Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Դեղամիջոցներ

Հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունությունն ու դրա լայն տարածվածությունը` արդի գերխնդիրներից է

Հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունությունն ու դրա լայն տարածվածությունը` արդի գերխնդիրներից է

Շնչառական վիրուսային սուր հիվանդությունների (ՇՎՍՀ) ժամանակ հակաբիոտիկների անհիմն նշանակումը հակաբիոտիկակայունության ձևավորման վտանգավոր գործոններից մեկն է:

 

Գրիպի և մրսածության ժամանակ հակաբիոտիկների նշանակումն ու կիրառումը լայնորեն տարածված են` չնայած այն հայտնի փաստին, որ վերին շնչուղիների սուր վարակների 95%-ը հրահրվում է ոչ բակտերային հարուցիչներով, ավելի քան 200 տարբեր վիրուսներով: 

 

Այսօր վերին շնչուղիների վիրուսային հիվանդությունների յուրահատուկ բուժում չկա, իսկ վիրուսավարակների ժամանակ հակամանրէային դեղերի նշանակումը չի ազդում դրանց ընթացքի վրա: Այն կարող է արդարացված լինել միայն այն դեպքում, երբ կա մանրէային բարդությունների զարգացման վտանգ: 

 

Հակաբիոտիկներով ՇՎՍՀ-ի անարդյունավետ բուժումը հանգեցնում է բուժվողների զուր ծախսերի: Ավելին` կարող է նպաստել հակաբիոտիկակայուն մանրէների քանակի աճին և այդ հատկության ամրապնդմանը: Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ), ՇՎՍՀ-ի դեպքերի մեծամասնությունը «հակաբիոտիկների կարիք չունի»: Սակայն հաճախ բժիշկները ՇՎՍՀ-ի ժամանակ նշանակում են հակաբիոտիկներ, երբեմն` բուժվողների դրդմամբ: Էլ չենք ասում, որ վերջիններս ակտիվորեն, հաճախ` հարկադրված զբաղվում են նաև հակաբիոտիկներով ինքնաբուժմամբ` դրանով վտանգելով հետագայում այդ հակաբիոտիկներով բակտերային վարակիչ հիվանդությունների բուժման արդյունավետությանը: 

 

Ահա թե ինչու բժշկական ու դեղագործական ուսումնական հաստատությունների, բուժհիմնարկների, պոլիկլինիկաների, բոլոր օղակների բուժաշխատողները պետք է գիտակցեն հակամանրէային դեղերի նոր դասերի ստեղծման ճգնաժամային իրավիճակը և բուժման ստանդարտ ձեռնարկներ, ուսումնական դասագրքեր ու հիմնական դեղերի ցանկ կազմելիս` կանխավ պատճառաբանված զգուշավորությամբ կատարեն հակաբիոտիկների ընտրություն: 

 

Հակաբիոտիկների պատշաճ նշանակման, դրանց հանդեպ զգայունության որոշման վերահսկման և մանրէակայունության զարգացման դիտարկման նպատակով անհրաժեշտ է իրականացնել բուժհիմնարկի «մանրէակայունության անձնագրի» ստեղծումը: 

 

Հիմնվելով բուժկազմակերպության մանրէաբանական լաբորատորիայում հակաբիոտիկների նկատմամբ մանրէների զգայունության մասին ստացված իրական տվյալների վրա, պետք է յուրաքանչյուր տարի վերանայել վարակիչ հիվանդությունների ուղեցույցներում ներառված հակաբիոտիկների ցանկը` դրանք փոխարինելով առավել արդյունավետ դեղերով: Չպետք է մոռանալ, որ մանրէաբանությունը հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունության մասին օպերատիվ տեղեկատվության կարևոր օղակն է, իսկ հակաբիոտիկների նշանակումն առանց մանրէների զգայունության որոշման` մանրէակայունության ձևավորման հիմնական գործոններից է: Հակաբիոտիկների նշանակման ժամանակ մանրէների զգայունության որոշումը պետք է առօրյա բնույթ ստանա ինչպես հիվանդանոցում, այնպես էլ պոլիկլինիկայում:

 

Ցավոք` այսօր հակաբիոտիկներ նշանակվում են առանց դրանց հանդեպ մանրէների զգայունությունը որոշելու: Արդի տեխնոլոգիաների միջոցով` մանրէների աճի միջավայրում հակաբիոտիկների հանդեպ դրանց զգայունության հրատապ որոշման մեթոդի ներդրումը բժիշկներին թույլ կտա հակաբիոտիկներն առավել ռացիոնալ ու հիմնավորված ձևով օգտագործել: 

 

Հակաբիոտիկների գնման առևտրային մրցույթներ (տենդերներ) անցկացնելիս հակաբիոտիկի հետ մեկտեղ` անհրաժեշտ է ընդգրկել նաև դրանց նկատմամբ զգայունությունը որոշելու համար բավարար քանակով սկավառակներով և սննդային միջավայրերով մատակարարման մասին պահանջ: 

 

Ինչ վերաբերում է դեղագործներին ու դեղագետներին, ապա այսօր նրանք բուժվողի համար վերջին, սակայն հաճախ նաև` առաջին օղակն են լինում: ԱՊՀ շատ երկրներում կա հակաբիոտիկների դեղատոմսային բացթողման մասին օրենք, բայց մեր իրականության մեջ հակաբիոտիկներն անարգել կարելի է ձեռք բերել նաև առանց դեղատոմսի: 

 

Հետևելով դեղագետների միջազգային դաշնության հանձնարարականներին (ՙՄանրէակայունության քաղաքականության և հսկողության մասին որոշում՚, Վիեննա, 2000թ.)` հակամանրէային դեղերը պետք է որակվեն որպես խստորեն` միայն դեղատոմսով բաց թողնվող դեղեր: 

 

Պետք է նպաստել հակաբիոտիկների բացթողման կարգավորման և հսկողության գործընթացի խթանմանը, երաշխավորել որակյալ, գրանցված հակաբիոտիկների բացթողումը, ամեն կերպ խոչընդոտելով կեղծված դեղերի ի հայտ գալուն: Անհրաժեշտ է բնակչության շրջանում ինքնաբուժման և հակաբիոտիկների անհսկելի կիրառման վտանգի մասին քարոզարշավներ իրականացնել: 

 

Կրթական համակարգում` բժիշկների և դեղագետների դիպլոմային և հետդիպլոմային ուսուցման ծրագրերում անհրաժեշտ է ներդնել ու հատուկ ուշադրության արժանացնել բժշկական պրակտիկայում հակաբիոտիկների ռացիոնալ կիրառման սկզբունքները և դրանց նկատմամբ մանրէների կայունության զարգացման դեմ ուղղված միջոցառումները. թույլ չտալ դեղագործական ցանցից հակամանրէային դեղերի բացթողումը անասնաբուժության համար և հակառակը: Պետք է դեղագործների ուսուցողական ծրագրերի մեջ ընդգրկել ՙանասնաբուժական դեղատուն՚ բաժինը, բժիշկների, մանրէաբանների և համաճարակաբանների հետ մասնակցել հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունության հարցին նվիրված համատեղ ուսուցողական ծրագրերին, սեմինարներին և գիտաժողովներին:

 

Բնակչությանը անհրաժեշտ է ակտիվորեն բացատրել հետագա սերունդների համար հակաբիոտիկների պահպանման կարևորությունն ու անհրաժեշտությունը: Մանրէակայունության կասեցման ազգային կրթական ծրագրերում պետք է ներառվեն բնակչության բոլոր շերտերը` այդ թվում և դպրոցականները: 

 

Հայտնի է, որ գյուղատնտեսության և անասնաբուժության ոլորտում հակաբիոտիկները սկսեցին կիրառվել դրանց գյուտից անմիջապես հետո: Դրանք լայնորեն կիրառվում էին անասնաբուժության մեջ` որպես կենդանիների շատ հիվանդությունների բուժամիջոց: Սակայն հակաբիոտիկներն անասնաբուծության մեջ կիրառվում են նաև որպես գյուղատնտեսական մի շարք կենդանիների ու թռչունների աճի խթանիչ: Ապացուցված է, որ կերի մեջ փոքր քանակի հակաբիոտիկներ ավելացնելիս նախ նկատվում է տարբեր հիվանդությունների հետևանքով անասունների անկման զգալի կրճատում և կենդանիների ու թռչունների աճի ու զարգացման արագացում, որն իր հերթին նպաստում է կերի ծախսերի 5-10%-ով կրճատմանը: 

 

Որպես անասունների կերի հավելում կիրառվող հակաբիոտիկների ոչ մեծ խտությունները բացասաբար չեն ազդում օրգանիզմի և արտադրանքի որակի վրա: Անասունների աճի վրա հակաբիոտիկների փոքր խտությունների ազդեցության հարցերին են նվիրված բազմաթիվ հետազոտություններ: Սակայն այդ նյութերի խթանիչ ազդեցության մեխանիզմը լիովին պարզաբանված չէ: Հենց նման կենդանիներն էլ կարող են արտադրել հակաբիոտիկների նկատմամբ անընկալունակ մանրէներ: Արդյունքում դրանք կարող են թափանցել սպասարկող անձնակազմի օրգանիզմ (օրինակ` ձեռքերի քերծվածքների դեպքում) կամ շրջակա միջավայր, որտեղից մարդը կարող է վարակվել այդ բազմակայունությամբ օժտված մանրէներով: 

 

Հիվանդանոցներում, պոլիկլինիկաներում, անասնաբուժարաններում և անասնակեր պատրաստելիս հակաբիոտիկների չմտածված ու անհսկելի կիրառումը հանգեցրել է մանրէների կայունացման նոր աղբյուրների ծագման: Հակամանրէային դեղերի զգույշ, արդարացված կիրառումը միանգամայն անհրաժեշտ է ոչ միայն մարդու, այլ նաև կենդանիների բուժման ժամանակ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրության մեջ:

 

2000թ. ԱՀԿ-ն իրականացրեց հետազոտություններ, որոնք հաստատեցին անասնաբուծության մեջ հակաբիոտիկների կիրառման բացասական ազդեցությունը, և խորհուրդ տրվեց դադարեցնել կամ կտրուկ պակասեցնել այդ ոլորտում աճի այն խթանիչների օգտագործումը, որոնք կարող են կիրառվել մարդու բուժման համար: Նաև առաջարկվեց ստեղծել գյուղատնտեսության մեջ հակաբիոտիկների շրջանառությունը հսկող խիստ համակարգ: 2006թ. Եվրամիությունը հայտարարեց անասնաբուծության մեջ հակաբիոտիկների կիրառումից հրաժարվելու մասին` չարգելելով դրանք որպես դեղեր անասնաբուժության մեջ օգտագործումը: Պետական մակարդակով այս արգելքը քաղաքական որոշում է: Եվրամիության ղեկավարությունը հակաբիոտիկների հասցրած վնասը համարում է հիվանդացության ու մահացության բարձրացմամբ պայմանավորված այնպիսի քաղաքական սպառնալիք, որը գերազանցում է այդ դեղերի կիրառման առևտրային շահը: Սակայն գործնականում աճի խթանիչներից հնարավոր չեղավ հրաժարվել: 

 

Անհրաժեշտ է իրավիճակի հավաստի վերլուծություն կատարել և գյուղատնտեսության ու անասնաբուժության մասնագետներին բերել հակաբիոտիկների անհսկելի կիրառումից ծագող վտանգը գիտակցելուն: Դրա արդյունքում պետք է գյուղատնտեսության ու անասնաբուժության ոլորտում հակաբիոտիկների կիրառման ակտիվ դիտարկում իրականացնել, ամրապնդելով գյուղատնտեսության և անասնաբուժության մեջ հակաբիոտիկների կիրառման օրենսդրությունը: 

 

Շրջակա միջավայրում հակաբիոտիկների անհսկելի տարածումը նույնպես հանգեցնում է դրանց հանդեպ մանրէային, կայուն նոր շտամների գոյացմանը: Այս մեղքի մեծ բաժինը ընկնում է դեղագործական արդյունաբերության վրա: Այսօր դեղերի զգալի մասն արտադրվում է ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում` առաջին հերթին Չինաստանում և Հնդկաստանում, որտեղ քիչ ուշադրություն է հատկացվում շրջակա միջավայրի պահպանմանը:

 

Մեծ խնդիր է նաև դեղերի ոչնչացումը, որը շատ երկրներում կատարվում է անպատշաճ ձևերով, կամ ընդհանրապես այն չի կատարվում և դեղերը հայտնվում են շրջակա միջավայրում: Ուստի անհրաժեշտ է նաև նման էկոլոգիական խնդիրներ լուծել: 

 

Այս համատարած երևույթ դարձած բարդ խնդրի լուծման հարցում շատ կարևոր է առողջապահության, գյուղատնտեսության և արտաքին միջավայրի նախարարությունների հետ սերտ համագործակցությունը, նաև լրատվամիջոցների աջակցությունը` տարբեր երկրներում հակամանրէային դեղերի նկատմամբ կայունության զարգացման հիմնահարցերը լուսաբանելու, ազգային ու տեղական մակարդակներով պայքարի արդյունավետ միջոցներ ձեռնարկելու համար: 

 

Ակնհայտ է, որ մանրէների կայունությունը հակամանրէային դեղերի նկատմամբ բազմաշերտ, բարդ խնդիր է ու դրան դիմակայելու և սահմանափակելու համար անհրաժեշտ են բազում, ընդհանուր համաձայնեցված ջանքեր ազգային և համաշխարհային մակարդակով:

 

Սկիզբը` հանդեսի 2011 թ. N 4-ում

Հեղինակ. Անահիտ Այվազյան Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 2.2012 (295)
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին

 

 

Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am
Ինչպե՞ս ճիշտ ընդունել դեղորայքը. armeniamedicalcenter.am

Եթե Դուք տարբեր հիվանդությունների պատճառով՝ ալերգիա, շիզոֆրենիա, արթրիտ, խոցային խնդիրներ և այլն, դիմում եք զանազան դեղորայքային միջոցների ընդունման, բայց դրանք ոչ միշտ են օգնում, ապա պատճառն այն է, որ դեղերը ճիշտ չեն ընդունվում...

Թերապիա
Անցանկալի հղիություն. կոնտրացեպցիա
Անցանկալի հղիություն. կոնտրացեպցիա

Ընտանիքի պլանավորման հարցն անհանգստացնում է բոլորին անխտիր։ Իսկ դա նշանակում է, որ վաղ թե ուշ մեր առջև կկանգնի հակաբեղմնավորիչ միջոցների ընտրության խնդիրը։ Բայց ինչպես հայտնի է, հղիությունից պաշտպանվելու...

Առողջ կին Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա
ՀՀ ԱՆ. Մարտի 1-ից դեղատոմսով դուրս գրվող դեղերի ցանկերը
ՀՀ ԱՆ. Մարտի 1-ից դեղատոմսով դուրս գրվող դեղերի ցանկերը

2018 թվականի մարտի 1-ից Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված հակավարակային (այդ թվում հակաբիոտիկներ), հսկվող և հորմոն պարունակող դեղերը ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ է բժշկական կազմակերպության կողմից տրված...

Դեղագործական շուկան Հայաստանում
«Ակվա Մարիս Էկտոին». նորարարական միջոց ալերգիկ ռինիտի կանխման համար
«Ակվա Մարիս Էկտոին». նորարարական միջոց ալերգիկ ռինիտի կանխման համար

Էկտոին. յուրահատուկ նյութի հիմքի վրա ստեղծված նորարարական միջոց ալերգիկ ռինիտի կանխման համար ՝ մեծերի և 2-ից բարձր տարիքի երեխաների համար...

«ՖԱՐՄԱ-ԴԵՐՄԱ» ընկերության առողջությանն ուղղված բնական բաղադրիչներով նորարարական արտադրանքները
«ՖԱՐՄԱ-ԴԵՐՄԱ» ընկերության առողջությանն ուղղված բնական բաղադրիչներով նորարարական արտադրանքները

Իտալական «ՖԱՐՄԱ-ԴԵՐՄԱ» ընկերությունը Հայաստանի շուկայում ներկայացնում է առողջությանն ուղղված բնական բաղադրիչներով իր նորարարական արտադրանքները...

Ջերմիջեցնող դեղերի կիրառումը բարձր ջերմության դեպքում. armeniamedicalcenter.am
Ջերմիջեցնող դեղերի կիրառումը բարձր ջերմության դեպքում. armeniamedicalcenter.am

Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացման պատճառները բազմազան են՝ տարրական մրսածությունից և վարակից սկսած մինչև ներզատիչ և անոթային համակարգի խնդիրներ: Բարձր ջերմությունը կարող է լուրջ վտանգ ներկայացնել...

Թերապիա
ՀՀ ԱՆ. Ամփոփվել են դեղերի, մոր և մանկան առողջության պահպանման ոլորտներում կատարված աշխատանքները
ՀՀ ԱՆ. Ամփոփվել են դեղերի, մոր և մանկան առողջության պահպանման ոլորտներում կատարված աշխատանքները

ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ Սերգեյ Խաչատրյանը տարեվերջյան ամփոփիչ մամուլի ասուլիսի ժամանակ անդրադարձ է կատարել Հայաստանի Հանրապետությունում դեղերի քաղաքականությանը...

Դեղագործական շուկան Հայաստանում
Սննդամթերք, որն ազդում է դեղորայքի արդյունավետության վրա. news.am
Սննդամթերք, որն ազդում է դեղորայքի արդյունավետության վրա. news.am

Դեղեր ընդունելիս որոշ մթերքներ չի կարելի ուտել, դրանք կարող են ո՛չ միայն նվազեցնել դեղերի ազդեցությունը, այլեւ կողմնակի ազդեցություններ առաջացնել, պարզել են գիտնականները...

Սնունդը և առողջությունը
Արդյո՞ք արդյունավետ ու անվտանգ դեղ է պարացետամոլը. news.am
Արդյո՞ք արդյունավետ ու անվտանգ դեղ է պարացետամոլը. news.am

Պարացետամոլի մասին, հավանաբար, բոլորն են լսել. այն աշխարհում ամենահաճախ գործածվող դեղերից է։ Արդեն 50 տարի է՝ պարացետամոլ կարելի է գտնել գրեթե բոլոր դեղատներում։ Բայց արդյո՞ք այն արդյունավետ է...

5 ըմպելիք, որոնցով չի կարելի դեղ խմել. news.am
5 ըմպելիք, որոնցով չի կարելի դեղ խմել. news.am

Մրգային հյութերն, իհարկե՛, օգտակար են ու շատ վիտամիններ են պարունակում, սակայն դրանցով դեղեր խմել խորհուրդ չի տրվում: Գիտնականների խոսքով հետեւյալ հինգ ըմպելիքները կարող են նվազեցնել դեղերի արդյունավետությունը...

Սնունդը և առողջությունը
ՑԻԿԱՏՐԻԴԻՆԱ հեշտոցային մոմիկներ, ԳԻՆԵՔՍԻԴ հեշտոցային մոմիկներ
ՑԻԿԱՏՐԻԴԻՆԱ հեշտոցային մոմիկներ, ԳԻՆԵՔՍԻԴ հեշտոցային մոմիկներ

ՑԻԿԱՏՐԻԴԻՆԱ® հեշտոցային մոմիկներ, ԳԻՆԵՔՍԻԴ հեշտոցային մոմիկներ...

Սննդային հավելումները մեծացնում են քաղցկեղի զարգացման ռիսկը. oncology.am
Սննդային հավելումները մեծացնում են քաղցկեղի զարգացման ռիսկը. oncology.am

Անվնաս համարվող այնպիսի նյութերի մակարդակի բարձրացումն օրգանիզմում իրենց թույլատրելի արժեքներից, ինչպիսիք են բետա կարոտինը, սելենը և ֆոլաթթուն, կարող է բերել քաղցկեղի որոշ տեսակների զարգացման...

Ուռուցքաբանություն
Իսլա Մինթ (Isla Mint)
Իսլա Մինթ (Isla Mint)

Իսլա Մինթ (Isla Mint)...

«Ֆրեզենիուս Կաբի Դոյչլանդ Գմբ» (Գերմանիա) ՀՀ-ում գրանցված պարէնտերալ սնուցման դեղերի ցանկը
«Ֆրեզենիուս Կաբի Դոյչլանդ Գմբ» (Գերմանիա) ՀՀ-ում գրանցված պարէնտերալ սնուցման դեղերի ցանկը

Դեղերը կարող եք ձեռք բերել «Ֆարմ Տրաստ» դեղատներից, որոնք գործում են հետևյալ հասցեներում...

ՍԱՅԼԵՆՍ – խռռացնելու դեմ միջոցների նոր սերունդ
ՍԱՅԼԵՆՍ – խռռացնելու դեմ միջոցների նոր սերունդ

Անմիջականորեն ազդում է խռռոցի պատճառի` փափուկ քիմքի հյուսվածքի վրա, ինչով ապահովում է արագ և երկարատև ազդեցություն առաջին կիրառումից...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ