Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Դեղաբույսեր

Թխենի

Թխենի

Հայտնի են թխենու մոտ 20 տեսակներ, որոնք հիմնականում տարածված են Արևելյան Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հիմնականում տերևաթափ ծառեր են, հազվադեպ՝ թփեր։ Տերևները պարզ են, հերթադիր, ատամնաեզր։ Մանր, բուրավետ, սպիտակ ծաղիկները հավաքված են ողկույզների մեջ, պտուղը հյութալի է, մինչև 0,7-1 սմ տրամագծով։ Թխենիները պատկանում են վարդազգիների ընտանիքի սալորայինների ենթաընտանիքին։

 

ՀՀ բնական պայմաններում հանդիպում են թխենու երկու տեսակներ` մահալեբյան և սովորական (Padus mahaleb և P. racemosa կամ P. valium)։

 

Թխենի մահալեբյանը տարածված է Իսպանիայի կենտրոնական մասում, Եվրոպայի հարավում, Փոքր և Միջին Ասիայում, Պամիրում, ՀՀ հյուսիսային և կենտրոնական մարզերում, բաց քարքարոտ թեքությունների վրա, ծովի մակերևույթից մինչև 1400 մ բարձրության վրա։ Թխենին 10-12 մ բարձրությամբ ծառ է կամ՝ թուփ։ Սաղարթը խիտ է, գնդաձև կամ ձվաձև, կեղևը` մուգ շագանակագույն է, յուրահատուկ կումարինի բուրմունքով։ Տերևները գրեթե կլոր են, մինչև 9 սմ երկարությամբ և 8 սմ լայնքով, բաց կանաչ, հակառակ երեսը պատված է դեղնավուն խավով։ Ծաղկաողկույզի երկարությունը մոտ 7 սմ է։

 

Ծաղկում և պտղաբերում է իններորդ տարում, հասունացած միակորիզ պտուղները սև են։ Լուսասեր է, դիմացկուն երաշտի և ցրտահարության հանդեպ, մշակվում է այգիներում, ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են հուլիս-օգոստոսին։ Թխենի սովորականը հանդիպում է Պորտուգալիայից մինչև Ենիսեյ գետը և տունդրայի հարավային սահմաններից մինչև Կովկաս ընկած տարածքներում, ՀՀ Լոռիի, Տավուշի, Արագածոտնի, Վայոց Ձորի, Սյունիքի մարզերի անտառների վերին եզրերին, հատկապես հյուսիսային լանջերին, գետափերին։ Մինչև 17 մ բարձրությամբ և 30-40 սմ բնի հաստությամբ ծառ է։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը փայլուն շագանակագույն է, տերևները էլիպսաձև` 15 սմ երկարությամբ, ծաղկաբույլերի երկարությունը հասնում է 12 սմ-ի, լայնությունը` 2,5-3,5 սմ-ի։ Ծաղկում և պտղաբերում է 5-6-րդ տարում։ Անչափ գեղեցիկ բույս է, ծաղկման շրջանը հաճախ համընկնում է գարնանային կարճատև ցրտահարությունների օրերի հետ։

 

Բոլոր տեսակների թխենիների տերևները և ծաղիկներն արտազատում են շատ մեծ քանակությամբ ֆիտոնցիդներ, որոնք մահացու են մոծակների և շատ այլ մանր միջատների համար։ Ծաղկած ծառի մոտ երկար կանգնելու դեպքում կարող է առաջանալ գլխացավ։ Թխենին մեղրատու բույս է, նաև որակյալ ծաղկափոշու մատակարար։ 1 հա թխենու այգու մեղվատվությունը 20-30 կգ է։ Թխենի սովորականը մեր հայրենիքի բնական պայմաններում պտղաբերում է ամռան վերջում։ Բույսը շատ գեղեցիկ է նաև աշնանը, երբ տերևները ստանում են կարմրանարնջագույն գունավորում։

 

Թխենին ունի արտադրական նշանակություն. չորացրած պտուղները փոշիացնում և օգտագործում են հրուշակեղենի, հյութերի, օղու և լիքյորների արտադրությունում, կեղևից ստանում են կանաչ և գորշավուն ներկեր, բնափայտն օգտագործվում է ատաղձագործության բնագավառում։ Մշակվում է Իջևանում, Սևանում, Ապարանում, Սյունիքում։ Հայերեն այլ անվանումներն են` սիան և սևանի։

 

Թխենի սովորականի պտուղները պարունակում են դաբաղանյութեր, խնձորաթթու, կիտրոնաթթու, շաքարներ, ճարպային թթուներ, ֆիտոնցիդներ, երկաթ, ցինկ, պղինձ, կոբալտ, մանգան, մագնեզիում, ֆլավոններ, ասկորբինաթթու։

 

Օգտագործվում են գիտական բժշկությունում դիսպեպսիայի բուժման համար (ճնշում է սննդի նեխմանը նպաստող միկրոօրգանիզմներին), որպես օժանդակ միջոց` ինֆեկցիոն դիզենտերիայի դեպքում։

 

Ստամոքսի խանգարման դեպքում խորհուրդ է տրվում խմել թխենու և հապալաս սևի պտուղների խառնուրդից պատրաստված թեյ։

 

Եփուկ. 1 ճ/գ թխենու չորացրած պտուղը լցնել 200 մլ եռացող ջրի մեջ, 20 րոպե եփեք` փակ կափարիչի տակ, 1 ժամ թրմել։ Վերականգնել նախնական ծավալը եռացրած ջրով, քամել։ Խմել 100-ական մլ` օրը 2 անգամ, ուտելուց 30 րոպե առաջ։

 

  • 1 ճ/գ չորացրած պտուղը լցնել 200 մլ տաք (նախօրոք եռացրած) ջրի մեջ, 15 րոպե տաքացնել եռացող ջրային բաղնիքի վրա, 45 րոպե թրմել, քամել։ Վերականգնել նախնական ծավալը։ Խմել 100-ական մլ` օրը 2 անգամ, ուտելուց առաջ։

 

Թխենու տերևը, ծաղիկը, կեղևը, պտղի կորիզը պարունակում են գլիկոզիդ ամիգդոնիտրիլ, ցիանական միացություն (0,05-0,09 տոկոս), տերևներում կա կարոտին, զգալի քանակությամբ վիտամին E և ասկորբինաթթու։ Կեղևը պարունակում է նաև գլիկոզիդ պրուլաուրազին։

 

Ժողովրդական բժիշկները մթերում են պտուղը, ծաղիկը, կեղևը` գարնանային հյութաշարժման ընթացքում, տերևը` ամռան սկզբում։

 

Ժողովրդական դեղատոմսեր

 

Թոքերի հիվանդություններ. 1 ճ/գ չոր տերևի և ծաղկի խառնուրդը (1։1) 1 ժամ թրմել 200 մլ եռացրած ջրում, քամել։ Խմել 50-ական մլ` օրը 4 անգամ։

 

Ստամոքսաբորբ, կոլիտ. 1 ճ/գ չոր տերևը լցնել 200 մլ եռացող ջրի մեջ, 5 րոպե եփել, 30 րոպե թրմել, քամել։ Խմել 50-ական մլ` օրը 3 անգամ, ուտելուց 30 րոպե առաջ։ Տերևի ջրային թուրմը խորհուրդ է տրվում խմել թոքերի և բրոնխների բորբոքումների ժամանակ, և կատարել ողողումներ ստոմատիտի դեպքում։

 

Ստամոքսի խանգարում. խառնել 1-ական թ/գ թխենու և հապալասի պտուղներ (թարմ կամ չոր), եփել ինչպես թեյը։

 

Կոլպիտ. 1 ճ/գ ծաղիկը և պտուղը 8-10 ժամ թրմել 400 մլ տաք ջրում ջերմապահի մեջ, քամել։ Կատարել ներլվացումներ` օրը 2 անգամ։

 

Միզամուղ և լեղամուղ միջոց. 1 թ/գ ծաղիկը կամ պտուղը 3 ժամ թրմել 250 մլ եռացրած ջրում` տաք տեղում, փաթաթել լաթով, քամել։ Խմել 70-ական մլ` օրը 3 անգամ, գոլ վիճակում, ուտելուց 1 ժամ հետո։

 

Կոնյուկտիվիտ. 1 թ/գ ծաղիկները 8 ժամ թրմել 200 մլ եռացրած ջրում, քամել։ Դնել թրջոցներ աչքերին, օրը մի քանի անգամ։

 

Էկզեմա, սնկային հիվանդություններ. 1 թ/գ չոր ծաղիկի և տերևի խառնուրդը (1։1) 8 ժամ թրմել 200 մլ սառը ջրում։ Օգտագործել որպես թրջոց կամ լվանալ վերքը։

 

Բերանի լորձաթաղանթի բորբոքում. 1 թ/գ ծաղիկը 2 ժամ թրմել 200 մլ եռացրած ջրում, քամել։ Կատարեք ողողումներ գոլ թուրմով։

 

Թարմ վերքեր. թխենու թարմ պտղահյութի մեջ թաթախել թանզիֆե անձեռոցիկը և դնել վերքին։ Այն ունի արագ ներգործություն։

 

Ռևմատիզմ, հոդատապ. 1 ճ/գ մանրացրած կեղևը 14 օր թրմել 200 մլ օղու մեջ, քամել։ Շփել ցավոտ տեղին։

 

Հոդատապ, ռևմատիկ ցավեր, գլխացավ. մանրացնել թխենու մատղաշ ճյուղերից ստացված չոր կեղևը, 10 գ հումքը 30 րոպե տաքացնել եռացող ջրային բաղնիքի վրա` 200 մլ ջրում, 15 րոպե թրմել, քամել։ Վերականգնել նախնական ծավալը եռացրած ջրով։ Խմել 50-ական մլ` օրը 3-4 անգամ, ուտելուց առաջ։

 

Քրտնամուղ. 1 թ/գ կեղևը 15 րոպե եփել 200 մլ ջրում, քամել։ Խմել 1-ական թ/գ` օրը 3 անգամ։

 

Զգուշացում։ Թխենու կեղևը, տերևը, ծաղիկը և կորիզը պարունակում են թունավոր նյութեր։ Խստորեն պահպանել դեղատոմսերում նշված պատրաստման և ընդունման չափաբաժինները։ 

Սկզբնաղբյուր. 168.am
Լուսանկարը. 168.am
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում
Loading...
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Դափնու տերևի օգտակար հատկությունները
Դափնու տերևի օգտակար հատկությունները

Դափնու տերևը, որն օգտագործվում է՝ որպես համեմունք, մի խումբ օգտակար հատկություններ ունի: Steptohealth.ru-ն ներկայացրել է՝ ինչու է հարկավոր դափնու տերև օգտագործել...

Սնունդը և առողջությունը
Հալվեի հյութի կիրառման մի քանի տարբերակ. 168.am
Հալվեի հյութի կիրառման մի քանի տարբերակ. 168.am

Հալվեի հյութը հարուստ է վիտամիններով, ամինաթթուներով, հանքանյութերով, ֆերմենտներով: Fithacker.ru-ի հաղորդմամբ՝ իր հատկությունների շնորհիվ հալվեն կօգնի առողջ ու գեղեցիկ լինել...

Դեմքի խնամք
Ե՞րբ օգտագործել երիցուկ. 168.am
Ե՞րբ օգտագործել երիցուկ. 168.am

Երիցուկն ամենաօգտակար բույսերից է, որն օգտագործվում է մի շարք խնդիրների դեպքում։ Կարող եք երիցուկով թեյ խմել, քսել մաշկին, ողողել բերանը։ Steptohealth.ru-ն ներկայացրել է երիցուկ օգտագործելու մի քանի պատճառ...

6 ըմպելիք, որոնք կօգնեն ազատվել այտուցներից, ավելորդ քաշից, ակտիվացնել նյութափոխանակությունը. 168.am
6 ըմպելիք, որոնք կօգնեն ազատվել այտուցներից, ավելորդ քաշից, ակտիվացնել նյութափոխանակությունը. 168.am

Օրգանիզմն ամեն օր ենթարկվում է վնասակար տոքսինների և այլ գործոնների ազդեցությանը։ Դրանց կուտակման հետևանքով կարող է վատանալ ինքնազգացողությունը, առողջությունը կարող է նկատելիորեն վնասվել, հատկապես, եթե դրանք ժամանակին...

Սնունդը և առողջությունը
Եղինջը` դիաբետի, արթրիտի, սակավարյունության դեմ. 168.am
Եղինջը` դիաբետի, արթրիտի, սակավարյունության դեմ. 168.am

Առողջ սննդակարգի կարևորությունը թերագնահատել հնարավոր չէ։ Fithacker․ru-ի փոխանցմամբ՝ եղինջը ևս պետք է ներառված լինի սննդակարգում, քանի որ կարող է բարենպաստ ազդեցություն ունենալ օրգանիզմի վրա...

Սնունդը և առողջությունը
Հալվեի հյութ. 168.am
Հալվեի հյութ. 168.am

Հալվեի հյութը, իրավամբ, համարվում է ձեռքի, դեմքի, գլխի մաշկի խնամքի լավագույն միջոցներից մեկը: Այն սնուցում, առողջացնում և երիտասարդացնում է մաշկը: Ստորև ներկայացված է, թե ի՞նչ հատկություններով է օժտված հալվեի հյութը, ինչպե՞ս այն ճիշտ...

Լոռամրգի օգտակար հատկությունները. 168.am
Լոռամրգի օգտակար հատկությունները. 168.am

Լոռամրգին մեծ քանակով վիտամին C է պարունակում, հարուստ է կիտրոնաթթվով։ Այն մի խումբ վիտամիններ է պարունակում, սննդարար նյութեր, այդ թվում՝ կալցիում, մանգան, երկաթ, կալիում, ֆոսֆոր և այլն։ Fabiosa.com-ը ներկայացրել է...

Սնունդը և առողջությունը
Կանեփի և կանեփի յուղի կիրառությունը
Կանեփի և կանեփի յուղի կիրառությունը

Կանեփն պարունակում է բազմաթիվ արժեքավոր նյութեր: Դրանք հանքային նյութեր են, վիտամիններ, օմեգա-3, ճարպաթթու, ֆոսֆոր, կալիում, կալցիում, ցինկ, մագնեզիում, երկաթ, ծծումբ...

Թեյի ծառի յուղը մաշկի խնամքի համար. 168.am
Թեյի ծառի յուղը մաշկի խնամքի համար. 168.am

Fithacker.ru-ն գրում է, որ թեյի ծառի յուղը մաշկի խնամքի համար նախատեսված մի շարք միջոցների անբաժանելի բաղադրիչն է։ Ահա 10 պատճառ՝ ինչու է հարկավոր օգտագործել թեյի ծառի յուղը...

Մարմնի խնամք
Նռան թեյ. անհավանական օգուտ առողջությանը. 168.am
Նռան թեյ. անհավանական օգուտ առողջությանը. 168.am

Estet-portal.com-ը գրում է, որ այս թեյը կարող է հագեցնել ծարավը նույնիսկ շոգ եղանակին, հաճելի համ ունի և պարբերաբար օգտագործման դեպքում կարող է օգտակար լինել առողջությանը։ Թեյերի շրջանում այն ամենաշատ...

Սնունդը և առողջությունը
«Փողի ծառի» բուժիչ հատկությունները. 168.am
«Փողի ծառի» բուժիչ հատկությունները. 168.am

Ծաղկամանում կամ հողի մեջ աճող թանձրատերևուկը հայտնի է որպես փողի ծառ: Այն շատերիս պատուհանագոգերն է զարդարում: Որոշ մարդիկ հավատում են, որ այդ ծաղիկը հարստություն և առատություն է բերում տուն...

Կանաչ աշխարհ
Դեղաբույսերից թուրմ՝ բարձր ճնշման դեմ. 168.am
Դեղաբույսերից թուրմ՝ բարձր ճնշման դեմ. 168.am

Արյան բարձր ճնշումը տագնապ առաջացնելու պատճառներից է: Հիպերտոնիան հանգեցնում է անոթների պատերի քայքայմանը և կարող է դառնալ բազմաթիվ հիվանդությունների (կրծքային հեղձուկ, սրտամկանի ինֆարկտ, կաթված) պատճառ...

Սնունդը և առողջությունը Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Մշկընկույզը քրոնիկ անքնության դեմ. 168.am
Մշկընկույզը քրոնիկ անքնության դեմ. 168.am

Գոյություն ունեն մի շարք առողջական խնդիրներ, որոնք կարող են անքնության հանգեցնել: Որոշ դեպքերում անքնությունը, ինքնին, առողջական խնդիր է, մինչդեռ մի շարք...

Կտավատի թեյը՝ ստամոքսի խոցի դեմ. 168.am
Կտավատի թեյը՝ ստամոքսի խոցի դեմ. 168.am

Կտավատի սերմն արդյունավետորեն օրգանիզմն ազատում է տոքսիններից, կարգավորում է նյութափոխանակությունը, իջեցնում է արյան մեջ շաքարի մակարդակն ու կարգավորում է ախորժակը: Այս սերմերը կլանում են վնասակար տարրերը...

Գաստրոէնտերոլոգիա և լյարդաբանություն Ավանդական բուժման մեթոդներ և միջոցներ
Ուրցի թեյը՝ քնի խանգարումների դեմ. 168.am
Ուրցի թեյը՝ քնի խանգարումների դեմ. 168.am

Նախկինում տնային տնտեսուհիները  մթերքներ մարինացնելիս օգտագործում էին ուրցը, քանի որ այն արդյունավետ վնասազերծում է մանրէները: Հին Ռուսաստանում ուրցն անվանում էին Աստվածային խոտաբույս և հավատում էին...

Սնունդը և առողջությունը

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ