Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վարակաբանություն

Վիրուսային և բակտերիալ ծագման աղիքային վարակների հիվանդացության համեմատական վերլուծություն

Բանալի բառեր. աղիքային վարակներ, հիվանդացության համեմատական վերլուծություն, սննդի և ջրի որակ, աղիքային վարակների տեսակարար կշիռ, կորելացիոն վերլուծություն

Ինչպես ամենուր, այնպես էլ Գյումրի քաղաքում դիտվում է աղիքային վարակների բարձր հիվանդացություն: Ելնելով դրանից, որպես վարակիչ հիվանդությունների բնութագիր ներկայացվում են աղիքային խմբի վարակները: Վերջին 10 տարիների հիվանդացության վերլուծությունը ցույց է տվել, որ վարակիչ հիվանդությունների մեջ աղիքային վարակները կազմում են 53.5%: Աղիքային վարակների մեջ են մտնում որովայնային տիֆը, Ա և Բ պարատիֆերը, սալմոնելոզները, բակտերիալ դիզենտերիան, հայտնի և անհայտ էթիոլոգիաների սուր աղիքային վարակները (ՍԱՎ), վիրուսային Ա հեպատիտը (ՎՀԱ), ռոտովիրուսային գաստրոէնտերոկոլիտները (ՌՎԳԷԿ) և այլն:

 

Աղյուսակ 1. Աղիքային վարակների տեսակարար կշիռը 1994-1999թթ.
և 1999-2003թթ. համեմատականով

Վարակի անվ.

1994-1999թթ.

1999-2003թթ.

դեպք, թիվ

տես. կշիռը, %

տեղ

դեպք, թիվ

տես. կշիռ, %

տեղ

Անհայտ ԳԷԿ

140

29.4

2

171

49.8

1

Հայտնի ԳԷԿ

17

3.5

4

19

5.4

4

Սալմոնելոզ

47

9.8

3

25

7.4

2

Բակ.դիզենտ.

118

24.6

5

71

20.8

5

Վիրուս. հեպ.

154

32.6

1

56

16.2

3

Ընդ. աղիք. վարակներ

478

 

 

347

 

 

 

1994-1999թթ. յուրաքանչյուր տարի գրանցվել է աղիքային վարակների 448 դեպք՝ ինտենսիվ ցուցանիշը՝ 225,8 (100.000 բնակչի համար): Ընդհանուր աղիքային խմբում I տեղը գրավում է ՎՀԱ-ն, II-ը անհայտ ԷԿ-երը, III-IV տեղերը շիգելոզները և սալմոնելոզները, V տեղում՝ հայտնի ԷԿ- երը (աղ. 1):

 

Համեմատելու համար վերցվել է հաջորդ հնգամյակը: 1999-2003թթ.-ին ամեն տարի արձանագրվել է 343 հիվանդացման դեպք, ինտենսիվ ցուցանիշը՝ 183.7: Նախորդ հնգամյակի համեմատությամբ ավելացել են անհայտ ԷԿ-երի քանակը՝ շիգելոզների և ՎՀԱ՚-ի տեսակարար կշռի հաշվին, դառնալով 29.4ից 49.8%: Նկատվել է աճ 1,7 անգամ, ինչը վկայում է ախտորոշման անբավարար գործընթացի մասին: Ընդհանուր առմամբ աղիքային վարակների քանակը 1994-ից 2003թ. նվազել է 0.8 անգամ: Սուր աղիքային վարակներով հիվանդների 59,1-60,7%-ը կազմում են 0-14տ. երեխաները (գրաֆ. 1):

 

Գրաֆիկ 1

 

Լաբորատոր քննությամբ չհաստատված աղիքային վարակները կազմում են ընդհանուր աղիքային խմբի 54.6-58.0%-ը: Շիգելոզների տեսակարար կշիռը ընդհանուր աղիքային խմբում կազմում է 20.8-24.6% (գրաֆ. 2):

 

Գրաֆիկ 2. Շիգելոզների տեսակարար կշիռը ընդհանուր աղիքային խմբում


Գյումրիում չի արձանագրվել կոնդիլոբակտերիոզներ, էշերիխիոզներ, ռոտովիրուսային էթիոլոգիայի սուր աղիքային վարակներ: Սուր աղիքային վարակների շարքում բարձր է բակտերիալ դիզենտերիայի ինտենսիվ ցուցանիշը՝ 45.5 (100.000 բնակչի համար), վերջին տարիներին այն նույնիսկ գերազանցել է միջին հանրապետականը (42.3):

 

Վերջին տարիներին Գյումրի քաղաքում աղիքային վարակների համաճարակաբանության մեջ նկատվել է սալմոնելոզային հիվանդացության նվազում՝ 1994-2003թթ.-ին գրանցվել է. 33.1; 27.0; 20.8; 14.1; 16.5; 17; 11.8; 15.2; 15.9; 7.8 (100.000 բնակչի համար, աղյ. 2):

 

Աղյուսակ 2. Աղիքային վարակների հիվանդացությունը Գյումրիում վերջին 10 տարիների ընթացքում (1994-2004թթ.)

Տարի

Որով. տիֆ

Պարատիֆ

Բակ. դիզ.

ԳԷԿ

Սալմոնելոզ

Վիրուս. հեպ.

դեպք

ցուց.

դեպք

ցուց.

դեպք

ցուց.

դեպք

ցուց.

դեպք

ցուց.

դեպք

ցուց.

1994

-

-

-

-

137

64.9

210

99.4

70

33.1

211

100

1995

-

-

-

-

115

54.5

146

69.1

57

27

193

91.4

1996

-

-

-

-

70

33.1

114

54.1

44

20.8

212

107

1997

7

3.3

-

-

79

37.3

140

66.1

30

14.1

99

46.7

1998

-

-

1

0.4

187

88.3

176

83

35

16.5

54

25.4

1999

-

-

-

-

168

70.3

282

133

36

17

65

30.7

2000

1

0.4

-

-

49

23.2

229

106

25

11.8

62

29.4

2001

-

-

-

-

56

37.1

139

92

23

15.2

67

44.3

2002

5

2.7

-

-

62

34.1

142

78.1

29

15.9

19

10.4

2003

-

-

-

-

22

12.3

155

88.6

14

7.8

65

36.3

2004

-

-

-

-

94

52.6

174

97.4

26

14.5

25

14

 

Հիվանդներից միկրոբների արտազատման պատկերը սալմոնելոզի դեպքում ընդլայնվել է, իսկ արտաքին միջավայրից՝ նվազել: Salm. Enteritidis-ի արտազատումը նույնպես նվազել է, հասնելով 72%-ից 63%-ի: Ամբողջ շիգելոզների մեջ ֆլեքսների տեսակարար կշիռը նախորդ հնգամյակի համեմատությամբ ավելացել է՝ հիվանդացությունը մեծերի մոտ կազմելով 9,38-70,5: Վերջին 20 տարիների դինամիկայում սուր աղիքային վարակների և դիզենտերիայի միջև կորելացիայի գործակիցը կազմում է 1.6(0.55, որը վկայում է շիգելաների էթիոլոգիական առաջատար դերի մասին՝ ընդհանուր աղիքային վարակների խմբում (աղյ. 3): Էթիոլոգիական կառուցվացքում շիգելաների մեջ գերակշռում են ֆլեքսները: Բակտերիալ դիզենտերիայի մանրէաբանորեն հաստատված դեպքերի ընդհանուր թվում ֆլեքսներ տեսակի շիգելաների տեսակարար կշիռը կազմում է 81.2%, իսկ Զոննաեինը՝ 18.8% (գրաֆ. 3):

 

Գրաֆիկ 3. Բակտերիալ դիզենտերայի մանրէաբանորեն հաստատված դեպքերի մեջ
ֆլեքսների և զոննաե տեսակարար կշիռ

 

Շիգելոզների մեծ թվով հիվանդացությունը ֆլեքսների գերակշռմամբ կապված է խմելու ջրի որակի վատացման հետ: Խմելու ջրի հիգիենիկ պահանջները չբավարարող հետազոտությունների մասնաբաժինը կազմում է 2.59%:

 

Ինչպես հայտնի է, սուր աղիքային վարակները չեն ղեկավարվում յուրահատուկ միջոցներով, հիվանդացության փոփոխությունը կատարվում է համաճարակային պրոցեսի պարբերական դինամիկայի արդյունքում, բացի դրանից, դրանք կախված են սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխությունից: Հաճախ ՎՀԱ-ի հիվանդացությունը ցուցաբերում է բնական համաճարակային պրոցեսի պարբերական դինամիկա:

 

Ձեռնարկվել են փորձեր հայտնաբերելու համար այն գործոնները, որոնք ազդում են աղիքային խմբի վարակների համաճարակաբանության վրա:

 

Երկրաշարժից հետո և ընդհանրապես վերջին 5 տարիների ընթացքում փոխվել է սննդամթերքի մատակարարումը քաղաքում: Գյումրի քաղաքի պանրագործարանը և Ախուրյանի կաթի գործարանը վաղուց դադարել են քաղաքը կաթ-կաթնամթերք մատակարարող միակ մոնոպոլիստը լինելուց, քանի որ թվով 2՝ Աթոյան և ընկերներ, Յուղ-կաթ կաթ-կաթնամթերքի գործարաններից, Շիրակի մարզի 3 խոշոր գործարաններից (Ախուրյանի Վիկտորիա, Ազատանի Իգիթ, Մուսաելյանի պանրագործարան), այլ մարզերի թվով 6 տարբեր տարածքներից մատակարարվում է կաթ-կաթնամթերք: Բացի այդ, այլ շրջաններից նույնպես առաքվում է քիչ քանակությամբ անհայտ անձանց կողմից տնային պայմաններում պատրաստված կաթնամթերք, որը վաճառվում է շուկայում, քաղաքի փողոցներում ու խանութներում: Ընդլայնվել է քաղաքում հասարակական սննդի ցանցը, որի կետերի թիվը հասել է 40-ից 65-ի: Քաղաքային շուկաների քանակը 1-ից հասել է 3-ի:

 

Փոխվել է բնակչության սննդակարգը որակական տեսակետից՝ առանձին սննդային արժեք ունեցող մթերքների օգտագործումը զգալի նվազել է: Սննդակարգում գերազանցում է ածխաջրային սնունդը, անբավարար և ոչ բալանսավորված է սպիտակուցների, ճարպերի և ածխաջրերի քանակը՝ չպարունակելով օրգանիզմի համար այնքան կարևոր վիտամիններ, ամինաթթուներ և բազմաչհագեցած ճարպաթթուներ:

 

Վատացել է խմելու ջրի որակը՝ջրագծերի և կոյուղագծերի մաշվածության պատճառով (63 և 49%): Ջրի մանրէաբանական ցուցանիշը մեծացել է (0.83–8.34%):

 

Շիգելոզներից ֆլեքսների և խմելու ջրի ոչ ստանդարդ նմուշների տեսակարար կշռի միջև կորելացիայի գործակիցը կազմում՝ 0.54(0.14: Պարզվել է, որ հիվանդացության ցուցանիշի կախվածությունը ջրի որակից ուղիղ համեմատական ուժեղ կապի մեջ է:
Հիվանդացության փոփոխությունը կախված է լաբորատոր ախտորոշման վատացումից, ֆինանսական դժվարություններից, աշխատանքների վատ կազմակերպումից և այլն:

 

Կորելացիոն վերլուծություն


Անվանումը՝ կորելացիոն գործակից
1-ին ցուցանիշ՝ սուր աղիքային վարակների գումարային հիվանդացություն
2-րդ ցուցանիշ՝ բակտերիալ դիզենտերիայի հիվանդացություն
Սկիզբը՝ 1984թ.-ից

 

Տարիներ

1-ին ցուց. (x)

2-րդ ցուց. (y)

Միջինից շեղում

dxdy

dx2

dy2

dx

dy

1984

134.6

62.8

35.05

17.46

611.97

1228.50

304.85

1985

100.8

61.7

1.23

16.36

20.12

1.51

267.64

1986

104.6

41.6

5.03

-3.74

18.81

25.30

13.98

1987

102.8

40.4

3.23

-4.94

15.95

10.43

24.40

1988

65.1

23

-34.47

-22.34

770.06

1188.18

499.07

1989

147.1

73.6

47.53

28.26

1343.19

2559.10

798.62

1990

158.7

36.1

59.13

-9.24

546.36

3496.35

85.37

1991

117.4

36.7

17.83

-8.64

154.05

317.90

74.65

1992

104.2

20.4

4.63

-24.94

115.47

21.43

622.01

1993

87.6

48.3

-11.97

2.96

35.43

143.28

8.76

1994

99.4

64.9

-0.17

19.56

3.32

0.02

382.59

1995

69.1

54.5

-30.47

9.16

190.43

928.42

83.91

1996

54.1

33.1

-45.47

-12.24

556.55

2067.52

149.82

1997

66.1

37.3

-33.47

-8.04

269.09

1120.24

64.64

1998

83

88.3

-16.57

42.96

711.84

274.56

1819.78

1999

133.2

70.3

33.63

24.96

839.40

1130.97

623.00

2000

105.6

23.2

6.03

-22.14

133.50

36.36

490.17

2001

92

37.1

-7.57

-8.24

62.38

57.30

67.89

2002

78.1

34.1

-21.47

-11.24

241.32

460.96

126.34

2003

88.6

12.3

-10.97

-33.04

362.45

120.34

1091.64

2004

97.4

52.6

-2.17

7.26

15.75

4.70

52.71

N=21

2089.5

952.3

-

-

7017.44

14893.37

12870.13

Միջինը

Mx=99.57

My=45.34

-

-

կապը ուղիղ ուժեղ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Կորելացիայի գործ.-1.60 վստահության ցուցանիշ (t) -2.9
Կորել. գործ. հավաստիությունը (+0.55) սխալի հավանականությունը-99.45%

 

Գրականություն


  1. Агаджанян С.М. Эпидемическая ситуация по кишечним инфекциям в Республике Армения. Ж. Микробиол. 2005, 4, с. 110–111.

  2. Агаджанян С.М. Эпидемиологические закономерности распространения бактериальной дизентерии на территории республики Армения в современных условиях. Автореф., М., 1997.

  3. Майрапетян А.Х., Давидянц В.А. Организация и тактика гигиенических и противоэпидемических мероприятий в условиях стихийных бедствий и массовых катастроф. Ереван, 2000.

  4. Черкасский Б.Л. Современные особенности эпидемиологии кишечных инфекций в Российской Федерации. Ж. Эпидемиология и инфекционные болезни, 1997, 5, с. 12–16.

  5. Солодовников Ю.П., Берглезова Л. Н., Темкина А.А. и др. Современная методология санитарно-эпидемиологического надзора за кишечными инфекциями. Ж. Микробиол. 2002, 4, с. 103–108.

Հեղինակ. Ա.Ա. Անդրյան, Ս.Մ. Աղաջանյան ՀՀ ԱՆ Առողջապահության ազգային ինստիտուտ, համաճարակաբանության ամբիոն, ք. Երևան
Սկզբնաղբյուր. Գիտա-գործնական Բժշկական Հանդես «Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի», 2.2006 (26), УДК 616-036.2-004.58:616.34(479.25)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ծանր սեպսիս. ախտաբանական վիճա՞կ, թե՞ ծանրության աստիճան

Բանալի բառեր. սեպսիս, համակարգային բորբոքային ռեակցիայի համախտանիշ, բորբոքում

Սեպսիսը շարունակում է մնալ ժամանակակից բժշկական հետազոտությունների հետաքրքրության կենտրոնում, քանի որ դրա բուժման հարցերը դեռևս վիճելի են, վերջնականորեն համաձայնեցված ու համակարգված չեն...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 2.2011 (46
Միզասեռական կանդիդոզի բուժումը միկոֆլու դեղամիջոցով

Բանալի բառեր. Միզասեռական կանդիդոզ, միկոֆլու, ֆլուկոնազոլ

Ներածություն: Մանկաբարձագինեկոլոգիական հիվանդությունների կառուցվածքում սնկային` կանդիդային վուլվովագինիտը (ԿՎՎ) շարունակում է զբաղեցնել առաջատար...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա Ուրոլոգիա Վեներաբանություն Առողջապահություն 2.2011 Դեղագիտություն
Երիկամների տուբերկուլյոզ (գրականության տեսություն)

Տուբերկուլյոզն ամբողջ աշխարհում շարունակում  է մնալ  մահացության ամենաշատ տարածված  պատճառներից  մեկը  ինֆեկցիոն  հիվանդությունների շարքում: Ըստ Առողջապահության Համաշխարային Կազմակերպության` ամեն տարի աշխարհում տուբերկուլյոզից...

Նեֆրոլոգիա Գիտական բժշկության հանդես ԱԱԻ 2.2011
Վարակը և իմունիտետը որպես հակասությունների օրինաչափ միասնություն` բնության մեջ համաճարակային գործընթացը դեպի հավերժություն տանող պայքարում (համաճարակաբանի մտորումներ)

Բնությունը միասնական է` յուր հակասություններով, «սխալներով»,«պոռթկումներով», կատակլիզմներով ու բարերարությամբ հավասարակշռված, համակարգված, ճշմարիտ ու ներդաշնակ: Այս հատկանիշներն իրենց տարբեր դրսևորումներով ներդրված են յուրաքանչյուր...

Առողջապահություն 1.2011
Գիտական օգտակար աշխատություն

«Մանրէային թաղանթներ: Ուլտրակառուցվածք, կենսաէլեկտրոքիմիա, կենսաէներգետիկա և կենսաֆիզիկա» (Խմբագիր Արմեն Թռչունյան),«Հետազոտական  նշանասյուն» հրատարակչություն, Տրիվանդրում...

Առողջապահության լրատու 1.2010
Նիտրատների ազդեցությունը կաթնաթթվային բակտերիաների զարգացման վրա

Սննդի որակը և անվտանգությունը կարևոր դեր ունեն մարդու առողջության համար, որին վերջին ժամանակներս մեծ վտանգ է սպառնում սննդամթերքների աղտոտվածության պատճառով...

Առողջապահություն 2.2010
Գյումրիում ավստրալիական հակածինի (HBsAg) նկատմամբ հետազոտությունների շուրջ

Վիրուսային հեպատիտները շարունակում են մնալ ժամանակակից բժշկության հրատապ խնդիրներից մեկը` պայմանավորված այս վարակների լայն տարածվածությամբ (նաև զարգացած երկրներում)...

Լաբորատոր հետազոտություններ
Արդի ժամանակաշրջանում տուբերկուլոզային մենինգիտի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները և բուժման արդյունքները II մաս

Ըստ DOTS ծրագրի, ուսումնասիրվել են ՏՄ-ով 74 հիվանդների (29 երեխա, 45 չափահաս) հիվանդության կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները: Նրանք 1998-2007թթ. բուժվել են ՀՀՏԴ-ի մանկական և արտաթոքային բաժանմունքներում...

Նյարդաբանություն Առողջապահություն 1.2010
Գյումրիում ավստրալիական հակածինի (HBsAg) նկատմամբ հետազոտությունների շուրջ

Վիրուսային հեպատիտները շարունակում են մնալ ժամանակակից բժշկության հրատապ խնդիրներից մեկը` պայմանավորված այս վարակների լայն տարածվածությամբ (նաև զարգացած երկրներում) և համաճարակաբանական բարձր ներուժով[6,9]...

Թվեր և փաստեր Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն Գիտական բժշկության հանդես ԱԱԻ 1.2010
Արդի ժամանակաշրջանում տուբերկուլոզային մենինգիտի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները և բուժման արդյունքները. I մաս

Վերջին մեկուկես տասնամյակում տուբերկուլոզով ընդհանուր հիվանդացության աճի հետ մեկտեղ դիտվում է արտաթոքային ձևերի, այդ թվում` գլխուղեղի թաղանթների (տուբերկուլոզային մենինգիտ` ՏՄ)...

Նյարդաբանություն Առողջապահություն 4.2009
Աղիքային սուր վարակների սեզոնայնությունը Գյումրիում

Սկիզբը` 2009, N3-ում

Մեր հոդվածի առաջին մասում («Առողջապահություն», 2009, N2, 20-22 էջ) նշեցինք, որ Գյումրիում աղիքային վարակների (ԱՎՇ) սեզոնային օրինաչափությունը բացահայտելու նպատակով կատարել ենք 30-ամյա հետահայաց...

Թվեր և փաստեր Առողջապահություն 4.2009
Օնկոլոգիական հիվանդների B և C հեպատիտների վիրուսներով վարակվածության բնութագիրը

Բանալի բառեր.  սոլիդ ուռուցքներ, օնկոհեմատոլոգիա, B հեպատիտ, C հեպատիտ, հիվանդներ, վարակվածության դրոշմներ

Պարէնտերալ վիրուսային հեպատիտները,  մասնավորապես B և C հեպատիտները (HB, HC), շարունակում են դասվել հանրային առողջության կարևորագույն հիմնախնդիրների շարքին [9]...

Ուռուցքաբանություն Հայաստանի բժշկագիտություն 3.2009
Թոքերի ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզի կլինիկական բնութագիրը

անալի բառեր. թոքային տուբերկուլյոզի խրոնիկական ընթացք ունեցող ձևեր, ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզ, հիվանդության ուշացած հայտնաբերում, տուբերկուլյոզային պրոցեսի ակտիվացում, բազմադեղորայքակայունություն:

Թոքային տուբերկուլյոզի խրոնիկական ընթացք ունեցող ձևերից ամենատարածվածը թոքերի ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզն է: Տուբերկուլյոզի այս ձևին բնորոշ է ալիքաձև և առաջադիմող ընթացքը...

Շնչառական համակարգ Հայաստանի բժշկագիտություն 3.2009
Ապենդիցիտը և ճիճվային հիվանդությունները

Դեռևս հազարամյակներ առաջ աջ զստափոսում տեղակայված, այսպես կոչված` բորբոքային ուռուցքներից սովորաբար հիվանդները մահանում էին ծանր տառապանքներից: Բուժման դեպքեր հազվադեպ էին գրանցվում: XVI դարում պարզվեց, որ այդ տառապանքների պատճառը...

Վիրաբուժություն Առողջապահություն 3.2009
Աղիքային սուր վարակների սեզոնայնությունը Գյումրիում

Համաճարակային գործընթացի պարբերականության վրա ազդող հիմնական գործոններից են բնակլիմայական, սոցիալ-տնտեսական, բժշկաաշխարհագրական ազդակները, որոնց համալիր ազդեցության ֆոնի վրա վարակիչ...

Թվեր և փաստեր Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն Առողջապահություն 3.2009

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ