տարածման մեխանիզմների և վիրուսաբանական ախտորոշման մասին [1]...

Շնչառական համակարգ
Հաշմանդամության անվանակարգման ու դասակարգման որոշ հիմնահարցերի մասին

Բանալի բառեր. հաշմանդամություն, անվանակարգում, դասակարգում, չափորոշիչներ

Գրականության աղբյուրների բազմակողմանի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ աշխարհի բոլոր երկրներում հաշմանդամությունը աճի միտում ունի և հաշմանդամության...

ԼՈՒՐԵՐ: Բժշկական իրավունք

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ