Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն

Կերակրափող և ստամոքս

Կերակրափող և ստամոքս

Կերակրափողը կամ որկորը (նկար Ա) փափուկ հյուսվածքներից կազմված նեղ, երկար (մոտ 25 սմ) խողովակ է, որով անցնում է կերակուրը ըմպանից մինչև ստամոքս: Այն սկսվելով ըմպանից պարանոցային ողների առջևով և շնչափողի հետին պատին հպվելով` իջնում է կրծքավանդակով ցած ողնաշարի առջևով, ծակում ստոծանին և նրա տակ լայնանալով` դառնում է ստամոքս:

 

Կերակրափողն ունի երեք նեղացումներ, որոնցից առաջինը գտնվում է սկզբնական մասում, երկրորդը` շնչափողի երկատման տեղում, երրորդը` ստոծանու միջով անցնելու օղում: Այստեղով կերակրափողի հետ կողք-կողքի, կրծքավանդակից որովայնի խոռոչ է իջնում նաև գլխավոր զարկերակը` աորտան:

 

 

 

Նկար Բ. Կերակրափողի լայնակի կտրվածքը

 

1. մկանային շերտ  2. լորձաթաղանթ

3. արտաքին շերտ 4. ենթալորձային շերտ

 

   
  1. ըմպան
  2. աորտայի աղեղ
  3. շնչափողի երկատում
  4. կերակրափող
  5. ստամոքսի հատակ
  6. ստամոքսի մարմին
  7. մեծ կորություն
  8. տասներկումատնյա աղիք
  9. փոքր կորություն
  10. ստոծանի
  11. աորտա
  12. բարակ աղիք

 

Նկար Ա. Կերակրափող

  և ստամոքս

   

Կերակրափողը պասիվ խողովակ չէ. այն իր պատի հիմնական հաստությունը կազմող մկանային շերտի (նկար Բ) ակտիվ կծկումների շնորհիվ կերակրագունդը մղում է դեպի ստամոքս: Նրա լորձաթաղանթը կազմված է բազմաթիվ երկայնաձիգ ծալքերից, որոնք կերակրագնդի անցման ժամանակ կերակրափողին լայնանալու հնարավորություն են տալիս:

 

Բերանի խոռոչում սննդանյութը մեխանիկական և քիմիական որոշակի փոփոխությունների ենթարկվելուց հետո անցնում է ստամոքս, մնում 6-8 ժամ, ապա, աստիճանաբար, առանձին բաժիններով անցնում 12-մատնյա աղիք:

 

Լինելով մարսողական խողովակի լայնացած մասը, ստամոքսը կատարում է նաև պահեստի դեր` իր մեջ կուտակելով մեծ քանակությամբ սննդանյութ: Այն գտնվում է որովայնի խոռոչի վերին մասում, ստոծանու ձախ գմբեթի տակ (նկար Ա): Առջևից նրան ծածկում են աջ կողմից` լյարդը, ձախից` կողերը: Ստամոքսի ձևը և տարողությունը փոփոխական են, կախված նրա լցվածության աստիճանից: Ստամոքսն ունի առաջային և հետին պատեր ու երկու եզրեր, որոնք կոչվում են կորություններ (նկար Ա և Գ), ինչպես նաև մուտք և ելք, որոնց միջին մասը ստամոքսի մարմինն է: Մուտքից դեպի վեր` մինչև ձախ գմբեթաձև մասը, կոչվում է հատակ կամ թաղ:

 

Նկար Գ. Ստամոքսի ներքին կառուցվածքը Նկար Դ. Ստամոքսի մկանային շերտերը
  1. կերակրափողի ստամոքսային հատված
  2. ստամոքսի գագաթ
  3. հիմք
  4. մարմին
  5. մեծ կորություն
  6. փոքր կորություն
  7. ելքի սեղման
  8. լորձաթաղանթի ծալքեր
  9. 12-մատնյա աղիք

1, 2, 3. երկայնաձիգ մկաններ

4, 5, 6. շրջանաձև մկաններ

7. շեղ մկաններ

Կլինիկական տեսակետից մեծ նշանակություն ունի ռենտգենաբանական հետազոտությամբ ստամոքսի ձևի և դիրքի ուսումնասիրումը: Ուղղաձիգ դիրքով կանգնած մարդու ստամոքսը մեծ մասամբ լինում է կարթաձև, հազվադեպ նաև` եղջյուրաձև (հորիզոնական) ու գուլպայաձև (ուղղաձիգ դիրքով):

 

Ստամոքսը ներսից պատող լորձաթաղանթը նույնպես բազմաթիվ ծալքեր ունի: Այն ունի նաև այսպես կոչված ստամոքսային դաշտեր, որոնցում գտնվող  փոսիկներում  բացվում  են ստամոքսահյութ արտադրող գեղձերը: Մարմնի ու հատակի շրջանում գտնվող գեղձերն արտադրում են աղաթթու և մարսողությանը նպաստող ֆերմենտներով հարուստ լորձ:

 

Ստամոքսի հարթ մկաններից կազմված մկանաշերտի թելերը տարբեր ուղղություններ ունեն (նկար Դ): Դրանք ապահովում են ստամոքսի տարատեսակ կծկումները: Օղակաձև մկանաթելերը ստամոքսաելքում հաստանալով, կազմում են ելքի սեղմանը (սֆինկտեր), իսկ լորձաթաղանթն առաջացնում է շրջանաձև ծալք, որը ստամոքսի ելքի փականն է: Սրանք ստամոքսաելքի անցքը փակ են պահում այնքան ժամանակ, մինչև ստամոքսում ավարտվում է մարսողության պրոցեսը:

 

Մարսողության ապահովման գործում կարևոր դեր է կատարում ստամոքսահյութը, որն անգույն, թափանցիկ, խիստ թթու ռեակցիայով հեղուկ է, պարունակում է մոտավորապես 0,5 տոկոս աղաթթու: Վերջինով ստեղծված թթվային միջավայրն ակտիվացնում է ֆերմենտների գործունեությունը, խթանում ստամոքսի կծկումները, ինչպես նաև ունենում մանրէասպան ներգործություն: Ստամոքսահյութում եղած ուժեղ ֆերմենտների (պեպսին, խիմոզին, գաստրիքսին, ռենին, լիպազա և այլն) ազդեցությամբ սպիտակուցներն ու ճարպերը տարրալուծվում և տրոհվում են ավելի փոքր մոլեկուլների:

 

Օրվա ընթացքում մարդու ստամոքսում արտադրվում է 1,5-2,5 լ ստամոքսահյութ: Նրա այդքան մեծ քանակության շնորհիվ կերակրանյութը վերածվում է ջրալի խյուսի: Դատարկ ստամոքսում սովորաբար հյութ չի արտադրվում: Հյութազատության բնույթը, հյութի քանակը և բաղադրությունը պայմանավորված են սննդի տեսակով, որակով ու չափով: Ամենաշատ ստամոքսահյութ արտադրվում է միսը, մսեղենը, ավելի քիչ` կաթը, կաթնամթերքը և ամենաքիչը` հացը մարսելու համար:

 

Սննդամթերքի բնույթի հետ կապված` ստամոքսում հյութազատության ժամանակի տևողությունը նույնպես տարբեր է լինում. օրինակ, 

600 գ կաթի մարսման համար հյութազատության տևողությունը կազմում է 6 ժամ, 200 գ մսինը` 8, իսկ 200 գ հացինը` 10 ժամ: Ինչպես տեսնում ենք, ամենաերկարատև հյութազատությունը հացն է առաջացնում:

 

Հյութամղիչ ուժեղ ներգործությամբ աչքի են ընկնում հատկապես մսի և բանջարեղենի թուրմանյութերը, որոնք անջատվում են ջրում եռացնելիս: Դրա համար էլ մեծ է հեղուկ կերակրատեսակների նշանակությունը սննդամթերքի մարսման գործընթացում:

 

Ճարպեր ընդունելիս սկզբում ընկճվում է հյութազատությունը, նվազում թթվայնությունը, և առատ հյութարտադրություն է սկսվում միայն մի քանի ժամ հետո:

 

Ստամոքսահյութի արտազատումն սկսվում է ոչ միայն ուտելու ժամանակ, այլև ուտելիքը տեսնելիս ու հոտը զգալիս, դա պայմանական ոեֆլեքս է:

 

Ստամոքսում սննդամթերքի շաղախված խյուսը կծկումների շնորհիվ շարժվում է դեպի ստամոքսաելք: Երբ բացվում է վերջինիս սեղմանը, ստամոքսի պարունակությունն անցնում է 12-մատնյա աղիք, որտեղ միջավայրը հիմնային է: Սեղմանի բացվելն ու փակվելը կարգավորվում է քիմիական ու մեխանիկական մի շարք գործոններով, որոնցից ամենակարևորն աղաթթուն է:

 

Դատարկ ստամոքսը նույնպես պարբերաբար` 60-80 րոպեն մեկ կծկվում է, որը տևում է 10-15 րոպե: Ենթադրվում է, որ հենց այդ կծկումներն են քաղցի զգացում առաջացնում:

 

Ստամոքսի հիվանդություններից խուսափելու համար անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ կանոնները.

 

  • սնվել ռեժիմով,
  • ուտելիս չշտապել և ուտելիքը լավ ծամել,
  • խուսափել երկար ժամանակ (6-8 ժամ) քաղցած մնալուց,
  • կերակուրն ուտել գոլ վիճակում,
  • ճաշելուց անմիջապես հետո (հատկապես, երբ սնունդը ճարպոտ է) սառը ջուր չխմել,
  • չօգտագործել խիստ սառը խմիչքներ, 
  • խուսափել չափից ավելի կծու, թթու, այրող, աղի կերակրատեսակներ ու ոչ թարմ սննդամթերք ընդունելուց,
  • հրաժարվել ստամոքսի լորձաթաղանթի վրա կործանարար ներգործություն ունեցող վատ սովորությունից` ծխելուց (հատկապես խոցային հիվանդության ժամանակ), 
  • քաղցած վիճակում սուրճ չխմել և ընդհանրապես այն չչարաշահել:

 

Հեղինակ. պրոֆ. Մարտունի Մուրադյան
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 4.2009
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Taguhi

10.02.2014

hetaqrqir er

Կարդացեք նաև

Ի՞նչ է պետք իմանալ կոլոռեկտալ քաղցկեղի մասին. oncology.am
Ի՞նչ է պետք իմանալ կոլոռեկտալ քաղցկեղի մասին. oncology.am

Ավելի քան քառորդ դար առաջ կոլոռեկտալ քաղցկեղը բոլոր ուռուցքային հիվանդությունների մեջ գրավում էր չորրորդ տեղը: Սակայն ներկայում այս հիվանդությունը դառնում է սոցիալապես առավել նշանակալից...

Ուռուցքաբանություն
Ստամոքսի քաղցկեղ. ախտանիշները. oncology.am
Ստամոքսի քաղցկեղ. ախտանիշները. oncology.am

Չնայած Եվրոպայում ուռուցքային հիվանդների քանակը կրճատվում է՝ ստամոքսի քաղցկեղը նախկինի պես մնում է մարդու մոտ ուռուցքի ամենատարածված տեսակներից մեկը: Helicobacter Pilori-ով վարակվածությունը...

Ուռուցքաբանություն
Ուղիղ աղու քաղցկեղ. oncology.am
Ուղիղ աղու քաղցկեղ. oncology.am

Կոլոռեկտալ կամ ուղիղ աղու քաղցկեղ. այս տերմիններով կոչում են հաստ աղում չարորակ նորագոյացությունները: Ինչպես ցանկացած այլ չարորակ ուռուցք, այն բնութագրվում է էպիթելի ախտաբանական աճով...

Ուռուցքաբանություն
Գրգռված աղու համախտանիշ. izmirlianmedicalcenter.com
Գրգռված աղու համախտանիշ. izmirlianmedicalcenter.com

Մեր առողջությունը կախված է նրանից, թե ինչպես ենք մենք վերաբերվում տարբեր խնդիրներին: Իրական հիվանդությունը դա վախ է: Վերացրեք վախը և տկարությունը կգնա: Բայց կան խանգարումներ, որոնք, իհարկե...

Ե՞րբ է զուգարան գնալու ճիշտ ժամանակը. news.am
Ե՞րբ է զուգարան գնալու ճիշտ ժամանակը. news.am

Զուգարան գնալու (աղիները դատարկելու) համար ամենաճիշտ ժամանակը վաղ առավոտյան է, արթնանալուց հետո 30 րոպեի ընթացքում, հավաստիացնում են մասնագետները։ Նրանց խոսքով գիշերվա ընթացքում աղիները...

Կոլոռեկտալ քաղցկեղ. սքրինինգ. oncology.am
Կոլոռեկտալ քաղցկեղ. սքրինինգ. oncology.am

Քաղցկեղի հայտնաբերման նպատակով սքրինինգն իրականացվում է մինչև նախանշանների և ախտանիշների ի հայտ գալը: Գիտնականները մշակել և շարունակում են մշակել այն հետազոտությունները...

Ախտորոշում Ուռուցքաբանություն
Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս. izmirlianmedicalcenter.com
Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս. izmirlianmedicalcenter.com

Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքսը կամ ռեֆլեյուքս-էզոֆագիտը թեև չի համարվում հիվանդություն` առանձին նոզոլոգիական միավոր, կերակրափողի ախտահարումներից ամենատարածվածն է...

Գրգռված աղու համախտանիշ. izmirlianmedicalcenter.com
Գրգռված աղու համախտանիշ. izmirlianmedicalcenter.com

Մեր առողջությունը կախված է նրանից, թե ինչպես ենք մենք վերաբերվում տարբեր խնդիրներին: Իրական հիվանդությունը դա վախ է: Վերացրեք վախը և տկարությունը կգնա: Բայց կան խանգարումներ, որոնք, իհարկե, կյանքի համար վտանգ...

Միջոցներ սրտխառնոցը արագ հաղթահարելու համար. tert.am
Միջոցներ սրտխառնոցը արագ հաղթահարելու համար. tert.am

Healthy food star-ը սրտխառնոցի և առավոտյան թուլության դեմ պայքարելու մի շարք տարբերակներ է առաջարկել, որոնք կարելի է կիրառել նաև հղիության ընթացքում...

Օգտակար խորհուրդներ
Լյարդի ճարպակալումը բուժելու բնական միջոցներ. tert.am
Լյարդի ճարպակալումը բուժելու բնական միջոցներ. tert.am

Լյարդի ճարպակալման խնդրին բախվում են շատերը: Ինչպես գրում է Top healthy life-ը` այս խնդիրը կարելի է հաղթահարել առողջ ապրելակերպ վարելով և փոփոխություններ սահմանելով ընդհանուր...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Փորկապություն. izmirlianmedicalcenter.com
Փորկապություն. izmirlianmedicalcenter.com

Փորկապությունը ամենատարածված և արդիական խնդիրներից է, բազմապատճառ հիվանդությունների ախշտանիշների շարքից:   Առաջացման պատճառներից են հաստ աղիքի զարգացման արատներն ու դիրքի շեղումները...

ֆիբրոսքան լյարդի հետազոտության ոչ ինվազիվ մեթոդ
ֆիբրոսքան լյարդի հետազոտության ոչ ինվազիվ մեթոդ

Բոլորովին վերջերս «Նաիրի» բժշկական կենտրոնը ձեռք է բերել ֆրանսիական «Էխոսենս» ընկերության ֆիբրոսքան սարքավորումը, որը միակն է Հայաստանում: Սարքը հնարավորություն է տալիս պարզելու լյարդի հյուսվածքների ֆիբրոզի...

Բժշկական կազմակերպություններ և կենտրոններ Բժշկական պարագաներ
Բուսաբույժը ներկայացրել է աղիները մաքրելու և քաղցկեղից զերծ մնալու բաղադրատոմսը. tert.am
Բուսաբույժը ներկայացրել է աղիները մաքրելու և քաղցկեղից զերծ մնալու բաղադրատոմսը. tert.am

Բուսաբուժության փորձագետ Վիկտորյա Սեմյոնովան կիսվել է աղիները մաքրելու հիանալի բաղադրատոմսով: Ինչպես ներկայացնում է healthyfoodteam.com-ը` այն պատրաստելու համար անհրաժեշտ է....

Սնունդը և առողջությունը Ուռուցքաբանություն Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
5 խորամանկություն, որ կօգնեն փորկապության դեպքում. 168.am
5 խորամանկություն, որ կօգնեն փորկապության դեպքում. 168.am

Steptohealth.ru կայքը գրում է, որ փորկապության հիմնական պատճառը ջրի քիչ օգտագործումն է, սակայն այն կարող է առաջանալ այլ պատճառներով ևս: Կայքը ներկայացրել է դրանից ազատվելու 5 միջոց...

Սնունդը և առողջությունը Օգտակար խորհուրդներ
Մեթեորիզմի դեպքում օգտակար 3 մթերք. news.am
Մեթեորիզմի դեպքում օգտակար 3 մթերք. news.am

Մեթեորիզմը՝ գազերի կուտակումը աղեստամոքսային համակարգում, ֆիզիկական եւ հոգեբանական դիսկոմֆորտ կարող է պատճառել: Որոշ մթերքներ կարող են վատթարացնել մեթեորիզմի ախտանշանները...

Սնունդը և առողջությունը

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

4Life Research USA, LLC ամերիկյան դեղագործական ընկերություն
Трансфер Фактор
Доставка по
России и СНГ.
Без посредников,
от производителя.

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ