Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հրատապ թեմա Աշխարհում

Քայքայվող կենսապոլիմերներ

Քայքայվող կենսապոլիմերներ

Վերջին ժամանակներում ամենատարբեր իրավիճակներում կարելի է հանդիպել «բիո» կամ «կենսա» նախածանցը, որը կարծես երաշխիք է, որ ապրանքն անվտանգ է բնության և մարդու համար:

Սպառողն աստիճանաբար սկսում է հարմարվել այն մտքին, որ բիոկեֆիրը լուծում է մարսողության հետ կապված բոլոր խնդիրները, կենսավառելիքը նավթի «էկոլոգիական» փոխարինիչն է, կենսաբանական հիմքով կոսմետիկան հրաշքներ է գործում և այլն:

Փաթեթավորումը ևս չի շրջանցվել, այն նույնպես դարձել է էկոլոգիական, իսկ կենսապոլիմերների արտադրությունը տարեցտարի աճում է:

Կենսապոլիմերները (կենսաքայքայվող պոլիմերներ) այլ պլաստիկներից տարբերվում են նրանով, որ շրջակա միջավայրում քայքայվում են ֆիզիկական գործոնների և միկրոօրգանիզմների՝ մանրէների և սնկերի ազդեցությամբ: Պոլիմերը, որպես կանոն, համարվում է կենսաքայքայվող, եթե վեց ամիսների ընթացքում ամբողջությամբ քայքայվում է հողում կամ ջրում, ինչը հնարավորություն է տալիս լուծել թափոնների խնդիրը: Հաճախ կենսապոլիմերների քայքայման արդյունքում ջուր և ածխաթթու գազ է առաջանում: Կենսաքայքայվող պոլիմերները կարելի է վերամշակել պլաստմասայի արտադրության ստանդարտ տեխնոլոգիաներով:


Ինովացիոն տեխնոլոգիաներով կենսապոլիմերների մշակում իրականացվում է ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում, Չինաստանում, Ճապոնիայում Կորեայում:  Դիտարկենք կենսապոլիմերների շուկայի հիմնական առաջարկները:

Մանրէների պոլիհիդրօքսիալկանոատներ

Որոշ միկրոօրգանիզմներ, աճելով ածխածին պարունակող սննդամիջավայրում և ունենալով ազոտի ու ֆոսֆորի անբավարարություն՝ սկսում են սինթեզել և կուտակել պոլիհիդրօքսիալկանոատներ (polyhydroxyalkanoates – PHA), որոնք ծառայում են որպես էներգիայի և ածխածնի (սննդի) պահեստ: Անհրաժեշտության դեպքում այդ միկրոօրգանիզմները կարող են քայքայել PHA-ը: Մանրէների այս հատկությունը մարդը կիրառում է պոլիհիդրօքսիալկանոատների արդյունաբերական ստացման համար, որոնցից կարևորագույնը պոլիհիդրօքսիբուտիրատն է (PHB) և նրա սոպոլիմերը պոլիհիդրօքսիվալերատը (PHV):


Այսպիսով, պոլիհիդրօքսիալկանոատները լիովին կենսաքայքայվող պլաստիկ են: Պարարտանյութում 85% խոնավության և -20°С-ից մինչև -60°С ջերմաստիճանի պայմաններում 7–10 շաբաթվա ընթացքում դրանք քայքայվում են` վերածվելով ջրի և ածխաթթու գազի:
PHA կիրառման հնարավոր ոլորտներն են` մեկանգամյա օգտագործման անձեռոցիկների, անձնական հիգիենայի պարագաների, թաղանթների և մանրաթելերի, թղթի և ստվարաթղթի ջրահեռացման ծածկույթների արտադրությունը:

 


2010-ի ապրիլին ԱՄՆ-ում Тelles ընկերությունը ստեղծվեց PHBV արտադրության գործարան: Тelles ձեռնարկության համար՝ որպես հումք էր հանդիսանում շաքարացված եգիպտացորենի օսլայից ստացվող գլյուկոզան: Հումքի արժեքը PHBV ինքնարժեքում կազմում էր 60%: Այդ պատճառով հիմնական ջանքերն ուղղված են PHA-ի մատչելի հումքի որոնումներին:

Պոլիլակտիդ թթու

Փաթեթավորման համար ամենահեռանկարային կենսապլաստիկը պոլիլակտիդն է (պոլիլակտիկ թթուն, polylactic acid – PLA), որը կաթնաթթվի կոնդեսացման արդյունք է` գծային ալիֆատիկ պոլիէսթեր: Կաթնաթթվի պոլիմերը (ավելի ստույգ` նույն բաղադրության երկու օպտիկական իզոմերների խառնուրդը) բավականին բարձր ջերմակայունություն ունի. հալման ջերմաստիճանը 210–220°С է, կարծրացման ջերմաստիճանը` մոտավորապես 90°С: Պոլիլակտիդը թափանցիկ, անգույն թերմոպլաստիկ պոլիմեր է, կայուն ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման նկատմամբ, վատ է այրվում և այրվում է ծխի քիչ արտազատմամբ: PLA կարելի է վերամշակել թերմոպլաստների վերամշակման ժամանակ կիրառվող բոլոր եղանակներով: PLA-ից պատրաստված ապրանքը բնութագրվում է ամրությամբ, թափանցիկությամբ և փայլով՝ այս առումով հիշեցնելով պոլիստիրոլին: Պոլիլակտիդի թերթերից կարելի է ստանալ ափսեներ, սկուտեղներ, ծածկույթներ, մանրաթել, սննդամթերքի և կոսմետիկայի համար փաթեթավորման պարագաներ, բժշկության մեջ` իմպլատանտներ, կաթի, հյութերի և ջրի շշեր, սակայն կիրառելի չէ գազավորված ըմպելիքների համար, քանի որ PLA-ն ածխաթթու գազ է բաց թողնում:


Պոլիլակտիդի կենսաքայքայումը տեղի է ունենում երկու փուլով: PLA-ից պատրաստված ապրանքը կոմպոստացման ժամանակ 20-90 օրվա ընթացքում լիովին քայքայվում է` վերածվելով ջրի և ածխաթթու գազի:

 



Մոդիֆիկացված օսլա և այլ բնական պոլիմերներ

Փաթեթավորման պարագաների ստացման համար կիրառվող կենսաքայքայվող բնական պոլիմերները հետաքրքիր են նրանով, որ ելքային հումքի պաշարները մշտապես վերականգնվում են ու գրեթե անսահամանափակ են: Կենսաքայքայվող փաթեթավորման նյութերի արտադրման համար լայն կիրառություն ունի օսլան: Հիմնական թերությունն այս դեպքում խոնավություն ներծծելու հատկությունն է: Քիմիական մշակումը հնարավորություն է տալիս օսլայի պոլիմերի տարբեր  մասերի միջև ստեղծել լրացուցիչ կապեր, ինչն ուժեղացնում է թթուների, ջերմության և կտրող ուժի նկատմամբ կայունությունը:  Այս մշակման արդյունքում առաջանում է մոդիֆիկացված օսլա, որը քայքայվում է շրջակա միջավայրում, սակայն օժտված է առևտրային օգտակար թերմոպլաստի հատկություններով: Մոդիֆիկացված օսլան կարելի է կիրառել որպես կենսաքայքայվող պլաստմասսա: Օսլայի հիմքով պլաստիկներն օժտված են բարձր էկոլոգիական հատկություններով և կոմպոստում 30°С պայմաններում քայքայվում են երկու ամսվա ընթացքում: Մոդիֆիկացված օսլա կարելի է ստանալ սովորական պլաստմասսա արտադրող սարքերով, այն կարելի է ներկել և կնքել՝ կիրառելով սովորական տեխնոլոգիաներ: Մոդիֆիկացված օսլայի ֆիզիկական հատկություններն, ընդհանուր առմամբ, զիջում են նավթաքիմիական ճանապարհով ստացված խեժի, բարձր և ցածր ճնշման պոլիէթիլենի և պոլիպրոպիլենի  հատկություններին: Այնուամենայնիվ, օսլան որոշ շուկաներում արդեն գտել է իր կիրառությունը: Նրանից տաք ձևավորման եղանակով ստանում են սննդամթերքի տակդիրներ, ձուլման եղանակով՝ գյուղատնտեսական թաղանթներ, փաթեթավորման պենոպլաստե նյութեր, էքստրուզիայի եղանակով՝ սեղանի պարագաներ և՛ մրգերի, և՛ բանջարեղենի համար նախատեսված  ցանցե տոպրակներ:

Արդյունաբերական պոլիմերներին` կենսաքայքայման հատկության հաղորդում


Լավ զարգացած հսկայական արդյունաբերական պոլիմերներին (պոլիէթիլեն, պոլիպրոպիլեն, պոլիվինիլ քլորիդ, պոլիստիրոլ, պոլիէթիլենտերեֆտալատ) կենսաքայքայման հատկության հաղորդումը հետազոտություններում կարևոր տեղ է գրավում: Դրան կարելի է տարբեր եղանակներով հասնել: Տարբերակներից մեկը պոլիմերային մոլեկուլի մեջ հատուկ հավելումների ներմուծումն է, որոնք, որպես կանոն, անցումային մետաղների միացություններ են և լույսի կամ ջերմության ազդեցությամբ կատալիզում են պոլիմերների քայքայումը: Կենսաքայքայվող հավելումների կիրառումը նպատակահարմար է փաթեթների, գյուղատնտեսական և փաթեթավորման թաղանթների, մեկանգամյա օգտագործման տարաների, շշերի արտադրության մեջ: 

Ավանդական պլաստիկները կենսաքայքայվող դարձնելու տարածված եղանակ է բաղադրության մեջ կենսաքայքայվող մոնոմերի մակրոմոլեկուլի ներմուծումը, օրինակ, նույն օսլայի մեջ:

Շուկայի հեռանկարները


Սպասվում է, որ 2020 թ. ներկայումս ամենամատչելի կենսապլաստիկները կարող են գնով մրցել ավանդականների հետ: Բացի այդ, գիտակցելով այն իրական գինը, որը մարդկությունը պետք է վճարի իր կենսագործունեության միջավայրի պահպանման համար, կբերի զանգվածային պահանջարկ ունեցող չքայքայվող ապրանքների լուրջ սահմանափակման, անցում կկատարվի առավել թանկ, սակայն էկոլոգիական նյութերի կիրառմանը:  Այդ պատճառով շատ երկրների խոշորագույն մասնավոր ընկերությունները և գիտական կենտրոնները զբաղվում են կենսապլաստիկների ստացման նոր, առավել մատչելի տեխնոլոգիաների որոնմամբ:

Հոդվածի պատրաստման համար օգտագործվել են  www. polymery.ru, www.omnexus.com, www.simplexnn.ru, www.newchemistry.ru, www.unipack.ru և այլ կայքերի նյութերը:
 

 

Սկզբնաղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

ՀՀ ԱՆ. Մշակվել է Դեղերի և բժշկական նշանակության ապրանքների միասնական լոգիստիկ կառավարման տեղեկատվական համակարգ
ՀՀ ԱՆ. Մշակվել է Դեղերի և բժշկական նշանակության ապրանքների միասնական լոգիստիկ կառավարման տեղեկատվական համակարգ

Առողջապահության նախարարության, ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության (USAID), ՀՀ ԱՆ «Ակադեմիկոս Ս.Ավդալբեկյանի անվան առողջապահության ազգային ինստիտուտի» և ՀՀ ԱՆ «Մարդասիրական օգնության...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր Հայաստանից
ԼՂՀ ԱՆ. Մարդասիրությունը կենսակերպ է
ԼՂՀ ԱՆ. Մարդասիրությունը կենսակերպ է

Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախարար Արայիկ Բաղրյանը մարտի 28-ին ընդունել է «Ոսկրածուծի դոնորների հայկական ռեեստր»‰‰‰ բարեգործական հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Սևակ Ավագյանին: Հիմնադրամը ստեղծվել է...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր Հայաստանից
ՀՀ Ան. Ուռուցքաբանության ոլորտը դարձյալ ուշադրության կենտրոնում է
ՀՀ Ան. Ուռուցքաբանության ոլորտը դարձյալ ուշադրության կենտրոնում է

Վիեննա այցի շրջանակներում առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը մի շարք չնախատեսված հանդիպումներ է ունեցել, զրուցել երկրներում իրականացվող ծրագրերի, բարեփոխումների, նորամուծությունների...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՀՀ ԱՆ. Լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպակալումը՝ մարտահրավեր և ուշադրություն պահանջող հարց
ՀՀ ԱՆ. Լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպակալումը՝ մարտահրավեր և ուշադրություն պահանջող հարց

Հունիսի 12-ը առողջապահական համակարգում նշվում է որպես Լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպակալման օր: Այս խնդիրը համարվում է 21-րդ դարի նոր մարտահրավեր ու պահանջում է լուրջ ուշադրություն: Ողջ աշխարհում այս խնդրի տարածվածությունն...

ՀՀ ԱՆ. Միջազգային ուղեցույցների և գործելակարգերի ներդրումը՝ քննարկման թեմա
ՀՀ ԱՆ. Միջազգային ուղեցույցների և գործելակարգերի ներդրումը՝ քննարկման թեմա

Հայաստանյան առողջապահական համակարգում կլինիկական միջազգային ուղեցույցների և պացիենտի վարման գործելակարգերի ներդրմանն առնչվող ամենատարբեր հարցեր են քննարկվել առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանի և հանրապետության գլխավոր...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ Հայաստանում
ՀՀ ԱՆ. ԱՀԿ-ն անդրադարձել է մանկական ուռուցքաբանության և արյունաբանության հարցերին
ՀՀ ԱՆ. ԱՀԿ-ն անդրադարձել է մանկական ուռուցքաբանության և արյունաբանության հարցերին

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը Եվրասիական տարածաշրջանի 11 երկրի համար Մոսկվայում կազմակերպել է մանկական ուռուցքաբանության և արյունաբանության հարցերին նվիրված խորհրդակցություն: Այն այդ ոլորտի...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
Հայտնի է Եվրոպայում լավագույն առողջապահական համակարգն ունեցող երկիրը
Հայտնի է Եվրոպայում լավագույն առողջապահական համակարգն ունեցող երկիրը

Բրիտանացի փորձագետները պարզել են, թե որոնք են Եվրոպայի լավագույն երկրները առողջապահական համակարգի առումով՝ հաշվի առնելով դրա որակը, հասանելիությունը, մատչելիությունն ու ընդհանուր մակարդակը...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր
ՀՀ ԱՆ. Բրազիլիա մեկնելուց առաջ պետք է պատվաստվել
ՀՀ ԱՆ. Բրազիլիա մեկնելուց առաջ պետք է պատվաստվել

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տեղեկատվության համաձայն 2017թ. հունվարի վերջին Բրազիլիայի մի քանի նահանգներում արձանագրվել են դեղին տենդի բռնկումներ: Արձանագրված ավելի քան...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
Յուրաքանչյուր տարի աշխարհում ավելի քան 6 մլն անհարկի կեսարյան հատում է իրականացվում. հետազոտություն. news.am
Յուրաքանչյուր տարի աշխարհում ավելի քան 6 մլն անհարկի կեսարյան հատում է իրականացվում. հետազոտություն. news.am

Աշխարհի տարբեր երկրներից 27 փորձագետներ հետազոտություն են անցկացրել՝ պարզելով, որ ամբողջ աշխարհում առողջապահության ոլորտում հաճախակի են դեպքերը, երբ բժիշկներն իրենց պացիենտներին...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
10 տարում քաղցկեղով հիվանդների թիվն աշխարհում աճել է 33 տոկոսով. գիտնականներ. 1in.am
10 տարում քաղցկեղով հիվանդների թիվն աշխարհում աճել է 33 տոկոսով. գիտնականներ. 1in.am

Անցած 10 տարում քաղցկեղով հիվանդացության մակարդակն աճել է 33 տոկոսով՝ հայտնում են ամերիկացի գիտնականները։ Այս մասին փոխանցում է gogetnews.info պորտալը...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ԱՄՆ-ում բժշկական հետազոտությունների համար 6 մլրդ դոլար են հատկացրել. news.am
ԱՄՆ-ում բժշկական հետազոտությունների համար 6 մլրդ դոլար են հատկացրել. news.am

ԱՄՆ Սենատը Ներկայացուցիչների պալատից հետո աջակցել եւ ստորագրելու համար նախագահ Բարաք Օբամային է ուղարկել օրինագիծ, որով 6,3 մլրդ դոլարի ֆինանսավորում է նախատեսվում առաջիկա տասնամյակի...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
Այժմ մոլորակի համար «ամենավտանգավոր» ժամանակահատվածն է. Սթիվեն Հոքինգ. tert.am
Այժմ մոլորակի համար «ամենավտանգավոր» ժամանակահատվածն է. Սթիվեն Հոքինգ. tert.am

Բրիտանացի ֆիզիկոս Սթիվեն Հոքինգի համոզմամբ՝ ներկայում մարդկությունն ապրում է մոլորակի համար «ամենավտանգավոր» ժամանակահատվածում, ինչի մասին անվանի գիտնականն ասել է The Guardian պարբերականի համար...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
ՄԱԿ. Երկրի բնակչությունը հասել է 7.4 միլիարդի. 1in.am
ՄԱԿ. Երկրի բնակչությունը հասել է 7.4 միլիարդի. 1in.am

Gazeta.ru-ի փոխանցմամբ՝ 2016 թվականին Երկրի բնակչությունը հասել է 7.43 միլիարդի։ Վերջին մեկ տարում մոլորակի բնակչությունը 7.34 միլիարդից աճել է 1.1 տոկոսով։ Այդ մասին նշված է ՄԱԿ-ի հիմնադրամի...

ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում
Մինչև 2016 թ. ավարտը Երկրի բանկչության կեսն «օնլայն կլինի». tert.am
Մինչև 2016 թ. ավարտը Երկրի բանկչության կեսն «օնլայն կլինի». tert.am

Մինչև 2016 թվականի վերջը Երկրի բնակչության համարյա կեսը համացանցին հասանելիություն կունենա, հաղորդում է Reuters-ը` հղում անելով էլեկտրակապի միջազգային միության զեկույցին...

ԼՈՒՐԵՐ: Հրատապ խնդիրներ աշխարհում

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ