Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահության լրատու 16-17.2012

«H» և «N» վիրուսներ.աշնանային գրոհներ

«H» և «N» վիրուսներ.աշնանային գրոհներ

Սկսվել է այն ժամանակահատվածը, երբ մրսածության պատճառով առաջացող հիվանդությունների հաճախականությունն ավելանում է: Եվ, ինչպես ասում են, սարերի հետևում չէ նաև գրիպը: Գիտնականներն արդեն որոշել են, թե գրիպի որ տարատեսակների հավանականությունն է այս տարի հնարավոր: Եվ ինչպես պաշտպանվել այդ հիվանդությունից: 

 

Այժմ պատվաստում կատարելու ճիշտ ժամանակն է: Պետք է հաշվի առնել այն փաստը, որ իմունիտետը ձեռք է բերվելու երկու շաբաթվա ընթացքում և հարկ է այդ ընթացքում զգույշ լինել ու գրիպի վիրուս «չստանալ ոչ մեկից»: Ուստի, հարկ է պատվաստվել:

 

Պատվաստման սկզբունքը շատ հասարակ է, այն գիտնականներին հուշել է հիվանդության բնույթն ինքը, որովհետև գրիպով հիվանդանալիս, երբ օրգանիզմ է ընկնում գրիպի վիրուսը, իմունային համակարգն սկսում է դրա դեմ «զենք» արտադրել` հակամարմիններ: Ընդ որում, դրանք շատ առանձնահատուկ են: Վիրուսի մակերեսին ագրեսիայի երկու գործոն կա, այսպես կոչված,«ատամներն ու ճանկերը», որոնք նշանակված են լատինական «H» և «N» տառերով: Ինչպես նշում են գիտնականները, այս տարի, հավանաբար, կլինեն H1N1 և H3N2  տարատեսակները: Պատվաստման էությունն է` խթանել հակամարմինների արտադրումը` առանց հիվանդանալու: Դրա համար օրգանիզմին կենդանի վիրուսի փոխարեն տալիս են «սնահաբը»: Սովորաբար դրանք վիրուսային մնացորդներն են կամ մասնատված վիրուսները: Պատկերն հետևյալն է. որքան ամբողջական է վիրուսը և որքան բարձր է «ատամների և ճանկերի» չափաքանակը պատվաստանյութում, այնքան լավ է մշակվում դրանց հանդեպ իմունիտետը և … այդքան հաճախ կարող են լինել կողմնակի արդյունքները: Դրանք սովորաբար առաջացնում են սպիտակուցները և վիրուսի մեջ գտնվող այլ նյութերը: Այդ պատճառով պատվաստանյութի զարգացած տարբերակի մշակումը կատարվել է դրանք մաքրելու ուղիով, ընդհուպ մինչև միայն ագրեսիայի գործոններն առանձնացնելով: Պրակտիկայում այժմ օգտագործվում են պատվաստանյութեր, որոնք պատրաստված են վիրուսի առանձին հատվածներից, առավելապես կիրառվում են պատվաստանյութի երկու տեսակ:

 

«Մասնատված»` պաշտոնապես անվանվում է «ճեղքված պատվաստանյութ» կամ սպլիտ-պատվաստանյութ: Դրանք բաղկացած են  փոքրիկ մասնիկներից, որոնք պարունակում են վիրուսային թաղանթի մասնիկներով ագրեսիայի գործոններ և մի քիչ սպիտակուցներ: Սովորաբար թույլատրված է կիրառությունը 6 ամսականից («Վաքսիգրիպ»,«Բեգրիվակ» և այլն):

 

«Ատամներ և ճանկեր»` պաշտոնական անունը ենթամիասնական պատվաստանյութ: Պարունակում է միայն H և N ագրեսիայի գործոնները: Կիրառությունը թույլատրված է 6 ամսականից («Ինֆլյուվակ»,«Ագրիպպալ S1»և այլն):

 

Այնուամենայնիվ, եթե արդեն մրսել և հիվանդացել ենք, ինչ անել:

 

Մրսածության հիվանդությունների ախտանշաններից մեկը մարմնի բարձր ջերմաստիճանն է, և մինչև որոշակի աստիճանի դեպքում այն չի կարելի իջեցնել: Դա վերաբերում է, հատկապես, երեխաներին, քանի որ տվյալ պարագայում ջերմիջեցնող պատրաստուկ տալ, նշանակում է արջի ծառայություն մատուցել փոքրիկի իմունային համակարգին: Ջերմությունն իջեցնել, նշանակում է «անջատել» իմունային համակարգի պաշտպանությունը և երեխան կարող է այդ նույն վիրուսից հիվանդանալ մի քանի անգամ:  Ավելին, չնայած կողմնակի ազդեցությունների հազվադեպությանը, ջերմիջեցնող պատրաստուկները, հաճախակի օգտագործման դեպքում կարող են ծանր բարդությունների առաջացնել. խնդիրներ ստամոքսի, լյարդի, երիկամների հետ և այլն: Հայտնի են դեպքեր, երբ մարմնի բարձր ջերմաստիճանը «հաջողությամբ» իջեցնելով, հետաձգվել է անհրաժեշտ բուժման նշանակումը, օրինակ, թոքաբորբի դեպքում, որը շատ վտանգավոր է: 

 

Մարմնի բարձր ջերմաստիճանը, մինչև 39-39,50C, չպետք է իջեցնել, իսկ երկու ամսական երեխաների մոտ` մինչև 38,50C: Ինֆեկցիաների մեծ մասի դեպքում մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է առավելագույնը մինչև 39,50C, որն առողջության համար վտանգավոր չէ, դրա փոխարեն կործանարար է մանրէների և վիրուսների մեծ մասի համար: Բայց, եթե երեխան դող ունի և շատ է տանջվում, այդ դեպքում արդեն թույլատրելի է, բայց և չի կարելի այն իջեցնել մինչև 36,60C, պետք է ընդամենը նվազեցնել 1-1,50C: Ըստ մարմնի ջերմաստիճանի որոշել, թե երեխան հիվանդացել է, չի կարելի: Երեխաների մոտ մինչև 37,50C ջերմաստիճանը նորմալ է համարվում, եթե հիվանդության ախտանշաններ չկան: 

 

Երեխային ջերմիջեցնող պատրաստուկներ տալիս հարկ է ծայրահեղ զգույշ լինել, հատկապես, չօգտագործել անալգին, քանի որ, հազվադեպ, բայց այն կարող է անաֆիլակտիկ շոկ առաջացնել, ինչպես նաև մարմնի բարձր ջերմաստիճանն իջեցնել մինչև 34-350C: Այդ պատճառով ԱՀԿ-ն դեռ 1991-ին հատուկ նամակով հանձնարարել է անալգինը չօգտագործել որպես ջերմիջեցնող պատրաստուկ: Այս պատրաստուկը կիրառվում է միայն «շտապ օգնության» ծառայությունում, այն էլ` ներարկման ձևով: 

 

Գրիպով և ՍՇՎԻ-ով հիվանդ երեխաների մոտ ասպիրինը կարող է Ռեյի համախտանիշ առաջացնել, այն ծանր հիվանդություն է 50%-ից բարձր մահացու ելքով: Այդ պատճառով էլ դա հիմք է դարձել արգելել ողջ աշխարհում ացետիլսալիցիլաթթուն մինչև 15 տարեկան երեխաներին տալը: Բազմաթիվ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ պարացետամոլը և իբուպրոֆենը միանման ջերմիջեցնող ազդեցություն ունեն: Իբուպրոֆենը հանձնարարվում է, եթե բարձր ջերմաստիճանն ուղեկցվում է ցավերով: Եվ երկու պատրաստուկն էլ երեխային տալիս պետք է խստորեն հետևել հրահանգներին: Սովորաբար ՍՇՎԻ-ների ժամանակ բարձր ջերմաստիճանը լինում է 1-2 օր: Եթե արդեն երրորդ օրը ջերմաստիճանը չի իջնում, նշանակում է մանրէային ինֆեկցիա է առկա, օրինակ, թոքաբորբ: Եթե շարունակվի իջեցնել բարձր ջերմաստիճանը, կեղծ ապաքինման տպավորություն կառաջանա և լուրջ հիվանդությունը կարող է և աչքաթող արվել, որը, բնականաբար, վտանգավոր է: Նաև, ջերմիջեցնող պատրաստուկների հետ միաժամանակ չի կարելի հակաբիոտիկներ օգտագործել, այլապես դժվար կլինի գնահատել հակամանրէային թերապիայի արդյունավետությունը: Իսկ դեղորայքի տեսակն ընտրելիս կարելի է կողմնորոշվել ազդեցության երկարատևությամբ. լուծույթներն առավել արագ են ազդում, իսկ մոմիկները` դանդաղ, բայց արդյունքը երկար է պահպանվում: Մարմնի բարձր ջերմաստիճանն արագ իջեցնելու համար հուսալի է դեղամիջոցի լուծույթն ընդունել, իսկ  2-3 ժամ անց, հաջորդ չափաքանակն արդեն մոմիկների ձևով օգտագործել, որն առավել երկարատև ազդեցություն կապահովի:

 

Կարևոր է

 

Անմիջապես բժիշկ հրավիրել, եթե երեխայի մարմնի բարձր ջերմաստիճանը`

 

  • ուղեկցվում է մարմնի վրա կարմիր ցանով,
  • ուղեկցվում է փսխումով, որովայնային ցավերով,
  • եթե երեխան մինչև 3 ամսական է, մրսածության ակնհայտ նշաններ չկան` հարբուխ, հազ, կարմրած կոկորդ (թոքաբորբի, մենինգիտի պիելոնեֆրիտի ռիսկ),
  • եթե ջերմիջեցնող պատրաստուկ տալուց հետո էլ բարձր ջերմաստիճանը չի իջնում: 

 

Եվ վերջապես, հարկ է նաև պատվաստմանը ուշադրություն դարձնել:

 

Կարևոր է

 

Պատվաստում կատարելիս առաջին 3 օրվա ընթացքում հնարավոր են տկարություն, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում, ներարկիչի ասեղի տեղում կարմրություն և ցավ: Այդ ռեակցիաները նորմալ են համարվում: Սովորաբար դրանք թույլ են արտահայտված և ինքնուրույն անցնում են: Ավելի լուրջ դեպքերում արդեն հարկ է դիմել բժշկի: 

 

Ի դեպ

 

Այժմ աշխարհում փորձում են ունիվերսալ պատվաստանյութ ստեղծել, որը արդյունավետ կլինի ցանկացած H և N-երով «զինված»գրիպի դեմ և դրանով հնարավոր կլինի պատվաստում կատարել մի քանի տարին մեկ անգամ, ոչ թե ամեն տարի: 

Հեղինակ. Մարո Գաբրիելյան
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 16-17.2012
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Առողջապահության ոլորտի 2013թ. բյուջեի քննարկումները

Նոյեմբերի 1-ին ԱԺ առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի ու ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստում Արա Բաբլոյանի և Գագիկ Մինասյանի նախագահությամբ շարունակվեցին «ՀՀ  2013թ. պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի` առողջապահության ոլորտին վերաբերող քննարկումները...

Հրատապ թեմա Հայաստանում
Դ. Դումանյան. «Կարևոր ծրագրի իրականացման սկիզբն է դրվում»
Դ. Դումանյան. «Կարևոր ծրագրի իրականացման սկիզբն է դրվում»

ՀՀ առողջապահության նախարարին կից կոլեգիայի հերթական նիստում քննարկվեց Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից հաստատված «Առողջապահության ոլորտում պետական վերահսկողության...

Հրատապ թեմա Հայաստանում
Դեղերի գովազդին ներկայացվող պահանջներ

ՀՀ Առողջապահության նախարարությունը հետևողական գործընթաց է սկսել, որը վերաբերում է մեր հանրապետությունում դեղերի, բուժտեխնիկայի և բուժական մեթոդների գովազդի ընթացակարգին...

Դեղագործական շուկա Հրատապ թեմա Հայաստանում
Օրակարգում են մարզային խնդիրները

ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի մոտ մարզպետարանների առողջապահության  բաժինների պետերի մասնակցությամբ այսօր կայացած գործակարգավարական հերթական խորհրդակցության ժամանակ քննարկվեցին ոլորտում առկա թերությունների...

Հրատապ թեմա Հայաստանում
Նախարարը Լոռու մարզում

ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանը երեկ աշխատանքային այցով Լոռու մարզում էր։ Մարզպետ Արթուր Նալբանդյանի ուղեկցությամբ նա առաջինը եղավ Ալավերդու բժշկական կենտրոնում...

Ռոտավիրուսային պատվաստումներ
Ռոտավիրուսային  պատվաստումներ

Վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման գործում կարևորելով պատվաստումների դերը` առողջապահության նախարարությունը որդեգրել է նոր ռազմավարություն...

Կանխարգելում Վարակաբանություն Հրատապ թեմա Հայաստանում
Դեղաբուժման հիմնավորումը հղիների ու սնուցող մայրերի ստոմատոլոգիական հիվանդությունների բուժման ժամանակ
Դեղաբուժման հիմնավորումը հղիների ու սնուցող մայրերի ստոմատոլոգիական հիվանդությունների բուժման ժամանակ

Նիտրոիմիդազոլի ածանցյալներ: Մետրոնիդազոլը (մետրոգիլ, տրիխոպոլ, ֆլագիլ) զգալիորեն մեծացնում է մարդու լիմֆոցիտներում պտղի վրա քաղցկեղածին ազդեցություն ունեցող քրոմոսոմային աբերացիաների հաճախությունը...

Հղիություն, ծննդաբերություն Դեղամիջոցներ Պերինատոլոգիա, մանկաբարձություն և ուրո-գինեկոլոգիա Ստոմատոլոգիա
Նոբելյան մրցանակ
Նոբելյան մրցանակ

Հայտարարվեցին Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրները: Այս տարի մրցանակի գումարը կազմել է մոտ 1,2 մլն դոլար: Իսկ բժշկության ոլորտում  մրցանակակիրները երկուսն են...

Բջջային բացահայտում
Բջջային բացահայտում

Ջոն Գյորդոնը և Սինյա Յամանական ապրում են Եվրասիայի տարբեր ծայրերի կղզիներում: Մեկը` Մեծ Բրիտանիայում, մյուսը` Ճապոնիայում: Նրանց բաժանում է ոչ միայն մոլորակի ամենամեծ մայրցամաքը...

Դեպքեր, բացահայտումներ
Պսորիազի համար պատասխանատու գենը
Պսորիազի համար պատասխանատու գենը

Գիտնականները հաստատում են, որ գտել են այն գենը, որը պատասխանատու է պսորիազի առաջացման և զարգացման համար...

Գենետիկա Մաշկաբանություն
Այսօրվա առողջ երեխան վաղվա քաղաքացին է
Այսօրվա առողջ երեխան վաղվա քաղաքացին է

ՀՀ առողջապահության նախարարության աջակցությամբ «Մանկական բժիշկների հայկական ասոցիացիան» «Մարիոթ» հյուրանոցի կոնֆերենց-սրահում նոյեմբերի 2-3-ը կազմակերպել էր մանկաբուժական ազգային երրորդ գիտաժողովը...

Առողջ երեխա
Ի՞նչ է քիմիաթերապիան
Ի՞նչ է քիմիաթերապիան

Լսել եմ, որ քաղցկեղով հիվանդներին հաճախ նշանակում են քիմիաթերապիայի կուրս: Ի՞նչ է դա և ինչպե՞ս է այն կատարվում: Գ.Գալոյան, ք. Հրազդան...

Բուժում Ուռուցքաբանություն
Քաղաքականությունը բժշկական առաջընթացի աջակից
Քաղաքականությունը բժշկական առաջընթացի աջակից

Բրիտանական Միացյալ թագավորությունը, շնորհիվ վերջին տասնամյակների բարեփոխումների, քարացած կարծրատիպերից հրաժարվելու, նորագույն տեխնոլոգիաները նպատակին ծառայեցնելու ջանքերի...

Հրատապ թեմա Աշխարհում
Տղամարդիկ սիրո՞ւմ են, արդյոք, կարիերիստ կանանց
Տղամարդիկ սիրո՞ւմ են, արդյոք, կարիերիստ կանանց

Գործարար կնոջ համար դժվար է կյանքի ուղեկից գտնել: Ինչպես համատեղել պրոֆեսիոնալ աշխատանքը և կանացի երջանկությունը: Այս հարցի պատասխանը փորձում են գտնել հոգեբաններն ու փորձագետները...

Սեր, հարաբերություններ, ընտանիք Ես և կարիերան

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ