Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Առողջապահության լրատու 6-7.2012

Փոխհարաբերությունների մակարդակները

Փոխհարաբերությունների մակարդակները

Շփման խնդիրները և շփման հոգեբանությունը սկսել են խիստ անհանգստացնել մասնագետներին վերջին ժամանակներս: Քանի որ հենց շփումն է մարդուն հնարավորություն տալիս հաճույք ստանալ, հաղթահարել կյանքի բացասական երևույթները, ինչպիսիք են թախիծը, տաղտուկը, վատ տրամադրությունը: 

 

Բայց պատահում է նաև այնպես, որ շփումը դրական արդյունք չի տալիս, նման դեպքում պետք է ուշադրություն դարձնել սեփական անձի և այն հանգամանքի վրա, թե ինչպես եք շփվում/ինչպես եք կառուցում ձեր փոխհարաբերությունները այս կամ այն իրավիճակում:

 

Հոգեբանները առանձնացնում են շփման հետևյալ մակարդակները` պարզունակ, կառավարվող, գործնական, խաղային, հոգևոր և դիմակների մակարդակ: Այս բոլոր մակարդակները ենթադրում են , որ զրուցակիցները պետք է տարբեր հոգեբանական մեթոդներ հնարեն, բառեր ու արտահայտություններ օգտագործեն, իրենց անհատականության առավելագույն զարգացմանը հասնելու համար: Քննարկենք շփման տարբեր մակարդակները, հասկանալու համար, թե դրանք ինչպես են միմյանցից տարբերվում: 

 

Շփման պարզունակ մակարդակ

 

Այս դեպքում մարդը չի կարող, կամ չի ուզում շփվել, նրան չի հուզում զրուցակցի վերաբերմունքը, և արդյո±ք ինքը հաճելի կամ  ճիշտ է  խոսում: Շփման պարզունակ մակարդակին կարելի է հետևել հարբած կամ անքաղաքավարի, կոպիտ մարդու հետ զրուցելիս: Նման շփման մակարդակի գլխավոր առանձնահատկությունը աղքատ բառապաշարն է և շատ արագ խոսելը: Դա պետք է հունից հանի/շեղի զրուցակցին, հանի հոգեկան հավասարակշռությունից: Դրա հետ մեկտեղ, մարդը, ով ստիպված է շփվել պարզունակ մակարդակով , պետք է փորձի հանգստացնել իր զրուցակցին, նրա հետ խոսելով հանդարտ, հանգիստ, երբեմն էլ մի քիչ խիստ: Նման դիրքորոշումը կօգնի խուսափել կոնֆլիկտից և հարթել սուր անկյունները: 

 

Կառավարելի մակարդակ

 

Նման դեպքում զրուցակիցը ընդամենը գործիք է ինչ-որ մի նպատակի հասնելու համար: Շփման նման մակարդակ հաճախ կարելի է հանդիպել մենեջերների, դիվանագետների շրջանում, ինչպես նաև կենցաղային մակարդակում (օրինակ, երբ կինը փորձում է ամուսնուն ինչ-որ բան հիշեցնել կամ համոզել, որ գնի իր ուզած իրը): Բացի դրանից, շփման այս մակարդակում կարող են լինել նաև այնպիսի կոպիտ միջոցներ, ինչպիսիք են շողոքորթությունը կամ վախեցնելը: 

 

Գործնական մակարդակ


Այստեղ անհրաժեշտ է անպայման ուշադրություն դարձնել զրուցակցի բնավորության, տարիքի և անձնական կարծիքի վրա: Նպատակը կամ դրան հասնելու միջոցներն են պայմանավորում փոխհարաբերությունները, այդ պատճառով էլ նման շփումը կառավարելի համարել չի կարելի: Փոխհարաբերությունների գործնական մակարդակը անհրաժեշտ է այն մարդկանց, ովքեր իրենց մասնագիտության թելադրանքով պետք է մշտապես գտնվեն որոշակի հեռավորության վրա: Բացի դրանից, հարաբերությունների նման մակարդակը ոչ միայն գործնականություն է պարունակում, այլև պահանջում է զրուցակցի հանդեպ լուրջ վերաբերմունք, այդ պատճառով էլ փոխհարաբերությունների նման ձևից կարելի է օգտվել ոչ միայն գործընկերների հետ շփվելիս, այլև անձնական, ընտանեկան կյանքում: 

 

Խաղային մակարդակ

 

Այս դեպքում փոխհարաբերությունները կառուցվում են մի քիչ խաղային, ոչ պաշտոնական, կատակային ձևով: Նման հարաբերություններ լինում են ընկերների, բարեկամների միջև: Խաղային մակարդակի շփման վառ օրինակ է նաև սիրախաղը: Խաղի մակարդակը կապված է հումորի զգացման, ինչպես նաև անկաշկանդ, ոչ պաշտոնական մթնոլորտում զրուցելու հնարավորության հետ: 

 

Հոգևոր մակարդակ

 

Նման փոխհարաբերությունների ժամանակ մարդը կարողանում է զրուցակցի հետ հոգեհարազատորեն զրուցել, նրա մոտ բացել իր հոգին: Շփման հենց հոգևոր մակարդակում է լինում անհատի լիակատար բացահայտումը, որն, իր հերթին, հատուկ ներուժ է պահանջում: Շփման նման մակարդակը հնարավոր է մտերիմ մարդկանց, հարազատների կամ էլ խոստովանահոր հետ: Հոգևոր շփման գլխավոր տարբերակիչ գիծը խոսքի անշտապողականությունն է, որը մատնացույց է անում զրուցակցի հանդեպ հատուկ վերաբերմունքը:   

 

Դիմակների մակարդակը

 

Յուրաքանչյուր մարդ մեկ կամ մի քանի «դիմակ» ունի, որոնք օգտագործում է տարբեր իրավիճակներում: Հաճախ շփման նման մակարդակը արձանագրվում է , եթե մարդուն տհաճ է շփվել զրուցակցի հետ, բայց նա աշխատում է դա թաքցնել, որ չվիրավորի  կամ էլ ավելի քաղաքավարի երևա: մարդը կարող է «հագնել» նաև ուրախության դիմակը անհետաքրքիր կամ ոչ պետքական նվեր ստանալիս: Եթե մարդը մշտապես շփվում է դիմակների մակարդակով, նրա համար առավել դժվար է լինում այլ մակարդակներով շփումները և իր համար ճշմարիտը, իսկականը բացահայտելը:  

 

Իհարկե, չնայած այն հանգամանքին, թե շփման որ մակարդակն է ընտրված, մարդը պետք է բավարար բառապաշար ունենա, որ կարողանա արտահայտել իր հույզերը, գաղափարներն ու զգացմունքները: Շատ կարևոր է ոչ միայն համապարփակ բառապաշար ունենալը, այլև մակաբույծ բառեր չօգտագործելը, որով առատորեն համեմված է այսօրվա խոսակցական լեզուն:  

 

Հարկ է հիշել, որ կյանքի տարբեր իրավիճակներում ընտրված ճիշտ շփման ձևը հաջողությանն ճանապարհն է հարթում ոչ միայն գործնական կյանքում, այլև հուզական աշխարհում, այդ պատճառով էլ պետք է առավելագույն ջանքեր գործադրել, որ ասվածը լինի պարզ ու հասկանալի: 

Հեղինակ. Մարո Գաբրիելյան
Սկզբնաղբյուր. Առողջապահության լրատու 6-7.2012
Աղբյուր. med-practic.com
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Ժողովրդագրություն և առողջություն
Ժողովրդագրություն և առողջություն

ՀՀ առողջապահության նախարարությունը և ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը ներկայացրել են Հայաստանի ժողովրդագրության և առողջության հարցերի 2010 թվականի հետազոտության (ՀԺԱՀ-2010) հիմնական արդյունքները...

Համերաշխություն` աշխարհում մալարիայի դեմ պայքարող ուժերին

Այս կարգախոսով միջոցառում և աշխատաժողով անցկացվեց, որին մասնակցում էին Հայաստանի առողջապահական, հակահամաճարակային ծառայությունների, ԱՀԿ-ի, ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ...

ԱՊՀ երկրների «Տղամարդու առողջություն» անդրանիկ վեհաժողով Երևանում

ՀՀ առողջապահության, ՌԴ առողջապահության և սոցիալական զարգացման նախարարությունների, ՌԴ և Հայ-ռուս-ամերիկյան  «Տղամարդու առողջություն» ընկերությունների նախաձեռնությամբ, ՌԴ ԳԱ և ՌԴ ԲԳԱ-ների...

«Գործնական սթրեսաբանություն»
«Գործնական սթրեսաբանություն»

Դարեր շարունակ հոգեբանները փորձել են կազմել մարդու` այդ մշտապես փոփոխվող և տատանվող էակի մասին իրենց պատկերացումները...

Ինչպես ազատվել քրոնիկական հարբուխից
Ինչպես ազատվել քրոնիկական հարբուխից

Վերջին տարիներին տառապում եմ քրոնիկական հարբուխով: Բժշկի խորհրդով երկար ժամանակ տարբեր դեղպատրաստուկներ եմ օգտագործել, սակայն արդյունքից այնքան էլ գոհ չեմ: Ժովովրդական ի՞նչ միջոցներ կան այն բուժելու համար:

Ն.Դանիելյան, ք.Երևան...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ Կանխարգելում և բուժում տանը Թերապիա
Քաղցկեղ, ՁԻԱՀ, գրիպ… Ո՞վ է փրկելու

Իմունաքիմիան ուսումնասիրում է իմունիտետի քիմիական հիմքը (անընկալունակություն, օրգանիզմի ինֆեկցիաներին և օտարածին օրգանիզմների ներխուժմանը դիմադրողականություն (այդ թվում հիվանդածին միկրոօրգանիզմների), ինչպես նաև...

Սիրտը բուժում ենք կիտրոնով
Սիրտը բուժում ենք կիտրոնով

Կիտրոնի օգտակար հատկությունների մասին բոլորին է հայտնի, դրա ազդեցությունն օրգանիզմի վրա անգնահատելի է: Վիտամիններով ու հանքանյութերով հարուստ այս միրգն օգտագործվում է նաև սիրտ-անոթային հիվանդությունների...

Սնունդը և առողջությունը Դեղաբույսեր Սրտանոթաբանություն Կանխարգելում և բուժում տանը
Համերաշխություն` աշխարհում մալարիայի դեմ պայքարող ուժերին

Այս կարգախոսով միջոցառում և աշխատաժողով անցկացվեց, որին մասնակցում էին Հայաստանի առողջապահական, հակահամաճարակային ծառայությունների, ԱՀԿ-ի, ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ...

Մարդկանց 80 տոկոսը լավատես է
Մարդկանց 80 տոկոսը լավատես է

Գիտնականները պարզել են, թե ինչու են լավատես մարդիկ միշտ պահպանում լավ տրամադրությունը, եթե, նույնիսկ,  տհաճությունների են հանդիպում...

Թվեր և փաստեր Հոգեկան առողջություն
Քաղցկեղ, ՁԻԱՀ, գրիպ… Ո՞վ է փրկելու. իմունանբավարարություն

Իմունաքիմիան ուսումնասիրում է իմունիտետի քիմիական հիմքը (անընկալունակություն, օրգանիզմի ինֆեկցիաներին և օտարածին օրգանիզմների ներխուժմանը դիմադրողականություն (այդ թվում հիվանդածին միկրոօրգանիզմների), ինչպես նաև օտարածին նյութերի...

Իմունաբանություն
Ֆարինգիտ
Ֆարինգիտ

Ֆարինգիտն  ըմպանի հետին պատի բորբոքումն է: Հիվանդության առաջացման պատճառներից են սառը կամ աղտոտված օդը շնչելը, քիմիական գրգռիչների ազդեցությունը (սպիրտ, ծխախոտ) և այլն...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ Թերապիա
Հիպերտոնիայով հաճախ տառապում են չափից ավելի պատասխանատու անձինք
Հիպերտոնիայով հաճախ տառապում են չափից ավելի պատասխանատու անձինք

40 տարեկանից հետո սկսում են հնչել առաջին «ահազանգերն» այն մասին, որ օրգանիզմը ծերանում է: Հարկ է ուշադրություն դարձնել այդ ահազանգերին և դեռ երկար ժամանակ կարող եք պահպանել արտաքին տեսքն ու լավ ինքնազգացողությունը...

Հոգեկան առողջություն Սրտանոթաբանություն Ես
Անփոխարինելի կենսաղբյուր` դրական կամ բացասական ռեզուսով
Անփոխարինելի կենսաղբյուր` դրական կամ բացասական ռեզուսով

Արյունը մարդու օրգանիզմում իրականացնում է կենսական երկու կարևոր գործառույթ` փոխադրիչ և պաշտպանողական: Բնականաբար, արյան գործառույթների արտահայտված խանգարումները հանգեցնում են մահվան...

Վախ, ինչպես հաղթահարել այն
Վախ, ինչպես հաղթահարել այն

Վախը մարդուն ուղեկցում է ծննդյան օրից մինչև խորը ծերություն: Մենք մշտապես վախենում ենք ինչ-որ բանից, օրինակ, կանայք վախենում են սարդերից ու մկներից, տղամարդիկ` իրենց աշխատանքը կորցնելուց, երեխաները...

Հոգեկան առողջություն Հոգեկան և վարքի խանգարումներ
Քրոնիկական հոգնածության համախտանիշ
Քրոնիկական հոգնածության համախտանիշ

Քրոնիկական հոգնածության համախտանիշը միայն աշխատամոլների մոտ չէ, որ լինում է: Եվ, ընդհանրապես, սովորական հոգնածության հետ այն ընդհանրապես կապ չունի: Բժիշկները որոնում են քրոնիկական հոգնածության...

Հոգեկան առողջություն Նարկոլոգիա և տոքսիկոլոգիա Ես

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ