Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Դեղաբույսեր

Նվիկ արևելյան - Аронник восточный - Arum orientale Bieb

Նվիկ արևելյան - Аронник восточный - Arum orientale Bieb

Հայկական տարանունները - դանիկ, կաճապ, հայոց բանջար, նվիճ, օձաբարձ, օձադանակ

Դեղաբույսի նկարագրությունը: Նվիկազգիների ընտանիքին պատկանող, կոճղեզանման կոճղարմատով, 20-30 սմ բարձրության, բազմամյա, միատուն խոտաբույս է: Ունի նիզակաձև, ամբողջաեզր տերևներ: Ծաղիկները շատ մանր են, բազմաթիվ: Պտղակողրը ծածկված է նարնջակարմիր հատապտուղներով: Բույսը ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղակալում` ամռանը: Աճում է անտառի ծմակներում, ձորեզրերին, թփուտներում` հաճախ տալով զանգվածային բուսուտներ: Ձմեռում է լավ, լույսի նկատմամբ պահանջկոտ չէ: Մեր հանրապետությունում գլխավորապես հանդիպում է Իջևանի, Դիլիջանի, Ղափանի, Գորիսի, Կիրովականի, Արարատի և այլ շրջաններում, հիմնականում 2 տեսակ, որոնք ունեն բուժական ու սննդային նշանակություն: Նվիկը լայնորեն հայտնի է բնակչությանը:

 

Քիմիական բաղադրությունը: Կոճղարմատում հայտնաբերված են անկայուն գրգռիչ նյութեր, սապոնիններ, ցիանածին գլիկոզիդներ, այդ թվում` արոնին, մինչև 70% օսլա, խեժ, յուղ, ալկալոիդներ և պիգմենտ:

 

Բուժական նշանակությունը: Դեղաբույսը գիտական բժշկության մեջ չի կիրառվում: Ժողովրդական բժշկության և հոմեոպաթիայում օգտագործում են բույսի կոճղարմատը, իսկ որոշ դեպքերում` նաև տերևները և պտուղները: Կոճղարմատը և տերևները հավաքում են գարնանը, հատկապես մայիս ամսին: Տերևները` հյուսելով ավելուկի նման, կախում են չորացնելու հով տեղում` միջանցուկ քամու տակ, իսկ կոճղարմատը` մաքրելով հողից և կեղևներից, լվանում են ջրով, կտրատում, շարում թելին ու չորացնում արևի տակ: Թարմ վիճակում ամբողջ բույսը թունավոր է:

 

Նվիկը ժողովրդական բժշկության մեջ ունի կիրառման հին պատմության: Այսպես, Չինաստանում դեղաբույսն օգտագործում են ընկնավորության, կաթվածահարության և ուղեղի մի շարք այլ հիվանդությունների ժամանակ:

 

 

Իտալիայում կոճղարմատն օգտագործում են պոդագրայի և ռևմատիզմի, Չեխոսլովակիայում` ստամոքսաաղիքային տրակտի խանագրումների և որպես խուխամուղ` շնչուղիների սուր և քրոնիկական մի շարք հիվանդությունների ժամանակ: Բուլղարիայում, ժողովրդական բժշկության մեջ դեղաբույսը օգտագործում են ձայնալարերի բորբոքման և ձայնի խռպոտման, քրոնիկական բրոնխիտների և հազի, բարձր թթվությամբ ընթացող քրոնիկական գաստրիտների, ստամոքսաաղիքային խիթերի,

 

երիկամաքարային հիվանդության, թութքի և լյարդի ախտահարումների ժամանակ:

 

Ավիցեննան բուսահյութն օգտագործել է կաթիլների ձևով ականջի հիվանդությունների ժամանակ: Ղ. Ալիշանի մեջբերումով, Հին Բժշկարանի տվյալներով, եթե նվիկը եփվի և կծվությունն անցնի, օգտագար է կրծքացավին, լուծին, հազին, սալջարդին, իսկ եթե մեղրի հետ խառնվի, քսման ձևով օգտակար է քոսին և պեպեններին: Ասար սարկավագի ասելով (ցիտ. ըստ Կ. Գաբիկյանի) դեղաբույսն օգուտ է հազին և ջրգողությանը, մեղրի հետ շաղախված` բուժում է մաշկի խոցը:

 

 

Հարուստ և փորձաշատ տվյալներով է խոսում նվիկի մասին Ամիրդովլաթը: «Լուֆ», «մարմահուզ» և «նվիկ» անունների տակ մեծ բժշկապետը նշում է, որ բույսի կոճղարմատը ծեծված և քացախի հետ խառնված վիճակում` քսման ձևով, օգնում է պիսակին, իսկ մեղրի հետ խառնված վիճակում` վերացնում է պեպենները: Ընդհանրապես արմատը, Ամիրդովլաթի տվյալներով, վերացնում է արյունային լուծը, նքոցները, հազը և խուխարտադրությունը, առաջ բերում վիժում, ուժեղացնում մերձավորությունը, բուժում թութքը, մաշկային այրոցներն ու մկանացավերը, դուրս բերում ճիճվին: Եթե արմատով օծվի մարմինը` օձը չի խայթի: Իսկ եթե ամբողջ բուսահյութը քսվի մազերին և գլխին, կդադարեն գլխացավերը, կփափկեն մազերը: Խառնելով գինուն, վերջինս խմելուց շուտ կհարբեցնի: Բույսի պտուղը քացախով խմելուց, առաջ կբերի վիժում, իսկ հունդը օգտակար է ասթմային, թոքերի բորբոքումներին, խուխարտադրությանը, դադարեցնում է փսխումը, ուժեղացնում ստամոքսի գործունեությունը, քայքայում ուռուցքները, մաքրում խոցերը: Երկարատև չբուժվող խոցերի վրա առաջարկվում է դնել նաև բույսի տերևը: Հոմեոպաթիայում դեղաբույսն օգտագործվում է բերանի լորձաթաղանթի և նյարդային որոշ հիվանդությունների դեպքում:

 

Մենք նվիկի չորացրած տերևներն օգտագործել ենք քրոնիկական ընտելացված փորկապությունների ժամանակ: Բուժման ընթացքում պարզվել է տապակած տերևների և դրանց եփուկի արտահայտված լեղամուղ և ստամոքսի հյութազատությունը դրդող հատկությունները: Այդ պատճառով նվիկը մենք առաջարկել ենք լեղապարկի դիսկինեզիաների և թերսեկրետոր բնույթի քրոնիկական գաստրիտների ժամանակ: Մեր տվյալներով, ակտիվացնելով աղիների գալարակծկումները, դեղաբույսն ունի նաև արտահայտված փքահան հատկություն:

 

 

Կիրառման եղանակները: Կոճղարմատից ջրաթուրմ պատրաստելու համար 1 թեյի գդալ ալրացրած հումքը 8 ժամ թրմում են 1 բաժակ սառը ջրում, ապա քամում ու ըմպում 1 օրվա ընթացքում 4 անգամ: Չորացրած տերևները (100 գ) 500 մլ ջրի մեջ թեթևակի եռացնելուց հետո ջուրը թափում են, ապա նորից լցնում նույն քանակությամբ ջուր և մարմանդ կրակի վրա եփում մինչև հումքը խաշվելը: Վերջինիս քամում են, համեմում, տապակում յուղով և ընդունում միանվագ, իսկ եփուկն ըմպում են 1-ական ճաշի գդալ` օրական 3 անգամ, 2 շաբաթ տևողությամբ:

 

Այլ օգտակար հատկանիշները: Նվիկն ունի բարձր սննդային արժեք: Բնակչության լայն խավերի կողմից այն օգտագործվում է ավելուկի նման: Արմատը եփելիս վերանում է նրա թունավոր հատկությունը, նրանից կարելի է ստանալ նուրբ օսլա, որը պիտանի է խոհարարական պրակտիկայում: Բույսն ունի որոշակի դեկորատիվ նշանակություն:

 

Հեղինակ. Ա. Թորոսյան
Աղբյուր. Հայաստանի դեղաբույսերը
med-practic.com կայքի ադմինիստրացիան տեղեկատվության բովանդակության համար

պատասխանատվություն չի կրում

Հետևե′ք

մեզ ֆեյսբուքում

«ՍԻԲԻՐՍԿՈՅԵ ԶԴՈՌՈՎՅԵ» կորպորացիան առաջարկում է.

 

Բուսաթեյ «Բելոե կռիլո»  (տոնուսավորող)  Բաղադրությունը՝  Էլեուտերոկոկի արմատներ, մասրենու պտուղներ, եղինջի տերևներ, կոճապղպեղի արմատ, բադանի արմատ:

Բուսաթեյ «Խուդաբ Սայ», «Ժեմչուժնիյ չայ» (հակադիաբետիկ)  Բաղադրությունը՝ լոբու փեղկեր, մատուտակի, կռատուկի արմատներ, առվույտի, հապալասի, եղեսպակի տերևներ, կեչու սև սունկ, էլեուտերոկոկի արմատներ:

Բուսաթեյ "Սագաան Խարաասգայ" (Բելայա լաստոչկա)  Բաղադրությունը՝ առյուծագու, անանուխի, առվույտի, երեքնուկի, մեղվախոտի, սրոհունդի տերևներ, շագանակենու պտուղներ, եղեսպակի, սուսամբարի տերևներ:

Բուսաթեյ «Գիբկիյ լուկ»  (հոդային)  Բաղադրությունը՝ հաղարջի տերևներ, կռատուկի արմատներ, մասրենու պտուղներ, փրփրուկի տերևներ, մատուտակի արմատներ, թրատերևի, ձիաձետի, առվույտի, հապալասենու տերևներ:

Բուսաթեյ «Շեդիտե Նոյիր» («Վոլշեբնիյ սոն»)  Բաղադրությունը՝  ալոճենու պտուղներ, առյուծագու, մեղվախոտի, անանուխի, սրոհունդի, սուսամբարի տերևներ, երիցուկի ծաղիկներ, կատվախոտի արմատներ:

Բուսաթեյ «Տրավա ժիզնի» (լյարդային)  Բաղադրությունը՝ սրոհունդի տերևներ, եգիպտացորենի մազմզուկներ, մասրենու պտուղներ, ճնճղկապաշար, երիցուկի տերևներ, անմոռուկի ծաղիկներ, անանուխի տերևներ, մոնղոլական խատուտիկի արմատներ, սամիթի տերևներ, մեղվամաշկի ծաղիկներ:

Բուսաթեյ «Կուրիլսկիյ». ստամոքս-աղիքային  Բաղադրությունը՝ կուրիլյան թեյ, ոսկեգույն եղնակոխի խոտ, եզան լեզվի տերևներ, մասրենու պտուղներ, երիցուկի խոտ:

Բուսաթեյ «Չիստոե օզերո». մաքրող  Բաղադրությունը՝ բեկտենու կեղև, աչալի, կատվալեզվի տերևներ, լոբու փեղկեր, մատուտակի արմատներ, հաղարջի տերևներ, լորենու ծաղիկներ, հիլի պտուղներ, կուրիլական թեյ, երեքնուկի տերևներ:

Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Բուսատեսակը մարդուն զրկում է հիշողություններից եւ նրան կամազուրկ դարձնում
Բուսատեսակը մարդուն զրկում է հիշողություններից եւ նրան կամազուրկ դարձնում

Սկոպոլամինը, որը հայտնի է նաեւ որպես «Սատանայի շնչառություն» կամ «Բուրունդանգա», ճանաչվել է աշխարհի ամենասարսափելի թմրանյութերից մեկը: Այն կարող է խլել մարդու հիշողությունը եւ ազատ կամքը...

Եղեգն սովորական - Phragmites communis
Եղեգն սովորական - Phragmites communis

Դաշտավլուկազգիների կամ հացազգիների (Poaceae= Gramineae) ընտանիքին պատկանող բազմամյա միաշաքիլավոր բույս է։ Ի սկզբանե աճել է ճահիճներում եւ գետափնյա հողատեսքերում, սակայն վաղուց ի վեր տեղափոխվել է ճահճացման ենթակա եւ աղակալած...

Սիսեռ - Cicer arietinum
Սիսեռ - Cicer arietinum

Սիսեռը բակլազգիների ընտանիքից է,  որը քաղաքակրթությանը հայտնի է  հնագույն ժամանակներից: Սիսեռն աճեցնում էին Մերձավոր Արևելքում: Բրոնզե դարում  այն արդեն  հայտնվեց Հունաստանում ու Հռոմում: Մատուցվում էր ձիթապտղի յուղով տապակված...

Սնունդը և առողջությունը
Ալոճենի արնակարմիր - Боярышник кроваво-красный - Crataegus sanguinea Pall.
Ալոճենի արնակարմիր - Боярышник кроваво-красный - Crataegus sanguinea Pall.

Ալոճենին վարդազգիների ընտանիքին (Rosaceae) պատկանող հազվադեպ արնակարմիր թուփ է, ունենում է մինչև 5 մետր  բարձրություն, հազվադեպ` 10-12 մետր: Երիտասարդ ճյուղերը փայլուն, ծիրանագույն-դարչնագույն են, ունեն մինչև 4 սմ երկարությամբ հաստ, ուղիղ փշեր...

Գետնախնձոր կամ գետնատանձ
Գետնախնձոր կամ գետնատանձ

Գետնախնձորը մեզանում այնքան էլ վաղուց չի հայտնի: Շատերը գուցե երբեք էլ դրա համը տեսած չլինեն: Իրականում այն  հանիրավի թերագնահատված, ոմանց համար էլ  մերժված բանջարեղեն է...

Սնունդը և առողջությունը
Կորեկ` բուժիչ թռչնակերը
Կորեկ` բուժիչ թռչնակերը

Կորեկ սովորականը (Panicum miliaceum) հացազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա խոտաբույս է։ Ցողունի բարձրությունը` 0,4-1,5 մ է, ցողուններն աճում են փնջերով` կազմելով արտահայտված թփիկներ։ Մազարմատները կարող են խորանալ հողի մեջ` մինչև 1,5 մ, կամ տարածվել...

Կանխարգելում և բուժում տանը
Հնամենի բոխու բուժիչ հատկությունները
Հնամենի բոխու բուժիչ հատկությունները

Բոխին երկիր մոլորակի բնական պայմաններում հանդիպող հնագույն բույսերից մեկն է։ Ավելի քան մեկ միլիոն տարի առաջ այն աճել է Հարավային Ասիայում և հետզհետե տարածվել դեպի Եվրոպայի բարեխառն գոտիները...

Կանխարգելում և բուժում տանը
Նուռ
Նուռ

Բաղադրությունը.  ջուր` 83-85%, շաքարներ` 10-19%, ազոտային նյութեր` 0.5-0.6%, ճարպեր` 0.15%, էքստրակտային նյութեր`1.6-1.8%, բջջաթաղանթ` 2.8-3%, մոխրային մնացորդ` 0.28-0.3%: Պարունակում է նաև 5 մգ վիտամին С, Вխմբի վիտամիններ, դաբաղանյութեր...

Սնունդը և առողջությունը Կանխարգելում և բուժում տանը
Թթենու (Morus) տերեւների քիմիական կազմը, դեղաբանական նշանակությունը և կիրառումը

Բանալի բառեր. թթենու տերեւներ, դեղաբանական նշանակությունը եւ կիրառումը

Թթենին մորացե (Moraceae, թթենազգիներ) ընտանիքին պատկանող բազմամյա տերևաթափ ծառ է 10-15մ բարձրությամբ: Ծաղկում է մայիս հունիս ամիսներին: Պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին...

Այլ հոդվածներ Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 2.2012 (50)
Հայաստանում մշակվող և վայրի աճող մի շարք ծառատեսակներից հավաքված արաբինային և բասորինային խմբի կամեդների ջրային լուծույթների սպեկտրային վերլուծությունը

Բանալի բառեր. արաբինային և բասորինային կամեդներ, սպեկտրային վերլուծություն

Ամբողջ աշխարհում հայրենական հումքային պաշարների հանդեպ աճող հետաքրքրություն-ների հետ կապված մեծ նշանակություն է ձեռք բերում Հայաստանի բնական հումքային աղբյուրների ուսումնասիրությունը...

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 2.2012 (50) Դեղագիտություն
Չիչխան. ոսկե ծառ երկարակեցության համար
Չիչխան. ոսկե ծառ երկարակեցության համար

Չիչխանի կամ ոսկե ծառի պտուղները, ինչպես ժողովուրդն անվանում է, հատկապես օգտակար են գարնանային ավիտամինոզի ժամանակ: Շնորհիվ վիտամինների,  կենսաբանական ակտիվ նյութերի և միկրոտարրերի պարունակության, չիչխանը օրգանիզմի վրա ընդհանուր...

Սնունդը և առողջությունը Կանխարգելում և բուժում տանը Առողջապահության լրատու 8-9.2012
Սիրտը բուժում ենք կիտրոնով
Սիրտը բուժում ենք կիտրոնով

Կիտրոնի օգտակար հատկությունների մասին բոլորին է հայտնի, դրա ազդեցությունն օրգանիզմի վրա անգնահատելի է: Վիտամիններով ու հանքանյութերով հարուստ այս միրգն օգտագործվում է նաև սիրտ-անոթային հիվանդությունների...

Սնունդը և առողջությունը Սրտանոթաբանություն Կանխարգելում և բուժում տանը Առողջապահության լրատու 6-7.2012
Ընկուզենի սովորական - Грецкий орех - Juglans regia
Ընկուզենի սովորական - Грецкий орех - Juglans regia

Հայկական տարանունները` պոպոկենի, ճղոպրի, կակալենի, խեճեճկենի

Ընկուզենու մասին առաջին հիշատակումները կարելի է հանդիպել հին հույների և հռոմեացիների մոտ: Նրանք, որպես երկարակեցության և առատության խորհրդանիշ...

Սնունդը և առողջությունը Առողջապահություն 4.2011
Թեյի վնասակարությունը
Թեյի վնասակարությունը

Թեյի օգտակար  հատկությունների մասին բոլորս գիտենք  Բայց գիտենք,  որ թեյի չարաշահումը կարող է լուրջ խանգարումներ առաջացնել օրգանիզմում:  Իսկ ոմանց այդ ըմպելիքն  առհասարակ  հակացուցված է:  ԵՎ  այսպես` թեյ խմել  չի կարելի,  եթե...

Սնունդը և առողջությունը ԼՈՒՐԵՐ: Ի՞նչն է վնասակար
Կտավատի սերմերը պաշտպանում են ճառագայթումից
Կտավատի սերմերը պաշտպանում են ճառագայթումից

Քաղցկեղի ծանր ձևերի բուժումը հաճախ կապված է տրավմատիկ մեթոդների հետ, ինչպես, օրինակ, ճառագայթային թերապիան: Սա գիտնականներին ստիպում է նոր հնարավորություններ փնտրել, որոնք կօգնեն...

ԼՈՒՐԵՐ: Սնունդը և առողջությունը

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ