Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վնասվածքաբանություն և օրթոպեդիա

 


 

Գլխի և ողնաշարի վնասվածքներ

 

Գլխի և ողնաշարի վնասվածքները կազմում են ընդհանուր վնասվածքների չնչին մասը, սակայն անհամեմատ բարձր է նրանց հետևանքով առաջացած հաշմանդամությունն ու մահացությունը։ Գլխի և ողնաշարի վնասվածքները հաճախ ավտովթարների հետևանք են։ Այլ պատճառներից կարելի է նշել մարզական վնասվածքները, բարձրությունից վայր ընկնելը։ Նման վնասվածքները շտապ և համապատասխան օգնություն են պահանջում։ Ժամանակին ցուցաբերված ճիշտ օգնությունը կարող է կանխել հաշմանդամությունը կամ մահը։

 

Գլխի, պարանոցի և ողնաշարի վնասվածքները կարող են կյանքի համար վտանգավոր լինել։ Դրանք կարող են ուղեկցվել և՛ փափուկ հյուսվածքների, և՛ ոսկրերի վնասումով։

 

Գլխի և ողնաշարի վնասվածքների լրջությունը որոշելիս պետք է զննել դեպքի վայրը և հաշվի առնել վնասվածքը հարուցող պատճառը։ Օրինակ՝ ավտովթարի ժամանակ վարորդը, գլխով կոտրելով ավտոմեքենայի հողմապակին, կարող է գլխի և. ողնաշարի բավական ծանր վնասվածքներ ստանալ։

 

Սովորաբար դժվար է որոշել վնասվածքի ծանրության աստիճանը։ Հաճախ ճիշտ ախտորոշումը հնարավոր է միայն ռենտգեն հետազոտությունից հետո։ Ուստի, քանի որ դուք չեք կարող անմիջապես գնահատել վնասվածքի իրական ծանրությունը, կամ երբ տուժածի գիտակցության կորստի պատճառն անհայտ է, միշտ ենթադրեք, որ գործ ունեք լուրջ վնասվածքի հետ։ Գլխի և ողնաշարի ծանր վնասվածքների պատճառ կարող են լինել՝

 

  • բարձրությունից ընկնելը,
  • անհաջող սուզվելը,
  • գլխին կամ իրանին հասցված ուժեղ հարվածը,
  • գլխի կամ իրանի յուրաքանչյուր թափանցող վնասվածքը,
  • ավտովթարը,
  • յուրաքանչյուր պատահար, երբ կոտրված կամ ճեղքված է տուժածի սաղավարտը (հեծանիվի, մոտոցիկլետի, մարզական կամ արդյունաբերական սաղավարտներ)։

 

ՆՇԱՆՆԵՐԸ


Գլխի և ողնաշարի լուրջ վնասվածքների նշանները կարող են ի հայտ գալ անմիջապես կամ զարգանալ աստիճանաբար։ Դրանք են՝

 

  • գիտակցության խանգարում,
  • շնչառության խանգարում,
  • ցավ կամ ճնշման զգացում գլխում, պարանոցում կամ մեջքում,
  • վերջույթներում ծակծկոցներ կամ զգացողության կորուստ,
  • մարմնի որևէ մասի շարժունակության լրիվ կամ մասնակի կորուստ,
  • գլխի կամ մեջքի վրա արտասովոր այտուցվածություն, դուրս ցցված կամ փոս ընկած մաս,
  • հիշողության կորուստ կամ խանգարում,
  • ականջներից կամ քթից արյան, արյունախառը կամ թափանցիկ հեղուկների արտահոսք,
  • արյունահոսություն գլխի, պարանոցի կամ մեջքի շրջանում,
  • արյունազեղումներ գլխի վրա, օրինակ՝ աչքերի շուրջը և ականջների հետևում,
  • ցնցումային նոպա՝ ցնցումներով ընթացող հիվանդություններով չտառապող անձի մոտ,
  • տեսողության խանգարում,
  • սրտխառնոց, փսխում,
  • անդադար գլխացավ, գլխապտույտ,
  • հավասարակշռության և կողմնորոշման կորուստ։

 

Համադրելով այս նշանները վնասվածքը հարուցող պատճառի հետ՝ կարելի է որոշակի պատկերացում կազմել վնասվածքի մասին։

 

ԱՌԱՋԻՆ ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ


Գլխի և ողնաշարի վնասվածքների դեպքում ցուցաբերվող առաջին օգնությունը նման է փափուկ հյուսվածքների և ոսկրամկանային համակարգի վնասվածքների դեպքում ցուցաբերվող առաջին օգնությանը։

 

  • Նվազեցրեք մարմնի ցանկացած մասի շարժումները։ Աշխատեք հատկապես նվազեցնել տուժածի գլխի և ողնաշարի շարժումները։
  • Դադարեցրեք արտաքին արյունահոսությունը։
  • Ապահովեք շնչուղիների անցանելիությունը։
  • Պահպանեք մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը։
  • Ահազանգեք շտապ օգնություն։
  • Վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան օգնություն։

 

Շարժումների սահմանափակում


Գլխի և ողնաշարի յուրաքանչյուր շարժում կարող է վնասել ողնուղեղը և զգալիորեն վատթարացնել տուժածի վիճակը։ Մինչև մասնագիտական օգնության ժամանումը հնարավորինս անշարժ պահեք տուժածին։ Վնասվածքների դեպքում գլխի և ողնաշարի շարժումները սահմանափակելու նպատակով կիրառվում է մեկ առանցքով անշարժացման տեխնիկան (նկ.18.1)։ Երկու ձեռքով բռնեք տուժածի գլուխը կողքերից, զգուշորեն բերեք այն մարմնի հետ նույն առանցքի վրա և այս դիրքում պահելով՝ սպասեք շտապ օգնությանը։ Այս պարզ գործողությունները շատ կարևոր են ողնաշարի հետագա վնասվածքներից խուսափելու համար։


Ողնաշարի պարանոցային հատվածի վնասվածքների դեպքում անհրաժեշտ է անշարժացնել պարանոցը։ Դրա համար կարելի է պատրաստել «օձիք»՝ օգտագործելով ձեռքի տակ եղած միջոցներ։ Եռանկյունաձև վիրակապի վրա մի գծով դրեք մի քանի տակ ծալված ուրիշ վիրակապեր կամ այլ գործվածքներ։ Եռանկյունաձև վիրակապը փաթաթեք այնպես, որ ստացվի 8-10 սմ լայնությամբ գոտի (նկ.18.2)։ Ստացված գոտին, մեջտեղի մասով տուժածի կզակի տակ տեղադրելով, փաթաթեք պարանոցի շուրջը, ծայրերը ետ բերեք և կապեք կզակի տակ։ Տուժածի գլուխը շարժել չի կարելի, եթե՝

 

  • տուժածի գլուխն անբնական թեքված է մի կողմ,
  • տուժածի գլուխը շարժելու փորձ կատարելիս նա գանգատվում Է ուժեղ, սուր ցավից, ճնշման զգացումից, մկանների ջղակծկումից,
  • տուժածի գլուխը շարժելիս դիմադրություն եք զգում։

 

Բոլոր այս իրավիճակներում տուժածի գլուխն անշարժացրեք սկզբնական դիրքում։

Արտաքին արյունահոսության դադարեցում


Գլխի և պարանոցի վնասվածքների ժամանակ վնասվում են նաև փափուկ հյուսվածքները։ Քանի որ գլուխը հարուստ է արյունատար անոթներով, իսկ պարանոցի վրա են գտնվում խոշոր զարկերակներ և երակներ, ապա դրանց վնասումից տուժածը կարճ ժամանակում կարող Է մեծ քանակով արյուն կորցնել։ Եթե տուժածն ունի արտաքին արյունահոսություն, անմիջապես դադարեցրեք այն՝ ուղղակի ճնշում գործադրելով վերքի վրա կամ սեղմելով համապատասխան սեղմման կետը։ Վերքի վրա ուղղակի ճնշում մի՛ գործադրեք, եթե ձեռքի տակ զգում եք փոս ընկած տեղ, փափկություն կամ շոշափում եք կոտրված ոսկրերի բեկորներ։ Երկու քնային զարկերակների վրա միաժամանակ ուղղակի ճնշում մի' գործադրեք և. պարանոցի շուրջը վիրակապ մի՛ դրեք։ Նման դեպքում կտրուկ նվազում է թթվածնով հարուստ արյան հոսքը դեպի գլխուղեղ։

 

Շնչուղիների անցանելիության ապահովում


Տուժածի շնչուղիները բացելիս բարձրացրեք միայն նրա կզակը՝ առանց գլուխը հետ տանելու (տես նկ. 3.8)։ Շնչառության առկայության մասին կարելի է ենթադրել կրծքավանդակի շարժումներով, շնչառական ձայներով։ Եթե տուժածը փսխում է, բերեք նրան կողքի ապահովության դիրքի՝ շնչուղիների անցանելիությունն ապահովելու համար։ Տուժածի գլխի, պարանոցի և մեջքի շարժումները նվազագույնի հասցնելու նպատակով այս գործողությունը պետք է կատարել առնվազն երկուսով։ Մի փրկարարը պետք է շրջի տուժածի մարմինը, իսկ մյուսը (մյուսները) ապահովի (ապահովեն) մեկ առանցքով անշարժացումը (նկ. 18.3)։

 

Մարմնի նորմալ ջերմաստիճանի պահպանում

 

Գլխի և ողնաշարի վնասվածքները կարող են հանգեցնել մարմնի ջերմակարգավորման համակարգի խաթարման, ինչի հետևանքով աճում է շոկի զարգացման հավանականությունը։ Ուստի, շոկը կանխելու նպատակով, կարևոր է պաշտպանել տուժածին գերսառեցումից կամ գերտաքացումից։

 

ԳԼԽԻ ԵՎ ԳԼԽՈՒՂԵՂԻ ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐ


Գլուխն ավելի հեշտ է վնասվում, քանի որ այստեղ մկանային և ճարպային շերտն ավելի քիչ է, քան մարմնի այլ մասերում։ Անմիջապես մաշկի տակ շոշափվում են գանգի ոսկրերը, կզակը, այտոսկրերը։ Գլխուղեղը կարող է վնասվել գլխին կամ մարմնի այլ մասերին հասցված հարվածներից։ Հաճախ դժվար է որոշել գլխի վնասվածքի ծանրության աստիճանը։ Բոլոր դեպքերում առաջին օգնություն ցուցաբերողը պետք է ուշադիր լինի գիտակցության մակարդակի յուրաքանչյուր փոփոխության նկատմամբ, քանի որ այն վիճակի ծանրության առաջին ցուցանիշն է։ Գլխուղեղի վնասվածքները ոչ միշտ են ուղեկցվում գանգամաշկի վնասումով և կարող են արտաքինից չերևալ։ Գլխի վրա յուրաքանչյուր, նույնիսկ փոքր կապտուկ կարող է հուշել նաև գլխուղեղի վնասվածքի մասին։

 

ԱՄՓՈՓՈՒՄ


Գլխի և ողնաշարի վնասվածքների դեպքում ցուցաբերվող առաջին օգնությունը նման է փափուկ հյուսվածքների և ոսկրամկանային վնասվածքների դեպքում ցուցաբերվող առաջին օգնությանը։

 

  • Սահմանափակնք տուժածի մարմնի ցանկացած մասի շարժումները։ Աշխատեք նվազեցնել հատկապես գլխի և ողնաշարի շարժումները։
  • Դադարեցրեք արտաքին արյունահոսությունը։
  • Ապահովեք շնչուղիների անցանելիությունը։
  • Պահպանեք մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը։
  • Ահազանգեք շտապ օգնություն։
  • Վերահսկեք տուժածի վիճակը, գրանցեք տվյալները և ցուցաբերեք համապատասխան աոաջին օգնություն։

 

Սկզբնաղբյուր. ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿԱՐՄԻՐ ԽԱՉԻ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Med-Practic թիմ

16.12.2011

Հարգելի Անի, եթե ուշադիր եք, կայքի ստորին հատվածում հիշատակված է աղբյուրը: Առաջին օգնությանը վերաբերող բոլոր հոդվածները Համաշխարհային առողջապահության կազմակերպության կողմից վերջին վերանայված տարբերակներն են և մեզ են տրամադրված Հայկական Կարմիր Խաչի ընկերության կողմից: Պատահական բացթողումներ հնարավոր են, բայց ոչ մասնագիտական, իսկ բուժօգնության վերափոխումները գուցե դեռևս բոլորին հասանելի չեն, որն էլ կարող է մոլորության պատճառ լինել...

ANI

28.11.2010

ES CANAKNUM EM DZEZ TEXYAK PAHEL, VOR dzer kayqum zetexvac informacinaer@,grvac en shat shxalnerov ev voch chshgrit texekutyamb,,,xndrum em veranayel kayq@((es masnagitutyamb teraapeft em ev shat sxalner gta)(

Կարդացեք նաև

Քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրները և դեպրեսիան. nairimed.com
Քունք-ստործնոտային հոդի խնդիրները և դեպրեսիան. nairimed.com

Գոյություն ունի որոշակի կապ՝ դեպրեսիայի ու լարվածության և քունք-ստործնոտային հոդի խանգարումների միջև. խանգարումներ, որոնք ընդգրկում են այդ հոդի բաղադրիչ կազմող մկանային և հոդային տարրերը...

Հոգեկան առողջություն
Նվազ ինվազիվ վիրահատական մեթոդ ծնկահոդի արթրոզների ժամանակ. nairimed.com
Նվազ ինվազիվ վիրահատական մեթոդ ծնկահոդի արթրոզների ժամանակ. nairimed.com

Ի՞նչ է պրոքսիմալ ֆիբուլյար օստեոտոմիան

2017 թվականից սկսած  ո՛չ միայն Հայաստանում, այլև ԱՊՀ երկրներում, ծնկահոդի արթրոզների բուժման նպատակով կիրառվում է պրոքսիմալ ֆիբուլյար օստեոտոմիան: Այդ վիրահատության միջոցով, ի տարբերություն նախկինում իրականացվող...

Բժշկի ընդունարանում
Էնդոպրոթեզավորում. որո՞նք են առավելությունները
Էնդոպրոթեզավորում. որո՞նք են առավելությունները

Եթե ունեք ոչ մշտական բնույթի ցավեր հոդի շրջանում, որոնք երբեմն կարող են ունենալ ճառագայթող բնույթ, ապա այս ախտանիշները կարող են վկայել զարգացող օստեոարթրոզի մասին։ Դեֆորմացնող օստեոարթոզը և հետվնասվածքային արթրոզները...

Բժշկի ընդունարանում
Օստեոխոնդրոզի արդյունավետ բուժում տնային պայմաններում. armeniamedicalcenter.am
Օստեոխոնդրոզի արդյունավետ բուժում տնային պայմաններում. armeniamedicalcenter.am

Օստեոխոնդրոզը ողնաշարի ամենատարածված հիվանդություններից է: Հիվանդության զարգացման մի քանի աստիճան կա, որոնցից յուրաքանչյուրի դեպքում կա համապատասխան բուժում և բժշկական հրահանգներ: Բուժման կոմպլեքսում կարևոր դեր ունի մի քանի պարզ...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Արթրոզների և արթրիտների տարբերությունը. Զարուհի Սաֆարյան. izmirlianmedicalcenter.com
Արթրոզների և արթրիտների տարբերությունը. Զարուհի Սաֆարյան. izmirlianmedicalcenter.com

Արթրիտը հոդի բորբոքումն է, օստեոարթրոզը` հոդի մաշվածությունը: Արթրիտների ժամանակ կա այտուցվածություն, տեղային ջերմության բարձրացում, հիպերէմիա, շարժումների սահմանափակում, շոշափելիս ցավ...

Համակարգային հիվանդություններ
Ի՞նչ է պետք իմանալ, եթե հոդացավն անհանգստացնում է Ձեզ
Ի՞նչ է պետք իմանալ, եթե հոդացավն անհանգստացնում է Ձեզ

Եթե մարդն առավոտյան արթնանում է բռնված մկաններով, դժվարանում է  շարժվել մեկ ժամից ավելի, և այդ նշանները  պարբերաբար կրկնվում  են,  սա վկայում է առավոտյան մկանային կարկամածության մասին, որը ռևմատոլոգիական հիվանդությունների...

Բժշկի ընդունարանում
Առաջին օգնությունը կոտրվածքների ժամանակ. Ալեքսանդր Արզումանյան. izmirlianmedicalcenter.com
Առաջին օգնությունը կոտրվածքների ժամանակ. Ալեքսանդր Արզումանյան. izmirlianmedicalcenter.com

Կոտրվածքը ոսկրի ամբողջության խախտումն է: Ելնելով քաղաքակրթության ընթացքից, կոտրվածքների առաջացման մեխանիզմները փոխվել են: Հիմա մենք գործ ունենք ավելի մեծ էնեգիայով հարուստ վնասվածք...

Առաջին նախաբժշկական օգնություն
Վալգուսային ձևախախտում՝ հալուքս վալգուս (Hallux valgus). Գուրգեն Բախտամյան. izmirlianmedicalcenter.com
Վալգուսային ձևախախտում՝ հալուքս վալգուս (Hallux valgus). Գուրգեն Բախտամյան. izmirlianmedicalcenter.com

Ի՞նչ հիվանդություն է հալուքս վալգուսը

Հալուքս վալգուսը հիվանդություն է, որի ժամանակ ոտնաթաթի առաջին մատը ծռվում է և շեղվում դեպի մյուս մատները...

Հարթաթաթություն. հարցազրույց Գուրգեն Բախտամյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com
Հարթաթաթություն. հարցազրույց Գուրգեն Բախտամյանի հետ. izmirlianmedicalcenter.com

Կա հարթաթաթության երկու տեսակ՝ պատանեկան և մեծահասակների (30-40 տարեկանից հետո): Հարթաթաթությունը, որպես կանոն, բնածին չի լինում, և մինչև 7-8 տարեկանը նման ախտորոշում ընդհանրապես...

Մանկական օրթոպեդիա. հաճախ տրվող հարցեր. arabkirjmc.am
Մանկական օրթոպեդիա. հաճախ տրվող հարցեր. arabkirjmc.am

Օրթոպեդիան մասնագիտություն է, որը զբաղվում է հենաշարժիչ համակարգի ախտաբանություններով: Մանկական օրթոպեդիան զբաղվում է հենաշարժիչ համակարգի բնածին եւ ձեռքբերովի խնդիրներով...

Մանկական հիվանդություններ
Ոտնաթաթի առաջին մատի «կոճ». հալլուքս վալգուս (hallux valgus կամ bunion). izmirlianmedicalcenter.com
Ոտնաթաթի առաջին մատի «կոճ». հալլուքս վալգուս (hallux valgus կամ bunion). izmirlianmedicalcenter.com

1. Ի՞նչ է ոտնաթաթի առաջին մատի «կոճը»:

 

Ոտնաթաթի առաջին մատի «կոճ» դա լատիներեն` հալլուքս վալգուսն է ( hallux valgus կամ bunion), այսինքն, առաջին մատի շեղում դեպի երկրորդ մատը...

«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. Վարտա Բաբալյանի պատասխանները` մասնագիտական հարցերին
«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. Վարտա Բաբալյանի պատասխանները` մասնագիտական հարցերին

Օստեոպորոզի կենտրոնում հայկական ասոցիացիայի կողմից կազմակերպած «Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով հերթական դասընթացի շրջանակում Օստեոպորոզի կենտրոնի տնօրեն, հայկական ասոցիացիայի նախագահ Վարտա Բաբալյանը պատասխանեց...

Միջոցառումներ
«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. կանանց մոտ օստեպորոզի կանխարգելմանը վերաբերող հաճախ տրվող հարցերի պատասխաններ
«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. կանանց մոտ օստեպորոզի կանխարգելմանը վերաբերող հաճախ տրվող հարցերի պատասխաններ

Օստեոպորոզի կենտրոնում հայկական ասոցիացիայի կողմից կազմակերպած «Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով հերթական դասընթացի շրջանակում փորձեցինք ստանալ 40 տարեկանն անց կանանց մտահոգող...

Առողջ կին
«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. ինչու՞ են կանայք ավելի հաճախ հիվանդանում օստեոպորոզով
«Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով դասընթացի շրջանակում. ինչու՞ են կանայք ավելի հաճախ հիվանդանում օստեոպորոզով

Օստեոպորոզի կենտրոնում հայկական ասոցիացիայի կողմից կազմակերպվել էր ավանդական դարձած «Օստեոպորոզի ժամանակակից հիմնախնդիրները» թեմայով հերթական դասընթացը...

Առողջ կին Իրադարձություններ Հայաստանում
Արթրոզ. հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com
Արթրոզ. հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com

1.  Ծնկան հոդի արթրոզ և արթրիտ, ինչո՞ւմն է տարբերությունը:

Արթրիտը հոդի բորբոքումն է, իսկ արթրոզը հոդի ձևախեղումն է, աճառների մաշվածությունը և այլն: Ներկայում արթրոզը և արթրիտն...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ