Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վիրաբուժություն

Ինչ պետք է գիտենալ ճողվածքների մասին

Ինչ պետք է գիտենալ ճողվածքների մասին

Ճողվածքը (грыжа) որևէ օրգանի ամբողջական կամ մասնակի դուրս մղվածքն է` նրան շրջապատող մաշկի տակ, մկանների միջև գոյացած անցքերում, գրպաններում ու խոռոչներում:

 

Ճողվածքները կարող են լինել նորմայում գոյություն ունեցող կամ ախտաբանական վիճակների հետևանքով առաջացած ու մեծացած անցքեր, որոնք լինում են հյուսվածքի դեֆեկտի տեղում կամ հետվիրահատական սպիների նրբացած հատվածներում:

 

Ըստ տեղակայման, տարբերակում են ուղեղանյութի, մկանների, ստոծանու Ճողվածքներ: Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում աճուկային, ազդրային, պորտային, որովայնի սպիտակ գծի, թրանման ելունի, կրծքավանդակի, որովայնի կողմնային պատի, նստատեղի, շեքի, ինչպես նաև հետվիրահատական տարբեր տեղակայման այլ ճողվածքներ:

 

Սա բավական տարածված հիվանդություն է, որը հանդիպում է բնակչության 3-4%-ի շրջանում: Պետք է նշել, որ հիվանդանոցների ընդհանուր վիրաբուժական բաժանմունքներում կատարվող վիրահատությունների 15-20%-ը բաժին է ընկնում ճողվածքներին: Այն հանդիպում է բոլոր տարիքային խմբերում` սկսած նորածնային և վաղ մանկական հասակից մինչև ծերունական տարիքը: Տարիներ շարունակ օրգանիզմում անվնաս գոյատևելով, ոչ հազվադեպ այն կարող է հանկարծակի բարդանալ օղակումով և դառնալ կյանքին վտանգ սպառնացող լուրջ բարդությունների պատճառ:

 

Ճողվածքի բուժումը միայն վիրահատական է, որի հիմնական բացասական կողմը հիվանդության կրկնություններն են (ռեցիդիվները), որոնք դիտվում են 10-45% դեպքերում, այսինքն` վիրահատությունից հետո ճողվածքի կրկնություն դիտվում է նվազագույնը տասը հիվանդից մեկի մոտ: 

 

Առավել հաճախ լինում են որովայնային ճողվածքներ: Այդ դեպքում տարբերում են ճողվածքի դուռ (խոռոչի պատի խախտված հատվածը, որով դուրս են գալիս ներքին օրգանները), ճողվածքապարկ, ճողվածքապարկի պարունակություն (հաճախ` բարակ աղիքները, ճարպոնը, հազվադեպ` արգանդափողը, ձվարանը, հաստ աղիքը և այլն): Ճողվածքը որովայնի պատի վրա եղած բնական (բնածին) և արհեստական (վնասվածքներից կամ վիրահատություններից հետո առաջացած) անցքերից կամ թույլ կետերից որովայնի պատը ներսից ծածկող բարակ թաղանթով պատված, վերը նշված օրգանների արտափքումն է մաշկի տակ: Այդ արտափքումից ձևավորվում է ճողվածքապարկ, որտեղ կարող են տեղակայվել որովայնի հարևանությամբ գտնվող նշված որոշ ներքին օրգաններ:

 

Ճողվածքները լինում են արտաքին և ներքին: Արտաքին ճողվածքները դիտվում են ավելի հաճախ և առաջանում են որովայնի պատի թույլ հատվածներում: Դրանք ըստ տեղակայման լինում են աճուկային, ազդրային, պորտային, սպիտակ գծի, նաև հազվադեպ տեղակայման (գոտկային, որովայնի կողմնային պատի, շեքային և այլն): Դրանք կարող են լինել հետվնասվածքային և հետվիրահատական: Մարմնի համապատասխան շրջանում առաջանում է հիվանդի համար նկատելի ուռուցքանման արտափքվածություն: 

 

 

Ներքին ճողվածքներն առաջանում են որովայնի ներսում, արտաքինից չեն երևում:

 

Ստոծանու բնական և արհեստական անցքերով ու ճեղքերով որովայնի օրգանները կարող են ներթափանցել կրծքի խոռոչ: Ճողվածքի այս տեսակը բարեբախտաբար հազվադեպ է հանդիպում, քանզի հաճախ այն դառնում է աղիքային անանցանելիության պատճառ և, որպես կանոն, ախտորոշվում է վիրահատական միջամտության ժամանակ: 

 

Ճողվածքները լինում են նաև բնածին և ձեռքբերովի:

 

Բնածին ճողվածքների պատճառը ներարգանդային զարգացման շրջանում որովայնի պատի թերաճն է: Դրա տիպիկ օրինակ են նորածինների և վաղ մանկական տարիքի երեխաների պորտային և աճուկափոշտային ճողվածքները:

 

Ձեռքբերովի ճողվածքները զարգանում են առանց որովայնի պատի բնածին արատի, որոնց առաջացմանը նպաստում են նախատրամադրող և նպաստող գործոնները: Նման գործոններից են որովայնի պատի անատոմիական ոչ լիարժեք կառուցվածքը, տղամարդկանց աճուկային շրջանի համեմատաբար թույլ լինելը, կանանց ազդրային օղի ավելի մեծ չափերը, տարիքը (մինչև 1 տարեկան երեխաների որովայնի պատի թուլությունը, միջին տարիքի մարդկանց ֆիզիկական մեծ ծանրաբեռնվածությունը), հյուծվածությունը, որովայնի պատի վնասվածքներն ու հետվիրահատական սպիները, որովայնի պատի նյարդերի կաթվածը: Նպաստող պատճառներ են նաև ծանր ֆիզիկական աշխատանքը, դժվար ծննդաբերությունը, միզարտադրության դժվարացումը տարբեր հիվանդությունների ժամանակ (շագանակագեղձի ադենոմա, ֆիմոզ, միզուկի նեղացում), երկարատև հազը, փողային գործիքների վրա նվագելը, փորկապությունը, լուծը և այլ ախտաբանական վիճակներ, որոնք ուղեկցվում են ներորովայնային ճնշման հաճախակի բարձրացումով:

 

Ըստ կլինիկական ընթացքի, ճողվածքները լինում են բարդացած և չբարդացած: 

 

Չբարդացած ճողվածքները բաժանվում են 2 խմբի. ներուղղվող կամ ազատ (ճողվածքային արտափքվածությունն ինքնուրույն կամ ձեռքի թեթևակի սեղմումով ներուղղվում է որովայնի խոռոչ) և չներուղղվող (այս դեպքում ճողվածքային արտափքվածության ձևն ու չափերը մարմնի տարբեր դիրքերում և սեղմելիս մնում են անփոփոխ կամ քիչ են փոխվում, և չի ներուղղվում որովայնի խոռոչ):

 

Ճողվածքների հիմնական բարդություններն են օղակումը, այսինքն` կղանքային զանգվածի կանգը, ճողվածքի պարունակության և թաղանթների բորբոքումը, վնասվածքները և նորագոյացությունները:

 

Ճողվածքները սովորաբար զարգանում են դանդաղ: Սկզբում ձևավորվող ճողվածքի շրջանում ի հայտ են գալիս թույլ, երբեմն ծակող բնույթի ցավեր, որոնք քիչ են անհանգստացնում, իսկ հետագայում աստիճանաբար ուժեղանալով` սկսում են խանգարել արագ քայլելիս կամ ծանր ֆիզիկական աշխատանք կատարելիս: Որոշ ժամանակ անց կամ երբեմն ցավերի հետ մեկտեղ հիվանդը տվյալ շրջանում նկատում է արտափքվածություն, որը ճողվածքի հիմնական նշանն է: Սովորաբար այն ի հայտ է գալիս լարվածության ժամանակ (օրինակ` հազալիս կամ որովայնը սեղմելիս) և հեշտությամբ անհետանում մարմնի հորիզոնական դիրքում կամ ձեռքով թեթևակի սեղմելիս: Որովայնի արտաքին ճողվածքների սույն կլինիկական դրսևորմամբ դեպքերը հեշտ են ախտորոշվում, անգամ առանց հիվանդին հետազոտելու: Լաբորատոր, ռենտգենյան և հետազոտության մյուս եղանակները կիրառվում են հիվանդի ընդհանուր վիճակը գնահատելու և ուղեկցող հիվանդությունները հայտնաբերելու նպատակով: Եթե ճողվածքը ներուղղվող չէ, ապա ցավերը սովորաբար լինում են մշտական` ուժեղանալով ֆիզիկական լարվածության ժամանակ և ուղեկցվում մարսողության խանգարումներով: Չներուղղվող ճողվածքները ունեն օղակվելու մեծ հակում: Օղակումը ամենավտանգավոր բարդությունն է, որի ժամանակ ճողվածքամուտքում ճողվածքի պարունակությունը հանկարծակի սեղմվում է: Այս բարդությունը կազմում է ընդհանուր դեպքերի 8-20%-ը: Իրենց հաճախականությամբ օղակված ճողվածքները որովայնի օրգանների սուր վիրաբուժական հիվանդությունների շարքում գրավում են երրորդ տեղը սուր ապենդիցիտից և լեղապարկի սուր բորբոքումից հետո: Դրանք կանանց շրջանում ավելի հաճախ են հանդիպում: Հիվանդների մեջ գերակշռում են տարեցները:

 

Օղակումն ավելի հաճախ դիտվում է աճուկային, այնուհետև` ազդրային և պորտային ճողվածքների ժամանակ: Դրանք ի հայտ են գալիս ծանրություն բարձրացնելիս, ֆիզիկական աշխատանքներ կատարելիս կամ ուժեղ հազալիս: Նեղ ճողվածքամուտքով ճողվածքապարկ մտած օրգանը սեղմվում է, որը բերում է այդ օրգանի արյան շրջանառության և սնուցման խանգարման, ապա նաև պատի մեռուկացման: Օղակման կարող է ենթարկվել որովայնի ցանկացած օրգան, բայց ավելի հաճախ` բարակ աղեգալարը, հաստ աղիքը և ճարպոնը:

 

Ավելի վտանգավոր է աղիքի օղակումը, քանի որ դա բերում է աղիքային անանցանելիության, իսկ հետագայում` վիրահատության ուշացման դեպքում` աղիքի պատի մեռուկացման, թափածակման և թարախային պերիտոնիտի:

 

Օղակված ճողվածքին բնորոշ նշաններն են հիվանդության սուր սկիզբը, ֆիզիկական լարվածությունից հետո, ճողվածքի շրջանում հանկարծակի սկսվող կտրող բնույթի ուժեղ ցավերը. ճողվածքային արտափքվածությունն այլևս չի ներուղղվում, շոշափելիս այն խիստ լարված է և ցավոտ: Բնորոշ են նաև փսխումը, անոթազարկի հաճախացումը, մաշկային ծածկույթների գունատությունը, սառը քրտինքը, շոկի առաջացումը: Ճողվածքի օղակման դեպքում հիվանդը ենթակա է անհապաղ հոսպիտալման` շտապ վիրահատական միջամտության ենթարկվելու համար:

 

Հազվադեպ է պատահում օղակված ճողվածքի ինքնուրույն ներուղղում, որի դեպքում ևս անհրաժեշտ է հիվանդին տեղափոխել հիվանդանոց և ապահովել վիրաբույժի հսկողություն 1-2 օրվա ընթացքում, քանի որ աղիքի նախապես օղակված պատում սկսված մեռուկացման ընթացքը կարող է խորանալ` բերելով պերիտոնիտի կամ աղիքային արյունահոսության: 

 

Խստիվ արգելվում է օղակված ճողվածքի բռնի ներուղղումը, քանզի չի բացառվում կազմափոխված ճողվածքապատի կամ դրա պարունակության վնասումը և վտանգավոր բարդությունների զարգացումը: Որովայնի արտաքին ճողվածքների բուժման հիմնական եղանակը վիրահատական է: Պահպանողական բուժման ենթակա են միայն երեխաները (մինչև 4-5 տարեկան հասակը), հատկապես պորտային ճողվածքի դեպքում: Նրանց վիրահատությունը ցուցված է ճողվածքի արագ մեծացման, չներուղղվող ճողվածքի և օղակման դեպքում: Ճողվածքը գործնականում ինքնաբուժման չի ենթարկվում:

 

(շարունակելի)

 

Հեղինակ. Սասուն Գրիգորյան բ.գ.դ., պրոֆեսոր «Սուրբ Ներսես Մեծ» գիտաբժշկական կենտրոնից
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 4.2009
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ինչպե՞ս արագ ու առավելագույնս անցավ ազատվել թութքից
Ինչպե՞ս արագ ու առավելագույնս անցավ ազատվել թութքից

Կոլոպրոկտոլոգիական հիվանդությունների 90%-ի բուժումը հնարավոր է միայն վիրահատական միջամտությումբ: «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում իրականացվում է կոլոպրոկտոլոգիական վիրահատությունների ամբողջ ծավալը...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն Բժշկի ընդունարանում
Ցավ աջ թուլակողում. armeniamedicalcenter.am
Ցավ աջ թուլակողում. armeniamedicalcenter.am

Աջ թուլակողում ցավերը կարող են առաջանալ սպոնտան` ընդհանուր լավ վիճակի ֆոնի վրա: Դա համարվում է տագնապային նշան, որը խոսում է որովայնի խոռոչի մեկ կամ մի քանի օրգանների ախտաբանության մասին: Ցավն օրգանիզմի բնական...

Ցավ
Վահանաձև գեղձի վիրահատությունը երբեք անհապաղ կամ շտապ չի իրականացվում. էնդոկրին վիրաբույժ Արամ Չոմոյան. nairimed.com
Վահանաձև գեղձի վիրահատությունը երբեք անհապաղ կամ շտապ չի իրականացվում. էնդոկրին վիրաբույժ Արամ Չոմոյան. nairimed.com

Հայաստանում, որպես յոդի պակասի էնդեմիկ գոտի, ցավոք, լայն տարածում ունեն վահանաձեւ գեղձի (ՎԳ) տարատեսակ հիվանդությունները: Հաշվի առնելով վերջին տարիներին ախտորոշիչ մեթոդների հնարավորությունների...

Ներզատաբանություն Բժշկի ընդունարանում
Փոքր մուտքերով մեծ արդյունքներ. ինչո՞ւ վիրահատվել լապարոսկոպիկ եղանակով
Փոքր մուտքերով մեծ արդյունքներ. ինչո՞ւ վիրահատվել լապարոսկոպիկ եղանակով

Ժամանակակից վիրաբուժության մեջ ներկայումս կարևորվում է ոչ միայն բուն վիրահատության արդյունավետությունը, այլև հետվիրահատական արագ ապաքինումը, կոսմետիկ առումով անցանկալի հետևանքներից խուսափելը...

Բժշկի ընդունարանում
Տարաբնույթ հիվանդությունների դեպքում ցավային համախտանիշի բուժումը Cosman RF-ի միջոցով. nairimed.com
Տարաբնույթ հիվանդությունների դեպքում ցավային համախտանիշի բուժումը Cosman RF-ի միջոցով. nairimed.com

Միջողային ճողվածքների աբլացիա

Փոքր չափի ճողվածքի դեպքում մենք առաջարկում ենք բուժում Cosman RF տեխնոլոգիայով` ոչ վիրահաատական եղանակով...

Նյարդաբանություն Ցավ
Թութքի բուժում՝ մեկ օրում Էրեբունի բժշկական կենտրոնում
Թութքի բուժում՝ մեկ օրում Էրեբունի բժշկական կենտրոնում

Թութքը (հեմորոյ)  կոլոպրոկտոլոգիայում ամենահաճախ հանդիպող պաթոլոգիան է, նրա տեսակարար կշիռը պրոկտոլոգիական հիվանդությունների մեջ կազմում է 40%: Հաճախականությունն ու վիրահատությունների մեծ ծավալը նպաստել են, որ աստիճանաբար զարգանան...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն Բժշկի ընդունարանում
Միֆեր լապարոսկոպիայի մասին. oncology.am
Միֆեր լապարոսկոպիայի մասին. oncology.am

Ներկայում ուռուցքային հիվանդությունների վիրահատական բուժման մեջ լապարասկոպիայի առաջատար լինելը անհերքելի փաստ է: Նվազագույն ինվազիվ վիրահատությունների առավելություններն անվիճելի են: Չէ՞ որ միջամտության ամբողջ ծավալը...

Լապարոսկոպիայի առավելությունները. oncology.am
Լապարոսկոպիայի առավելությունները. oncology.am

Վիրաբուժության մի ամբողջ դարաշրջան կապված է մեծ կտրվածքների հետ: Հիմնականում սա պայմանավորված էր վիրահատողի հարմարավետությամբ...

Լապարոսկոպիկ վիրահատություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Տիգրան Լազրի Նալբանդյանը. izmirlianmedicalcenter.com
Լապարոսկոպիկ վիրահատություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Տիգրան Լազրի Նալբանդյանը. izmirlianmedicalcenter.com

Ի՞նչ է լապարոսկոպիկ վիրահատությունը

Լապարոսկոպիկ վիրահատությունները ժամանակակից վիրաբուժության անքակտելի մասն են,  որի ժամանակ...

Բժշկի ընդունարանում
Էպիթելային պոչուկային ուղիների բորբոքում՝ «պոչուկի կիստա» (Pilonidal sinus disease) արմատական բուժումը. հարցազրույց Ալեքսանդր Ղուրբանյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com
Էպիթելային պոչուկային ուղիների բորբոքում՝ «պոչուկի կիստա» (Pilonidal sinus disease) արմատական բուժումը. հարցազրույց Ալեքսանդր Ղուրբանյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com

-Պրոկտոլոգիական հիվանդությունները Հայաստանում բավականին տարածված են և այդ հիվանդությունների շարքում տարածվածությամբ աչքի է ընկնում «պոչուկի կիստա» կոչվող՝ էպիթելային պոչուկային ուղիների բորբոքում...

Բժշկի ընդունարանում
Ընդհանուր վիրաբուժական ծառայութանը վերաբերող հարցերին պատասխանում է Արմինա Նալբանդյանը. armeniamedicalcenter.am
Ընդհանուր վիրաբուժական ծառայութանը վերաբերող հարցերին պատասխանում է Արմինա Նալբանդյանը. armeniamedicalcenter.am

–   Ինչպիսի՞ վիրաբուժական ախտաբանության դեպքերն են առավել հաճախ վիրահատվում Ձեր բաժանմունքում:

–   Քանի որ բաժանմունքն ընդհանուր վիրաբուժական է, վիրահատում ենք գրեթե բոլոր ախտաբանությունների ժամանակ...

Բժշկի ընդունարանում Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Սեյպոլ-Կուրիանի վիրահատություն. կլինիկական դեպք. armeniamedicalcenter.am
Սեյպոլ-Կուրիանի վիրահատություն. կլինիկական դեպք. armeniamedicalcenter.am

«Արմենիա» ԲԿ ընդհանուր վիրաբուժության բաժանմունքում իրականացվեց հազվադեպ վիրահատություն, որը կոչվում է Սեյպոլ-Կուրիանի վիրահատություն...

Լուրեր ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր Հայաստանից
Արգանդի միոմայի վիրահատությունը՝ սկզբից մինչեւ վերջ. erebunimed.com
Արգանդի միոմայի վիրահատությունը՝ սկզբից մինչեւ վերջ. erebunimed.com

Ներանոթային վիրաբույժ Արսեն Ծատուրյանը հենց վիրահատության ընթացքում ներկայացնում է` ինչպես է կատարվում բժշկության մեջ առավել նոր` էմբոլիզացիայի եղանակը: Այս միջամտությամբ հնարավոր է առանց կտրվածքների, ներանոթային ճանապարհով...

Ուռուցքաբանություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Կեսարյան հատում, հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Կարեն Կուտոյանը. tsnndatun.am
Կեսարյան հատում, հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է Կարեն Կուտոյանը. tsnndatun.am

1.  Ի՞նչ է կեսարյան հատումը։

Կեսարյան հատումը մանկաբարձական վիրահատություն է, որի ընթացքում պտուղն ու ընկերքն արգանդից...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Կլինիկական դեպք անոթային վիրաբուժության բաժանմունքում. armeniamedicalcenter.am
Կլինիկական դեպք անոթային վիրաբուժության բաժանմունքում. armeniamedicalcenter.am

Մեկ տարի առաջ հիվանդանոց ընդունվեց երիտասարդ մի տղա, ում մոտ՝  դինամիտի պայթյունի հետևանքով կային երկու ստորին վերջույթների ջնջխված, արյունահոսող վերքեր՝ մկանային մեծ դեֆեկտներով, նյարդերի...

Լուրեր ԼՈՒՐԵՐ: Թվեր և փաստեր Հայաստանից

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ