Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Վարակաբանություն

Աղիքային սուր վարակների սեզոնայնությունը Գյումրիում

Սկիզբը` 2009, N3-ում

Մեր հոդվածի առաջին մասում («Առողջապահություն», 2009, N2, 20-22 էջ) նշեցինք, որ Գյումրիում աղիքային վարակների (ԱՎՇ) սեզոնային օրինաչափությունը բացահայտելու նպատակով կատարել ենք 30-ամյա հետահայաց և ընթացիկ համաճարակաբանական հետազոտություն (1977-2006թթ.), անդրադարձանք տիֆ-պարատիֆերին, սալմոնելոզներին, ԳԷԿ-երին և ՎՀԱ-ին: Այժմ խոսենք շիգելոզների մասին:

 

Շիգելոզներով միջին ամսական հիվանդացությունը հունվարից հունիս ամիսներին կազմել է տարեկան հիվանդացության 4.0, հուլիսից դեկտեմբեր` 12.6%: Սեզոնային հիվանդացության միջին ամսական մակարդակը գերազանցում է նախասեզոնային միջին ամսական մակարդակին 3 [1, 2], իսկ միջին տարեկան չափաբաժնին` 1,5 անգամ: Ամենացածր հիվանդացություն դիտվում է հունվարին, երբ արձանագրվում է տարեկան հիվանդացության 2,8%-ը, որից հետո այն աստիճանաբար  բարձրանում է` ամռանը հասնելով 27,7%-ի: Աշնանը հիվանդացությունը հասնում է 45,6%-ի` երեսնամյա ընթացաշարժում տատանվելով 35,7-57,4, առավելագույնը սեպտեմբերին` 22,3%: Ձմռանը և գարնանը հիվանդացությունը կազմում է 15,1 և 11,6%: Բոլոր ժամանակաշրջանների համար նվազագույն հիվանդացություն գրանցվել է հունվար, մարտ, մայիս ամիսներին: Սեզոնային (ամառ-աշուն) հիվանդացությունը կազմել է տարեկան դեպքերի 73,3%-ը` ընդգրկելով հուլիսից դեկտեմբեր ամիսները: Սեզոնից դուրս բարձր հիվանդացություն արձանագրվել է փետրվարին և ապրիլին: Այս երկու ամիսները միասին կազմում են տարեկան դեպքերի 10,3%-ը: Սեզոնային հիվանդացությունն ամռան և աշնան միջև բաշխվում է անհամաչափ` համապատասխանաբար, 27,7 և 45,6%` ամռան համեմատ աշնանը բարձրանալով 1,6 անգամ: 1977-88թթ. ժամանակահատվածում ամռանը հիվանդացման դեպքերը կազմել են 32,1, աշնանը` 35,7, իսկ ձմռանն ու գարնանը` 19,3 և 12,9%: Երկրաշարժի և հետերկրաշարժյան ժամանակաշրջաններում սեզոնային հիվանդացության մակարդակը կազմել է` համապատասխանաբար, 79,6 և 74,9%, բարձրանալով աշնանային ամիսների հաշվին: Ավելացել է ձմեռային հիվանդացությունը, որն ամենաբարձրը եղել է նախաերկրաշարժյան ժամանակաշրջանում`  19,3%: Մինչև երկրաշարժն առավելագույն հիվանդացություն գրանցվել է սեպտեմբերին, նվազագույնը` մայիսին, երկրաշարժի տարիներին առավելագույնը` սեպտեմբերին, նվազագույնը` հունվարին` պայմանավորված այդ տարիներին վարակիչ հիվանդությունների հաշվառման հետ կապված թերացումներով: Երկրաշարժից հետո հոկտեմբերին դեպքերի տեսակարար կշիռը մեծացել է 2 անգամ` 10,2%-ից հասնելով 20,6-ի: Նվազագույն դեպքեր գրանցվել են հունվարին, առավելագույնը` սեպտեմբերին: 

 

Շիգելոզներով հիվանդացությունը բարձր է եղել նաև սեզոնից դուրս` տատանվելով 20,4-33%-ի սահմաններում, միջինը 26,7%: Շիգելոզների ամռան-աշնանային սեզոնայնությունը հիմնականում պայմանավորված է ջրային գործոնի ակտիվությամբ և S.flexneri շճատիպի գերակայությամբ [3, 4]:

 

Գաստրոէնտերոկոլիտներով` ԳԷԿ հիվանդացության շարժընթացը մի փոքր այլ է: Այս խումբն իրենից ներկայացնում է տարբեր ծագումնաբանական, այդ թվում` վիրուսային ծագման ԱՎ-ների գումար: Տարվա առաջին կեսին ԳԷԿ-ով միջին ամսական հիվանդացությունը կազմել է 5,0, իսկ երկրորդ կեսին` 11,6%: Բացի այդ, ամենաբարձր հիվանդացություն դիտվել է հուլիս-հոկտեմբեր ամիսներին. արձանագրվել են տարեկան դեպքերի 58,4%-ը: ԳԷԿ-ով հիվանդացությունը տարբեր ժամանակահատվածներում գրեթե միանման է: Հիմնական սեզոնայնությունը ամառ-աշնանային է: Ամռանը արձանագրվել է տարեկան դեպքերի 34,5, աշնանը` 37,4%-ը: Ձմռան-գարնան ամիսներին հիվանդացությունը պահպանվել է 12,4-15,7%-ի մակարդակի վրա: Սեզոնային հիվանդացությունն ապրիլից նոյեմբեր կազմում է տարեկան դեպքերի 82,9%-ը: Միջին ամսական հիվանդացությունը սեզոնի ընթացքում 10,3% է: Առավելագույն դեպքեր գրանցվել են սեպտեմբերին` 19.2%, նվազագույնը հունվարին` 3,8%:

 

Դիտարկվող ժամանակաշրջանում ԳԷԿ-երով հիվանդացության սեզոնային շարժընթացը էական փոփոխությունների չի ենթարկվել: Նախաերկրաշարժյան ժամանակաշրջանում սեզոնային հիվանդացությունը կազմել է 69,9%, որից ամռանը` 35,0, աշնանը` 34,9%: Երկրաշարժի ժամանակաշրջանում սեզոնային հիվանդացությունը հասել է 77,7%-ի ամռան-աշնան ամիսների հաշվին, ամռանը կազմելով 34,2, ձմռանը` 43,5%: Վերականգնման տարիներին հիվանդացության բաշխումը նման է եղել նախաերկրաշարժյանին: Մինչև երկրաշարժն առավելագույն հիվանդացություն գրանցվել է օգոստոսին, երկրաշարժի և վերականգնման տարիներին` սեպտեմբերին: Նվազագույն հիվանդացության ամիսներ են համարվել, ըստ մեր կողմից առանձնացված ժամանակաշրջանների` հունվար, փետրվար և դեկտեմբեր ամիսները:

 

Տարվա առաջին կեսում ՎՀԱ-ով միջին ամսական հիվանդացությունը կազմել է 7,5, երկրորդում` 9,1%: Ելնելով այս օրինաչափությունից, ինչը բնորոշ է ԱՎ-ների բոլոր նոզոլոգիական ձևերին, կարելի է եզրակացնել, որ այս խմբում հիմնականում մտնում են ՎՀԱ-ի լաբորատոր հետազոտությամբ հաստատված և HBsAg բացասական արդյունքով այն դեպքերը, որոնք ունեն կլինիկական ու համաճարակաբանական հիմնավոր հաստատումներ: Ամբողջ տարվա ընթացքում ամենաբարձր հիվանդացություն արձանագրվել է հոկտեմբերից հունվար ամիսներին` կազմելով տարեկան դեպքերի 47,2%-ը: Ըստ առանձին ժամանակահատվածների` ամառ-աշուն սեզոնային հիվանդացությունը վիրուսային հեպատիտների համար կազմել է տարեկան հիվանդացության` համապատասխանաբար, 65,9, 68.4, 60,4%-ը: Նախաերկրաշարժյան ժամանակաշրջանում առավելագույն հիվանդացություն գրանցվել է հոկտեմբերին` 13,4%, նվազագույնը հունիսին` 4.1%: Երկրաշարժի ժամանակ առավելագույն հիվանդացության ամիս է եղել հոկտեմբերը` 15,9%, նվազագույնը` մայիսը` 3,8%: Վերականգնման տարիներին հիվանդացման ակտիվ աճ է գրանցվել հունվարին` 14,4%, նվազագույնը` հուլիսին` 3,5%: Գյումրիի համար ՎՀԱ-ով հիվանդացման առավելագույն մակարդակը երեսնամյա շարժընթացում հոկտեմբերից շեղվել է հունվար, նվազագույնը` մայիսից հուլիս, ինչը պայմանավորված է բնակլիմայական ազդակով և աշնան-ձմռան ամիսներին կազմակերպված կոլեկտիվներում երեխաների սերտ շփմամբ: Այդ մասին է վկայում ՎՀԱ-ով հիվանդացության մեջ դպրոցական տարիքի երեխաների մեծ մասնաբաժինը, 7-14 տարեկան երեխաների` ՎՀԱ-ով հիվանդացությունը կազմել է 71,8%: Վերականգնման տարիներին, համեմատած նախորդ երկու ժամանակաշրջանների հետ, վիրուսային հեպատիտների սեզոնայնությունը աշուն-ձմեռ սեզոնային ամիսներից փոխվել է ձմեռ-գարուն սեզոնայնության` ձմռանը կազմելով տարեկան դեպքերի 35,6, գարնանը` 25,4%-ը, իսկ ամռանն ու աշնանը` համապատասխանաբար, 14.2 և 24,8%: Դիտարկվող ժամանակաշրջանում այս վարակը մշտապես գտնվել է ջրային ակտիվ գործոնի ազդեցության տակ:

 

Այսպիսով, ԱՎ-ներով հիվանդացության բազմամյա ընթացաշարժի ուսումնասիրությամբ պարզվեց, որ ընդհանուր աղիքային վարակներով հիվանդացման մասնաբաժինը տարեկան ընդհանուր հիվանդացության մեջ օրինաչափորեն տատանվում է, տալով տարեկան երկու վերելք` փետրվար-մարտ և օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին: Այս վերելքները տարբեր նոզոլոգիական ձևերի համար տարբեր են` կապված հարուցչի տվյալ տեսակի կենսաբանական, բնակլիմայական, սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների հետ: Գյումրիում աղիքային վարակներով սեզոնային հիվանդացության միջին մակարդակը երկու անգամ գերազանցում է արտասեզոնային հիվանդացության միջին մակարդակին: Ընդհանուր ԱՎ-ներով հիվանդացությունը բարձր է օգոստոսից հոկտեմբեր ամիսներին: Որովայնային տիֆով սեզոնային հիվանդացությունը հուլիսից նոյեմբեր կազմում է 56,6, այլ սալմոնելոզային վարակներինը` մարտից հոկտեմբեր` 65,3, շիգելոզներինը` հուլիսից սեպտեմբեր` 73,3, ԳԷԿ-ինը` հոկտեմբերից հունվար` 47,2%: Բարձր է արտասեզոնային հիվանդացությունը:

 

Սեզոնային հիվանդացության օրինաչափությունների և ԱՎ-ներով հիվանդացության պարբերական բարձրացման առանձնահատկությունների բացահայտման շնորհիվ հակահամաճարակային միջոցառումները դառնում են նպատակաուղղված և արդյունավետ, քանի որ հետևելով նախասեզոնային հիվանդացության շարժընթացին (հաշվի առնելով, որ նախասեզոնային հիվանդացման դեպքերը սեզոնի համար համարվում են վարակի աղբյուր), հնարավոր է նվազագույնի հասցնել սեզոնային բարձր հիվանդացության առաջացման ռիսկը, հետևաբար նաև բռնկումների առաջացման վտանգն` իր բոլոր հետևանքներով [1, 2]:

 

Գրականության ցանկ


  1. Исаева М.С. Ришунин Ю.П., Мухина Л.П., Копытов В.И. и др. Динамика изменений сезонной и круглогодичной заболеваемости дизентерией в ряде городов Европейской части РСФСР. // ?МЭИ, N11, 1986, С. 30-34. 
  2. Околов И.Н., Чайка Н.А. Некоторые данные о сезонности дизентерии. // ЖМЭИ, N8, 1984, С. 36-38. 
  3. Облапенко Г.П. Сезонность острых кишечных инфекций на северо-западе РСФСР. // ЖМЭИ, N7, 1983, 12-16.
  4. Стриковская И.Х., Макаревич И.К., Дьякова А.А. и соавт. Связь сезонности дизентерии с природными и санитарно-гигиеническими факторами. // ЖМЭИ, N10, 1986, С. 21-24.

 

Հեղինակ. Արմինե Անդրյան ՀՀ ԱՆ ՊՀՀ տեսչության «Շիրակի մարզային փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ից
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 4.2009
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ծանր սեպսիս. ախտաբանական վիճա՞կ, թե՞ ծանրության աստիճան

Բանալի բառեր. սեպսիս, համակարգային բորբոքային ռեակցիայի համախտանիշ, բորբոքում

Սեպսիսը շարունակում է մնալ ժամանակակից բժշկական հետազոտությունների հետաքրքրության կենտրոնում, քանի որ դրա բուժման հարցերը դեռևս վիճելի են, վերջնականորեն համաձայնեցված ու համակարգված չեն...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 2.2011 (46
Միզասեռական կանդիդոզի բուժումը միկոֆլու դեղամիջոցով

Բանալի բառեր. Միզասեռական կանդիդոզ, միկոֆլու, ֆլուկոնազոլ

Ներածություն: Մանկաբարձագինեկոլոգիական հիվանդությունների կառուցվածքում սնկային` կանդիդային վուլվովագինիտը (ԿՎՎ) շարունակում է զբաղեցնել առաջատար...

Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա Ուրոլոգիա Վեներաբանություն Առողջապահություն 2.2011 Դեղագիտություն
Երիկամների տուբերկուլյոզ (գրականության տեսություն)

Տուբերկուլյոզն ամբողջ աշխարհում շարունակում  է մնալ  մահացության ամենաշատ տարածված  պատճառներից  մեկը  ինֆեկցիոն  հիվանդությունների շարքում: Ըստ Առողջապահության Համաշխարային Կազմակերպության` ամեն տարի աշխարհում տուբերկուլյոզից...

Նեֆրոլոգիա Գիտական բժշկության հանդես ԱԱԻ 2.2011
Վարակը և իմունիտետը որպես հակասությունների օրինաչափ միասնություն` բնության մեջ համաճարակային գործընթացը դեպի հավերժություն տանող պայքարում (համաճարակաբանի մտորումներ)

Բնությունը միասնական է` յուր հակասություններով, «սխալներով»,«պոռթկումներով», կատակլիզմներով ու բարերարությամբ հավասարակշռված, համակարգված, ճշմարիտ ու ներդաշնակ: Այս հատկանիշներն իրենց տարբեր դրսևորումներով ներդրված են յուրաքանչյուր...

Առողջապահություն 1.2011
Գիտական օգտակար աշխատություն

«Մանրէային թաղանթներ: Ուլտրակառուցվածք, կենսաէլեկտրոքիմիա, կենսաէներգետիկա և կենսաֆիզիկա» (Խմբագիր Արմեն Թռչունյան),«Հետազոտական  նշանասյուն» հրատարակչություն, Տրիվանդրում...

Առողջապահության լրատու 1.2010
Նիտրատների ազդեցությունը կաթնաթթվային բակտերիաների զարգացման վրա

Սննդի որակը և անվտանգությունը կարևոր դեր ունեն մարդու առողջության համար, որին վերջին ժամանակներս մեծ վտանգ է սպառնում սննդամթերքների աղտոտվածության պատճառով...

Առողջապահություն 2.2010
Գյումրիում ավստրալիական հակածինի (HBsAg) նկատմամբ հետազոտությունների շուրջ

Վիրուսային հեպատիտները շարունակում են մնալ ժամանակակից բժշկության հրատապ խնդիրներից մեկը` պայմանավորված այս վարակների լայն տարածվածությամբ (նաև զարգացած երկրներում)...

Լաբորատոր հետազոտություններ
Արդի ժամանակաշրջանում տուբերկուլոզային մենինգիտի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները և բուժման արդյունքները II մաս

Ըստ DOTS ծրագրի, ուսումնասիրվել են ՏՄ-ով 74 հիվանդների (29 երեխա, 45 չափահաս) հիվանդության կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները: Նրանք 1998-2007թթ. բուժվել են ՀՀՏԴ-ի մանկական և արտաթոքային բաժանմունքներում...

Նյարդաբանություն Առողջապահություն 1.2010
Գյումրիում ավստրալիական հակածինի (HBsAg) նկատմամբ հետազոտությունների շուրջ

Վիրուսային հեպատիտները շարունակում են մնալ ժամանակակից բժշկության հրատապ խնդիրներից մեկը` պայմանավորված այս վարակների լայն տարածվածությամբ (նաև զարգացած երկրներում) և համաճարակաբանական բարձր ներուժով[6,9]...

Թվեր և փաստեր Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն Գիտական բժշկության հանդես ԱԱԻ 1.2010
Արդի ժամանակաշրջանում տուբերկուլոզային մենինգիտի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները և բուժման արդյունքները. I մաս

Վերջին մեկուկես տասնամյակում տուբերկուլոզով ընդհանուր հիվանդացության աճի հետ մեկտեղ դիտվում է արտաթոքային ձևերի, այդ թվում` գլխուղեղի թաղանթների (տուբերկուլոզային մենինգիտ` ՏՄ)...

Նյարդաբանություն Առողջապահություն 4.2009
Օնկոլոգիական հիվանդների B և C հեպատիտների վիրուսներով վարակվածության բնութագիրը

Բանալի բառեր.  սոլիդ ուռուցքներ, օնկոհեմատոլոգիա, B հեպատիտ, C հեպատիտ, հիվանդներ, վարակվածության դրոշմներ

Պարէնտերալ վիրուսային հեպատիտները,  մասնավորապես B և C հեպատիտները (HB, HC), շարունակում են դասվել հանրային առողջության կարևորագույն հիմնախնդիրների շարքին [9]...

Ուռուցքաբանություն Հայաստանի բժշկագիտություն 3.2009
Թոքերի ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզի կլինիկական բնութագիրը

անալի բառեր. թոքային տուբերկուլյոզի խրոնիկական ընթացք ունեցող ձևեր, ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզ, հիվանդության ուշացած հայտնաբերում, տուբերկուլյոզային պրոցեսի ակտիվացում, բազմադեղորայքակայունություն:

Թոքային տուբերկուլյոզի խրոնիկական ընթացք ունեցող ձևերից ամենատարածվածը թոքերի ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզն է: Տուբերկուլյոզի այս ձևին բնորոշ է ալիքաձև և առաջադիմող ընթացքը...

Շնչառական համակարգ Հայաստանի բժշկագիտություն 3.2009
Ապենդիցիտը և ճիճվային հիվանդությունները

Դեռևս հազարամյակներ առաջ աջ զստափոսում տեղակայված, այսպես կոչված` բորբոքային ուռուցքներից սովորաբար հիվանդները մահանում էին ծանր տառապանքներից: Բուժման դեպքեր հազվադեպ էին գրանցվում: XVI դարում պարզվեց, որ այդ տառապանքների պատճառը...

Վիրաբուժություն Առողջապահություն 3.2009
Աղիքային սուր վարակների սեզոնայնությունը Գյումրիում

Համաճարակային գործընթացի պարբերականության վրա ազդող հիմնական գործոններից են բնակլիմայական, սոցիալ-տնտեսական, բժշկաաշխարհագրական ազդակները, որոնց համալիր ազդեցության ֆոնի վրա վարակիչ...

Թվեր և փաստեր Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն Առողջապահություն 3.2009

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ