Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վարակաբանություն

Դյուրին չէ ապրել միաբջիջների միջավայրում

Դյուրին չէ ապրել միաբջիջների միջավայրում

Բժիշկները տագնապ են բարձրացրել. ամենազոր հակաբիոտիկների ժամանակաշրջանն ավարտվում է: 2009թ. վերջին այդ խնդիրը քննարկվում էր Մոսկվայի գիտնականների տանը: Մասնակիցների ելույթները լավատեսությունից բավական հեռու էին.«Նախկինում արդյունավետ դեղամիջոցներն ավելի ու ավելի անզոր են դառնում: Բժշկության համար դժվար ժամանակներ են գալիս…»

 

Պենիցիլինային «երանություն»/էյֆորիա


Իսկ ոչ վաղ անցյալում, անցած դարի 80-ական թվականների սկզբներին, թվում էր, թե աշխարհում փաստորեն չեն մնացել անբուժելի հիվանդություններ: Նույնիսկ ՁԻԱՀ-ի բարձրացող ալիքն այնքան էլ չէր վախեցնում մարդկանց: Քանզի ոչ ոք չէր կասկածում. եթե ոչ այսօր, ապա վաղը գիտնականները կստեղծեն դեղամիջոց, որը կկարողանա հաղթել «XX դարի ժանտախտին»: Պետք է ասել, որ լավատեսության համար առիթներ կային` չէ որ նորագույն պատրաստուկների հարվածների ներքո մեկը մյուսի հետևից նահանջեցին ամենավտանգավոր հիվանդությունները:

 

Այսօր դրան դժվար է հավատալ, սակայն դեռևս անցած դարի 30-ական թվականներին տասնյակ հազարավոր մարդիկ մահանում էին սովորական դիզենթերիայից: Թոքաբորբերի 90%-ն ավարտվում էր մահով: Ներկայումս հաջողությամբ մոռացված տիֆը համարվում էր մահաբեր և դժվար բուժվող հիվանդություն: Նույնիսկ ամենահասարակ վիրահատությունը կարող էր ավարտվել մահով. կտրվածքով օրգանիզմ էին թափանցում մանրէներ, առաջացնելով վերքի թարախակալում, արյան վարակում և արդյունքում` մահ: Սակայն, 1928 թ. բժիշկների շտեմարանում հայտնվեց հզոր մի զենք` Պենիցիլին: Նյութի փոքր հատիկը, նույնիսկ մեկը միլիոնի հարաբերությամբ բաժանված, օժտված էր այնպիսի հզոր մանրէասպան հատկությամբ, որ այդ միջավայրում գտնվող ստաֆիլակոկները և ստրեպտակոկները ոչնչանում էին մի քանի րոպեի ընթացքում:

 

Հրաշագործ դեղամիջոցի արդյունաբերական արտադրությունն սկսվեց 1942-1943 թվականներին: Այն ժամանակ գիտնականներն նման ազդեցությամբ ստացան Գրամիցին, իսկ մի քանի տարի անց` Ստրեպտամիցին: Այդպես սկսվեց հակաբիոտիկների ժամանակաշրջանը, որը բժիշկներին հնարավորություն ընձեռեց  իրենց զգալ գրեթե ամենազոր: 

 

Մահաբեր միկրոօրգանիզմների ոչնչացման զենքը գտնվեց: Նախկինում շատ անբուժելի հիվանդություններ` տուբերկուլոզ, քութեշ, մենինգիտ, թոքաբորբ, հաղթահարվեցին: Սակայն…այսպես կոչված միաբջիջները, որոնք կարողացան Երկրի  վրա գոյատևել միլիարդավոր տարիներ, պարզվեց, որ այնքան էլ հասարակ չեն, որքան մեզ թվում են: Եվ աստիճանաբար հաղթական զեկույցների ամփոփագրերում սկսեցին ներս սղոսկել տագնապալի նոտաներ:

 

Աշխարհի պատերազմները


Բժիշկներն սկսեցին նկատել, որ հին և փորձարկված հակաբիոտիկները դադարում են ազդել միկրոօրգանիզմների վրա: Պարզվում է, որ մանրէները ոչ միայն ընտելանում են կոնկրետ պատրաստուկներին, այլև այդ հատկությունը փոխանցում են սերունդներին: Այսինքն, դեղամիջոցները նպաստում են միկրոօրգանիզմների զարգացմանը. թույլերը ոչնչանում են, իսկ փրկվածները ձեռք բերելով իմունիտետ, շարունակում են իրենց«տոհմը»: Արագորեն բազմանալով, մեկ այդպիսի միկրոբը մեկ օրվա ընթացքում կարող է«լույս աշխարհ»բերել իր նման ավելի քան տաս միլիոնի, որն արդեն չի վախենում այդ հակաբիոտիկից:

 

Ի դեպ, սպիտակ խալաթով մարդիկ չէին պատրաստվում սպիտակ դրոշ բարձրացնել: Սկսվեց պատերազմ, որն առանց որևէ չափազանցության կարելի է անվանել պայքար ոչ թե հանուն կյանքի, այլ մահվան դեմ. մանրէաբանները հորինում էին նոր տեսակի հակաբիոտիկներ, իսկ մանրէները հարմարվում էին, մուտացիայի ենթարկվում և ձեռք բերում կայունություն շտամի դեղամիջոցների նկատմամբ: Ավելին, դրանք սկսեցին«կենդանի»մնալու ինֆորմացիան փոխանցել ոչ միայն իրենց սերունդներին, այլև այլ տեսակի մանրէներին: Հայտնվեցին հակաբիոտիկների նկատմամբ անընկալունակ մարէներ, որոնք նույնիսկ չէին հանդիպել դրանց: 

 

Հաճախ դեղամիջոցը, ստեղծված և փորձարկված մի մայր ցամաքում, պարզվում է բացարձակապես անարդյունավետ է երկրագնդի մի այլ հատվածում: Ավելին, ռուս գիտնականները, ուսումնասիրելով Arthrobacter և Pseudomonas մանրէները, անջատված Անտարկտիդայի կուսական սառույցներից, անսպասելի դրանցում բացահայտում են կայունություն շատ հանրահայտ հակաբիոտիկների նկատմամբ: Իսկ շտամներից մի քանիսը ոչ միայն իրենց հիանալի էին զգում դեղամիջոցի հետ ուղիղ կապի ժամանակ, այլև իրենց աճի համար օգտագործում էին հակաբիոտիկները որպես ածխածնի միակ աղբյուր: 

 

Այսօր հաշվարկված է, որ մանրէի նոր պատրաստուկի նկատմամբ կայունությունը մոտավորապես հինգ տարվա պատմություն ունի: Եվ խնդիրն այն չէ, որ բժշկական կորպորացիաները, ծախսելով նոր դեղամիջոցի մշակման, փորձարկման և ներդրման վրա հսկայական գումարներ, ստիպված են սկսել զրոյից, այլ այն, որ բժիշկներն ու հիվանդները կրկին անզոր գտնվեցին, թվում էր թե, արդեն հաղթահարված մանրէի առջև: 

 

Միկրոզարգացում


Այնինչ հորինել նոր դեղամիջոցներ այնքան էլ դյուրին չէ: Բժշկության հնարավորություններն այդ ոլորտում անսահմանափակ չեն: Եթե ինչ-որ ժամանակ հակաբիոտիկների նոր սերունդներ հայտնաբերվում էին մոտ տասը տարին մեկ, ապա 70-ական թվականներին տեմպերը նկատելիորեն նվազել էին: Օրինակ, դեռևս տաս տարի առաջ բժիշկների շտեմարանում մնացել էին 15-20 արդյունավետ հակաբիոտիկներ: Ներկայումս դրանց ցանկը կրճատվել է մինչև 5-6 անուն, նույնիսկ դրանք օգնում են ոչ բոլոր հիվանդություններին:

 

Այսօր տուբերկուլոզի ամեն մի յոթերորդ դեպքը հարուցված է մանրէի կայուն շտամով, որը չի ոչնչանում հին սերնդի  հակաբիոտիկներով: Կամ, օրինակ, կապտաթարաքային ցուպիկը, որը քայքայում է կենդանի հյուսվածքները: Ներկայումս այդ ինֆեկցիան բուժել բավական դժվար է` մանրէն փաստորեն չի արձագանքում դեղամիջոցներից շատերին: Եվ ԱՀԿ-ի կանխագուշակմամբ 10-20 տարի անց ներկայումս հայտնի հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունություն ձեռք կբերեն շատ միկրոօրգանիզմներ: 

 

Արդյոք, վիճա՞կն անհուսալի է: Կամ, ինչպես ասում են, մի շարք փորձագետներ, հակաբիոտիկների խնդիրն արհեստականորեն ուռճացված է բժշկական կորպորացիաների կողմից, որոնց համար շահավետ է տարածել նոր սերնդի դեղամիջոցներ: 

 

Մանրէները խոշոր պլանով


Դրանք հնագույն էակներ են երկրագնդի վրա: Դրանց կենսագործունեության հետքերը, որոնք գտնվել են Ավստրալիայի արևմուտքի սև շերտաքարերի վրա, նվազագույնը 3,5 միլիարդ տարվա պատմություն ունեն: Դինոզավրերը (համեմատության համար) հայտնվել են ընդամենը 180 միլիոն տարի առաջ, իսկ 60 միլիոն տարի անց արդեն մահացել են: 

 

Դրանք շատ են: Սուր մատիտով թղթի վրա թողած կետում ունակ են տեղավորվել 250 հազար մանրէ: Սակայն, չնայած այդքան մանրադիտակային չափերին, Աշխարհի օվկիանոսների կենսազանգվածի 90%-ը կազմում են հենց դրանք: Իսկ երկրագնդի միայն մակերեսի մեկ գրամում պահպանվում են մինչև մեկ միլիարդ մանրէ, այսինքն մեկ հեկտարի վրա մոտ 2 տոննա:

 

Դրանք տարբեր են: Համարվում է, որ գոյություն ունի մոտ մեկ միլիոն տեսակ: Բայց այդ թիվն ստացվել լոկ ենթադրությամբ, այլ ոչ թե իրական հետազոտությունների և հաշվարկների հիման վրա: Առավել հավաստի է այն, որ միայն անտառահողի մեկ գրամում մանրէի տարատեսակության թիվը էականորեն 10 հազարից ավելի է:

 

Դրանք օժտված են բարձր վերարտադրողական հատկանիշով: Բարձրագույն: Եթե մանրէները համեմատենք տխրահռչակ ճագարների հետ, ապա սեքս-հսկա երկարականջներին մնում է միայն համեստորեն հեռանալ պատվանդանից: Չէ որ նրանց սպիտակ մոլեկուլների սինթեզման համար պահանջվում են րոպեներ, իսկ մանրէներին` հաշված վայրկյաններ: Օրվա ընթացքում մեկ մանրէից կարող է ձևավորվել 13 տրիլիոն նորերը: Իսկ 48 ժամվա ընթացքում խոլերայի մեկ կորամանրէն կարող է տալ սերունդ, որը 4000 անգամ գերազանցում է երկրագնդի զանգվածին: Սակայն բնական միջավայրում մանրէներից շատերը գտնվում են ՙքաղց՚ վիճակում, այդ իսկ պատճառով դրանց բջիջները բաժանվում են ավելի հազվադեպ: Սակայն առկա են բոլոր հիմքերը, որ կրիտիկական վիճակում, ասենք, եթե ծագի ոչնչանալու վտանգը, դրանք ակտիվանում են և կցուցաբերեն իրենց հնարավորությունները հարյուր տոկոսով:

 

Դրանք ամենուր են: Բնակվում են և° խորը հողի տակ, և° օվկիանոսի հատակում, և° գործող հրաբխի խառնարանում: Վերջերս ամերիկացի կենսաբանները կարողացան կենդանացնել 30 հազար տարի առաջ - 40օ ջերմաստիճանում արկտիկական սառույցում պահպանված մանրէ: Տեղավորելով սնուցող բուլիոնում, այն սկսեց կուլ տալ սնունդը և բազմանալ:

 

Իհարկե, հետաքրքրասեր հոլանդացի Անտոնի վան Լևենգուկի ժամանակներից, ով խոշորացույցով դիտեց իր ատամի փառը և հայտնաբերեց այնտեղ բուռն մի կյանք, միկրոաշխարհի մասին մենք քիչ բան չիմացանք: Սակայն ավելի քիչ, քան կցանկանայիք ստեղծված պայմաններում: Միաբջիջների, այդ թվում մարդկային օրգանիզմում բնակվողների աշխարհը, առաջվա պես մեզ համար մնում է հանելուկ: Եվ հակաբիոտիկների հետ ծագած չնախատեսված խնդիրը` դրա վառ ապացույցն է: Այժմ ինչպե՞ս պայքարել մանրէների դեմ: 

 

Բնական թշնամիներ


Բժշկությունն ուժեղ թափով ջանում է փնտրել հակաբիոտիկային բուժման այլընտրանքային հնարավորություններ: Եվ այսօր, գիտնականների կարծիքով, առավել հեռանկարային է մանրէաֆագերի` մանրէասպան վիրուսների օգտագործման եղանակը: Իրոք, մանրէներն ունեն բնական թշնամիներ` մանրէային վիրուսներ, որոնք Երկրի վրա նույնքան վաղուց գոյություն ունեն, որքան և մանրէները:

 

Դեռևս անցած դարի 20-ական թվականներին մանրէաֆագերի օգնությամբ բուժում էին ստաֆիկակոկային ինֆեկցիաները, դեզինթերիան, տիֆը, խոլերան, և բավական հաջող: (Ռուսաստանում մանրէաֆագերի/մանրէակուլների թողարկումն սկսվեց 1939թ. Բաշկիրիայի համաճարակաբանության, մանրէաբանության և սանիտարիայի ինստիտուտի բազայի հիման վրա: 1941թ. այնտեղ սկսեցին արտադրել որովայնային տիֆի մանրէակուլ: Հենց դրա օգնությամբ Միջին Ասիայում բազմիցս կանխվեց որովայնային տիֆի համաճարակը):

 

Մանրէակուլներ օգտագործվում են և այսօր, երբ այլ միջոցներն անկարող են լինում: Հայտնի են դեպքեր, երբ հիվանդանոցում հայտնված սալմոնելոզին բժիշկները չէին կարողանում հաղթել երեք տարի շարունակ: Չարձագանքելով ավանդական ախտահանմանը, ոչ էլ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմանը, ձևավորված շտամը շարունակում էր ախտահարել բուժանձնակազմին և հիվանդներին: Բայց երբ կիրառեցին սալմոնելոզ կուլ տվող վիրուսը, համաճարակը մարեց բառացիորեն մեկ ամիս անց: 

 

Ինչու այնքան ստուգված մարտիկները, ինչպիսիք են մանրէակուլները, զիջեցին հակաբիոտիկներին: Որովհետև գործում էին դանդաղ: Ինչ որ ժամանակ հակաբիոտիկները մասայական դարձան հենց իրենց օպերատիվության շնորհիվ, դրանք հաշվարկված ժամերի ընթացքում հաղթահարում էին խնդիրները, այն դեպքում, երբ մանրէակուլների համար պահանջվում էին օրեր: 

 

Այնուամենայնիվ, դրանք գործում են: Դանդաղ, սակայն ստույգ: Այդ դեպքում ինչու հակաբիոտիկները չփոխարինել դրանցով, եթե այլընտրանք չկա: Ահա թե ինչու: Փրկվելով նենգ մանրէներից, մենք դեպի մեզ կձգենք դաշնակիցներին, որոնց մասին մեզ գրեթե ոչինչ հայտնի չէ: Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ Լևենգուկը բացահայտեց մանրէները, մարդկությունը էլի մի քանի հարյուր տարի տեղյակ չէր վիրուսների գոյության մասին, որոնց կարելի էր տեսնել միայն էլեկտրոնային մանրադիտակով: Այդ իսկ պատճառով վիրուսային հիվանդությունները երկար ժամանակ համարվում էին անհայտ թունավոր նյութերից ախտահարված հիվանդություններ: Ինքը«վիրուս»անունը լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է«թույն»:

 

Սկավառակ-մակաբույծ


Դրա հետ կապված հիշվում է հին հռոմեական պոետ Յուվենալի խոսքերը.«Իսկ ո՞վ պետք է հսկի հսկիչներին»: Չէ որ մինչ օրս գիտությունը նույնիսկ միակարծիք չէ վիրուսի բնույթի մասին. դա նյութ է, թե՞…էակ:

 

Իրոք, հասկանալ դյուրին չէ: Վիրուսը չի սնվում, չունի բազմացման սեփական մեխանիզմ, ինչպես մյուս կենդանի էակները: Ըստ էությամբ, այն ավելի նման է մանրադիտակային ռոբոտի կամ համակարգչային խտասկավառակի` ԴՀԹ-ի (ինֆորմացիայի) պահպանման թաղանթով: Վիրուսը, ինչպես ներարկիչը, բջջին է«ներարկում»ԴՆԹ-ի շղթան և դրա թաղանթը դատարկվում է, այսինքն վիրուսից ընդհանրապես ոչինչ չի մնում: Դրա փոխարեն բջիջը, ներարկված ծրագրի ազդեցության ներքո սկսում է արտադրել նոր«վիրուս-սկավառակներ»:

 

Մասնագետները դրանց անվանում են բջջային մակաբույծներ: Բայց որքանով է դա վայելուչ: Միթե համակարգչի մեջ դրված սկավառակը համարվում է մակաբույծ: Այն միայն ինֆորմացիայի կրողն է: Այլ հարց է, թե ինչպիսի ինֆորմացիա է զետեղված վիրուսում: Որտեղից այն հայտնվեց: Ինչու են վիրուսները բազմանում և տարածում այն: Որտեղից դրանք ընդհանապես հայտնվեցին: Ինչպես և ինչու են ձևափոխվում:

 

Գիտությունը միանշանակ պատասխան դեռևս չունի: Կարող է, պատճառն այն է, որ մինչ օրս մարդկությունն իր հարաբերությունները միաբջիջների հետ կառուցում է բացառապես ուժի դիրքերից: Այսինքն, մենք հարձակվում ենք կամ պաշտպանվում ենք, վիրուսներին ընկալելով որպես բնական թշնամիներ: Սակայն, հնարավոր էր, դեռ սկզբում արժեր մեզ այլ կերպ պահել: 

 

Հավերժ ուղեկիցներ


Վիրուսները մեզ ուղեկցել են ամենուր: Այսօր հայտնաբերվել են ավելի քան մեկուկես հազար տեսակներ: Մշտապես հայտնվում են նոր տարատեսակներ, ի դեպ, բոլորն էլ ունեն իրենց«մասնագիտացումը»: Մեկը գերադասում է ապրել մանրէներում, մյուսներըփ բույսերի, երրորդըփ միայն կենդանիների մեջ: Որպես կանոն, վիրուսներն իրենց կրող-տերերին չեն վնասում, այլ վտանգ են ներկայացնում միայն օտարածին օրգանիզմի համար: Այսպես, կրծողների մեջ ավանդորեն բնակվող կատաղության վիրուսները գերմանամուկերին/խոմյակներին և առնետներին չեն վնասում: Սակայն մահացու վտանգավոր են` հայտնվելով այլ կենդանիների կամ մարդկանց օրգանիզմներում:

 

Ի դեպ, նույնիսկ նման դեպքերում վիրուսներն ասես հասկանում են, որ լիովին ոչնչացնելով կենդանի կրող-տերերին, իրենք էլ կոչնչանան: Այդ իսկ պատճառով նույնիսկ ամենադաժան համաճարակների ժամանակ վիրուսները չեն սպանում բոլորին:

 

Հնարավոր է, կենդանի էակների ոչնչացումն ընդհանրապես վիրուսի նպատակը չէ: Այդ միտքը գիտնականներին ստիպում է խոսել վիրուսների մասին ոչ միայն որպես վտանգավոր սպանողների մասին, այլև որպես էվոլյուցիայի կարևոր օղակի: Չէ որ ծանր հիվանդություններն ու մահերն ավելի շուտ բացառություններ են, քան կանոն, քանի որ հիվանդանում են վիրուսը կրողներից ոչ բոլորը, այլ միայն նրանք, ում մոտ ճիշտ չի գորել իմունային համակարգը: Ըստ էությամբ, վիրուսներն ինֆորմացիայի կրողներ են, որն ստիպում է մեզ փոխվել: Այդպես է արդյոք: Փորձենք պարզել:

 

Յուրային օտարների շրջանում


Շրջակա միջավայրին մեզ հարմարեցնում են երկու համակարգ. նյարդային և էնդոկրինային: Երկուսն էլ օրգանիզմը հարմարեցնում են միջավայրի ամենօրյա փոփոխություններին, երկուսն էլ օպերատիվ են և երկարատև ՙծրագրերի՚ համար պիտանի չեն (արագ գործում են և արագ հոգնում են): Միաժամանակ, դրանց աշխատանքների արդյունքում ձեռք բերված հմտությունները, ժառանգաբար չեն փոխանցվում: 

Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 7 (545) 26.02.2010
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ցիտոմեգալովիրուս (CMV). urolog.am
Ցիտոմեգալովիրուս (CMV). urolog.am

Ցիտոմեգալիայի վիրուսը կարող է պատճառ հանդիսանալ տարբեր լուրջ վարակների առաջացման համար: Շատ հիանդություններ, այդ թվում ռետինիտը, կարող է զարգանալ ՄԻԱՎ վարակակիրների և հազվադեպ նաև օրգանների փոխպատվաստում տարած...

Վեներաբանություն
Բրուցելոզ.abmed.am
Բրուցելոզ.abmed.am

Հետազոտության մեթոդը. իմունաֆերմենտային հետազոտություն (ԻՖՀ)

Ինչպիսի՞ կենսանյութ կարելի է կիրառել հետազոտության համար...

Ասկարիդոզ. abmed.am
Ասկարիդոզ. abmed.am

Ascaris lumbricoides, Ig. սա ասկարիդով (ասկարիդոզ առաջացնող հելմինթներով, որդերով) մարդու վարակման ցուցանիշներից մեկն է...

Վիրուսներն ու մանրէները` քաղցկեղի պատճառ
Վիրուսներն ու մանրէները` քաղցկեղի պատճառ

Որոշ միկրոօրգանիզմներ, ընկնելով մարդու օրգանիզմ, կարող են նպաստել քաղցկեղի առաջացմանը: Ընդ որում, որոշ վտանգավոր վարակներ այժմ շատ տարածված են, իսկ վերջիններիս կրողները հաճախ նույնիսկ չեն էլ կռահում, որ իրենց առողջությունը...

Ուռուցքաբանություն
Սեռական հերպես (Genital Herpes). urolog.am
Սեռական հերպես (Genital Herpes). urolog.am

Սեռական օրգանների հերպեսային ախտահարման հարուցիչը հասարակ հերպես վիրուսն է (ՀՀՎ): Գոյություն ունի հերպես վիրուսի երկու տեսակ՝ տիպ 1-ը առավելապես ախտահարում է մաշկը և շրթունքների, աչքի, քթի լորձաթաղանթները...

Ուրո-անդրոլոգիա
Ինֆեկցիոն հիվանդությունները և սեզոնայնությունը. հարցազրույց «Արմենիա» ԲԿ վարակաբան Նաիրա Ծատուրյանի հետ. armeniamedicalcenter.am
Ինֆեկցիոն հիվանդությունները և սեզոնայնությունը. հարցազրույց «Արմենիա» ԲԿ վարակաբան Նաիրա Ծատուրյանի հետ. armeniamedicalcenter.am

Կա՞ն ինֆեկցիոն հիվանդություններ, որոնց հավանականությունը և հանդիպման հաճախականությունը վերջին տարիներին առավել հաճախ է...

Բժշկի ընդունարանում
Եղունգների սնկային խնդիրների բուժման ժողովրդական միջոցներ. ankakh.com
Եղունգների սնկային խնդիրների բուժման ժողովրդական միջոցներ. ankakh.com

Երկրագնդի բնակչության կեսը տառապում է սնկային այս կամ այն հիվանդությունից: Երբեմն այն կարող է սուր չարտահայտվել, սակայն բազում անհարմարություններ պատճառել, և մնում է հարմարվել դրան` առանց լուրջ քայլեր ձեռնարկելու...

Մարմնի խնամք
Մրսածության և` գրիպի ժամանակ կիրառվող հին բաղադրատոմս. 168.am
Մրսածության և` գրիպի ժամանակ կիրառվող հին բաղադրատոմս. 168.am

Սխտորը բնական հակաբիոտիկ է, որը հարուստ է B վիտամինով, հակաօքսիդանտներով, այնպիսի հանքանյութերով, ինչպիսիք են ցինկն ու սելենը։ Դա է պատճառը, որ այն լավ միջոց է գրիպի ու մրսածության դեմ։ Budetezdorovy.ru-ն գրում է, որ այն...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Բնական միջոցներ հերպեսի դեմ. 168.am
Բնական միջոցներ հերպեսի դեմ. 168.am

Հերպեսը բավականին տարածված խնդիր է։ Fithacker.ru-ն գրում է, որ վարակը կարող է տարիներով մնալ արյան մեջ, իսկ որոշակի պահի, երբ իմունային համակարգը թուլանա, կարող է արտահայտվել մաշկին՝ ցանի տեսքով։ Կայքի փոխանցմամբ...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
ՀՀ ԱՆ. Վտանգավոր է արդյո՞ք «Գարդասիլ» պատվաստանյութը՝ առասպել, թե՞ ճշմարտություն
ՀՀ ԱՆ. Վտանգավոր է արդյո՞ք «Գարդասիլ» պատվաստանյութը՝ առասպել, թե՞ ճշմարտություն

2017 թվականի դրությամբ ամբողջ աշխարհում կատարվել է ՄՊՎ-ի դեմ պատվաստանյութի մոտ 270 միլիոն դեղաչափ: Պատվաստանյութի վերաբերյալ հրապարակումների մեծ մասում փաստարկված է, որ պատվաստանյութից...

Սնկային վարակների դեմ պայքարի միջոցներ տան պայմաններում. 168.am
Սնկային վարակների դեմ պայքարի միջոցներ տան պայմաններում. 168.am

Կանդիդոզ տեսակի սունկն ամենահաճախ հանդիպող սնկային վարակներից  է: Լակտոբացիլուս ացիդոֆիլուսն ամենահայտնի  մարնէն է, որը կարգավորում է սնկերի աճը...

Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
ՀՀ ԱՆ. Խորհուրդներ աղիքային վարակներից խուսափելու համար
ՀՀ ԱՆ. Խորհուրդներ աղիքային վարակներից խուսափելու համար

Սկսվում է տարվա եղանակային տաք շրջանը: Աղիքային վարակներից խուսափելու նպատակով ՀՀ առողջապահության նախարարությունը հանրությանը, ջրամատակարարում իրականացնող, սննդամթերքի ոլորտի...

Օգտակար խորհուրդներ
ՀՀ ԱՆ. Ինչ պետք է իմանալ հեպատիտ Բ-ի պատվաստումների մասին
ՀՀ ԱՆ. Ինչ պետք է իմանալ հեպատիտ Բ-ի պատվաստումների մասին

Ամբողջ աշխարհում տարեկան 1.4 մլն մարդ մահանում է վիրուսային հեպատիտներից, դրանց հետևանքով առաջացած լյարդի ցիռոզից և քաղցկեղից: 1999 թվականին Հայաստանում ներդրվեցին հեպատիտ Բ-ի դեմ կանխարգելիչ պատվաստումները...

ՀՀ ԱՆ. Կատաղություն. զգուշացե՛ք այդ հիվանդությունից
ՀՀ ԱՆ. Կատաղություն. զգուշացե՛ք այդ հիվանդությունից

Կատաղությունը  սուր վիրուսային զոոնոզ հիվանդություն է` կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարումներին բնորոշ ախտանշաններով: Դրանք են` լուսավախությունը և ջրավախությունը: Մարդու մոտ կլինիկական այս...

10 հետաքրքիր փաստ տուբերկուլոզի մասին. news.am
10 հետաքրքիր փաստ տուբերկուլոզի մասին. news.am

1. Տուբերկուլոզի հարուցիչներն են Mycobacterium tuberculosis complex խմբի միկրոբակտերիաները: Դրանք փոխանցվում են օդակաթիլային ճանապարհով հիվանդի խոսելու, հազալու եւ փռշտալու...

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ