Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Հոգեկան և վարքի խանգարումներ

Ցնորքներ

Ցնորքներ

Ցնորքներն ամենաբարդ և ծանր հոգեախտաբանական խանգարումներից են, մի շարք հոգեկան հիվանդությունների ախտանիշ։  Այսօր ցնորքները սահմանվում են որպես «թվացյալ, կեղծ ընկալումներ»՝ առանց իրականում գոյություն ունեցող առարկայի, որն առաջանում է հիվանդագին հիմքի վրա և հիվանդի համար ունի իրական բնույթ (Ն. Բաչերիկով, 1989)։

 

Յուրաքանչյուր ընկալում ներառում է նաև պատկերացումներ։ Ցնորքներ վերապրող մարդկանց համար դրանք միշտ էլ ունեն իրական բնույթ։ Ցնորված մարդն իրականում տեսնում է, լսում, համ ու հոտ առնում, այլ ոչ թե պատկերացնում։ Ի տարբերություն ցնորքների՝ պատկերացումները առաջանում են ոչ թե արտաքին աշխարհում կամ սեփական մարմնում, այլ գիտակցության մեջ։ Ցնորված մարդու համար նրա սուբյեկտիվ զգացողություններն այնքան իրական են, որքան օբյեկտիվ աշխարհի զգացողությունները։

 

Ցնորքների էությունը հասկանալու համար շատ ուշագրավ է գերմանացի հոգեբույժ Գրիզինգերի (1886) դիտարկումը. «Ես լսում եմ ձայներ, որովհետև լսում եմ, - ասում էր հիվանդը։ - Ինչպես է դա կատարվում, ես չգիտեմ, բայց դրանք ինձ համար այնքան իրական են, ինչքան ձեր ձայնը։ Եթե ես պիտի հավատամ ձեր խոսքերի իրականությանը, ապա թույլ տվեք հավատամ նաև իմ լսած խոսքերի իրականությանը։ Թե՛ մեկը, և թե՛ մյուսը ինձ համար հավասարապես զգայական են և իրական»։ Եվ եթե ինչ-որ մեկը զգում կամ տեսնում է որևէ բան, նա չի կարող վստահ չլինել նրանում, ինչն ինքը տեսնում է կամ զգում, քանզի այստեղ տրամաբանության օրենքները չեն գործում։

 

Ցնորքները հիմնականում դասակարգում են ըստ զգայարանների՝ տեսողական, լսողական, համի, հոտի, մաշկային զգացողության, ինչպես նաև` վեստիբուլյար, կինեստետիկ (շարժողական)։


Ցնորքները հիմնականում բաժանվում են երկու խմբի՝ իսկական և կեղծ։ Իսկական ցնորքներն ունեն զգացմունքային պարզություն և սրություն, սեփական հոգեկան և ֆիզիկական «ես»-ից դուրս տեղակայում, կամքից անկախ են։ Իսկական և կեղծ ցնորքները իրենց հերթին բաժանվում են ըստ զգայարանների։

 

Ցնորքներից հարկ է տարբերակել էյդետիզմը, ֆունկցիոնալ ցնորքները` միշտ լսողական բնույթի, ռեֆլեկտոր ցնորքները`  մեկ զգայարանի (լսողական, տեսողական) տիրույթում առաջացող: Ֆունկցիոնալ և ռեֆլեկտոր ցնորքները տարբերվում են իսկական ցնորքներից նրանով, որ առաջանում են (ինչպես նաև` պատրանքները) իրական գրգիռների ազդեցության պայմաններում, սակայն՝ ի տարբերություն պատրանքների, աղավաղվում է ոչ թե այդ իրական առարկան, այլ առաջանում է նոր երևույթ, որը չի խառնվում իրականի հետ։

 

Ցնորքներն ըստ կառուցվածքի լինում են պարզ և բարդ (համալիր) ցնորքներ։ Ցնորքների բարդությունն այն է, որ հիվանդի մոտ միաժամանակ արտահայտվում են երկու և ավելի տեսակի ցնորքներ։ Պարզ ցնորքների ժամանակ դիտվում է միայն մեկ խանգարում։

 

Հիվանդը, եթե չի խոսում իր ապրումների մասին, ցնորքների առկայությունը կարելի է ենթադրել հիվանդի վարքի, արտաքին տեսքի և առանձին «անկապ» արտահայտությունների հիման վրա։ Տեսողական ցնորքների ժամանակ հիվանդի հայացքը կարող է սևեռվել մի ուղղությամբ կամ որևէ առարկայի վրա։ Այն կարող է արտահայտել վախ, տագնապ, հիացմունք, կարող է վազվզել անկյունից անկյուն։ Լսողական ցնորքների ժամանակ հիվանդը կարող է «ականջ դնել» մի ուղղությամբ, թեքել գլուխը «լսվող» ձայնի կողմը, ընդհատել զրույցը։ Նրանք երբեմն փակում են ականջները բամբակով, թաքնվում վերմակի տակ։

 

Ըստ ցնորքների ծագման ժամանակի տարբերում են հիպնագոգիկ ցնորքներ, և հիպնապոմպիկ ցնորքներ: Հարկ է նշել, որ սովորաբար ցնորքները դիտվում են օրվա ցանկացած պահին՝ ցերեկը կամ գիշերը։

 

Ելնելով ցնորքների տեղակայումից, առանձնացնում են նաև էքստրակամպին ցնորքներ, որոնք կեղծ ցնորքների տարատեսակներից են և ուրվագծվում են համապատասխան զգայարանի դաշտից դուրս։ Ըստ զարգացման մեխանիզմի ընդունված է տարբերակել հոգեծին ցնորքներ, որոնք առաջանում են հոգեկան տրավմաներից հետո, իրավիճակային ցնորքներ, որոնք դրսևորվում են համապատասխան իրավիճակում, աֆեկտիվ ցնորքներ, որոնց «պատճառն» է համապատասխան հուզականությունը, ինչպես նաև ներծին և արտածին ցնորքներ։


Ցնորքները դիտվում են դրական (պոզիտիվ) հոգեախտաբանական համախտանիշների կառուցվածքում։

Հեղինակ. Ս.Հ. Սուքիասյան, Ս.Պ. Մարգարյան
Սկզբնաղբյուր. Հոգեբուժություն
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Պարանոյա
Պարանոյա

Զսպված Էմոցիաները, երբեք չեն անհետանում: Դրանք կենդանի թաղված են և կարող են ի հայտ  գալ ապագայում` լիովին այլ կերպարանքով :

 

Զիգմունդ Ֆրեյդ...

«Ուզում եմ՝ չեմ կարող» կամ «չեմ ուզում՝ պարտավոր եմ» մտքերը նևրոզի «թշնամիներն են». armeniamedicalcenter.am
«Ուզում եմ՝ չեմ կարող» կամ «չեմ ուզում՝ պարտավոր եմ» մտքերը նևրոզի «թշնամիներն են». armeniamedicalcenter.am

Շրջապատում հաճախ լսում ենք` «նևրոզ ունեմ» և շատ դեպքերում, մարդիկ չկարևորելով հիվանդության լրջությունն ու չգնահատելով ռիսկերը, շրջանցում են այն, իսկ արդյունքում բախվում լուրջ խնդիրների: Մարդիկ անլուրջ են վերաբերվում երևույթին՝ մտածելով...

Հոգեկան առողջություն Բժշկի ընդունարանում
Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացման հավանականությունը գնահատող 6 հարց. news.am
Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացման հավանականությունը գնահատող 6 հարց. news.am

Ապրելակերպը, սովորությունները եւ սննդակարգը որոշակի դեր են խաղում Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացման կամ էլ, ընդհակառակը, կանխարգելման հարցում...

Ծերություև և երկարակեցություն Նյարդաբանություն Հիշողություն, հիշողության խանգարումներ
5 սննդամթերք սթրեսի դեմ պայքարելու համար. news.am
5 սննդամթերք սթրեսի դեմ պայքարելու համար. news.am

Վերջին օրերին Հայաստանում մարդկանց տրամադրության վրա բացասական ազդեցություն ունեցող եւ շատերի համար լուրջ սթրեսի պատճառ դարձած բազմաթիվ իրադարձություններ են տեղի ունեցել: NEWS.am Medicine-ի խմբագրությունը...

Հոգեկան առողջություն Սնունդը և առողջությունը
Զեկույց «Աուտիզմ» թեմայով
Զեկույց «Աուտիզմ» թեմայով

Սույն թվականի ապրիլի 9-ին ՀՊՄՀ հիմնական դպրոցում աուտիզմի իրազեկման օրվա շրջանակում (ապրիլի 2-ը աուտիզմի մասին տեղեկատվության տարածման համաշխարհային օրն էր) տեղի ունեցավ դպրոցի լոգոպեդի զեկույցը...

Հոգեկան առողջություն
Ի՞նչ է հոգեթերապիան
Ի՞նչ է հոգեթերապիան

Մեզնից յուրաքանչյուրը յուրովի է լուծում իր  կյանքի խնդիրները: Ոմանք փորձում են ինքնուրույն հաղթահարել դրանք, ոմանք էլ  դիմում են բարեկամների կամ ընկերների օգնությանը...

Բուժում Հոգեկան առողջություն
Ամենահանելուկային թմրանյութը
Ամենահանելուկային թմրանյութը

Բուրունդանգան ճանաչվել է առավել արտառոց թմրանյութը:

Բրիտանական «Wired" ամսագրի հեղինակները մանրակրկիտ ուսումնասիրել են թմրամիջոցը: Բուրունդանգան առաջին հերթին հայտնի է այն...

Դեղամիջոցներ
Ափիոնային թմրամոլություն
Ափիոնային թմրամոլություն

Ափիոնային թմրամոլությունը (F11) բավականին տարածված է ամբողջ աշխարհում։ Ափիոնի խմբի հիմնական գործածվող ներկայացուցիչներն են բնական ափիոնը, մորֆինը, կոդեինը, հերոինը, հիդրոմորֆինը, օքսիմորֆինը...

Ալկոհոլային կախվածություն (ալկոհոլիզմ)
Ալկոհոլային կախվածություն (ալկոհոլիզմ)

Ալկոհոլիզմը (խրոնիկական ալկոհոլիզմ, քրոնիկական ալկոհոլային ինտոքսիկացիա, ալկոհոլային կախվածություն, էթիլիզմ) հարաճուն քրոնիկական ռեմիսիաներով և ռեցեդիվներով ընթացող հիվանդություն է, որի հիմնական ախտանիշն է...

Շիզոֆրենիան երբեմն դրսևորվում է սեքսուալ գանգատներով. սեքսապաթոլոգ
Շիզոֆրենիան երբեմն դրսևորվում է սեքսուալ գանգատներով. սեքսապաթոլոգ

«Երբեմն որոշ հոգեկան հիվանդություններ, որոնք ունեն գաղտնի ընթացք, անհատի մոտ արտահայտվում են սեքսուալ խանգարումներով...

Ինչպե՞ս են առաջանում հոգեկան հիվանդությունները
Ինչպե՞ս են առաջանում հոգեկան հիվանդությունները

Մարդու հոգեկան հավասարակշռությունը կարելի է համեմատել մթնոլորտի օզոնային շերտի հետ. տիեզերքից այն ենթարկվում է  արեգակի ճառագայթման ու երկնաքարերի մշտական ազդեցության, իսկ ներսից  մաշվում է  արդյունաբերական ձեռնարկությունների, ու բազում այլ...

Լուսնի հակառակ կողմը
Լուսնի հակառակ կողմը

Լուսնոտության 65% դեպքերը մանկական նևրոզի հետևանք են: Մարդն իրեն տարօրինակ է պահում քնած ժամանակ: Այս երևույթն արդեն մի քանի հազարամյակ է, ինչ գոյություն ունի: Միջին դարերում այն կապում էին լուսնի ազդեցության հետ և կարծում էին...

Առողջապահության լրատու 12-13.2012
Դեպրեսիա. հոգեվիճա՞կ, թե՞ հիվանդություն
Դեպրեսիա. հոգեվիճա՞կ, թե՞ հիվանդություն

Տարեցտարի ավելանում է ան կանանց թիվը, ովքեր տառապում են դեպրեսիայով: Իսկ իրականում քանիսն են, ոչ ոքի հայտնի չէ: Մեզանից շատերն աշխատում են ուշադրություն չդարձնել սեփական ճնշված վիճակին...

Հոգեկան առողջություն Առողջապահության լրատու 12-13.2012
Վախ, ինչպես հաղթահարել այն
Վախ, ինչպես հաղթահարել այն

Վախը մարդուն ուղեկցում է ծննդյան օրից մինչև խորը ծերություն: Մենք մշտապես վախենում ենք ինչ-որ բանից, օրինակ, կանայք վախենում են սարդերից ու մկներից, տղամարդիկ` իրենց աշխատանքը կորցնելուց, երեխաները...

Հոգեկան առողջություն Առողջապահության լրատու 6-7.2012
Աուտիզմ. 21-րդ դարի չբացահայտված հիվանդություն
Աուտիզմ. 21-րդ դարի չբացահայտված հիվանդություն

Յոթնամյա Մերիի ամենասիրած զբաղմունքը նկարչությունն  է: Սիրում է նկարել հատկապես գուաշով: Նա խուսափում է նայել մարդկանց աչքերին. հիմնականում մայրիկի հետ է շփվում...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ