Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Նյարդաբանություն

ինչպես «ցեմենտել» հիշողությունը

ինչպես «ցեմենտել» հիշողությունը

Գիտնականները ներթափանցել են  հիշողության ձևավորման գործընթացի մեջ:Ամերիկացի գիտնականները կարծում են, որ իրենց հաջողվել է հասկանալ մեխանիզմներից մեկը, որը թույլ է տալիս գլխուղեղին ձևավորել հիշողությունը:

 

Հետազոտողները վաղուց ի վեր գիտեին, որ սինափսը (երկու նեյրոնների միմյանց հպվելու տեղը) հանդիսանում է գլխուղեղում ինֆորմացիայի պահպանման և փոխանակման հիմնական տարրերից մեկը: Այժմ, Կալիֆոռնիայի Սանտա-Բարբարայի համալսարանի գիտնականները հայտարարել են, որ իրենք հասկացել են, թե ինչպես են մոլեկուլները պահում իրենց, գտնվելով սինափսում և ինչպես է այդ վարքագիծը  հանգեցնում հիշողությունը ՙցեմենտով ամրացնելուն՚: 

 

Այս հետազոտությունը կարող է հանգեցնել Ալցհեյմերի հիվանդության բուժման նոր մեթոդների հայտնագորմանը, կարծում են հեղինակները: Մասնագետները կարծում են, որ սինափսի վիճակի վատացումը  Ալցհեյմերի հիվանդության առանձնահատկություններից մեկն է. այս հիվանդությունը հանգեցնում է այն բանին, որ սկզբից տուժում է կարճ հիշողությունը, իսկ հետո բացասական ազդեցությունը տարածվում է նաև երկարատև հիշողության վրա:

 

Ուժեղ սինափսն անհրաժեշտ է հիշողության ամրացման համար, իսկ այդ գործընթացը ենթադրում է օրգանիզմի կողմից նոր սպիտակուցների արտադրում: Բայց ինչպես է օրգանիզմը վերահսկում այդ գործընթացը, առայժմ պարզ չէ: Առնետների հետ կատարված փորձերի ժամանակ (Սանտա-Բարբարայի համալսարանում) պարզվել է. սպիտակուցները անհրաժեշտ են հիշողության ցեմենտման համար, դրանք արտադրվում են միայն այն ժամանակ, երբ ՙմիանում է՚ ՌՆԹ-ն: Նման անհրաժեշտություն առաջանալուց առաջ  ՌՆԹ-ն պարալիզի վիճակում է. այն անջատում է մոլեկուլը, որը նույնպես սպիտակուցներ է պարունակում:  Երբ արտաքին աշխարհից ազդանշան է գալիս, օրինակ,  երբ ուղեղն ինչ-որ հետաքրքիր բան է արձանագրում, կամ օրգանիզմը ինչ-որ անսովոր բան է վերապրում, այդ պաշարող մոլեկուլը մասերի է բաժանվում և ՌՆԹ-ն ակտիվանում է: 

 

«Գիտնականներին վաղուց ի վեր մտահոգում է այն հարցը, թե ինչու, երբ սինափսներն ամրանում են, սպիտակուցի դեգրադացիա է տեղի ունենում և այդ գործընթացը կատարվում է նոր սպիտակուցների սինթեզմանը զուգընթաց,- պարզաբանում է Քեննեթ Քոզիկը` նույն համալսարանի նեյրոկենսաբանական հետազոտությունների ինստիտուտից: - Եվ մենք լուծել ենք այդ պարադոքսը: Մենք ցույց ենք տվել, որ սպիտակուցների քայքայումը և նոր սպիտակուցների սինթեզը իրոք զուգահեռաբար են ընթանում: Քայքայումը հնարավոր է դարձնում սինթեզը»: Այն սպիտակուցների նույնականացումը, որոնք պետք են գլխուղեղին հիշողության  ամրացման համար, ի վերջո կարող է հիշողության խանգարումներով տառապող մարդկանց համար շատ օգտակար հայտնագործություն լինել: ՙԳիտնականներն ասում են, որ իրենք ուսումնասիրել են նյարդային բջիջները լաբորատոր պայմաններում և ինչ-որ չափով հասկացել են, թե ինչ դեր կարող են ունենալ որոշակի սպիտակուցներ գլխուղեղի այն հատվածում, որոնք փոխանցում են հաղորդագրությունները և օգնում պահպանել հիշողությունը,- ասում է Ռեբեկա Վուդը` Ալցհեյմերի հիվանդության հետազոտությունների բրիտանական հիմնադրամի ղեկավարը: - Այս հետաքրքիր ուղղությունը կարող է հանգեցնել Ալցհեյմերի հիվանդությամբ և թուլամտության այլ ձևերով տառապող մարդկանց հիշողության կորստի գործընթացի հասկացմանը, և հանգեցնել բուժման նոր մեթոդների ստեղծմանը՚: Ըստ վերջին կանխատեսումների, 2050-ին թուլամտության տարբեր ձևերով մոլորակի վրա տառապելու է մոտ 115 մլն մարդ: 

 

«Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացման  գենետիկական ռիսկի գործոնները հենց սինափսն են մատնացույց անում, այնպես որ, մենք ողջունում ենք այդ բնագավառում կատարվող ցանկացած հետազոտություն,- նշում է Ջուլի Ուիլյամսը, Ուելսի հոգեբանության համալսարանի պրոֆեսորը: - Ալցհեյմերի հիվանդությունը բարդ հիվանդություն է և առայժմ դեռ չարժե շատ բաների հույսեր ունենալ, բայց սինափսների վիճակը և ակտիվության մակարդակը հետազոտությունների համար կարևոր և հետաքրքիր են դառնում»: 

 

Քանի որ խոսքը հիշողության մասին է, տեղին է հիշել, որ ճապոնացի գիտնականները պնդում են, որ շիմպանզեները հոյակապ լուսանկարչական հիշողություն ունեն, շատ ավելի ուժեղ, քան մարդը: Նրանց կողմից անցկացված փոքրիկ շիմպանզեների հետ հիշողության վերաբերյալ թեստերի արդյունքում կենդանիները համալսարանի ուսանողներից լավ արդյունք են ցուցաբերել: Փորձի մասնակիցները պետք է հիշեին   համակարգչի էկրաններին տարբեր տեղերում գրված տարբեր թվերը, իսկ հետո դրանց հաջորդականությունը: Իրենց հետազոտության արդյունքները հրապարակելով Current Biology ամսագրում, գիտնականներն ավելացնում են. ՙՄենք, ըստ երևույթին, թերագնահատել ենք այդ կենդանիների խելամտության աստիճանը, որովհետև կարծում ենք, որ հիշողության և այլ մտավոր խնդիրների հարցերում շիմպանզեները մարդուց շատ են հետ մնում՚: 

 

ՙՄարդիկ, այդ թվում և շատ կենսաբաններ, մինչև այժմ էլ կարծում են, որ մարդը շիմպանզեից շատ է զարգացած  գլխուղեղի գործունեության հետ կապված բոլոր բնագավառներում,- ասում է Կիոտոյի համալսարանի առաջատար հետազոտող Տեցուրո Մացուզավան: - Ոչ-ոք պատկերացնել անգամ չի կարող, որ 5 տարեկան շիմպանզեն կարող է հիշողության թեստը մարդուց լավ լուծել՚:

 

Դոկտոր Լայզա Պարրը, ով Ատլանտայի նահանգի Էմորիի համալսարանի պրիմատների կենտրոնում աշխատում է շիմպանզեների հետ, ճապոնացի գործընկերների աշխատանքների արդյունքները ՙիսկապես հեղափոխական՚ է անվանել: Դրանց կարևորությունը, այն, թե ինչպես են պրիմատների մոտ զարգանում ընդունակությունները, որոնք անհրաժեշտ են ժամանակակից մարդու ստեղծման համար, պարզապես աննախադեպ է, կարծում է նա: ՙՇիմպանզեները մեր ամենամոտ հարազատներն են մոլորակի վրա գոյություն ունեցող բոլոր կենդանիներից,- բացատրում է դոկտոր Պարրը,- և, հետևաբար, նրանք կարող են մեզ տեղեկություններ տալ մեր էվոլյուցիոն ժառանգականության մասին՚:

Հեղինակ. Մ.Գ.
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 7 (545) 26.02.2010
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Կոմա. armeniamedicalcenter.am
Կոմա. armeniamedicalcenter.am

Կոման կենտրոնական նյարդային համակարգի առավելագույն արտահայտված ախտաբանական արգելակումն է, որն արտահայտվում է գիտակցության խորը կորստով, արտաքին գրգռիչների նկատմամբ ռեֆլեքսների բացակայությամբ և օրգանիզմի կենսական կարևոր ֆունկցիաների խանգարմամբ...

Կակազում. armeniamedicalcenter.am
Կակազում. armeniamedicalcenter.am

Կակազումը խոսքի դեֆեկտներից է, որի ժամանակ մարդը դժվար է խոսում: Նա նույն վանկը կարող է կրկնել մի քանի անգամ, որը, բնականաբար, ստեղծում է շփման որոշակի դժվարություններ: Հուզվելիս կակազելու արտահայտվածությունը, որպես օրենք, ուժեղանում է...

Տարաբնույթ հիվանդությունների դեպքում ցավային համախտանիշի բուժումը Cosman RF-ի միջոցով. nairimed.com
Տարաբնույթ հիվանդությունների դեպքում ցավային համախտանիշի բուժումը Cosman RF-ի միջոցով. nairimed.com

Միջողային ճողվածքների աբլացիա

Փոքր չափի ճողվածքի դեպքում մենք առաջարկում ենք բուժում Cosman RF տեխնոլոգիայով` ոչ վիրահաատական եղանակով...

Վիրաբուժություն Ցավ
Ցավային համախտանիշ կրծքավանդակում՝ նյարդաբանական հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am
Ցավային համախտանիշ կրծքավանդակում՝ նյարդաբանական հիվանդությունների ժամանակ. armeniamedicalcenter.am

Ողնաշարի օստեոխոնդրոզ

Դա միջողային սկավառակի դեգեներատիվ-դեստրուկտիվ ախտահարում է, որի ժամանակ առավել հաճախ պուլպոզ կորիզում...

Ցավ
Նյարդային անոռեքսիա. armeniamedicalcenter.am
Նյարդային անոռեքսիա. armeniamedicalcenter.am

Նյարդային անոռեքսիան` կյանքին սպառնացող սննդային վարքագծի խանգարումն է, որի ընթացքում տեղի է ունենում մարմնի սխալ ընկալում, մարմնի զանգվածի զգալի կորուստ, սննդի ընդունման սահմանափակում: Վերջին տասնամյակներում սննդային...

Ուղեղի մաքրում. քուն և նարկոզ. armeniamedicalcenter.am
Ուղեղի մաքրում. քուն և նարկոզ. armeniamedicalcenter.am

Ինչ-որ ժամանակ գիտնականները չէին հասկանում, թե ինչպե՞ս է ուղեղը՝ պահպանելով իր փակ էկոհամակարգը, իրականացնում բջջային մնացորդների հեռացումը: Այդպես էր մինչև 2012 թ-ը, քանի դեռ Ռոչեստերյան համալսարանի հետազոտողները չէին...

Էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիկ հետազոտություն. հարցազրույց «Արմենիա» ԲԿ նեյրոֆիզիոլոգ Աննա Չախոյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիկ հետազոտություն. հարցազրույց «Արմենիա» ԲԿ նեյրոֆիզիոլոգ Աննա Չախոյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Ի՞նչ է էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիկ (ԷԷԳ) հետազոտությունը:

Էլեկտրոէնցելոգրաֆիան գլխուղեղի ֆունկցիոնալ, ոչ ինվազիվ հետազոտություն է բիոէլեկտրական ակտիվության գրանցման միջոցով...

Ախտորոշում Բժշկի ընդունարանում
Ալցհեյմերի հիվանդություն. 10 ամենատարածված մոլորությունները. izmirlianmedicalcenter.com
Ալցհեյմերի հիվանդություն. 10 ամենատարածված մոլորությունները. izmirlianmedicalcenter.com

Ալցհեյմերի հիվանդությունը ամենատարածված նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություններից մեկն է , որի կապակցությամբ բազմաթիվ մոլորություններ կան: Այս հոդվածում  Դուք կիմանաք Ալցհեյմերի հիվանդության մասին 10 ամենատարածված միֆերի մասին...

Նյարդաբանին հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com
Նյարդաբանին հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com

Ո՞վ է նյարդաբանը:
Նյարդաբանը բժիշկ է, ով զբաղվում է նյարդաբանական հիվանդությունների ախտորոշմամբ և բուժմամբ...

Ալցհեյմերի հիվանդություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com
Ալցհեյմերի հիվանդություն. հաճախ տրվող հարցերին պատասխանում է բժիշկ-նյարդաբան Վարդան Խաչիյանը. izmirlianmedicalcenter.com

Ի՞նչ է Ալցհեյմերի հիվանդությունը:

Ալցհեյմերի հիվանդությունը դասվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների...

Գլխապտույտ
Գլխապտույտ

Գլխապտույտը տարածության մեջ իրանի կողմնորոշման զգացման խանգարումն է: Մարդուն սկսում է թվալ, թե իրեն շրջապատող իրերը պտտվում են, կամ ինքն է պտտվում, տպավորություն է ստեղծվում, ասես հողը ոտքերի տակից հեռանում է...

Դիմային նյարդի բորբոքում
Դիմային նյարդի բորբոքում

Գանգուղեղային 12 զույգ նյարդերից եռորյակը թվով 5-րդն է: Եռորյակ նյարդի հիմնական ֆունկցիան դեմքի հատվածում զգայունության ապահովումն է: Դրանք տեղակայված են երկու կողմից: Եռորյակ նյարդը 3 ճյուղ ունի...

Ի՞նչ պետք է իմանալ կաթվածի մասին. հարցերին պատասխանում է նյարդաբան Էմմա Հարությունյանը. armeniamedicalcenter.am
Ի՞նչ պետք է իմանալ կաթվածի մասին. հարցերին պատասխանում է նյարդաբան Էմմա Հարությունյանը. armeniamedicalcenter.am

1. Ի՞նչ է կաթվածը

Ուղեղի կաթվածը՝ ուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումը, վիճակ է, երբ տարբեր ախտաբանությամբ հիվանդի մոտ...

Բժշկի ընդունարանում
Նեյրոֆիզիոլոգիական ծառայությունը «Արմենիա» բժշկական կենտրոնում. armeniamedicalcenter.am
Նեյրոֆիզիոլոգիական ծառայությունը «Արմենիա» բժշկական կենտրոնում. armeniamedicalcenter.am

Մեր զրուցակիցն է  «Արմենիա» բժշկական կենտրոնի  նեյրոֆիզիոլոգիայի ծառայության ղեկավար Աննա Չախոյանը...

Բժշկի ընդունարանում Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ
Հարվածի տակ. ինչպե՞ս պաշտպանվել կաթվածից. ultraimaging.am
Հարվածի տակ. ինչպե՞ս պաշտպանվել կաթվածից. ultraimaging.am

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալներով կաթվածը ողջ աշխարհի բնակչության մահացության պատճառների մեջ գրավում է երրորդ տեղը՝ սրտային և ուռուցքային հիվանդություններից...

Ախտորոշում

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ