Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Դեղամիջոցներ

Դեղաբուժման հիմնավորումը հղիների ու սնուցող մայրերի ստոմատոլոգիական հիվանդությունների բուժման ժամանակ

Դեղաբուժման հիմնավորումը հղիների ու սնուցող մայրերի ստոմատոլոգիական հիվանդությունների բուժման ժամանակ

Ցանկացած մասնագիտության բժիշկ հղիների ու սնուցող մայրերի բուժման ժամանակ բախվում է անվտանգ դեղաբուժում ընտրելու խնդրին:

 

Վիճակագրական տվյալներով, բոլոր բնածին արատների ոչ պակաս, քան 5%-ը պայմանավորված է դեղակիրառմամբ: Ընկերքով դեղերի թափանցումը կախված է դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկություններից, ընկերքի վիճակից ու ընկերքային արյունահոսքից: Այս առնչությամբ դեղակիրառման անհրաժեշտություն ծագելիս, պետք է հաշվի առնել, որ դեղերի մեծամասնությունը թափանցում է ընկերքային պատնեշով, իսկ սաղմի ու պտղի օրգանիզմում դրանց ակտիվազերծման ու դուրսբերման արագությունն անբավարար է, ինչը գերազանցում է պտղի վրա դրանց անբարենպաստ ազդեցության վտանգը (Վ.Կուկես, 1999):

 

Ստոմատոլոգիական օգնություն ցուցաբերելիս, հղիության ընթացքի և պտղի զարգացման վրա ազդող հիմնական անբարենպաստ գործոն կարող է լինել, հատկապես, համակարգային ազդեցության դեղերի (ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային, հակամանրէային, հակահիստամինային դեղեր, անդորրաբերներ, տեղային անզգայացնողներ և այլն) անցանկալի ներգործությունը: Հղիության ժամանակ մեծանում է շրջանառվող արյան ու կծիկային ֆիլտրման ծավալը, խթանվում է լյարդային ֆերմենտների ակտիվությունը, ինչը կարող է ազդել դեղաբաշխման ծավալի, դեղերի նյութափոխանակության ու դուրսբերման, այսինքն, դեղակինետիկայի վրա, որն իր հերթին, ունակ է փոփոխել դրանց ակտիվությունն ու թունայնությունը: Նշվել է հղիության ժամանակ պլազմայի սպիտակուցների հետ դեղերի կապի փոքրացում, արդյունքում դրանց` արյան մեջ շրջաբերվող ֆրակցիայի խտությունը մեծանում է, ազդելով «հղի-պտուղ» համակարգում դեղաբաշխման վրա: Պտղի օրգանիզմում պլազմայի սպիտակուցների ավելի փոքր խտությունը թուլացնում է դրանց հյուսվածքների` դեղեր կապելու ունակությունը, բարձրանում է դրանց ազատ ֆրակցիաների պարունակությունը, աճում պտղի ախտահարման վտանգը:

 

Դեղերը կարող են հրահրել սաղմնաթունային, սաղմնակործան, արատածին և պտղաթունային ազդեցություններ (աղ.1):

 

Աղյուսակ 1

 

Պտղի զարգացման ու կենսունակության վրա դրանց ներգործության ծավալն ու լրջությունը հիմնականում որոշվում են հետևյալ գործոններով` պտղի գեստացիոն տարիքով, դեղի ակտիվությամբ և ընդունված դեղաչափով, պտղի համար դեղի վտանգավորության աստիճանով (աղ.2), ինչպես նաև նախատրամադրող գործոնների առկությամբ:

 

Ընդունված է առանձնացնել սաղմնածագման կրիտիկական փուլեր, որոնց դեպքում արտաքին անբարենպաստ գործոնի ազդեցությունն առավել վտանգավոր է:

 

Աղյուսակ 2

 

1-ին կրիտիկական փուլ (առաջին 3 շաբաթ)-սաղմնածագման նախաներխուժային փուլ, երբ գործում է «ամեն ինչ կամ ոչինչ» օրենքը, ուստի այս փուլում դեղերի կիրառումը կարող է հանգեցնել կամ սաղմի կործանմանն ու հղիության ընդհատմանը, կամ բարձր վերականգնողական ունակության շնորհիվ սաղմը կարող է ավարտվել ծանր, հաճախ բազմակի արատներով երեխայի ծնվելով: Սաղմնաթունային ազդեցությունները հնարավոր են հղիի կողմից սալիցիլատներ, հակաբիոտիկներ, սուլֆանիլամիդներ և այլ դեղեր ընդունելիս:

 

2-րդ կրիտիկական փուլ (ներարգանդային կյանքի 3-ից մինչև 12-16 շաբաթ)-հղիության 3-րդ և 8-րդ շաբաթների միջև առավել վտանգավոր ժամկետն է, բնորոշվում է սաղմի հյուսվածքիների ինտենսիվ տարբերակմամբ: Այս փուլում հղիի բուժման համար կիրառվող դեղը կարող է.

 

  • պտղի վրա ակներև կերպով չազդել,
  • հրահրել ինքնաբերական վիժում,
  • առաջացնել այն օրգանի զարգացման կոպիտ ենթամահացու շեղում, որն առավել ինտենսիվ է զարգացել մոր կողմից դեղն ընդունելու պահին (իրական արատածին ազդեցություն),
  • դառնալ ոչ այնքան զգալի, սակայն անդարձելի փոխանակային կամ ֆունկցիոնալ շեղման (քողարկված էմբրիոպաթիա) պատճառ, որը կարող է ի հայտ գալ հետագա կյանքի ընթացքում:

 

Արատածին ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն սաղմի օրգանիզմ ներթափանցած դեղի ուղղակի ազդեցությամբ, այլ նաև արգանդի նյութափոխանակության և արյունամատակարարման այն խանգարումներով, որոնք այդ դեղը հրահրել է մոր օրգամիզմում (Ի.Մարկովա, Վ.Կալինիչևա, 1987):

 

3-րդ կլինիկական փուլ (հղիության 18-րդ և 22-րդ շաբաթների միջև)-ընկերքի վերջնական ձևավորման փուլն է, երբ դեղերի կիրառումը կարող է վնասել օրգանները, բայց զարգացման արատներ չառաջացնել: Պտղաթունային ազդեցությունը հասուն պտղի վրա դեղերի ներգործությունն է, որն ազդում է ոչ միայն պտղի, այլ նաև նորածնի կենսունակության վրա:

 

Հղիության 1-ին եռամսյակում պետք է խուսափել ցանկացած դեղերի ու պատվաստանյութերի կիրառումից, եթե միայն դրանց նշանակումը կարևոր չէ մոր առողջության ու կյանքի պահպանման համար:

 

Հղիության ժամանակ պտղի վրա մոր կողմից ընդունված դեղերի անբարենպաստ ազդեցության մեխանիզմները (Ռ.Բերկոու, 1997).

 

  • սաղմի վրա ուղղակիորեն ազդող մահացու թունային կամ արատածին ազդեցություններ,
  • մոր և պտղի միջև գազափոխանակության կամ սննդանյութերի փոխանակության խանգարմամբ ընկերքի ֆունկցիոնալ ակտիվության փոփոխություն (անոթների նեղացում),
  • մոր օրգանիզմում կենսաքիմիական պրոցեսների շարժի` պտղի ֆիզիոլոգիական վիճակի վրա անուղղակիորեն ազդող խանգարում,
  • հղի կնոջ օրգանիզմում հորմոնային, վիտամինային, ածխաջրային և հանքային հաշվեկշիռների` պտղի վրա բացասաբար ազդող խանգարում:

 

Մոր, պտղի, նորածնի վրա անցանկալի ազդեցությունների զարգացման վտանգին նախատրամադրող գործոնները հղի կամ սնուցող կնոջ ստոմատոլոգիական բուժման ժամանակ.

 

  • հղիության 1-ին եռամսյակ,
  • կրկնվող հղիություն, հատկապես, բազմածին կանանց,
  • հղի կնոջ տարիքը (25-ից բարձր),
  • ծանրաբեռնված մանկաբարձագինեկոլոգիական անամնեզ,
  • հատկապես, դուրսբերման օրգանների (լյարդ, երիկամներ, աղիներ) ծանրաբեռնված անամնեզ,
  • թունային հղիություն (տոքսիկոզ),
  • ընկերքային պատնեշով և կրծքի կաթի մեջ թափանցող դեղերի կիրառում,
  • դեղի զգալի դեղաչափ,
  • բուժվողի նյարդահոգեկան վիճակի առանձնահատկություններն ու հղիության ու սպասվելիք ծննդաբերության նկատմամբ նրա բացասական վերաբերմունքը:

 

Դեղընտրության հարցում զգույշ պետք է լինել նաև կրծքով կերակրելիս: Մոր արյան մեջ շրջանառվող դեղերի` կրծքի կաթի մեջ տեղափոխվելը հիմնականում կախված է դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկություններից ու դեղակինետիկայից: Թույլ հիմքերը, օրինակ, էրիթրոմիցինը, տեղային անզգայացնողներն ու այլք, սովորաբար վատ են թափանցում մայրական կաթի մեջ, իսկ օրգանական թթուները (պենիցիլին, սուլֆանիլամիդներ և այլն)` հեշտությամբ, ինչի արդյունքում սնուցող մոր կողմից դրանց կիրառումը կարող է երեխայի օրգանիզմում կողմնակի ազդեցությունների ծագման պատճառ դառնալ:

 

«Դեղեր և բժշկություն» 2012 (շարունակելի)

Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 14-15.2012
Աղբյուր. med-practic.com
Լուսանկարը. tomsk.mk.ru
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին

 

 

Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am
Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am

Եթե Դուք տարբեր հիվանդությունների պատճառով՝ ալերգիա, շիզոֆրենիա, արթրիտ, խոցային խնդիրներ և այլն, դիմում եք զանազան դեղորայքային միջոցների ընդունման, բայց դրանք ոչ միշտ են օգնում, ապա պատճառն այն է, որ դեղերը ճիշտ չեն ընդունվում...

Թերապիա
Անցանկալի հղիություն. կոնտրացեպցիա
Անցանկալի հղիություն. կոնտրացեպցիա

Ընտանիքի պլանավորման հարցն անհանգստացնում է բոլորին անխտիր։ Իսկ դա նշանակում է, որ վաղ թե ուշ մեր առջև կկանգնի հակաբեղմնավորիչ միջոցների ընտրության խնդիրը։ Բայց ինչպես հայտնի է, հղիությունից պաշտպանվելու...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
ՀՀ ԱՆ. Մարտի 1-ից դեղատոմսով դուրս գրվող դեղերի ցանկերը
ՀՀ ԱՆ. Մարտի 1-ից դեղատոմսով դուրս գրվող դեղերի ցանկերը

2018 թվականի մարտի 1-ից Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված հակավարակային (այդ թվում հակաբիոտիկներ), հսկվող և հորմոն պարունակող դեղերը ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ է բժշկական կազմակերպության կողմից տրված...

Դեղագործական շուկան Հայաստանում
«Ակվա Մարիս Էկտոին». նորարարական միջոց ալերգիկ ռինիտի կանխման համար
«Ակվա Մարիս Էկտոին». նորարարական միջոց ալերգիկ ռինիտի կանխման համար

Էկտոին. յուրահատուկ նյութի հիմքի վրա ստեղծված նորարարական միջոց ալերգիկ ռինիտի կանխման համար ՝ մեծերի և 2-ից բարձր տարիքի երեխաների համար...

«ՖԱՐՄԱ-ԴԵՐՄԱ» ընկերության առողջությանն ուղղված բնական բաղադրիչներով նորարարական արտադրանքները
«ՖԱՐՄԱ-ԴԵՐՄԱ» ընկերության առողջությանն ուղղված բնական բաղադրիչներով նորարարական արտադրանքները

Իտալական «ՖԱՐՄԱ-ԴԵՐՄԱ» ընկերությունը Հայաստանի շուկայում ներկայացնում է առողջությանն ուղղված բնական բաղադրիչներով իր նորարարական արտադրանքները...

Ջերմիջեցնող դեղերի կիրառումը բարձր ջերմության դեպքում. armeniamedicalcenter.am
Ջերմիջեցնող դեղերի կիրառումը բարձր ջերմության դեպքում. armeniamedicalcenter.am

Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացման պատճառները բազմազան են՝ տարրական մրսածությունից և վարակից սկսած մինչև ներզատիչ և անոթային համակարգի խնդիրներ: Բարձր ջերմությունը կարող է լուրջ վտանգ ներկայացնել...

Թերապիա
ՀՀ ԱՆ. Ամփոփվել են դեղերի, մոր և մանկան առողջության պահպանման ոլորտներում կատարված աշխատանքները
ՀՀ ԱՆ. Ամփոփվել են դեղերի, մոր և մանկան առողջության պահպանման ոլորտներում կատարված աշխատանքները

ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ Սերգեյ Խաչատրյանը տարեվերջյան ամփոփիչ մամուլի ասուլիսի ժամանակ անդրադարձ է կատարել Հայաստանի Հանրապետությունում դեղերի քաղաքականությանը...

Դեղագործական շուկան Հայաստանում
Սննդամթերք, որն ազդում է դեղորայքի արդյունավետության վրա. news.am
Սննդամթերք, որն ազդում է դեղորայքի արդյունավետության վրա. news.am

Դեղեր ընդունելիս որոշ մթերքներ չի կարելի ուտել, դրանք կարող են ո՛չ միայն նվազեցնել դեղերի ազդեցությունը, այլեւ կողմնակի ազդեցություններ առաջացնել, պարզել են գիտնականները...

Սնունդը և առողջությունը
Արդյո՞ք արդյունավետ ու անվտանգ դեղ է պարացետամոլը. news.am
Արդյո՞ք արդյունավետ ու անվտանգ դեղ է պարացետամոլը. news.am

Պարացետամոլի մասին, հավանաբար, բոլորն են լսել. այն աշխարհում ամենահաճախ գործածվող դեղերից է։ Արդեն 50 տարի է՝ պարացետամոլ կարելի է գտնել գրեթե բոլոր դեղատներում։ Բայց արդյո՞ք այն արդյունավետ է...

5 ըմպելիք, որոնցով չի կարելի դեղ խմել. news.am
5 ըմպելիք, որոնցով չի կարելի դեղ խմել. news.am

Մրգային հյութերն, իհարկե՛, օգտակար են ու շատ վիտամիններ են պարունակում, սակայն դրանցով դեղեր խմել խորհուրդ չի տրվում: Գիտնականների խոսքով հետեւյալ հինգ ըմպելիքները կարող են նվազեցնել դեղերի արդյունավետությունը...

Սնունդը և առողջությունը
ՑԻԿԱՏՐԻԴԻՆԱ հեշտոցային մոմիկներ, ԳԻՆԵՔՍԻԴ հեշտոցային մոմիկներ
ՑԻԿԱՏՐԻԴԻՆԱ հեշտոցային մոմիկներ, ԳԻՆԵՔՍԻԴ հեշտոցային մոմիկներ

ՑԻԿԱՏՐԻԴԻՆԱ® հեշտոցային մոմիկներ, ԳԻՆԵՔՍԻԴ հեշտոցային մոմիկներ...

Սննդային հավելումները մեծացնում են քաղցկեղի զարգացման ռիսկը. oncology.am
Սննդային հավելումները մեծացնում են քաղցկեղի զարգացման ռիսկը. oncology.am

Անվնաս համարվող այնպիսի նյութերի մակարդակի բարձրացումն օրգանիզմում իրենց թույլատրելի արժեքներից, ինչպիսիք են բետա կարոտինը, սելենը և ֆոլաթթուն, կարող է բերել քաղցկեղի որոշ տեսակների զարգացման...

Ուռուցքաբանություն
Իսլա Մինթ (Isla Mint)
Իսլա Մինթ (Isla Mint)

Իսլա Մինթ (Isla Mint)...

«Ֆրեզենիուս Կաբի Դոյչլանդ Գմբ» (Գերմանիա) ՀՀ-ում գրանցված պարէնտերալ սնուցման դեղերի ցանկը
«Ֆրեզենիուս Կաբի Դոյչլանդ Գմբ» (Գերմանիա) ՀՀ-ում գրանցված պարէնտերալ սնուցման դեղերի ցանկը

Դեղերը կարող եք ձեռք բերել «Ֆարմ Տրաստ» դեղատներից, որոնք գործում են հետևյալ հասցեներում...

ՍԱՅԼԵՆՍ – խռռացնելու դեմ միջոցների նոր սերունդ
ՍԱՅԼԵՆՍ – խռռացնելու դեմ միջոցների նոր սերունդ

Անմիջականորեն ազդում է խռռոցի պատճառի` փափուկ քիմքի հյուսվածքի վրա, ինչով ապահովում է արագ և երկարատև ազդեցություն առաջին կիրառումից...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ