Med-Practic
Նվիրվում է վաստակաշատ ուսուցիչ Գրիգոր Շահյանին

Իրադարձություններ

Հայտարարություններ

Մեր հյուրն է

Հրատապ թեմա

Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 2.2012 (50)

Փայծաղի օրգանպահպան վիրահատությունների կատարման հնարավորությունը պոլիտրավմայի ժամանակ

Բանալի բառեր. փայծաղի վնասում, օրգանպահպան վիրահատություններ, սպլենէկտոմիա, որովայնային բարդություններ

Պոլիտրավմայի ժամանակ որովայնի խոռոչի օրգաններից ամենահաճախը վնասվում է փայծաղը, որի դեպքում սպլենէկտոմիան նախկինում համարվում էր բուժման միակ մեթոդը: Սակայն փայծաղի իմունոլոգիական ֆունկցիաները ուսումնասիրելուց և հետսպլենէկտոմիկ սեպսիսի զարգացման ռիսկի բարձրացումից հետո (մեծահասակների մոտ զարգացման ռիսկը կազմում է 0.5-0.8%) [7], օրգանապահպան վիրահատությունների դերն ու նշանակությունը մեծացել է: Փայծաղի օրգանպահպան վիրահատությունների անցկացման հնարավորությունների մասին կան տարբեր տվյալներ, որոշ հեղինակներ նշում են, որ այն հնարավոր է անցկացնել ավելի քան 20% դեպքերում, իսկ ըստ Маховский В.З.-ի (2000)` 8.4% դեպքերում [2,4]: Արտասահմանյան գրականությունում քննարկումն առավել շատ վերաբերում է կոնսերվատիվ մարտավարության կամ սպլենէկտոմիայի ցուցումների որոշմանն ու հստակեց-մանը [8,9]: Հայտնի են մի շարք գործոններ, որոնց առկայության դեպքում ցուցված է սպլենէկտոմիան և ոչ թե օրգանպահպան վիրահատությունը: Այդ գործոններից են սպլենոպաթիայի նշանների առկայությունը, արյան մեծ կորուստը, հիվանդի տարիքը (55տ և ավելի) [1,3,5,6]: Հետազոտության նպատակն է հստակեցնել պոլիտրավմայի ժամանակ փայծաղի վնասվածքների տարբեր OIS (Organ Injurity Score) աստիճանների դեպքում օրգանպահպան միջամտությունների կատարման հնարավորությունը: 

 

Նյութը և մեթոդները 


Հետազոտության մեջ ընդգրկվել են 2003-2010 թթ. Էրեբունի ԲԿ-ում փայծաղի վնասումների կապակցությամբ վիրահատված թվով 97 հիվանդներ, որոնց մոտ որոշվել է փայծաղի վնասվածքի OIS աստիճանը: Ըստ այդմ հիվանդները բաշխվել են հետևյալ կերպ: 

 

Աղյուսակ 1

Փայծաղի վնասումներով հիվանդների բաշխվածությունն ըստ վնասվածքի 

ծանրության OIS աստիճանի

Հիվանդների թիվը

OIS-I

OIS-II

OIS-III

OIS-IV

OIS-V

11 (13.6%)

42 (42%)

31 (28.4%)

7 (9.9%)

6 (6.2%)

 

Հիվանդների ծանրության աստիճանը որոշվել է APACHE II, ISS և NISS համակարգերով: Հետազոտության մեջ ընդգրկվել են երիտասարդ տարիքի (36+16.1 (32.4-39.3, 95% Վ.Մ.)) առավելապես արական սեռի ներկայացուցիչներ:

 

Արդյունքները և դրանց քննարկումը 

 

54.6%-ի մոտ (53 հիվանդ) վնասվածքի OIS աստիճանը չի գերազանցել II աստիճանը, որոնցից 21-ի մոտ կատարվել է փայծաղի օրգանպահպան վիրահատություն (I խումբ), իսկ մնացած 32 հիվանդի մոտ` սպլենէկտոմիա (II խումբ) (աղ. 2):

 

Աղյուսակ 2

Փայծաղի օրգանպահպան վիրահատություններ և սպլենէկտոմիա տարած հիվանդների ընդհանուր բնութագիրը (OIS≤ II)

Հիվանդների թիվը

I խումբ

II խումբ

21

32

APACE II

9.85+6.5

11.0+7.2

ISS

29.9+9.9

31.9+9.0

NISS

31.2+9.3

35.9+11.8

Ներորովայնային համակցումներ 

12 (57.1%)

24 (75%)

Բարդություններ

այդ թվում որովայնային  (p=0.03)

6 (28.6%)

20 (62.5%)

2 (9.5%)

13 (40.6%)

 

Ինչպես երևում է աղյուսակի տվյալներից, երկու խմբերում էլ համակցված վնասումների թիվն ու հիվանդների ծանրության աստիճանները գրեթե հավասար են: 2 խմբերում էլ որպես դոմինանտ վնասվածք գերակշռել են որովայնային վնասումները, որոնց տեսակարար կշիռները կազմում են համապատասխանաբար 66.7% (I խումբ) և 71.9% (II խումբ): 

 

Օրգանպահպան վիրահատությունների ժամանակ կատարվել է փայծաղի պատռվածքի կարում ատրավմատիկ կարերով, 7 հիվանդի մոտ այն լրացվել է մեծ ճարպոնի փնջով տամպոնավորմամբ, 3 հիվանդի մոտ կապրոֆերի մշակմամբ, 6 հիվանդի մոտ վերջնական հեմոստազն ապահովվել է հեմոստատիկ սպունգի օգնությամբ, իսկ 2 հիվանդի մոտ կատարվել է նաև թանզիվային տամպոնավորում: Ներորովայնային արյան կորուստը չի գերազանցել 900մլ: 1 հիվանդի մոտ (4.5%) կատարվել է ռեինֆուզիա, ևս 7-ի մոտ (33.3%)` հեմոտրանսֆուզիա (2 հիվանդին` էրիթրոցիտար զանգված և 5 հիվանդներին` թարմ սառեցված պլազմա ու էրիթրոցիտար զանգված): Հատկանշական է, որ բոլոր հիվանդների մոտ արյունա-հոսության դադարեցումը կատարվել է հուսալի և արյունահոսության ռեցիդիվի պատճառով ռելապարատոմիայի կարիք չի եղել: 

 

1 հիվանդի մոտ կատարվել է ռելապարատոմիա, հետորովայնամզային հեմատոմայի բացազատում, դրենավորում, տամպոնավորում հետվիրահատական 4-րդ օրը: 

 

I խմբում բարդություններ առաջացել են թվով 6 հիվանդների մոտ, որոնցից միայն 2-ի մոտ է այն պայմանավորված եղել որովայնային վնասումներով: 1 հիվանդի մոտ զարգացել է աղիների հետվնասվածքային պարեզ և աբդոմինալ սեպսիս, իսկ մյուսի մոտ ներքին արյունահոսություն հետորովայնամզային հեմատոմայի հետևանքով: Այս խմբում մնացած բարդությունները (երկկողմանի թոքաբորբ, թոքամզի էմպիեմա, հետվնասվածքային նեյրոպաթիա) պայմանա-վորված են եղել արտաորովայնային վնասումներով: 

 

II խմբում բարդություններ առաջացել են թվով 20 հիվանդների մոտ, որոնցից 13-ի մոտ դրանք պայմանավորված են եղել որովայնային վնասումներով: Որովայնային վնասումներով պայմանավորված բարդությունները ներկայացված են աղ. 3-ում:

 

Աղյուսակ 3 

Որովայնային վնասումներով պայմանավորված բարդությունները II խմբի հիվանդների մոտ(OIS

Բարդության անվանումը

Հիվանդների թիվը*

Տարածուն պերիտոնիտ

3

Աբդոմինալ սեպսիս

4

Աղիների հետվնասվածքային պարեզ

7

Արյունահոսության ռեցիդիվ

1

Հետվնասվածքային պանկրեատիտ

3

Հետվիրահատական վերքի թարախակալում

2

*որոշ հիվանդների մոտ միաժամանակ զարգացել են մի քանի բարդություններ

 

Այս խմբում արտաորովայնային վնասումներով պայմանավորված բարդությունները (պլևրիտ, բրոնխոպնևմոնիա, գլխուղեղի այտուց, հետվնասվածքային նեյրոպաթիա) զարգացել են թվով 7 հիվանդների մոտ: Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ որովայնային բարդությունների մի մասի զարգացումը պայմանավորված է որովայնի խոռոչի այլ օրգանների (այդ թվում` հետորովայնամզային հեմատոմաների) վնասումներով, որոնց տեսակարար կշիռը I և II խմբերում կազմել է համապատասխանաբար 57.1 և 75%: 

 

Բարդությունների զարգացման վրա ներորովայնային վնասումների հնարավոր բացասական ազդեցությունը բացառելու նպատակով համեմատվել են նաև այն հիվանդների արդյունքները, որոնց մոտ որովայնի խոռոչից վնասվել է միայն փայծաղը: Ըստ այդմ I խմբի 9 հիվանդների մոտ որովայնային բարդություններ չեն դիտվել, իսկ II խմբի 8 հիվանդներից 5-ի մոտ զարգացել են բարդություններ: Այսինքն` անկախ որովայնի խոռոչի վնասված օրգանների թվից, սպլեն-էկտոմիաների ժամանակ որովայնային բարդությունների զարգացման հավանականությունը ավելի բարձր է: Աղյուսակ 2-ից երևում է, որ փայծաղի օրգանպահպան վիրահատություններ կրած հիվանդների մոտ որովայնային բարդությունները 4 անգամ հավաստիորեն ավելի քիչ են հանդիպում: 

 

Այսպիսով, ստացված արդյունքները ապացուցում են, որ պոլիտրավմայի ժամանակ, անկախ ներորովայնային համակցված վնասումների տեսակից, փայծաղի օրգանպահպան վիրահատությունները արդարացված են, եթե փայծաղի վնասվածքը ըստ OIS-ի չի գերազանցում II աստիճանը:

 

Գրականություն

 

  1. Абакумов М.М., Лебедев Н.В., Малярчук В.И. Повреждения живота при сочетанной травме. М.: Медицина, 2005.
  2. Алимов А.Н., Исаев А.Ф., Сафронов Э.П., Отлыгин Ю.В., Усеинов Э.Б., Мурадов И.У. Органосохраняющий метод лечения разрыва селезенки. Хирургия, журнал им. Н.И. Пирогова, 2005, 10, с. 55-60.
  3. Голобородько Н.Н. Особенности хирургического лечения закрытых повреждений селезенки у больных с политравмой. Вестник морской медицины, 2001, 2, с. 23-24.
  4. Маховский В.З., Маховский В.В. Поздняя диагностика повреждения селезенки. Здоровье и болезнь как состояние человека, Ставрополь, 2000, с. 686-687.
  5. Савельев В.С. Руководство по неотложной хирургии органов брюшной полости. М.: Триада-Х, 2005, 640с.
  6. Смоляр А.Н. Хирургическая тактика при повреждениях селезенки в свете ближайших и отдаленных результатов. Дис... канд. мед. наук, М., 2001.
  7. Deodhar H.A., Marshall R.J., Barnes J.N. Increased risk of sepsis after splenectomy. BMJ 1993;307:1408-9. 
  8. Ertekin C., Akyildiz H., Taviloglu K., Guloglu R., Kurtoglu M. Results of conservative treatment for solid abdominal organ trauma. Ulus Travma Derg., 2001, Oct., 7(4), p. 224-230.
  9. Forsythe R.M., Harbrecht B.G., Peitzman A.B. Blunt splenic trauma. Scandinavian journal of surgery, 2006, 95, p. 146-151.

Հեղինակ. Դ.Ռ. Արազյան Էրեբունի ԲԿ, УДК 616.12-008.331.1
Սկզբնաղբյուր. Մեդիցինսկիյ Վեստնիկ Էրեբունի 2.2012 (50), 6-11
Աղբյուր. med-practic.com
Պարբերականի էլեկտրոնային տարբերակի հովանավոր.
 

ՏԵՎԱ դեղագործական ընկերության ներկայացուցչությունը Հայաստանում

ՏԵՎԱ  դեղագործական ընկերության ներկայացուցչությունը Հայաստանում
Հոդվածի հեղինակային (այլ սկզբնաղբյուրի առկայության դեպքում՝ էլեկտրոնային տարբերակի) իրավունքը պատկանում է med-practic.com կայքին
Share |

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ

Կարդացեք նաև

Փայծաղի և լյարդի վնասումների ախտորոշման մեթոդների վերլուծությունը

Բանալի բառեր. փայծաղի, լյարդի վնասումներ, ուլտրաձայնային հետազոտություն, համակարգչային շերտագրություն

Համակցված վնասումների ախտորոշումը շարունակում է մնալ ժամանակակից անհետաձգելի վիրաբուժության արդի խնդիրներից մեկը...

Գաստրոէնտերոլոգիա, լյարդաբանություն Թերապիա
Քնի օբստրուկտիվ ապնոէ-հիպոպնոէ համախտանիշով պայմանավորված երիկամների ախտահարման ախտաֆիզիոլոգիական հիմնական մեխանիզմները

Բանալի բառեր. քնի օբստրուկտիվ ապնոէ-հիպոպնոէ համախտանիշ

Քնի օբստրուկտիվ ապնոէ-հիպոպնոէ համախտանիշը (ՔՕԱՀՀ) մի վիճակ է, որը բնորոշվում է քնի ընթացքում, շնչառական ուժերի պահպանման ֆոնի վրա առաջացող, վերին շնչուղիների տարբեր աստիճանի...

Քիթ-կոկորդ-ականջ հիվանդություններ Սրտանոթաբանություն Նյարդաբանություն Նեֆրոլոգիա Թերապիա
Բիպոլյար ներմիզուկային մասնահատման կիրառումը միզապարկի քաղցկեղի դեպքում (գրականության տեսություն)

Բանալի բառեր. միզապարկի քաղցկեղ, բիպոլյար ներմիզուկային մասնահատում

Միզապարկի մակերեսային ուռուցքների վիրահատական բուժման հիմնական եղանակ է համարվում ներմիզուկային մասնահատումը (ՆՄՄ) [7,21,22]: Ներմիզուկային վիրահատությունների պատմական սկիզբը համարվում է 16-րդ դարը...

Ուռուցքաբանություն Ուրոլոգիա
Միզապարկի ֆլյուորեսցենտային ներմիզուկային մասնահատման բարդությունների նվազեցումը բիպոլյար եղանակի կիրառմամբ

Բանալի բառեր. միզապարկի քաղցկեղ, ֆլյուորեսցենցիա, բիպոլյար ներմիզուկային մասնահատում 

Միզապարկի մակերեսային ուռուցքների վիրահատական բուժման ստանդարտ է համարվում ուռուցքի ներմիզուկային մասնահատումը (ՆՄՄ)...

Ուրոլոգիա
Դեղագործական կազմակերպությունների տարբեր սպառողների համար դեղագործական մարկեթինգի որոշ ասպեկտների վերլուծություն

Բանալի բառեր. դեղագործական մարկեթինգ, սպառողի վարք, դեղագործական կազմակերպություն, ծառայություն

Գրականության տվյալները հավաստում են, որ վերջին տասնամյակներում դեղերի մանրածախ վաճառքը դարձել է մի շարք պետությունների տնտեսական աճի շարժիչ ուժերից մեկը...

Դեղագիտություն
Թթենու (Morus) տերեւների քիմիական կազմը, դեղաբանական նշանակությունը և կիրառումը

Բանալի բառեր. թթենու տերեւներ, դեղաբանական նշանակությունը եւ կիրառումը

Թթենին մորացե (Moraceae, թթենազգիներ) ընտանիքին պատկանող բազմամյա տերևաթափ ծառ է 10-15մ բարձրությամբ: Ծաղկում է մայիս հունիս ամիսներին: Պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին...

Դեղաբույսեր Այլ հոդվածներ
Դեռահասների վերարտադրողական առողջության բժշկա-սոցիալական և հոգեբանական ասպեկտները

Բանալի բառեր. վերարտադրողական առողջություն, դեռահաս, ռիսկային սեռական վար-քագիծ, դեռահասի ադապտացիա, սեռական դաստիարակություն

ՀՀ Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին օրենքում...

Երեխայի դաստիարակությունը և հոգեկան առողջությունը Մանկական հիվանդություններ
Հայաստանում մշակվող և վայրի աճող մի շարք ծառատեսակներից հավաքված արաբինային և բասորինային խմբի կամեդների ջրային լուծույթների սպեկտրային վերլուծությունը

Բանալի բառեր. արաբինային և բասորինային կամեդներ, սպեկտրային վերլուծություն

Ամբողջ աշխարհում հայրենական հումքային պաշարների հանդեպ աճող հետաքրքրություն-ների հետ կապված մեծ նշանակություն է ձեռք բերում Հայաստանի բնական հումքային աղբյուրների ուսումնասիրությունը...

Դեղաբույսեր Դեղագիտություն

ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ