Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հոգեկան առողջություն

Առաջին հոգեբանական օգնությունն արտակարգ իրավիճակներում

Առաջին հոգեբանական օգնությունն արտակարգ իրավիճակներում

Արտակարգ իրավիճակներում հոգեբանական տրավմայի ենթարկված մարդկանց օգնություն ցուցաբերելու հիմնական սկզբունքները հետևյալն են.

 

  • անհետաձգելիությունը,
  • դեպքերի վայրին մոտ լինելը,
  • սպասումը, որ նորմալ վիճակը կվերականգնվի,
  • հոգեբանական ազդեցության պարզությունն ու միասնությունը:

 

Անհետաձգելիությունը ենթադրում է, որ հոգեբանական օգնությունը տուժածին պետք է ցուցաբերվի հնարավորինս շուտ. որքան շատ ժամանակ անցնի տրավմա ստանալու պահից, այդքան մեծ է հավանականությունը, որ խանգարումը քրոնիկ կդառնա, ինչպես նաև ավելի մեծ է հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման հավանականությունը:

 

Դեպքերի վայրին մոտ լինելու սկզբունքը ենթադրում է օգնության ցուցաբերում ծանոթ իրավիճակում ու ծանոթ սոցիալական շրջապատում, ինչպես նաև հոսպիտալացման բացասական ազդեցության նվազեցում:

 

Նորմալ իրավիճակի վերականգնման սպասում. վնասվածք ստացած մարդու հետ պետք է վարվել ոչ թե որպես հիվանդի, այլ որպես նորմալ մարդու:

 

Հոգեբանական ազդեցության միասնությունը ենթադրում է, որ աջակցությունը պետք է տրվի կա՛մ մեկ անձի կողմից, կա՛մ այդ ազդեցությունը պետք է միասնականացված լինի:

 

Հոգեբանական ազդեցության պարզություն. անհրաժեշտ է տուժածին հեռացնել տրավմայի աղբյուրից, ապահովել նրան  հանգիստ վիճակ, անվտանգ միջավայր, սնունդ, լսված լինելու հնարավորություն տալ:

 

Արտակարգ իրավիճակներում հոգեբանի աշխատանքը տարբերվում է սովորական պայմաններում իրականացվող թերապևտիկ գործունեությունից հետևյալով.

 

  1. Աշխատանք խմբերում: Հաճախ անհրաժեշտ է լինում զոհերի հետ իրականացնել խմբակային աշխատանք: Ելնելով հոգեթերապևտիկ կարիքներից`այդ խմբերը չեն ընտրվում հոգեբանի (հոգեթերապևտի) կողմից արհեստականորեն, այլ ստեղծվում են աղետի դրամատիկական իրավիճակից ելնելով: Այցելուները հաճախ հայտնվում են ծանր աֆեկտի իրավիճակում: Հաճախ հարկ է լինում աշխատել, երբ տուժածները դեռ գտնվում են աֆեկտի ազդեցության տակ, որն այդքան էլ սովորական չէ նորմալ հոգեթերապևտիկ աշխատանքի համար:

  2. Տուժածների սոցիալական ու կրթական ցածր մակարդակ. հաճախ կարելի է հանդիպել մարդկանց, ովքեր իրենց սոցիալական ու կրթական մակարդակից ելնելով՝ երբեք չէին հայտնվի հոգեթերապևտի աշխատասենյակում:

  3. Զոհերի հոգեպաթոլոգիաների տարատեսակություն. բռնության զոհերը հաճախ տրավմատիկ սթրեսից բացի տառապում են նևրոզներով, պսիխոզներով, բնավորության խանգարումներով և աղետի կամ այլ վնասող իրավիճակի պատճառով առաջացած մի շարք  տարատեսակ խնդիրներով, ինչպիսիք են, օրինակ, ապրուստի միջոցների բացակայությունը, աշխատանքի բացակայությունը և այլն:

 

Գրեթե բոլոր այցելուները կորստի զգացողություն ունեն, քանի որ նրանցից շատերը կորցնում են հարազատներին, աշխատավայրը, ապրուստը, որն իր ներդրումն է ունենում այցելուի նոզոլոգիական պատկերում, հատկապես այդ ախտանիշի դեպրեսիվ բաղադրիչի մեջ: Առաջին հոգեբանական օգնության նպատակն ու խնդիրներն են`

 

  • սուր պանիկ ռեակցիաների, հոգեծին նյարդա-հոգեկան խանգարումների կանխարգելումը,
  • անհատի ադապտացիոն հնարավորությունների բարձրացումը,
  • սահմանային նյարդա-հոգեկան խանգարումների հոգեթերապիան:

 

Հոգեթերապիան ու հոգեկանխարգելումն  իրականացվում են երկու ուղղությամբ.

 

Առաջինը. հասարակության առողջ մասի հետ` որպես կանխարգելում.

 

  • սուր պանիկ խանգարումների,
  • հետաձգված  նյարդա-հոգեկան խանգարումների:

 

Երկրորդ ուղղությունը զարգացած նյարդա-հոգեկան խանգարումներով մարդկանց հետ իրականացվող հոգեթերապիան ու հոգեպրոֆիլակտիկան են:

 

Վթարների վայրում փրկողական աշխատանքների տեխնիկական դժվարությունները կարող են հանգեցնել նրան, որ տրավմայի ենթարկված մարդիկ երկար ժամանակ գտնվեն արտաքին աշխարհից ամբողջովին մեկուսացված վիճակում: Այդ դեպքում իրականացվում է հոգեթերապևտիկ օգնություն «տեղեկատվական թերապիայի» միջոցով, որի նպատակն այն մարդկանց հոգեբանական աջակցումն է, ովքեր կենդանի են մնացել, սակայն գտնվում են մեկուսացման մեջ շրջապատող աշխարհից (երկրաշարժեր, պայթյուններ, վթարների արդյունքում բնակարանների փլուզում):

 

«Տեղեկատվական թերապիան» իրականացվում է ռադիոհեռախոսների միջոցով և հետևյալ հաղորդագրությունների հաղորդմամբ, որոնք պետք է տուժածները լսեն.

 

  • Տեղեկատվություն այն մասին, որ շրջապատող աշխարհը գնում է նրանց ընդհառաջ, և ամեն ինչ արվում է, որպեսզի օգնությունը հասնի հնարավորինս շուտ:

  • Մեկուսացման մեջ գտնվողները պետք է հնարավորինս հանգստություն պահպանեն, քանի որ դա նրանց փրկության կարևոր պայմաններից է:

  • Անհրաժեշտ է, որպեսզի տուժածներն օգնություն ցուցաբերեն իրենք իրենց:

  • Փլատակների տակ մնալու դեպքում անհրաժեշտ է խուսափել ինքնուրույն որևէ ֆիզիկական ջանք գործադրելուց, քանի որ դա կարող է հանգեցնել նրանց  վրա բեկորների թափվելուն:

  • Անհրաժեշտ է մաքսիմալ խնայել ուժերը:

  • Խորհուրդ է տրվում փակել աչքերը, որը կօգնի գտնվել նիրհի վիճակում և խնայել ուժերը: Հարկավոր է շնչել քթով դանդաղ, ոչ խորը, ինչը թույլ կտա խնայել խոնավությունն ու թթվածինը թե՛ օրգանիզմում, թե՛ շրջապատում:

  • Մտովի մի քանի անգամ կրկնել հետևյալ արտահայտությունը. «Ես լիովին հանգիստ եմ». այն թույլ կտա ձերբազատվել ներքին լարվածությունից ու կարգավորել սրտի զարկերն ու զարկերակային ճնշումը, ինչպես նաև  բարձրացնել ինքնակառավարումը:

  • «Գերությունից» ազատվելը կարող է ավելի շատ ժամանակ խլել, քան կցանկանային տուժածները: Հարկավոր է նրանց պարբերաբար հիշեցնել, որ լինեն  ուժեղ և համբերատար, քանի որ շուտով  օգնությունը  կմոտենա:

 

«Տեղեկատվական թերապիայի» նպատակներից մեկը տուժածների մոտ վախի զգացողության նվազեցումն է, քանի որ հայտնի է, որ ճգնաժամային իրավիճակներում մարդիկ վախից ավելի հաճախ են մահանում, քան իրական վտանգի գործոնից: Շինության փլատակներից տուժածներին հանելուց հետո անհրաժեշտ է շարունակել հոգեթերապիան ստացիոնար պայմաններում:  

 

Սկզբնաղբյուր. harmonia.am
Լուսանկարը. galo.ru
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Նոյեմբերի 16-ը Հանդուրժողականության (կամ տոլերանտության) միջազգային օրն է:
Նոյեմբերի 16-ը Հանդուրժողականության (կամ տոլերանտության) միջազգային օրն է:

1955 թ. նոյեմբերի 16-ին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-Ի անդամ-պետությունները Դեկլարացիա ընդունեցին հանդուրժողականության սկզբունքների վերաբերյալ: 1996 թ. ՄԱԿ-ի Գլխավոր Անսամբլեան առաջարկեց անդամ-պետություններին ամեն տարի նոյեմբերի 16-ը նշել...

Հրատապ թեմա Հայաստանում Հիշարժան օրեր, տարեթվեր, տոներ
Սեզոնային դեպրեսիաներ. հարցազրույց Գայանե Ղալումյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com
Սեզոնային դեպրեսիաներ. հարցազրույց Գայանե Ղալումյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com

–   Ի՞նչ ասել է սեզոնային դեպրեսիա:

–   Սեզոնային և հետտոնական դեպրեսիաները սկսում են, երբ տոնական վիճակներն ավարտվում են, սպասելիքները վերանում են...

Բժշկի ընդունարանում
Արտասվելն օգտակար է. armeniamedicalcenter.am
Արտասվելն օգտակար է. armeniamedicalcenter.am

Եթե չլիներ մարդու լաց լինելու ունակությունը, նա նման կլիներ ռոբոտի: Արցունքներն արտահայտում են մեր վիշտը, հիասթափությունը, անօգնականությունը, երբեմն նաև՝ ուրախությունը...

Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am
Հոգեկան ապրումների կապը հիվանդությունների հետ. armeniamedicalcenter.am

Մարդու կյանքը, իհարկե գունավորվում է վառ էմոցիաներով, ինչպես դրական, այնպես էլ՝ բացասական, հատկապես սթրեսներով և ապրումներով...

Թերապիա
Դեպրեսիա. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Գայանե Մարգարյանը. armeniamedicalcenter.am
Դեպրեսիա. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Գայանե Մարգարյանը. armeniamedicalcenter.am

Դեպրեսիա բառը տրամադրության անկում է նշանակում: Սովորական վատ տրամադրությունը և դրա հետ...

«Ուզում եմ՝ չեմ կարող» կամ «չեմ ուզում՝ պարտավոր եմ» մտքերը նևրոզի «թշնամիներն են». armeniamedicalcenter.am
«Ուզում եմ՝ չեմ կարող» կամ «չեմ ուզում՝ պարտավոր եմ» մտքերը նևրոզի «թշնամիներն են». armeniamedicalcenter.am

Շրջապատում հաճախ լսում ենք` «նևրոզ ունեմ» և շատ դեպքերում, մարդիկ չկարևորելով հիվանդության լրջությունն ու չգնահատելով ռիսկերը, շրջանցում են այն, իսկ արդյունքում բախվում լուրջ խնդիրների: Մարդիկ անլուրջ են վերաբերվում երևույթին՝ մտածելով...

Հոգեկան և վարքի խանգարումներ Բժշկի ընդունարանում
Հոգեբանին հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com
Հոգեբանին հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com

1.  Ո՞վ է հոգեբանը:

Հոգեբանը զբաղվում է հոգեբանական  բնույթի խնդիրներով և աշխատում է առողջ մարդկանց հետ ՝ նևրոզներ, վախեր կյանքի դժվար...

Ես
Ինչպես կառավարել սեփական հույզերը. izmirlianmedicalcenter.com
Ինչպես կառավարել սեփական հույզերը. izmirlianmedicalcenter.com

Հույզերի տիրապետության տակ են մեր մտքերը և գործողությունները: Երբեմն մարդուն կարող է թվալ, որ ինքը ոչինչ չի կարողանում անել իր հույզերի հետ: Ընդունակությունը տիրապետել ինքդ քեզ և զսպել հույզերը կարևոր և արժեքավոր ունակություն է...

Որտեղ են կուտակվում բացասական հույզերը
Որտեղ են կուտակվում բացասական հույզերը

Մի տեսություն կա, որի համաձայն` ցանկացած հիվանդություն` հարբուխ թե քաղցկեղային ուռուցք, բանականությունը, մարմինն ու հույզերը միավորող համակարգում առաջացած խանգարման ազդանշան է...

Ես
Վիրավորանքի զգացումը և նրա կործանարար ազդեցությունը առողջության և հոգեկանի վրա. izmirlianmedicalcenter.com
Վիրավորանքի զգացումը և նրա կործանարար ազդեցությունը առողջության և հոգեկանի վրա. izmirlianmedicalcenter.com

Յուրաքանչյուրին ծանոթ է վիրավորանքի զգացումը: Մարդն իր կյանքի ընթացքում պարբերաբար իր հանդեպ զգում է խղճահարություն այն բանի համար, որ իր հետ անարդար են վարվել, ոնչին ինքն արժանի չէ...

Սթրեսի 5 արտասովոր նախանշան. news.am
Սթրեսի 5 արտասովոր նախանշան. news.am

Գլխացավ, վաղ առավոտից հոգնածություն, գրգռվածություն, վատ տրամադրություն. սրանք ամենեւին էլ սթրեսի միակ նախանշանները չեն: Ստորեւ ներկայացվում է սթրեսի 5 արտասովոր նախանշան...

Թերապիա
Փսիխոսոմատիկ հիվանդությունների հանդեպ հատկապես խոցելի են լարված մտավոր աշխատանքով զբաղված անձիք. հոգեբույժ Գայանե Մարգարյան. armeniamedicalcenter.am
Փսիխոսոմատիկ հիվանդությունների հանդեպ հատկապես խոցելի են լարված մտավոր աշխատանքով զբաղված անձիք. հոգեբույժ Գայանե Մարգարյան. armeniamedicalcenter.am

Մեր զրուցակիցն է «Արմենիա» ՀԲԿ փսիխոսոմատիկ բաժանմունքի վարիչ, հոգեբույժ Գայանե Ասատուրի Մարգարյանը...

Բժշկի ընդունարանում Թերապիա
Սթրեսը և քաղաքակրթությունը. izmirlianmedicalcenter.com
Սթրեսը և քաղաքակրթությունը. izmirlianmedicalcenter.com

Քաղաքակրթության զարգացմանը զուգընթաց կտրուկ բարձրացել է ժամանակակից մարդու ինքնագիտակցությունը, և նա ամեն օր հայտնվում է առավել սթրեսային իրավիճակներում, քան նրա նախնիները հեռավոր անցյալում...

Հոգեսոմատիկա. ինչի՞ մասին են խոսում հիվանդությունները. galatv.am
Հոգեսոմատիկա. ինչի՞ մասին են խոսում հիվանդությունները. galatv.am

Հոգեսոմատիկա` գիտություն է հոգու եւ մարմնի մասին, բժշկության մեջ ուղղություն է, որը զբաղվում է առողջության վրա մեր էմոցիաների, վախերի եւ հոգեբանական արգելափակումների ազդեցությամբ...

Թերապիա
Ինչպե՞ս հաղթահարել սթրեսը, անհանգստությունն ու վախը. tert.am
Ինչպե՞ս հաղթահարել սթրեսը, անհանգստությունն ու վախը. tert.am

Մարդիկ հաճախ են հայտնվում ցայտնոտի մեջ և իրենց համար արհեստականորեն սթրեսային իրավիճակներ ստեղծում, որոնք կարելի է նաև հեշտությամբ շրջանցել: Այս մասին գրում է Business insider-ը` ներկայացնելով...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ