Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Ստոմատոլոգիա

Առողջ ատամները մարդու առողջության գրավականն են

Առողջ ատամները մարդու առողջության գրավականն են

Մեր առողջության 60%-ը պայմանավորված է մեր կենսակերպով և միայն 10-20%` բժշկությամբ: Մանրէներով բնակեցված բերանի խոռոչը մարդու օրգանիզմի ամենախիտ հատվածն է:

 

Բերանի խոռոչի անձնական հիգիենայի ցածր մակարդակի պատճառով մանրէների թիվը շատ կարճ ժամանակահատվածում ավելանում է միլիոնավոր անգամներ` պատճառ դառնալով կարիեսի, պարօնդոնտի` լնդերի հիվանդության, լորձաթաղանթի բորբոքման և այլ հիվանդությունների: 

 

Ասում են գեղեցիկ և առողջ ատամները մարդու առողջության գրավականն են: Ինչպես պահպանել մեր ատամնաշարի առողջությունն ու գեղեցկությունը, կանխարգելել բերանի խոռոչի շատ հիվանդություններ, այս և նման հարցերին խնդրեցինք պատասխանել ՀՀ ԱՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի հանրային ֆակուլտետի թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, բ.գ.թ., դոցենտ Գայանե Սմբատի Բաբաջանյանին:

 

-Այո, առողջ ատամներն առողջության ցուցանիշ են: Իսկ թե ինչպես են առաջանում բերանի խոռոչի տարբեր հիվանդությունները, բոլորս էլ գիտենք, դրանք անձնական հիգիենայի բացակայության կամ անբավարար պահպանման հետևանք են: Ինչ է կարիեսը, իհարկե, շատերին դա բացատրել պետք չէ, ինչպես ասում են, շատերս մեր փորձով գիտենք, իսկ լնդերի հիվանդություններով, ըստ ԱՀԿ-ի տվյալների, տառապում է մարդկության 80 %-ը: Մինչդեռ բերանի խոռոչի ճիշտ խնամքը շատ դեպքերում կանխում է և′ կարիեսը, և′ լորձաթաղանթի բորբոքումը, և′ լնդերի հիվանդությունները: Սրանք քաղաքակրթության հիվանդություններ են, որոնք տարեց-տարի մեծ տարածվածություն են ստանում, այդ են վկայում նաև համաճարակաբանական հետազոտությունները: Դա հիմնականում կապված է սննդի, իմունիտետի և շատ այլ գործոնների հետ: Դեռ մանկուց երեխաներին տալիս ենք փափուկ սնունդ, շիլաներ, խյուսեր, մինչդեռ հարկ է մանկական տարիքից զարգացնել ատամների հենային ապարատը: Մենք ինքներս էլ խուսափում ենք ծամելուց, ուտում ենք թարմ հաց, թխվածք: Բժշկության մեջ առկա է այսպիսի դրույթ, այն օրգանը, որը չի գործում, հետ է աճում, այսպես կոչված, ատրոֆիայի է ենթարկվում անգործությունից: Իսկ քանի որ ժամանակակից մարդը քիչ է ծամում, մեր ատամները զրկվում է նորմալ ֆիզիոլոգիական ծամողական ծանրաբեռնվածությունից, այն ծանրաբեռնվածությունից, որը նախատեսված է մեր ատամների համար բնության կողմից: Մարդու ատամներն ունեն պահեստային լայն հնարավորություններ: Հիշենք Գինեսի ռեկորդակիրներին, ովքեր ատամներով քաշում են ավտոմեքենաներ, գնացքներ, հիշենք կրկեսի ակրոբատներին, ովքեր ատամներով իրար պահելով նույնիսկ օդում կատարում են բարդ վարժություններ: Բայց նորից եմ կրկնում, սննդի խոհանոցային ժամանակակից մշակումը զրկում է մեր ատամները ծանրաբեռնվածությունից, այն նորմալ ֆիզիոլոգիական ծանրաբեռնվածությունից, որը նախատեսված է բնության կողմից: Եվ, փաստորեն, ստացվում է, որ ատամը չի օգտագործվում, այն կարծես դառնում է օտար մարմին օրգանիզմի համար և օրգանիզմը, որպես օտար մարմին, դուրս է հանում: Սա է պատճառը, որ լնդերի հիվանդության ժամանակ առողջ ատամներն սկսում են շարժվել և թափվել, քանի որ ատամը չի օգտագործվում լիարժեք և, որպես օտար մարմին, անտիգեն, դուրս է մղվում, իսկ այն օջախում, որտեղից ատամն ընկել է կամ հեռացվել է, այլևս լնդային հիվանդություններ չեն լինում: 

 

-Պարօդոնտոզը ոչ վաղուց անցյալում հնչում էր որպես դատավճիռ: Հիվանդություն, որը համարվում էր անբուժելի: Ինչպիսի՞ն է վիճակը ներկայումս:

 

-Պարօդոնտոզի պատճառով լնդերն արյունահոսում են, արտաքնապես առողջ ատամները շարժվում են և ընկնում, ցավում  սնունդը ծամելիս, բերանի համն է փոխվում: Այնուամենայնիվ, պարօդոնտոտը բուժելի է, չնայած հիվանդությունը քրոնիկական բնույթ ունի և երբեմն պահանջում է երկարատև, լուրջ բուժում: Շատ կարևոր է ճիշտ ախտորոշումը և ժամանակին սկսված բուժումը: Այսօր ժամանակակից բուժական եղանակներով հնարավոր է կայունացնել գործընթացը: 

 

Ատամների և լնդերի հիվանդության գործում մեծ նշանակություն ունի բերանի խոռոչի հիգիենայի պահպանումը: Օրգանիզմը մի ամբողջական միասնություն է, եթե ծամելու պրոցեսը խանգարվում է, առաջանում են նաև ներքին օրգանների, հատկապես, ստամոքսաաղիքային հիվանդություններ: Չեն լինում տեղային փոփոխություններ առանց ընդհանուրի և հակառակը: Մի հատկանշական երևույթ: Լեզուն ասում են ստամոքսի հայելին է և ոչ միայն ստամոքսի, այլև ամբողջ օրգանիզմի: Եթե հիշում եք հին սերնդի բժիշկները հիվանդի զննումն սկսում էին լեզվից: Անկախ նրանից երեխան ինչով է հիվանդ, մանկաբույժն առաջին հերթին ասում էր` լեզուդ ցույց տուր և դա ինքնանպատակ չէր: Ներկայումս հարկլինիկական այնքան հետազոտություններ կան, որ լեզվի մասին մոռացել ենք: 

 

-Բայց ասում են չէ` ամեն մի նորը լավ մոռացված հինն է:

 

-Ասում են նաև, հանճարեղը դա պարզն է: 

 

-Ներկայումս բավական հետաքրքրական տեսություններ են ի հայտ գալիս, հատկապես եվրոպացի գիտնականների հետազոտությունների արդյունքներում: Օրինակ, շվեդ գիտնականների երկարատև հետազոտությունների տվյալներով, իբր, հաստատվել է, որ ատամի հեռացմամբ թուլանում է նաև հիշողությունը, քանի որ ատամի հեռացված նյարդը կապված է գլխուղեղի այն հատվածի հետ, որը պատասխանատու է հիշողության համար: Նման կապի մասին նախկինում ոչ ոք չէր կասկածում: Որքանո՞վ է դա իրական:

 

-Իսկ ինչ կասեք այն տաղանդավոր շատ գիտնականների մասին, ովքեր կրում են պրոթեզ, բայց իրենց հայտնագործությունների համար արժանանում են Նոբելյան մրցանակների: 

 

-Սպիտակ ատամները շատերիս նախանձն են շարժում: Այժմ սպիտակեցնող այդ նոր մեթոդն ամրացնում է ատամները և կանխարգելում կարիեսը…

 

-Նշեցինք, որ նորը` լավ մոռացված հինն է: Մինչ օրս գործում են ժողովրդական շատ միջոցներ, ինչպես, օրինակ, սոդան, մոխիրը, ջրածնի պերօքսիդը, կիտրոնի կեղևը կամ հյութը, կեչու մոխիրն աղի հետ քսում են ատամներին: Ատամների սպիտակեցման ժամանակակից մեթոդներ են` գերձայնային և լազերային եղանակները: Իսկ որպես կարիեսի կանխարգելիչ միջոց օգտագործվում է ֆտոր քսուքը, որն ատամը ծածկում է  ֆտորե թաղանթով և ստեղծում պաշտպանիչ շերտ: Հայտնի է, որ ֆտորը հակակարիեսային տարր է և կանխարգելիչ նշանակություն ունի:

 

-Դեռևս 1917թ. Էյնշտեյնի կողմից ստեղծվեց լազերային տեսությունը, սակայն միայն կես դար անց կարողացան կիրառել նրա գաղափարները գործնականում: Մեզ մոտ Հայաստանում կիրառվո՞ւմ է ատամների լազերայի բուժում:

 

-Լազերի օգտագործումը ստոմատոլոգիայի ոլորտում առաջին անգամ մշակվել է 1960թ., իսկ 80-ական թվականների սկզբին փափուկ ու կոշտ հյուսվածքների վրա ազդելու նպատակով սկսեցին կիրառել լազերը: Լազերը բուժում է ատամներն առանց կորստի, արագ, անաղմուկ, անարյուն և անցավ: Բացի այդ, լազերային բուժումը դրական է ազդում լնդերի և ատամի էմալի վրա և առողջացնում է դրանք: Ստոմատոլոգիայում լազերային բուժումը կիրառվում է ատամների հիվանդությունների (պուլպիտ, պերիօդոնտիտ), բորբոքումների (ալվեոլիտ, պերիոստիտ, աբսցեսներ), ծնոտի կոտրվածքների, եռվորյակ նյարդի նևրալգիայի, բերանի լորձաթաղանթի, շուրթերի նախաուռուցքային հիվանդության, լնդերի հիվանդությունների ժամանակ: 

 

-Մենք կարո՞ղ ենք ասել, որ հաղթահարել ենք կարիեսի և բերանի խոռոչի այլ հիվանդությունները:

 

-Ցավոք սրտի, այսօրվա վիճակով կարիեսը հաղթահարված չէ, դրա բուժումն ատամի անատոմիական ձևի վերականգնումն է լիցքի օգնությամբ: Հարցը կլուծվի ավելի շուտ հստակ կանխարգելիչ միջոցառումների շնորհիվ: Կարիեսի կանխարգելման գործում մեծ նշանակություն ունի խմելու ջրի ֆտորացումը, որի համար պահանջվում է պետական մոտեցում:

 

- Ինչո՞վ բացատրել, որ բավական մեծացել է հետաքրքրությունը ստոմատոլոգիայի մասնագիտության նկատմամբ:

 

-Բացի պետական բժշկական համալսարանից, բազմաթիվ են ոչ պետական բուհերը, որոնց շրջանավարտներն ինքնուրույն աշխատելու համար հարկ է, որ 1,5 տարվա կլինիկական օրդինատուրան ավարտեն ընտանեկան ստոմատոլոգիայի մասնագիտությամբ: Ի դեպ, հարկ է նշել, որ մեր ինստիտուտի տնօրինությունը վերջին տասը տարիների ընթացքում տվել է նրանց այդ հնարավորությունը` լիարժեք մասնագետ դառնալու համար: 

 

Թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնն ուսումնական կրթական բազա է և առաջին ամբիոններից մեկն է. այն հիմնվել է1974 թվականին: Ամբիոնի առաջին վարիչը Էդուարդ Գուլունյանն էր, ով, միաժամանակ, դեռևս 1973թ. Նոր Նորքում բացված Հանրապետական ստոմատոլոգիական կենտրոնի գլխավոր բժիշկն էր: Այդտեղ էլ հիմնվեց Բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի ստոմատոլոգիայի ամբիոնի բազան:  

 

Ինքս բժշկական ինստիտուտ ընդունվել եմ 1966-ին, երբ  ստոմատոլոգիական ֆակուլտետը տվել էր իր առաջին շրջանավարտներին: Մինչ այդ ոլորտում«տեր ու տնօրեն» էին ատամնաբույժները, ովքեր ավարտել էին բժշկական ուսումնարաններ: Նրանց արևմուտքում«դանտիստ» են ասում, նրանք նեղ և հիանալի մասնագետներ են: 

 

Հատկանշական է, որ ատամնաբույժներն առաջինը կիրառեցին և′ նարկոզը, և′ փոխպատվաստումը, և′ հորինեցին պրոթեզներ և այլն:

 

Ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի բացվելով, ունեցանք լայն պրոֆիլի բժիշկ-ստոմատոլոգներ, ովքեր այսօր աշխատում են և’ թերապևտ, և′ վիրաբույժ,

և′պրոթեզիստ: Սակայն նրանք ևս  5 տարին մեկ պետք է վերապատրաստվեն:

 

-Դուք միանգամի՞ց սկսեցիք աշխատել ամբիոնում:

 

-Բնականաբար, ոչ: Ավարտելով ինստիտուտը, ինձ գործուղեցին Դիլիջան: Երբ բացվեց Հանրապետական ստոմատոլոգիական կենտրոնը, առաջին իսկ տարուց սկսեցի աշխատել այնտեղ որպես բժիշկ ստոմատոլոգ: Մեկ տարի անց, ամբիոնի ստեղծման առաջին իսկ օրից տեղափոխվեցի ամբիոն որպես ասիստենտ: Վերապատրաստվեել եմ Լենինգրադում և մինչև օրս աշխատում եմ ինստիտուտում: Այստեղ ես հնարավորություն ունեցա ընդունվել և ավարտել նպատակային ասպիրանտուրան Մոսկվայում` Բժիշկների կատարելագործման կենտրոնական ինստիտուտում, 1984թ. պաշտպանեցի թեկնածուական ատենախոսությունը թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի գծով: 1990 թվականից ամբիոնի դոցենտն եմ, 2000թ.` ամբիոնի վարիչ: 

 

-Առողջ ատամներ ունենալու համար ինչ խորհուրդ կտաք մեր ընթերցողներին:

 

-Պահպանել բերանի խոռոչի հիգիենան, հնարավորություն տալ ծամողական ապարատին գործել լիարժեք, վիտամիններով սնուցել լնդերը: Բայց ամեն դեպքում առաջնայինը կանխարգելումն է: 

 

-Աշխատանքից հետո ինչո՞վ եք գերադասում զբաղվել:

 

-Սիրում եմ երաժշտություն լսել, կարդում եմ, հիմնականում մասնագիտական գրականություն: Աշխատանքից հետո գերադասում եմ մի քանի կանգառ քայլել: 

 

՞նչ կցանկանաք մեր ընթերցողներին:

 

-Մենք ապրում ենք ծանր ժամանակաշրջանում: Հատկապես տարեցները դժվարարությամբ են համակերպվում համակարգային փոփոխություններին, շատ են սթրեսները: Ես կցանկանայի, որ մեր ժողովուրդը լինի առողջ և′ ֆիզիկապես, և′ հոգեպես: Երիտասարդ մասնագետներին խորհուրդ կտայի ոչ միայն կատարելագործվել որպես մասնագետ, այլև կայանալ որպես անձնավորություն, պացիենտների նկատմամբ լինել մարդկային` անկախ տարիքից և սեռից, լինել բժշկի կոչմանը հավատարիմ: Եվ ամենակարևորը` մեր ժողովրդին լավատեսություն, իսկ երկրին` խաղաղություն:

 

-Մեր զրույցը լավ առիթ է նաև շնորհավորել Ձեզ, ինչպես ընդունված է, կանանց միամսյակի կապակցությամբ և ցանկանալ գիտամանկավարժական նորանոր բարձունքներ, Ձեր բոլոր նպատակների իրականացում:

Հեղինակ. Աիդա Հովնանյան
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 11 (549) 26.03.2010
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Կարելի՞ է հղիության ժամանակ ատամ հեռացնել. tsnndatun.am
Կարելի՞ է հղիության ժամանակ ատամ հեռացնել. tsnndatun.am

Հաճախ հղիները խուսափում են ատամնաբույժին այցելել: Եվ` իզուր: Ապագա մայրը, մինչև երեխայի ծնունդը, պետք է ատամնաբույժի մոտ հետազոտվի 3 անգամից ոչ պակաս: Եթե խնդիր չկա՝ մասնագետը խորհուրդներ կտա հղիության ընթացքում բերանի...

Հղիություն, ծննդաբերություն Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
Մեխակի փոշին և կոկոսի յուղը՝ ատամնացավի դեմ
Մեխակի փոշին և կոկոսի յուղը՝ ատամնացավի դեմ

Անպատեհ ի հայտ եկող ատամնացավը լուրջ անհանգստություն է, հատկապես  եթե սկսվում է հանգստյան օրերին կամ հատուկ իրադարձությունների նախօրեին, երբեմն էլ ստիպված ենք լինում օրերով...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Միջոց ատամնացավի դեմ. 168.am
Միջոց ատամնացավի դեմ. 168.am

Ժողովրդական բժշկությունն ունի բազմաթիվ բաղադրատոմսեր, որոնք օգնում են սաստիկ ատամնացավի դեպքում: takprosto կայքն առաջարկում է մի բաղադրատոմս, որը կօգնի ազատվել այդ տհաճ ցավից...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Ինչպես ազատվել ատամի ցավից տնային պայմաններում. 168.am
Ինչպես ազատվել ատամի ցավից տնային պայմաններում. 168.am

Ատամի արմատի ցանկացած վնասվածք անտանելի ցավ է առաջացնում։ Fithacker.ru կայքը գրում է, որ նյարդի վնասման մի քանի պատճառներ կան...

Ցավ Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Միջոց ստոմատիտի դեմ. 168.am
Միջոց ստոմատիտի դեմ. 168.am

Ստոմատիտը բերանի խոռոչի հիվանդություն է, բավականին ցավոտ է, կարող է ի հայտ գալ բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի տարբեր հատվածներում, լնդերի մոտ կամ լեզվի վերևի հատվածում...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Բերանի խոռոչը որպես Helicobacter pylori-ի ռեզերվուար
Բերանի խոռոչը որպես Helicobacter pylori-ի ռեզերվուար

Ստամոքսի և 12-մատնյա աղու խոցը ժամանակակից գաստրոէնտերոլոգիայի կարևորագույն խնդիրներից են։ Ամբողջ աշխարհում նկատվում է ստամոքսաղիքային տրակտի հիվանդությունների երիտասարդացում բացի դա տարեցների...

Պարօդոնտիտի դերը տարբեր օրգան-համակարգերի ախտահարումների էթիոպաթոգենեզում
Պարօդոնտիտի դերը տարբեր օրգան-համակարգերի ախտահարումների էթիոպաթոգենեզում

Բերանի խոռոչի օրգանների և հյուսվածքների տարբեր հիվանդությունների շարքում պարօդոնտի ախտահարումները մարդկային օրգանիզմի առավել հաճախ հանդիպող հիվանդություններն են։ Այս հիվանդություննները...

Սեռական հորմոնների դերը քրոնիկական գեներալիզացված պարօդոնտիտի պաթոգենեզում
Սեռական հորմոնների դերը քրոնիկական գեներալիզացված պարօդոնտիտի պաթոգենեզում

Հորմոններ են կոչվում ֆիզիոլոգիապես ակտիվ նյութերը, որոնք արտադրվում են հատուկ օրգաններով կամ մասնագիտացված բջիջների խմբերով, մտնում արյուն և ուրույն ազդեցություն են գործում առանձին օրգանների...

Ինչպես բուժել կարիեսը ընդամենը 4 բաղադրիչով. yourhit.ru
Ինչպես բուժել կարիեսը ընդամենը 4 բաղադրիչով. yourhit.ru

Ցանկալի արդյունքին հասնելու համար՝ պետք է մի փոքր փոփոխություն մտցնել սննդակարգում. շատացնել կաթնամթերքը, կանաչեղենը, ընկուզեղենը, ձուն, ծովամթերքը...

Անձնական խնամք
Ատամների փառն ընդմիշտ վերացնող բնական միջոց. openblog.am
Ատամների փառն ընդմիշտ վերացնող բնական միջոց. openblog.am

Այս բնական հականեխիչ միջոցը ո՛չ միայն կվերացնի ատամների փառը, այլ նաև կկանխարգելի բերանի խոռոչի բազմաթիվ հիվանդություններ...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ Անձնական խնամք
Ատամների ճերմակեցում տնային պայմաններում. newsfull.ru
Ատամների ճերմակեցում  տնային պայմաններում. newsfull.ru

Գաղտնիքը բացահայտելուց հետո ինքդ պարբերաբար կարող ես ճերմակեցնել ատամները տնային պայմաններում...

Օգտակար խորհուրդներ Անձնական խնամք
ՆՈՐՈՒՅԹ ՏԵԼԻԱ ՍՏՈՄ ժամանակակից ստոմատոլոգիայի և իմպլանտոլոգիայի կենտրոնում
ՆՈՐՈՒՅԹ ՏԵԼԻԱ ՍՏՈՄ ժամանակակից ստոմատոլոգիայի և իմպլանտոլոգիայի կենտրոնում

ՏԵԼԻԱ ՍՏՈՄ ժամանակակից ստոմատոլոգիայի և իմպլանտոլոգիայի կենտրոնն առաջարկում է ծառայություններ ապառիկ տարբերակով՝ 0% կանխավճար և 0% տոկոսադրույք...

Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Քրքումի փոշուց պատրաստված մածուկ` ատամների սպիտակեցման համար. tert.am
Քրքումի փոշուց պատրաստված մածուկ` ատամների սպիտակեցման համար. tert.am

Քրքումը զարմանահրաշ բույս է` օժտված բազմաթիվ բուժական հատկություններով: Ինչպես գրում է healthylifeland.com-ը` քրքումի փոշին հիանալի սպիտակեցնող միջոց է ատամների և մաշկի համար...

Անձնական խնամք
Տիբեթյան վանականը բացահայտում է ամուր և սպիտակ ատամներ ունենալու գաղտնիքը. tert.am
Տիբեթյան վանականը բացահայտում է ամուր և սպիտակ ատամներ ունենալու գաղտնիքը. tert.am

Աշխարհում հնագույն բժշկական համակարգերից մեկը տիբեթյանն է, որն իրենց մշակույթի կենտրոնական մասն է կազմում: Այն զգալի զարգացումներ է ապրել դարերի ընթացքում: Ինչպես ներկայացնում է Healthy food star-ը` տիբեթցի...

Օգտակար խորհուրդներ Անձնական խնամք
Ճերմակափայլ ատամների առավելություներն ու հակացուցումները. avanta.am
Ճերմակափայլ ատամների առավելություներն ու  հակացուցումները. avanta.am

Այսօր գեղեցիկ ու ճերմակ ատամները ոչ միայն առողջ լինելու նախապայման են, այլև մարդու բարեկեցության առաջին նախադրյալներից են, որի վառ ապացույցը համաշխարհային ճանաչում ունեցող մարդկանց՝ մինչ իրենց հայտնի դառնալը և դրանից...

Անձնական խնամք

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ